Taxonomic categories Questions in Gujarati

(D) રીંગણ ($Solanum$ $melongena$) અને બટાકા ($Solanum$ $tuberosum$) બંને એક જ પ્રજાતિ $Solanum$ માં આવે છે કારણ કે તેઓ કેટલાક સામાન્ય સહસંબંધિત લક્ષણો ધરાવે છે.
તેમને અલગ જાતિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે:
$(i)$ તેઓ અલગ બાહ્ય રચનાત્મક લક્ષણો ધરાવે છે.
$(ii)$ તેઓ પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ કુદરતી પરિસ્થિતિઓમાં આંતરપ્રજનન કરવામાં અસમર્થ છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો તેમને અલગ જાતિ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરતા સાચા પરિબળો છે.

(B) સ્થાનિક નામોને કારણે થતી મૂંઝવણ ટાળવા માટે,વનસ્પતિશાસ્ત્રીઓ નામકરણની એક પ્રમાણિત પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે જેને $Binomial Nomenclature$ (દ્વિનામી નામકરણ) કહેવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિ $Carolus Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ હેઠળ,દરેક સજીવને એક અનન્ય વૈજ્ઞાનિક નામ આપવામાં આવે છે જે બે ઘટકોનું બનેલું હોય છે: $Genus$ (પ્રજાતિ) અને $species$ (જાતિ) સંજ્ઞા.
આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે કોઈ ચોક્કસ વનસ્પતિનું સમગ્ર વિશ્વમાં માત્ર એક જ વૈજ્ઞાનિક નામ હોય,પછી ભલે તે કોઈપણ પ્રદેશ કે ભાષા હોય.

(N/A) વનસ્પતિનું સામાન્ય નામ રાઈ (Mustard) છે.
$(b)$ પ્રથમ ભાગ પ્રજાતિ (genus) દર્શાવે છે અને બીજો ભાગ જાતિ (specific epithet) દર્શાવે છે.
$(c)$ દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો મુજબ,વૈજ્ઞાનિક નામો લેટિન મૂળના હોવાથી તેને ત્રાંસા અક્ષરોમાં (italics) લખવામાં આવે છે.
$(d)$ Linn એ વૈજ્ઞાનિક કેરોલસ લિનિયસ (Carolus Linnaeus) નું ટૂંકું નામ છે,જેમણે સૌપ્રથમ આ વનસ્પતિનું નામકરણ કર્યું હતું.

(N/A) $\rightarrow$ ટેક્સૉન: ટેક્સૉન એ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં કોઈપણ ક્રમ કે સ્તરને દર્શાવવા માટે વપરાતો વૈજ્ઞાનિક શબ્દ છે.
$\rightarrow$ વર્ગીકરણ શ્રેણી: વર્ગીકરણ શ્રેણી એટલે વિવિધ વર્ગીકરણ કક્ષાઓની ચડતા ક્રમમાં ગોઠવણી,જે કોઈપણ સજીવનું વ્યવસ્થિત સ્થાન દર્શાવે છે.
$\rightarrow$ પ્રવાહ આકૃતિ (સૌથી નીચીથી સૌથી ઊંચી):
જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય (પ્રાણીઓ માટે) / વિભાગ (વનસ્પતિઓ માટે) $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
$\rightarrow$ ઉદાહરણ:
- વનસ્પતિ: $Solanum$ $tuberosum$ (જાતિ) $\rightarrow$ $Solanum$ (પ્રજાતિ) $\rightarrow$ Solanaceae (કુળ) $\rightarrow$ Polymoniales (ગોત્ર) $\rightarrow$ Dicotyledonae (વર્ગ) $\rightarrow$ Angiospermae (વિભાગ) $\rightarrow$ Plantae (સૃષ્ટિ).
- પ્રાણી: $Panthera$ $leo$ (જાતિ) $\rightarrow$ $Panthera$ (પ્રજાતિ) $\rightarrow$ Felidae (કુળ) $\rightarrow$ Carnivora (ગોત્ર) $\rightarrow$ Mammalia (વર્ગ) $\rightarrow$ Chordata (સમુદાય) $\rightarrow$ Animalia (સૃષ્ટિ).
$\rightarrow$ શ્રેણીમાં ઉપર જતાં થતા ફેરફારો:
$1$. સજીવોની સંખ્યા: વધે છે.
$2$. સમાન લક્ષણોની સંખ્યા: ઘટે છે.

(A) $(i)$ બિલાડીનું કુળ ફેલીડી (Felidae) છે. તેવી જ રીતે,કૂતરાનું કુળ કેનીડી (Canidae) છે.
$(ii)$ આંબાનું વૈજ્ઞાનિક નામ મેન્જીફેરા ઇન્ડિકા (Mangifera indica) છે. તેવી જ રીતે,ઘઉંનું વૈજ્ઞાનિક નામ ટ્રીટીકમ એસ્ટીવમ (Triticum aestivum) છે.

(A) $(i)$ ફલોરા (Flora) એ કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારની વનસ્પતિઓના નિવાસસ્થાન અને વિતરણનો વાસ્તવિક અહેવાલ આપે છે. તે કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારમાં જોવા મળતી વનસ્પતિ જાતિઓ માટે અનુક્રમણિકા પૂરી પાડે છે.
$(ii)$ દરેક કક્ષા,જેને વર્ગીકરણના એકમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે વાસ્તવમાં એક શ્રેણી છે અને તેને સામાન્ય રીતે વર્ગીકૃત કક્ષા (Taxonomic category) અથવા વર્ગીકૃત શ્રેણી (Taxonomic rank) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(N/A) દ્વિનામી નામકરણ એ સજીવોને નામ આપવાની એક પ્રમાણિત પદ્ધતિ છે.
દ્વિનામી નામકરણના સાર્વત્રિક નિયમો નીચે મુજબ છે:
$(1)$ જૈવિક નામો સામાન્ય રીતે લેટિન ભાષામાં હોય છે અને તેને ઈટાલિક્સમાં લખવામાં આવે છે. તે ગમે તે મૂળના હોય, પણ તેને લેટિનમાં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે.
$(2)$ જૈવિક નામનો પ્રથમ શબ્દ પ્રજાતિ (genus) દર્શાવે છે, જ્યારે બીજો ઘટક જાતિ (specific epithet) દર્શાવે છે.
$(3)$ જૈવિક નામમાં રહેલા બંને શબ્દોને જ્યારે હાથથી લખવામાં આવે ત્યારે તેમને અલગ-અલગ નીચે લીટી દોરવામાં આવે છે, અથવા જ્યારે છાપવામાં આવે ત્યારે તેમને ઈટાલિક્સમાં લખવામાં આવે છે, જે તેમનું લેટિન મૂળ સૂચવે છે.
$(4)$ પ્રજાતિ દર્શાવતો પ્રથમ શબ્દ મોટા અક્ષર (capital letter) થી શરૂ થાય છે, જ્યારે જાતિ દર્શાવતો શબ્દ નાના અક્ષર (small letter) થી શરૂ થાય છે.
આને $Mangifera \, indica$ ના ઉદાહરણ દ્વારા સમજી શકાય છે.
$(5)$ લેખકનું નામ જાતિના નામ પછી, એટલે કે જૈવિક નામની અંતમાં લખવામાં આવે છે અને તે ટૂંકા સ્વરૂપમાં લખાય છે, દા.ત., $Mangifera \, indica \, Linn$.
આ સૂચવે છે કે આ જાતિનું વર્ણન સૌપ્રથમ લિનિયસ દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું.

(N/A) $\rightarrow$ Taxa (વર્ગક): વર્ગીકરણની એકમ તરીકે ઓળખાતી દરેક શ્રેણી એક ક્રમ દર્શાવે છે અને તેને સામાન્ય રીતે 'ટેક્સન' (બહુવચન: ટેક્સા) કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ કુતરા,બિલાડી,સસ્તન,ઘઉં,ચોખા,વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓ એ સજીવોના અભ્યાસ માટે વપરાતી અનુકૂળ શ્રેણીઓ છે. આ શ્રેણીઓ માટેનો વૈજ્ઞાનિક શબ્દ 'ટેક્સા' છે.
$\rightarrow$ ટેક્સા વિવિધ સ્તરે શ્રેણીઓ સૂચવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,'વનસ્પતિ' એક ટેક્સન છે,'ઘઉં' એક ટેક્સન છે અને 'સસ્તન' પણ એક ટેક્સન છે. કુતરો એ સસ્તન છે અને સસ્તન એ પ્રાણીઓ છે,તેથી આ વિવિધ સ્તરે ટેક્સાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$\rightarrow$ Taxonomy (વર્ગીકરણ વિદ્યા): લાક્ષણિકતાઓના આધારે,તમામ જીવંત સજીવોને વિવિધ ટેક્સામાં વર્ગીકૃત કરી શકાય છે. વર્ગીકરણની આ પ્રક્રિયાને 'ટેક્સોનોમી' કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ બાહ્ય અને આંતરિક રચના,કોષની રચના,વિકાસ પ્રક્રિયા અને સજીવોની પરિસ્થિતિકીય માહિતી એ આધુનિક વર્ગીકરણ અભ્યાસનો આધાર છે. લાક્ષણિકતા,ઓળખ,વર્ગીકરણ અને નામકરણ એ વર્ગીકરણ વિદ્યાની પાયાની પ્રક્રિયાઓ છે.
$\rightarrow$ Systematics (વર્ગીકરણ પદ્ધતિ): મનુષ્યો હંમેશા વિવિધ પ્રકારના સજીવો અને તેમની વિવિધતા તેમજ તેમની વચ્ચેના સંબંધો વિશે જાણવામાં રસ ધરાવતા હતા. અભ્યાસની આ શાખાને 'સિસ્ટમેટિક્સ' કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ 'સિસ્ટમેટિક્સ' શબ્દ લેટિન શબ્દ 'સિસ્ટમા' પરથી આવ્યો છે,જેનો અર્થ સજીવોની વ્યવસ્થિત ગોઠવણી થાય છે. લિનિયસે તેમના પ્રકાશનનું શીર્ષક 'સિસ્ટમા નેચુરી' રાખ્યું હતું. પાછળથી સિસ્ટમેટિક્સના કાર્યક્ષેત્રમાં ઓળખ,નામકરણ અને વર્ગીકરણનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો.

(N/A) $\rightarrow$ વર્ગીકરણ એ એક તબક્કાની પ્રક્રિયા નથી,પરંતુ તે સોપાનક્રમિક તબક્કાઓ ધરાવે છે જેમાં દરેક તબક્કો વર્ગીકરણ કક્ષા (taxonomic rank) દર્શાવે છે.
$\rightarrow$ દરેક કક્ષા,જેને વર્ગીકરણના એકમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે વાસ્તવમાં એક શ્રેણી (rank) દર્શાવે છે અને તેને સામાન્ય રીતે $taxon$ (બહુવચન: $taxa$) કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ વર્ગીકરણ કક્ષાઓ અને સોપાનક્રમને એક ઉદાહરણ દ્વારા સમજાવી શકાય છે.
$\rightarrow$ કીટકો એવા સજીવોના સમૂહનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જેઓ ત્રણ જોડ સાંધાવાળા પગ જેવા સામાન્ય લક્ષણો ધરાવે છે.
$\rightarrow$ આનો અર્થ એ છે કે કીટકો ઓળખી શકાય તેવી નક્કર વસ્તુઓ છે જેનું વર્ગીકરણ કરી શકાય છે અને તેથી તેમને એક શ્રેણી અથવા કક્ષા આપવામાં આવી છે.
$\rightarrow$ સમૂહો કક્ષાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને વધુમાં શ્રેણી દર્શાવે છે.
$\rightarrow$ દરેક શ્રેણી અથવા $taxon$,વર્ગીકરણના એકમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$\rightarrow$ આ વર્ગીકરણ સમૂહો/કક્ષાઓ વિશિષ્ટ જૈવિક એકમો છે,માત્ર બાહ્યકાર વિદ્યાકીય સમૂહો નથી.
$\rightarrow$ તમામ જાણીતા સજીવોના વર્ગીકરણ અભ્યાસોએ સામાન્ય કક્ષાઓના વિકાસમાં મદદ કરી છે.
$\rightarrow$ વનસ્પતિ અને પ્રાણી સૃષ્ટિ સહિતના તમામ સજીવોમાં $species$ (જાતિ) એ સૌથી નીચી કક્ષા છે.
$\rightarrow$ સજીવને વિવિધ કક્ષાઓમાં મૂકવા માટે,મૂળભૂત જરૂરિયાત લક્ષણોનું જ્ઞાન છે.
$\rightarrow$ આ સમાન પ્રકારના સજીવોના વ્યક્તિગત સભ્યો તેમજ અન્ય પ્રકારના સજીવો વચ્ચેની સમાનતા અને ભિન્નતા ઓળખવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) $(i)$ જાતિ (Species):
$\rightarrow$ વર્ગીકરણ અભ્યાસમાં સમાન લક્ષણો ધરાવતા સજીવોના સમૂહને જાતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે બાહ્યાકાર વિદ્યાની દ્રષ્ટિએ અલગ પડે છે.
$\rightarrow$ ઉદાહરણ: $Mangifera$ $indica$ (આંબો),$Solanum$ $tuberosum$ (બટાટા) અને $Panthera$ $leo$ (સિંહ).
$\rightarrow$ $indica$,$tuberosum$ અને $leo$ એ જાતિવાચક પ્રત્યયો છે,જ્યારે $Mangifera$,$Solanum$ અને $Panthera$ એ પ્રજાતિઓ છે,જે ઉચ્ચ કક્ષાના વર્ગક કે શ્રેણીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
$\rightarrow$ દરેક પ્રજાતિમાં એક અથવા એકથી વધુ જાતિવાચક પ્રત્યયો હોઈ શકે છે જે સમાન બાહ્યાકાર લક્ષણો ધરાવતા સજીવો દર્શાવે છે.
$\rightarrow$ ઉદાહરણ તરીકે,$Panthera$ પ્રજાતિમાં $tigris$ નામની અન્ય જાતિ છે અને $Solanum$ માં $nigrum$ અને $melongena$ જેવી જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
$\rightarrow$ મનુષ્યો $sapiens$ જાતિમાં આવે છે,જે $Homo$ પ્રજાતિમાં વર્ગીકૃત છે.
$\rightarrow$ તેથી,મનુષ્યનું વૈજ્ઞાનિક નામ $Homo$ $sapiens$ લખાય છે.
$(ii)$ પ્રજાતિ (Genus):
$\rightarrow$ પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે જેમાં અન્ય પ્રજાતિઓની સરખામણીમાં વધુ સમાન લક્ષણો જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ પ્રજાતિઓ એ નજીકથી સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે.
$\rightarrow$ ઉદાહરણ તરીકે,બટાટા અને રીંગણ બે અલગ જાતિઓ છે પરંતુ બંને $Solanum$ પ્રજાતિમાં આવે છે. સિંહ ($Panthera$ $leo$),દીપડો ($P.$ $pardus$) અને વાઘ ($P.$ $tigris$) એ $Panthera$ પ્રજાતિની જાતિઓ છે.
$\rightarrow$ આ પ્રજાતિ $Felis$ પ્રજાતિથી અલગ પડે છે જેમાં બિલાડીઓનો સમાવેશ થાય છે.
$(iii)$ કુળ (Family):
$\rightarrow$ કુળ એ સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ છે જેમાં પ્રજાતિ અને જાતિની તુલનામાં ઓછી સમાનતાઓ જોવા મળે છે.
$\rightarrow$ કુળનું વર્ગીકરણ વનસ્પતિ જાતિઓના વાનસ્પતિક અને પ્રજનન લક્ષણોના આધારે કરવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ વનસ્પતિઓમાં,ઉદાહરણ તરીકે,ત્રણ અલગ પ્રજાતિઓ $Solanum$,$Petunia$ અને $Datura$ ને $Solanaceae$ કુળમાં મૂકવામાં આવે છે.

(N/A) જાતિથી લઈને સૃષ્ટિ સુધીની વર્ગીકરણની કક્ષાઓને ચડતા ક્રમમાં નીચે મુજબ ગોઠવવામાં આવે છે:
સૃષ્ટિ (Kingdom)
$\uparrow$
મેરુદંડી અથવા વિભાગ (Phylum or Division)
$\uparrow$
વર્ગ (Class)
$\uparrow$
ગોત્ર (Order)
$\uparrow$
કુળ (Family)
$\uparrow$
પ્રજાતિ (Genus)
$\uparrow$
જાતિ (Species)
આ મુખ્ય વર્ગીકરણ કક્ષાઓ છે. વર્ગીકરણશાસ્ત્રીઓએ વિવિધ સજીવોને વધુ સચોટ અને વૈજ્ઞાનિક રીતે ગોઠવવા માટે આ શ્રેણીમાં ઉપ-કક્ષાઓ પણ વિકસાવી છે.
આ શ્રેણીબદ્ધ ગોઠવણીના મુખ્ય મુદ્દાઓ:
$1$. જેમ આપણે જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ ઉપર જઈએ છીએ,તેમ સજીવો વચ્ચેના સમાન લક્ષણોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
$2$. વર્ગીકરણની કક્ષા જેટલી નીચી,તેટલા જ તે જૂથના સભ્યોમાં સમાન લક્ષણો વધુ જોવા મળે છે.
$3$. કક્ષા જેટલી ઊંચી,તેટલી જ સમાન સ્તરના સજીવો વચ્ચેના સંબંધો નક્કી કરવામાં મુશ્કેલી પડે છે.
$4$. પરિણામે,જેમ આપણે શ્રેણીમાં ઉપર જઈએ છીએ તેમ વર્ગીકરણની પ્રક્રિયા વધુ જટિલ બનતી જાય છે.

(B) વૈજ્ઞાનિક નામો વૈશ્વિક સ્તરે સુસંગતતા જાળવવા માટે સર્વસ્વીકૃત સિદ્ધાંતો અને માપદંડોના આધારે આપવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ વનસ્પતિઓ માટે,વૈજ્ઞાનિક નામો ઇન્ટરનેશનલ કોડ ફોર બોટનિકલ નોમેન્ક્લેચર [$ICBN$] માં આપવામાં આવેલા સંમત સિદ્ધાંતો અને માપદંડો પર આધારિત છે.
$\rightarrow$ પ્રાણીઓ માટે,વર્ગીકરણશાસ્ત્રીઓએ ઇન્ટરનેશનલ કોડ ઓફ ઝૂલોજિકલ નોમેન્ક્લેચર [$ICZN$] વિકસાવ્યો છે.

(C) વર્ગીકરણ શ્રેણી એ સજીવોના વર્ગીકરણ દરમિયાન વર્ગીકરણ કક્ષાઓની ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવણી છે.
$1$. મનુષ્ય માટે: સૃષ્ટિ: $Animalia$,સમુદાય: $Chordata$,વર્ગ: $Mammalia$,ગોત્ર: $Primates$,કુળ: $Hominidae$,પ્રજાતિ: $Homo$,જાતિ: $sapiens$.
$2$. કેરી માટે: સૃષ્ટિ: $Plantae$,સમુદાય: $Angiospermae$,વર્ગ: $Dicotyledonae$,ગોત્ર: $Sapindales$,કુળ: $Anacardiaceae$,પ્રજાતિ: $Mangifera$,જાતિ: $indica$.
બંને ઉદાહરણો ઉચ્ચથી નિમ્ન કક્ષા સુધીના વર્ગીકરણ શ્રેણીબદ્ધ ક્રમને યોગ્ય રીતે દર્શાવે છે.

(B) $\rightarrow$ જેમ આપણે વર્ગીકરણના ક્રમમાં જાતિથી સૃષ્ટિ તરફ ઉપર જઈએ છીએ,તેમ સજીવોમાં જોવા મળતી સામાન્ય લાક્ષણિકતાઓની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
$\rightarrow$ વર્ગક જેટલું નીચું,તેટલી જ તે સમૂહના સભ્યો વચ્ચેની લાક્ષણિકતાઓ વધુ સમાન હોય છે.
$\rightarrow$ તેનાથી વિપરીત,ઉચ્ચ કક્ષાઓમાં,સમાન સ્તરના વિવિધ વર્ગકો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો નક્કી કરવાનું વધુ મુશ્કેલ બને છે.
$\rightarrow$ તેથી,જેમ આપણે ઉચ્ચ વર્ગીકરણ કક્ષાઓ તરફ જઈએ છીએ,તેમ વર્ગીકરણની સમસ્યા વધુ જટિલ બનતી જાય છે.

(N/A) વર્ગીકરણનો અભ્યાસ સજીવોની વિવિધતા, તેમના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધોને સમજવા અને નવી જાતિઓની ઓળખ, નામકરણ અને વર્ગીકરણ માટે આવશ્યક છે. તે જૈવિક માહિતીને વ્યવસ્થિત કરવા માટે એક પદ્ધતિસરનું માળખું પૂરું પાડે છે.

સામાન્ય નામ	વૈજ્ઞાનિક નામ	પ્રજાતિ	કુળ	ગોત્ર	વર્ગ	મેરુદંડ/વિભાગ
માનવ	Homo sapiens	Homo	Hominidae	Primata	Mammalia	Chordata
ઘરમાખી	Musca domestica	Musca	Muscidae	Diptera	Insecta	Arthropoda
કેરી	Mangifera indica	Mangifera	Anacardiaceae	Sapindales	Dicotyledonae	Angiospermae
ઘઉં	Triticum aestivum	Triticum	Poaceae	Poales	Monocotyledonae	Angiospermae

(N/A)

વર્ગીકરણ વિદ્યા (Taxonomy)	વર્ગીકરણ પદ્ધતિ (Systematics)
$(1)$ આ વિજ્ઞાનની એવી શાખા છે જે સજીવોના લક્ષણીકરણ,ઓળખ,નામકરણ અને વર્ગીકરણ સાથે સંબંધિત છે.	$(1)$ આ સજીવોની વિવિધતા અને તેમના તમામ તુલનાત્મક અને ઉત્ક્રાંતિ સંબંધોનો અભ્યાસ છે.
$(2)$ તે મુખ્યત્વે વર્ગીકરણના નિયમો અને સિદ્ધાંતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.	$(2)$ તેમાં વર્ગીકરણની સાથે સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો (phylogeny) નો અભ્યાસ પણ સામેલ છે.

(C) વર્ગીકરણની કક્ષાઓની શ્રેણી ઉતરતા કે ચડતા ક્રમમાં ગોઠવાયેલી હોય છે. સાચો ચડતો ક્રમ આ મુજબ છે: જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય/વિભાગ $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
જાતિ એ વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ છે.
પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે.
કુળ એ સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ છે.
ગોત્ર એ સંબંધિત કુળોનો સમૂહ છે.
વર્ગ એ સંબંધિત ગોત્રોનો સમૂહ છે.
સમુદાય (પ્રાણીઓ માટે) અથવા વિભાગ (વનસ્પતિઓ માટે) એ સંબંધિત વર્ગોનો સમૂહ છે.
સૃષ્ટિ એ વર્ગીકરણની સૌથી ઉચ્ચ કક્ષા છે.

(A) વર્ગીકરણની કક્ષામાં,શ્રેણીઓ આ ક્રમમાં ગોઠવાયેલી છે: સૃષ્ટિ,સમુદાય,વર્ગ,શ્રેણી,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ.
'શ્રેણી' (Order) એ 'કુળ','પ્રજાતિ' અને 'જાતિ' કરતા ઉચ્ચ વર્ગીકરણની કક્ષા હોવાથી,સમાન 'શ્રેણી' માં આવતા કોઈપણ બે પ્રાણીઓ ફરજિયાતપણે સમાન 'વર્ગ' (Class) અને 'સમુદાય' (Phylum) ના સભ્યો હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'વર્ગ' એ એકમાત્ર એવી કક્ષા છે જે વર્ગીકરણના ક્રમમાં 'શ્રેણી' કરતા ઉપર આવે છે,જેનો અર્થ છે કે સમાન શ્રેણીના તમામ સભ્યો સમાન વર્ગ ધરાવે છે.

(C) પ્રજાતિ (Genus) એ જાતિ (Species) ના સ્તરથી ઉપરની પ્રથમ ઉચ્ચ કક્ષા છે.
પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે જેમાં અન્ય પ્રજાતિઓની જાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો હોય છે.
એક પ્રજાતિમાં એકથી લઈને ઘણી જાતિઓ હોઈ શકે છે.
જે પ્રજાતિમાં માત્ર એક જ જાતિ હોય તેને મોનોટાઇપિક (દા.ત.,$Homo$ $sapiens$) કહેવાય છે.
જે પ્રજાતિમાં બે કે તેથી વધુ જાતિઓ હોય તેને પોલીટાઇપિક (દા.ત.,$Panthera$ માં $P. leo$,$P. tigris$,$P. onca$ અને $P. pardus$ નો સમાવેશ થાય છે) કહેવાય છે.

(C) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની કક્ષામાં વિવિધ સ્તરો હોય છે.
'સમુદાય' (phylum) એ પ્રાણીઓ માટે વપરાતી વર્ગીકરણની કક્ષા છે જે 'વર્ગ' (class) થી ઉપર અને 'સૃષ્ટિ' (kingdom) થી નીચે આવે છે.
વનસ્પતિઓ માટે,આ સમાન વર્ગીકરણ કક્ષાને 'વિભાગ' (division) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,પ્રાણીઓમાં 'સમુદાય' એ વનસ્પતિઓમાં 'વિભાગ' ને સમાન છે.

(C) વર્ગીકરણની શ્રેણીમાં સૌથી નીચી કક્ષા $Species$ (જાતિ) છે. $Species$ એ એવા સજીવોનો સમૂહ છે જે એકબીજા સાથે ગાઢ રીતે સંબંધિત છે,એકબીજાને મળતા આવે છે અને પ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્ષમ છે. જોકે વિકલ્પ $C$ અને $D$ બંને જાતિના પાસાઓનું વર્ણન કરે છે,પરંતુ વિકલ્પ $C$ ખાસ કરીને સંબંધિત સજીવો વચ્ચેની સામ્યતાના મૂળભૂત ખ્યાલ પર ભાર મૂકે છે,જે વર્ગીકરણમાં જાતિની મુખ્ય વ્યાખ્યા છે.

(A) બટાટા, ટામેટા અને રીંગણ એ ત્રણ અલગ-અલગ જાતિઓ છે, પરંતુ તે તમામ $Solanum$ પ્રજાતિમાં આવે છે.
પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે જે સામાન્ય પૂર્વજમાંથી વિકસિત થયા છે અને અમુક સામાન્ય લક્ષણો ધરાવે છે.
$Solanum$ એ એક પોલીટાઇપિક પ્રજાતિ છે જેમાં એક કરતા વધુ જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.

(C) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિમાં, વૈજ્ઞાનિક નામોને ઈટાલિક્સમાં છાપવામાં આવે છે. પ્રથમ શબ્દ જે પ્રજાતિ (genus) દર્શાવે છે તે કેપિટલ અક્ષરથી શરૂ થાય છે, જ્યારે જાતિવાચક પ્રત્યય (species) નાના અક્ષરથી શરૂ થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, $Solanum \, tuberosum$ માં, $Solanum$ એ પ્રજાતિ છે અને $tuberosum$ એ જાતિ છે.

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની કક્ષા 'Order' (ગોત્ર) સામાન્ય રીતે '-ales' પ્રત્યયથી અંત પામે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,વનસ્પતિઓમાં,'Polymoniales' ગોત્રમાં Convolvulaceae અને Solanaceae જેવી કુળનો સમાવેશ થાય છે.
'aceae' એ 'Family' (કુળ) માટે વપરાતો પ્રત્યય છે,'Order' (ગોત્ર) માટે નહીં.

(C) આપેલ સજીવોનું સાચું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Homo$ $sapiens$ એ $Mammalia$ (સસ્તન) વર્ગમાં આવે છે.
$2$. $Musca$ $domestica$ (ઘરમાખી) એ $Insecta$ (કીટક) વર્ગમાં આવે છે.
$3$. $Mangifera$ $indica$ (આંબો) એ $Dicotyledonae$ (દ્વિદળી) વર્ગમાં આવે છે.
$4$. $Triticum$ $aestivum$ (ઘઉં) એ $Monocotyledonae$ (એકદળી) વર્ગમાં આવે છે.
તેથી, સાચી જોડ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે.

(B) સાચું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$A$. કુળ: $V$. Solanaceae
$B$. સૃષ્ટિ: $IV$. Plantae
$C$. ગોત્ર: $II$. Polymoniales
$D$. જાતિ: $I$. $Ipomoea$
$E$. પ્રજાતિ: $III$. $Solanum$
તેથી, સાચી જોડ $A-V, B-IV, C-II, D-I, E-III$ છે.

(D) વિધાન $(i)$ સાચું છે: જેમ આપણે વર્ગીકરણના ક્રમમાં નીચે જઈએ છીએ,તેમ સભ્યો દ્વારા વહેંચાયેલા સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યા વધે છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે: ગોત્ર (Order) એ કુળોનો સમૂહ છે જે થોડા સમાન લક્ષણો દર્શાવે છે,પ્રજાતિઓનો નહીં.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે: બિલાડી $Felidae$ કુળમાં આવે છે,જ્યારે કૂતરો $Canidae$ કુળમાં આવે છે.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે: દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિ $Carolus$ $Linnaeus$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી.
તેથી,વિધાન $(ii)$ અને $(iii)$ સાચા નથી.

(C) $(i)$. સાચું: પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે જેમાં અન્ય પ્રજાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો હોય છે.
$(ii)$. ખોટું: વર્ગક (Taxon) એ વર્ગીકરણના કોઈપણ સ્તર અથવા શ્રેણીનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,માત્ર વ્યક્તિગત સજીવોનું નહીં.
$(iii)$. સાચું: કુળને વનસ્પતિ જાતિઓના વાનસ્પતિક અને પ્રજનન લક્ષણોના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે અને તેમાં સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ હોય છે.
$(iv)$. સાચું: વર્ગમાં સંબંધિત શ્રેણીઓનો સમાવેશ થાય છે (દા.ત.,પ્રાઈમેટા શ્રેણી જેમાં વાંદરા,ગોરિલા અને ગિબનનો સમાવેશ થાય છે,તેને કાર્નિવોરા શ્રેણી સાથે સસ્તન વર્ગમાં મૂકવામાં આવે છે).
તેથી,વિધાનો $(i), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(C) વિધાન $(i)$ સાચું છે. પ્રજાતિ એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે જે અન્ય પ્રજાતિઓની જાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો ધરાવે છે.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે. $Solanum$,$Datura$ અને $Petunia$ પ્રજાતિઓને $Solanaceae$ કુળમાં મૂકવામાં આવે છે,$Malvaceae$ માં નહીં.
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે. વનસ્પતિઓમાં,થોડા સમાન લક્ષણો ધરાવતા વર્ગોને ઉચ્ચ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવે છે જેને વિભાગ (division) કહેવાય છે,જ્યારે પ્રાણીઓ માટે સમુદાય (phylum) શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે.

(C) વિધાન $(i)$ સાચું છે: વર્ગીકરણ શ્રેણીબદ્ધ ક્રમમાં વિવિધ પગથિયાં કે ક્રમ હોય છે,જેને વર્ગીકરણ શ્રેણી કહેવામાં આવે છે.
વિધાન $(ii)$ સાચું છે: જાતિને એવા સજીવોના સમૂહ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે મૂળભૂત સમાનતાઓ ધરાવે છે અને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરવા માટે આંતરપ્રજનન કરવા સક્ષમ છે.
વિધાન $(iii)$ સાચું છે: વર્ગીકરણ અભ્યાસોએ સૃષ્ટિ,સમુદાય (પ્રાણીઓ માટે) અથવા વિભાગ (વનસ્પતિઓ માટે),વર્ગ,શ્રેણી,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ જેવી સાર્વત્રિક શ્રેણીઓ સ્થાપિત કરી છે.
વિધાન $(iv)$ ખોટું છે: જેમ આપણે વર્ગીકરણ શ્રેણીમાં નીચે જઈએ છીએ (જાતિ તરફ),તેમ સજીવો વધુ સમાનતાઓ ધરાવે છે,જેનાથી તેમના સંબંધો નક્કી કરવાનું સરળ બને છે. તેનાથી વિપરીત,શ્રેણી જેટલી ઊંચી,તેટલી જ સમાન સ્તરના અન્ય વર્ગો સાથેના સંબંધો નક્કી કરવામાં મુશ્કેલી વધારે હોય છે.
તેથી,વિધાન $(i)$,$(ii)$ અને $(iii)$ સાચા છે.

(B) પ્રજાતિ (genus) એ સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ છે જે અન્ય પ્રજાતિઓની જાતિઓની તુલનામાં વધુ સમાન લક્ષણો ધરાવે છે.
એક જ પ્રજાતિમાં મૂકવામાં આવેલા સજીવો સૌથી વધુ ગાઢ રીતે સંબંધિત હોય છે.
તેથી,એવું વિધાન કે એક જ પ્રજાતિમાં મૂકવામાં આવેલા સજીવો સૌથી ઓછા ગાઢ રીતે સંબંધિત હોય છે,તે ખોટું છે.

(D) વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં જટિલતા વધતી જાય છે અને સમાન લક્ષણો ઘટતા જાય છે,જેનો ચોક્કસ ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $\text{જાતિ}$ $(Species)$: વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ.
$2$. $\text{પ્રજાતિ}$ $(Genus)$: નજીકથી સંબંધિત જાતિઓનો સમૂહ.
$3$. $\text{કુળ}$ $(Family)$: સંબંધિત પ્રજાતિઓનો સમૂહ.
$4$. $\text{ગોત્ર}$ $(Order)$: સંબંધિત કુળોનો સમૂહ.
$5$. $\text{વર્ગ}$ $(Class)$: સંબંધિત ગોત્રોનો સમૂહ.
$6$. $\text{સમુદાય}/\text{વિભાગ}$ $(Phylum/Division)$: સંબંધિત વર્ગોનો સમૂહ.
$7$. $\text{સૃષ્ટિ}$ $(Kingdom)$: સૌથી ઉચ્ચ વર્ગીકરણ શ્રેણી.
આમ,સાચો ક્રમ $\text{જાતિ} \rightarrow \text{પ્રજાતિ} \rightarrow \text{કુળ} \rightarrow \text{ગોત્ર} \rightarrow \text{વર્ગ} \rightarrow \text{સમુદાય}/\text{વિભાગ} \rightarrow \text{સૃષ્ટિ}$ છે.

(C) $Taxa$ એ $taxon$ નું બહુવચન સ્વરૂપ છે.
$Taxon$ એ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં કોઈપણ સ્તરે સજીવોનું જૂથ છે,જે અમુક સામાન્ય લાક્ષણિકતાઓ પર આધારિત છે.
તે કોઈપણ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવેલી વાસ્તવિક જૈવિક વસ્તુઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,જ્યારે શ્રેણી પોતે એક અમૂર્ત શબ્દ છે.

(A) વર્ગીકરણ શ્રેણી (જે લિનિયસ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવી હતી) એ સૃષ્ટિથી લઈને જાતિ સુધીની તમામ વર્ગીકરણ કક્ષાઓની ઉતરતા ક્રમમાં કરવામાં આવેલી ક્રમબદ્ધ ગોઠવણી છે.
આ શ્રેણી જૈવિક વર્ગીકરણના વિવિધ સ્તરો દર્શાવે છે.
જેમ આપણે સૌથી નીચા સ્તર (જાતિ) થી સૌથી ઉચ્ચ સ્તર (સૃષ્ટિ) તરફ જઈએ છીએ,તેમ સજીવો વચ્ચેના સમાન લક્ષણોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
વર્ગીકરણ શ્રેણીમાં $7$ મુખ્ય (obligate) કક્ષાઓ હોય છે: સૃષ્ટિ,સમુદાય/વિભાગ,વર્ગ,ગોત્ર,કુળ,પ્રજાતિ અને જાતિ.
આ મુખ્ય કક્ષાઓ ઉપરાંત,કેટલીક વૈકલ્પિક કક્ષાઓ પણ હોય છે જેમ કે ઉપકુળ,ઉપવર્ગ,અધિવર્ગ વગેરે.

(B) વર્ગીકરણની કક્ષાઓ એક શ્રેણીબદ્ધ ક્રમમાં ગોઠવાયેલી હોય છે,જેમાં પ્રજાતિથી સૃષ્ટિ તરફ જતાં સમાન લાક્ષણિકતાઓની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
$Tomato$ ($Solanum$ $lycopersicum$) અને $potato$ ($Solanum$ $tuberosum$) અલગ-અલગ જાતિઓ છે,પરંતુ તે સમાન પ્રજાતિ $Solanum$ અને સમાન કુળ $Solanaceae$ માં આવે છે.
$Family$ (કુળ) એ $order$ (ગોત્ર) અથવા $division$ (વિભાગ) કરતા નીચલી વર્ગીકરણ કક્ષા હોવાથી,જે સજીવો સમાન કુળમાં હોય છે તેઓ સમાન ગોત્ર કે વિભાગમાં આવતા સજીવોની સરખામણીમાં વધુ સમાન લાક્ષણિકતાઓ ધરાવે છે.
તેથી,$tomato$ અને $potato$ વચ્ચેની સમાન લાક્ષણિકતાઓ તેમના $family$ (કુળ) ના સ્તરે મહત્તમ હોય છે.

(C) વર્ગીકરણ વિદ્યા (Taxonomy) માં લાક્ષણિકતા,ઓળખવિધિ,નામકરણ અને વર્ગીકરણ જેવી પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે.
ઓળખવિધિ (Identification) એ વર્ગીકરણ વિદ્યાનું પ્રથમ અને સૌથી પાયાનું પગથિયું છે.
તેમાં સજીવનું વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં યોગ્ય સ્થાન નક્કી કરવું અને તેનું સાચું નામ શોધવાનો સમાવેશ થાય છે.
આ પ્રક્રિયા વર્ગીકરણની કૂંચીઓ (Taxonomic keys) ની મદદથી કરવામાં આવે છે.
તે માત્ર સજીવને ચોક્કસ જૂથમાં સ્થાન આપતું નથી અને તેનું સાચું નામ શોધતું નથી,પરંતુ જો સજીવ વિજ્ઞાન માટે નવો હોય અને તેને નવા નામની જરૂર હોય તો તે અંગેની માહિતી પણ પૂરી પાડે છે.

(B) જાતિને એકમાત્ર એવી વર્ગીકરણ કક્ષા માનવામાં આવે છે જેનું પ્રકૃતિમાં વાસ્તવિક અસ્તિત્વ છે.
તે વર્ગીકરણનો પાયાનો એકમ છે.
જાતિ એ વ્યક્તિગત સજીવોની એક અથવા વધુ કુદરતી વસ્તીની બનેલી હોય છે જે અન્ય જાતિના સજીવો કરતા એકબીજા સાથે વધુ સામ્યતા ધરાવે છે.
આ સજીવો મુક્તપણે આંતરપ્રજનન કરે છે,વિશિષ્ટ આનુવંશિક બંધારણ ધરાવે છે અને અન્ય જાતિઓથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$Panthera$ $leo$ (સિંહ),$Mangifera$ $indica$ (આંબો),અને $Solanum$ $tuberosum$ (બટાટા).

(A) વર્ગીકરણની શ્રેણીમાં,સજીવોને તેમના સમાન લક્ષણોના આધારે જૂથબદ્ધ કરવામાં આવે છે.
પ્રજાતિ એ સૌથી નીચલી કક્ષા છે અને તેમાં સૌથી વધુ સમાન લક્ષણો ધરાવતા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
જેમ આપણે પ્રજાતિથી સૃષ્ટિ તરફ (એટલે કે પ્રજાતિ,પ્રજાતિ-સમૂહ,કુળ,ગોત્ર,વર્ગ,સમુદાય/વિભાગ,સૃષ્ટિ) ઉપરની તરફ જઈએ છીએ,તેમ સજીવો વચ્ચેના સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે.
તેથી,શ્રેણી જેટલી ઊંચી,તેટલા સભ્યો વચ્ચે સામાન્ય લક્ષણોની સંખ્યા ઓછી હોય છે.

(D) વર્ગીકરણની કક્ષાનો ક્રમ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ > સમુદાય > વર્ગ > ગોત્ર > કુળ > પ્રજાતિ > જાતિ.
જો બે સજીવો સમાન વર્ગમાં હોય પરંતુ સમાન કુળમાં ન હોય,તો તેઓએ એવી વર્ગીકરણ શ્રેણી વહેંચવી જોઈએ જે કુળના સ્તર કરતા ઊંચી હોય પરંતુ વર્ગના સ્તર કરતા નીચી અથવા સમાન હોય.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'ગોત્ર' (Order) એકમાત્ર એવી શ્રેણી છે જે આ શરતોને પૂર્ણ કરે છે,કારણ કે તે વર્ગીકરણમાં 'વર્ગ' અને 'કુળ' ની વચ્ચે આવે છે.
તેથી,સમાન વર્ગમાં પરંતુ અલગ કુળમાં રહેલા સજીવો સમાન ગોત્રના હોઈ શકે છે.

(C) દ્વિનામી નામકરણ પદ્ધતિના નિયમો અનુસાર,વૈજ્ઞાનિક નામ બે ભાગોનું બનેલું હોય છે: પ્રજાતિ (genus) અને જાતિવાચક પ્રત્યય (specific epithet).
ઘઉંના વનસ્પતિશાસ્ત્રીય નામ $(Triticum\ aestivum)$ માં:
$1$. પ્રથમ શબ્દ $Triticum$ એ પ્રજાતિ દર્શાવે છે,જે હંમેશા મોટા અક્ષરથી શરૂ થવી જોઈએ.
$2$. બીજો શબ્દ $aestivum$ એ જાતિવાચક પ્રત્યય દર્શાવે છે,જે નાના અક્ષરથી શરૂ થવો જોઈએ.
તેથી,પ્રથમ શબ્દ $Triticum$ પ્રજાતિ દર્શાવે છે અને તે મોટા અક્ષરથી શરૂ થાય છે તે વિધાન સાચું છે.

(D) જાતિ (Species) એ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં સૌથી નીચી કક્ષા છે. જાતિ એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે સમાન લક્ષણો ધરાવે છે અને આંતરપ્રજનન કરીને ફળદ્રુપ સંતતિ ઉત્પન્ન કરી શકે છે,જ્યારે તેઓ અન્ય સજીવોથી પ્રજનનક્ષમ રીતે અલગ હોય છે.

(A) બટાટા ($Solanum$ $tuberosum$),ટામેટા ($Solanum$ $lycopersicum$) અને રીંગણ ($Solanum$ $melongena$) એ ત્રણ અલગ-અલગ જાતિઓ છે,પરંતુ તે તમામ એક જ $Genus$ $Solanum$ માં આવે છે.
વાંદરો,ગોરિલા અને ગિબન એક જ $Order$ (ગોત્ર) $Primata$ માં આવે છે.
$Solanum$,$Petunia$,અને $Datura$ એ અલગ-અલગ પ્રજાતિઓ છે જે એક જ $Family$ (કુળ) $Solanaceae$ માં આવે છે.
$Mangifera$ $indica$,$Solanum$ $tuberosum$,અને $Panthera$ $leo$ અલગ-અલગ પ્રજાતિઓના સભ્યો છે.

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં, ગોત્ર (Order) એ એક ઉચ્ચ વર્ગીકરણ કક્ષા છે જે સંબંધિત કુળોના સમૂહથી બનેલી છે।
આ કુળો થોડા સમાન લક્ષણો ધરાવે છે।
જેમ આપણે વર્ગીકરણના ક્રમમાં ઉપર જઈએ છીએ, તેમ સમાન લક્ષણોની સંખ્યા ઘટતી જાય છે।
તેથી, ગોત્રમાં સમાન લક્ષણોની સંખ્યા એક કુળમાં સમાવિષ્ટ વિવિધ પ્રજાતિઓ વચ્ચે જોવા મળતા સમાન લક્ષણોની તુલનામાં ઓછી હોય છે।
આમ, $X$ એ ગોત્ર છે, $Y$ એ સમાન છે, અને $Z$ એ સમાન છે।

(B) વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં $7$ મુખ્ય કક્ષાઓ હોય છે. પાયાથી ટોચ સુધીનો ક્રમ આ મુજબ છે: જાતિ $\rightarrow$ પ્રજાતિ $\rightarrow$ કુળ $\rightarrow$ ગોત્ર $\rightarrow$ વર્ગ $\rightarrow$ સમુદાય/વિભાગ $\rightarrow$ સૃષ્ટિ.
આપેલ આકૃતિ સાથે સરખામણી કરતા:
$1$. જાતિ પછી પ્રજાતિ આવે છે.
$2$. ખાનું $A$ એ પ્રજાતિની ઉપર છે,જે કુળ દર્શાવે છે.
$3$. ખાનું $B$ એ ગોત્રની ઉપર છે,જે વર્ગ દર્શાવે છે.
$4$. ખાનું $C$ એ સમુદાય/વિભાગની ઉપર છે,જે સૃષ્ટિ દર્શાવે છે.
તેથી,$A-$ કુળ,$B-$ વર્ગ,અને $C-$ સૃષ્ટિ.

(D) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ (taxonomic hierarchy) એ સજીવોના વર્ગીકરણ દરમિયાન વર્ગીકરણની કક્ષાઓની ઉતરતા ક્રમમાં ગોઠવણી છે.
વર્ગીકરણ પદ્ધતિની દરેક કક્ષા એક ક્રમ અથવા સ્તર દર્શાવે છે,જેને વર્ગીકરણના એકમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) $Taxon$ (બહુવચન: $taxa$) એ વંશવેલાના વર્ગીકરણમાં કોઈપણ સ્તરે સજીવોનું જૂથ છે જે કેટલીક સામાન્ય લાક્ષણિકતાઓ પર આધારિત છે.
તે કોઈપણ શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવેલી વાસ્તવિક જૈવિક વસ્તુઓનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,જ્યારે શ્રેણી પોતે એક અમૂર્ત શબ્દ છે જે વર્ગીકરણના એકમ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં,વર્ગીકરણની કક્ષા 'ગોત્ર' (Order) એ કુળોનો સમૂહ છે જે થોડા સમાન લક્ષણો ધરાવે છે. વનસ્પતિ વર્ગીકરણમાં,ગોત્રના નામ સામાન્ય રીતે $-ales$ પ્રત્યય સાથે અંત પામે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Polymoniales$ ગોત્રમાં $Convolvulaceae$ અને $Solanaceae$ જેવા કુળોનો સમાવેશ થાય છે.

(B) આપેલા સજીવોનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઘઉં ($Triticum$ $aestivum$): સૃષ્ટિ-વનસ્પતિ,વિભાગ-આવૃત બીજધારી,વર્ગ-એકદળી,ક્રમ-$Poales$.
$2$. કેરી ($Mangifera$ $indica$): સૃષ્ટિ-વનસ્પતિ,વિભાગ-આવૃત બીજધારી,વર્ગ-દ્વિદળી,ક્રમ-$Sapindales$.
$3$. ઘરમાખી ($Musca$ $domestica$): સૃષ્ટિ-પ્રાણી,સમુદાય-સંધિપાદ,વર્ગ-કીટક,ક્રમ-$Diptera$.
$4$. માનવ ($Homo$ $sapiens$): સૃષ્ટિ-પ્રાણી,સમુદાય-મેરુદંડી,વર્ગ-સસ્તન,ક્રમ-$Primata$.
તેથી,સાચી જોડ $A-IV, B-III, C-II, D-I$ છે.

(A) આપેલા સજીવો માટે સાચા વર્ગીકરણ કુળ નીચે મુજબ છે:
$1$. માનવ $Hominidae$ કુળમાં આવે છે.
$2$. ધતૂરો $Solanaceae$ કુળમાં આવે છે.
$3$. કેરી $Anacardiaceae$ કુળમાં આવે છે.
$4$. ઘઉં $Poaceae$ કુળમાં આવે છે.
તેથી, સાચી જોડ $A - IV, B - III, C - II, D - I$ છે.

(C) જૈવિક નામોને તેમના સંબંધિત વર્ગો સાથે જોડવા માટે,આપણે $NCERT$ પાઠ્યપુસ્તકમાં આપેલી વર્ગીકરણ શ્રેણીઓનો સંદર્ભ લઈએ છીએ:
$1$. $A$. Homo sapiens (માનવ) એ Mammalia $(II)$ વર્ગમાં આવે છે.
$2$. $B$. Musca domestica (ઘરમાખી) એ Insecta $(IV)$ વર્ગમાં આવે છે.
$3$. $C$. Mangifera indica (આંબો) એ Dicotyledonae $(I)$ વર્ગમાં આવે છે.
$4$. $D$. Triticum aestivum (ઘઉં) એ Monocotyledonae $(III)$ વર્ગમાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-IV, C-I, D-III$ છે. આમ,વિકલ્પ $C$ સાચો છે.