Algae (General) Questions in Gujarati

(D) આપેલી આકૃતિમાં બે પ્રકારની લાલ લીલ (Rhodophyceae) દર્શાવવામાં આવી છે.
$1$. ડાબી બાજુની આકૃતિ $Porphyra$ દર્શાવે છે,જે સુકાયક અને પર્ણ જેવી રચના ધરાવે છે.
$2$. જમણી બાજુની આકૃતિ $Polysiphonia$ દર્શાવે છે,જે શાખિત અને તંતુમય રચના ધરાવે છે.
તેથી,સાચી ઓળખ અનુક્રમે $Porphyra$ અને $Polysiphonia$ છે.

(A) આ આકૃતિ બે બાહ્યાકાર રીતે સમાન જન્યુઓ દર્શાવે છે,જે કશાધારી છે. આને સમજન્યુઓ (isogametes) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. લીલ $Cladophora$ માં,જન્યુઓ સમજન્યુઓ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ દેખાવમાં સમાન હોય છે. $Fucus$ માં અંડજન્યુ પ્રકારનું પ્રજનન (મોટું અચલિત અંડકોષ અને નાનો ચલિત શુક્રકોષ) જોવા મળે છે. મનુષ્યોમાં પણ અંડજન્યુ પ્રકારનું પ્રજનન જોવા મળે છે. યીસ્ટ આ પ્રકારના કશાધારી સમજન્યુઓ ઉત્પન્ન કરતું નથી. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) આકૃતિમાં $Chara$ (કારા) વનસ્પતિ દર્શાવેલ છે,જે એક લીલી લીલ છે. $Chara$ માં નર પ્રજનન અંગ (પુજન્યુધાની અથવા ગ્લોબ્યુલ) અને માદા પ્રજનન અંગ (સ્ત્રીજન્યુધાની અથવા ન્યુક્યુલ) એક જ વનસ્પતિ દેહ પર જોવા મળે છે. તેથી,$Chara$ એ એકસદની (monoecious) વનસ્પતિ છે.
તેની સામે,$Marchantia$ (માર્કેન્શિયા) એ દ્વિસદની (dioecious) વનસ્પતિ છે,જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા પ્રજનન અંગો અલગ-અલગ વનસ્પતિ દેહ (સુકાઈ) પર જોવા મળે છે.

(C) સમુદ્રમાં પ્રકાશનું પ્રવેશણ ઊંડાઈ સાથે ઘટતું જાય છે.
લીલી લીલ $(Chlorophyceae)$ માં ક્લોરોફિલ $a$ અને $b$ હોય છે અને તે સામાન્ય રીતે છીછરા પાણીમાં જોવા મળે છે.
કથ્થાઈ લીલ $(Phaeophyceae)$ માં ક્લોરોફિલ $a, c$ અને ફ્યુકોઝેન્થિન હોય છે,જે તેમને મધ્યમ ઊંડાઈએ ટકી રહેવામાં મદદ કરે છે.
રાતી લીલ $(Rhodophyceae)$ માં ક્લોરોફિલ $a, d$ અને ફાયકોએરિથ્રિન નામનું રંજકદ્રવ્ય હોય છે.
ફાયકોએરિથ્રિન વાદળી અને લીલા પ્રકાશનું શોષણ કરવા માટે સક્ષમ છે,જે તરંગલંબાઈ સમુદ્રના પાણીમાં સૌથી વધુ ઊંડે સુધી પહોંચે છે.
તેથી,રાતી લીલ સૌથી ઊંડા પાણીમાં ટકી રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે જ્યાં અન્ય લીલ ટકી શકતી નથી.

(B) આકૃતિમાં લીલી લીલ $Chara$ દર્શાવવામાં આવી છે.
$Chara$ એ ક્લોરોફાયસી વર્ગની લીલ છે.
ક્લોરોફાયસીના મુખ્ય લક્ષણો નીચે મુજબ છે:
$1$. તેમને સામાન્ય રીતે લીલી લીલ કહેવામાં આવે છે.
$2$. ક્લોરોફિલ $a$ અને $b$ રંજકદ્રવ્યોની હાજરીને કારણે વનસ્પતિ દેહ સામાન્ય રીતે ઘાસ જેવો લીલો હોય છે.
$3$. ખોરાક સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે.
$4$. $Chara$ એ એક સદની (monoecious) વનસ્પતિ છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ વનસ્પતિ દેહ પર નર (પુંધાની) અને માદા (અંડધાની) પ્રજનન અંગો ધરાવે છે.
વિધાનોનું મૂલ્યાંકન:
$(a)$ તે ક્લોરોફાયસીનું સભ્ય છે: સાચું.
$(b)$ ખોરાક સ્ટાર્ચના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે: સાચું.
$(c)$ તે એક સદની વનસ્પતિ છે જે અંડધાની અને પુંધાની દર્શાવે છે: સાચું.
$(d)$ ખોરાક લેમિનારીન અથવા મેનિટોલના સ્વરૂપમાં સંગ્રહિત થાય છે: ખોટું (આ ફીઓફાયસીનું લક્ષણ છે).
$(e)$ તે ક્લોરોફિલ $a, c$ અને ફ્યુકોઝેન્થિન રંજકદ્રવ્યોની પ્રભુતા દર્શાવે છે: ખોટું (આ ફીઓફાયસીનું લક્ષણ છે).
તેથી,વિધાનો $(a), (b)$ અને $(c)$ સાચા છે.

(B) ફિયોફાઈસી (બદામી લીલ) ના સભ્યોમાં,અલિંગી પ્રજનન દ્વિ-કશાધારી ચલ બીજાણુઓ દ્વારા થાય છે જે નાસપતી આકારના હોય છે અને તેમાં બે પાર્શ્વિય રીતે જોડાયેલી કશાઓ હોય છે.
ફિયોફાઈસીમાં લિંગી પ્રજનન સમજન્યુક (isogamous),અસમજન્યુક (anisogamous) અથવા અંડજન્યુક (oogamous) પ્રકારનું હોઈ શકે છે. તેથી,વિધાન $B$ ખોટું છે કારણ કે તે માત્ર અંડજન્યુક હોવાનો દાવો કરે છે.
સંગ્રહિત ખોરાક જટિલ કાર્બોદિત સ્વરૂપે હોય છે,જે સામાન્ય રીતે મેનિટોલ અથવા લેમિનારિન છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું છે.
મુખ્ય રંજકદ્રવ્યો ક્લોરોફિલ $a$,$c$,કેરોટીનોઈડ્સ અને ઝેન્થોફિલ્સ (જેમ કે ફ્યુકોઝેન્થિન) છે. તેથી,વિધાન $D$ સાચું છે.
વાનસ્પતિક કોષોમાં સેલ્યુલોઝની કોષદીવાલ હોય છે,જે સામાન્ય રીતે બહારની તરફ આલ્જીન (algin) ના જિલેટીનયુક્ત આવરણથી ઢંકાયેલી હોય છે. તેથી,વિધાન $E$ સાચું છે.
આમ,સાચા વિધાનોનો સમૂહ $A, C, D$ અને $E$ છે.

(B) $Azotobacter$ એ મુક્તજીવી નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Oscillatoria$,$Anabaena$,અને $Nostoc$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે હેટેરોસિસ્ટ નામના વિશિષ્ટ કોષોની હાજરીને કારણે અથવા અન્ય નાઈટ્રોજન સ્થાપન પદ્ધતિઓ દ્વારા વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવામાં સક્ષમ છે.
$Volvox$ એ લીલી લીલ (Chlorophyta) છે,જેમાં નાઈટ્રોજનના સ્થાપન માટે જરૂરી નાઈટ્રોજેનેઝ ઉત્સેચક સંકુલ હોતું નથી.
તેથી,માત્ર $Volvox$ $(D)$ નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકતું નથી.

(B) આપેલ યાદીમાંથી લાલ શેવાળ (Rhodophyceae) ઓળખવા માટે:
$1$. $Polysiphonia$: લાલ શેવાળ.
$2$. $Gelidium$: લાલ શેવાળ.
$3$. $Laminaria$: બદામી શેવાળ (Phaeophyceae).
$4$. $Spirogyra$: લીલી શેવાળ (Chlorophyceae).
$5$. $Porphyra$: લાલ શેવાળ.
$6$. $Fucus$: બદામી શેવાળ (Phaeophyceae).
$7$. $Chlamydomonas$: લીલી શેવાળ (Chlorophyceae).
$8$. $Polytrichum$: દ્વિઅંગી વનસ્પતિ (Bryophyte) (શેવાળ નથી).
યાદીમાં લાલ શેવાળ $Polysiphonia$,$Gelidium$ અને $Porphyra$ છે.
તેથી,આપેલ યાદીમાં કુલ $3$ લાલ શેવાળ છે.

(A) બ્રાઉન આલ્ગી (ફિયોફાયસી) માં,અલિંગી પ્રજનન દ્વિકશાધારી ચલ બીજાણુઓ (zoospores) દ્વારા થાય છે.
આ ચલ બીજાણુઓ રચનામાં નાસપાતી આકારના (pyriform) હોય છે.
તેઓ પાર્શ્વ બાજુએ જોડાયેલી બે અસમાન કશા ધરાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે તેઓ નાસપાતી આકારના હોય છે અને બે અસમાન કશા ધરાવે છે.

(D) ફીઓફાયસી (બ્રાઉન આલ્ગી) નું વનસ્પતિ શરીર સામાન્ય રીતે હોલ્ડફાસ્ટ દ્વારા આધાર સાથે જોડાયેલું હોય છે અને તેમાં એક દાંડી જેવો ભાગ હોય છે જેને સ્ટાઈપ કહેવાય છે,અને પર્ણ જેવો પ્રકાશસંશ્લેષી અંગ હોય છે જેને ફ્રોન્ડ કહેવાય છે.
તેથી,ફ્રોન્ડ એ ભાગ છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા કરે છે.

(A) હાઇડ્રોકોલોઇડ્સ એ પાણીને જકડી રાખતા પદાર્થો છે.
$1$. આલ્જીન એ બદામી લીલ (Phaeophyceae) માંથી મેળવવામાં આવતો હાઇડ્રોકોલોઇડ છે.
$2$. કેરેજીન એ લાલ લીલ (Rhodophyceae) માંથી મેળવવામાં આવતો હાઇડ્રોકોલોઇડ છે.
$3$. અગર-અગર એ જેલિડિયમ (Gelidium) અને ગ્રાસિલેરિયા (Gracilaria) જેવી લાલ લીલમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
તેથી,માત્ર આલ્જીનિક એસિડ જ બદામી લીલમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(D) $Phaeophyceae$ (કથ્થઈ લીલ) ના વનસ્પતિ દેહ સામાન્ય રીતે ત્રણ ભાગોમાં વિભેદિત હોય છે:
$1$. $Holdfast$ (આધારક): જે વનસ્પતિને આધાર સાથે જોડે છે.
$2$. $Stipe$ (વૃંત): એક દાંડી જેવી રચના.
$3$. $Lamina$ (પર્ણપત્ર): એક પર્ણ જેવો પ્રકાશસંશ્લેષી અંગ.
$Archegonium$ (સ્ત્રીજન્યુધાની) એ $Bryophytes$,$Pteridophytes$ અને $Gymnosperms$ માં જોવા મળતું માદા પ્રજનન અંગ છે,પરંતુ તે $Phaeophyceae$ ના વાનસ્પતિક સુકાયની રચનાનો ભાગ નથી.

(C) $Rhodophyceae$ ના સભ્યોને સામાન્ય રીતે લાલ લીલ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેમના શરીરમાં લાલ રંજકદ્રવ્ય $r-phycoerythrin$ ની પ્રબળતા હોય છે.
આ રંજકદ્રવ્ય ક્લોરોફિલ $a$ અને $d$ ના લીલા રંગને ઢાંકી દે છે,જેના કારણે તેમને તેમનો લાક્ષણિક લાલ દેખાવ મળે છે.
જોકે તેઓ ફ્લોરિડિયન સ્ટાર્ચ તરીકે ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને જટિલ ફલન પછીનો વિકાસ દર્શાવે છે,પરંતુ આ તેમના સામાન્ય નામનું કારણ નથી.

(A) બ્લુ-ગ્રીન આલ્ગી (સાયનોબેક્ટેરિયા) એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જેમાં મુખ્ય પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્યો તરીકે ક્લોરોફિલ $a$ અને ફાયકોબિલિન્સ (જેમ કે ફાયકોસાયનિન અને ફાયકોએરિથ્રિન) હોય છે.
લાલ લીલ (રોડોફાયસી) માં પણ ક્લોરોફિલ $a$ અને ફાયકોબિલિન્સ (ખાસ કરીને ફાયકોએરિથ્રિન) હોય છે,જે તેમને તેમનો લાક્ષણિક લાલ રંગ આપે છે.
કારણ કે બંને જૂથો આ વિશિષ્ટ સહાયક રંજકદ્રવ્યો ધરાવે છે,તેથી રંજકદ્રવ્યોના બંધારણની દ્રષ્ટિએ લાલ લીલ બ્લુ-ગ્રીન આલ્ગી સાથે સૌથી વધુ સમાનતા દર્શાવે છે.

(D) ફલન પછીનો જટિલ વિકાસ એ $Rhodophyceae$ વર્ગની લીલ,જેને સામાન્ય રીતે લાલ લીલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તેની લાક્ષણિકતા છે.
આ સજીવોમાં,નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણ પછી,યુગ્મનજ (zygote) જટિલ વિકાસના તબક્કાઓમાંથી પસાર થઈને કાર્પોસ્પોરોફાઇટ્સ બનાવે છે,જે અંતે કાર્પોસ્પોર ઉત્પન્ન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા લાલ લીલ માટે વિશિષ્ટ છે અને તે લીલી લીલ $(Chlorophyceae)$ કે બદામી લીલ $(Phaeophyceae)$ માં જોવા મળતી નથી.

(D) ઘણી લીલના જીવનચક્રમાં,યુગ્મનજ (zygote) અર્ધીકરણ પામીને એકકીય બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે પછી અંકુરિત થઈને એકકીય વનસ્પતિ દેહ બનાવે છે. આ પ્રકારના જીવનચક્રને એકવિધ (haplontic) જીવનચક્ર કહેવામાં આવે છે. $Volvox$ એ એક લીલી લીલ છે જે એકવિધ જીવનચક્ર દર્શાવે છે,જેમાં યુગ્મનજ અર્ધીકરણ જોવા મળે છે. તેનાથી વિપરીત,$Fucus$ દ્વિવિધ (diplontic) જીવનચક્ર દર્શાવે છે,જ્યારે $Marchantia$ અને $Funaria$ (દ્વિઅંગીઓ) એકવિધ-દ્્વિવિધ (haplo-diplontic) જીવનચક્ર દર્શાવે છે.

(D) અંડજનન (Oogamy) એ લિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક મોટો,અચલિત માદા જન્યુ (અંડકોષ) નાના,ચલિત અથવા અચલિત નર જન્યુ દ્વારા ફલિત થાય છે.
રોડોફાયસી (લાલ લીલ) વર્ગમાં,જેમ કે $Polysiphonia$ અને $Gelidium$,લિંગી પ્રજનન અંડજનન પ્રકારનું હોય છે અને તેમાં નર અને માદા બંને જન્યુઓ અચલિત હોય છે.
$Fucus$ (એક બદામી લીલ) માં પણ અંડજનન જોવા મળે છે,પરંતુ તેના નર જન્યુઓ ચલિત (કશાધારી) હોય છે.
તેથી,$Polysiphonia$ અને $Gelidium$ એ અચલિત જન્યુઓ સાથેની અંડજનન પ્રક્રિયાના સાચા ઉદાહરણો છે.

(B) $Phaeophyceae$ (જેને સામાન્ય રીતે બદામી લીલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) માં ખોરાક જટિલ કાર્બોદિત સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે,જે લેમિનારીન અથવા મેનિટોલ હોઈ શકે છે.
$Rhodophyceae$ (લાલ લીલ) માં ખોરાક ફ્લોરિડિયન સ્ટાર્ચ સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે.
$Chlorophyceae$ (લીલી લીલ) માં ખોરાક સ્ટાર્ચ સ્વરૂપે સંગ્રહિત થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સાચી જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$(a)$ ઝૂસ્પોર (ચલ બીજાણુ) એ કશાધારી (ચલ) અલિંગી બીજાણુઓ છે,તેથી $(a) \rightarrow (ii)$.
$(b)$ આઈસોગેમસ (સમજન્યુક) એટલે કે સમાન કદના જન્યુઓનું ફલન,જે કશાધારી હોઈ શકે છે,તેથી $(b) \rightarrow (iii)$.
$(c)$ એનઆઈસોગેમસ (અસમજન્યુક) એટલે કે કદમાં અસમાન હોય તેવા બે જન્યુઓનું ફલન,તેથી $(c) \rightarrow (iv)$.
$(d)$ ઊગેમસ (અંડજન્યુક) એટલે કે એક મોટા અચલ માદા જન્યુ અને નાના ચલ નર જન્યુ વચ્ચેનું ફલન,તેથી $(d) \rightarrow (i)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) \rightarrow (ii), (b) \rightarrow (iii), (c) \rightarrow (iv), (d) \rightarrow (i)$ છે.

(A) વિધાન સાચું છે: $Volvox$,$Ulothrix$,$Spirogyra$ અને $Chara$ એ તમામ લીલી લીલ છે જે $Chlorophyceae$ વર્ગમાં આવે છે.
કારણ સાચું છે: $Chlorophyceae$ ના સભ્યો સામાન્ય રીતે સખત કોષદીવાલ ધરાવે છે જે અંદરના સ્તરે સેલ્યુલોઝ અને બહારના સ્તરે પેક્ટોઝની બનેલી હોય છે.
નિષ્કર્ષ: કોષદીવાલનું બંધારણ એ $Chlorophyceae$ વર્ગનું લાક્ષણિક લક્ષણ હોવાથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(D) આ આકૃતિ *Polysiphonia* દર્શાવે છે,જે રોડોફાયસી (લાલ લીલ) નું સભ્ય છે.
$(i)$ રોડોફાયસી અંડજનન (oogamy) અને જટિલ ફલન પછીનો વિકાસ દર્શાવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(ii)$ રોડોફાયસીમાં,નર જન્યુઓ અચલિત હોય છે. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$(iii)$ રોડોફાયસીમાં સંગ્રહિત ખોરાક ફ્લોરિડિયન સ્ટાર્ચ છે,જે બંધારણમાં એમાયલોપેક્ટીન અને ગ્લાયકોજન જેવું જ છે. આ વિધાન સાચું છે.
$(iv)$ લાલ લીલની કોષદીવાલ સેલ્યુલોઝ,પેક્ટીન અને ફાયકોકોલોઇડ્સ (પોલિસલ્ફેટ એસ્ટર્સ) ની બનેલી હોય છે. આ વિધાન સાચું છે.
આમ,વિધાનો $(i), (iii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.

(A) લીલમાં લિંગી પ્રજનન તેમાં ભાગ લેતા જન્યુઓના સ્વરૂપના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1$. આઈસોગેમી (સમજન્યુક): બે જન્યુઓનું જોડાણ જે કદ અને દેખાવમાં સમાન હોય (દા.ત.,$Ulothrix$,$Spirogyra$).
$2$. એનઆઈસોગેમી (અસમજન્યુક): કદમાં અસમાન હોય તેવા બે જન્યુઓનું જોડાણ (દા.ત.,$Chlamydomonas$ ની કેટલીક જાતિઓ).
$3$. ઊગેમી (અંડજન્યુક): એક મોટા,અચલિત માદા જન્યુ અને નાના,ચલિત નર જન્યુનું જોડાણ (દા.ત.,$Volvox$,$Fucus$).
તેથી,$Ulothrix$ અને $Spirogyra$ માં આઈસોગેમસ પ્રકારનું લિંગી પ્રજનન જોવા મળે છે.

(C) રેડ આલ્ગી (લાલ લીલ).
ફાયકોએરિથ્રિન એ લાલ લીલ $(Rhodophyceae)$ માં જોવા મળતું લાક્ષણિક સહાયક પ્રકાશસંશ્લેષી રંજકદ્રવ્ય છે,જે તેમને લાલ રંગ આપે છે.
ફ્લોરિડિયન સ્ટાર્ચ એ લાલ લીલમાં સંગ્રહિત ખોરાક છે,જે બંધારણીય રીતે એમાયલોપેક્ટીન અને ગ્લાયકોજેન સાથે ખૂબ જ સમાનતા ધરાવે છે.

(A) લેમિનારિયા (Laminaria).
$Phaeophyceae$ (બદામી લીલ) માં સામાન્ય રીતે વનસ્પતિ શરીર મૂળ જેવી રચના જેને હોલ્ડફાસ્ટ,પ્રકાંડ જેવી રચના જેને સ્ટાઈપ અને પર્ણ જેવી પ્રકાશસંશ્લેષી રચના જેને ફ્રોન્ડ કહેવામાં આવે છે,તેમાં વિભેદિત હોય છે.
લેમિનારિયા એ $Phaeophyceae$ વર્ગની એક જાણીતી બદામી લીલ છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ (રોડોફાયસી) છે.
રોડોફાયસી વર્ગમાં,અલિંગી પ્રજનન વિવિધ પ્રકારના અચલિત બીજાણુઓ દ્વારા થાય છે.
લિંગી પ્રજનન અંડજન્યુ પ્રકારનું (oogamous) હોય છે,જેમાં અચલિત જન્યુઓ ભાગ લે છે.
તેની સરખામણીમાં,ક્લોરોફાયસી અને ફિયોફાયસીમાં તેમના જીવનચક્ર દરમિયાન સામાન્ય રીતે ચલિત બીજાણુઓ અને જન્યુઓ (કશાધારી) ઉત્પન્ન થાય છે.

(B) - $Spirogyra$.
$Spirogyra$ એ ક્લોરોફિલયુક્ત થેલોફાઇટ છે કારણ કે તે લીલી લીલના સમૂહમાં આવે છે,જેમાં પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા માટે ક્લોરોફિલ રંજકદ્રવ્યો હોય છે.
$Volvariella$ એ ફૂગ છે (ક્લોરોફિલવિહીન),$Nephrolepis$ એ ત્રિઅંગી (pteridophyte) છે,અને $Gnetum$ એ અનાવૃત બીજધારી (gymnosperm) વનસ્પતિ છે.