Photoperiodism and Vernalization Questions in Gujarati

(C) ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓને સામાન્ય રીતે પુષ્પસર્જન માટે $12$ કલાકથી ઓછો પ્રકાશનો સમય (એટલે કે $8-10$ કલાક) અને લગભગ $14-16$ કલાકનો સતત અંધકારનો સમય જરૂરી હોય છે.
મોટાભાગની શિયાળામાં ફૂલ આપતી વનસ્પતિઓ આ શ્રેણીમાં આવે છે,જેમ કે ક્રાયસેન્થેમમ (ગુલદાવદી),ઝેન્થિયમ (કોકલબર),ડહાલિયા,ડાંગર,શેરડી,બટાટા,તમાકુ અને સોયાબીન $(Glycine \; max)$.

(C) ઘઉં અને જવની શિયાળુ જાતોનું વાવેતર પાનખર ઋતુમાં કરવામાં આવે છે. આનાથી તેઓ શિયાળા દરમિયાન ઠંડીનું ઉત્તેજન મેળવી શકે છે,જે તેમના પ્રજનન તબક્કા (પુષ્પસર્જન) માં પ્રવેશવા અને વસંત ઋતુમાં બીજ ઉત્પન્ન કરવા માટે આવશ્યક છે. આ પ્રક્રિયાને વસંતકરણ (Vernalization) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) વસંતીકરણ એ નીચા તાપમાનના સંપર્ક દ્વારા પુખ્તાવસ્થાના સમયગાળાને ટૂંકાવવાની અને પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન આપવાની પ્રક્રિયા છે.
વસંતીકરણની જરૂર હોય તેવી વનસ્પતિઓના સામાન્ય ઉદાહરણોમાં ઘઉં,રાઈ અને જવ જેવી ધાન્ય પાકની શિયાળુ જાતો,તેમજ બીટ,કોબીજ અને ગાજર જેવી દ્વિ-વર્ષાયુ વનસ્પતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
અન્ય ઉદાહરણોમાં વટાણા,હેનબેન,વાયોલા,ક્લોવર અને ક્રાયસેન્થેમમનો સમાવેશ થાય છે.
વટાણા,બીટ અને કોબીજ ત્રણેય પુષ્પસર્જન માટે નીચા તાપમાનની સારવાર પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે,તેથી સાચો જવાબ 'આ તમામ' છે.

(A) વસંતીકરણ માટે જરૂરી નીચું તાપમાન સામાન્ય રીતે $0^{\circ}C - 5^{\circ}C$ હોય છે.
જો આ નીચા તાપમાનની સારવાર પછી તરત જ ખૂબ ઊંચું તાપમાન (આશરે $40^{\circ}C$) આપવામાં આવે,તો વસંતીકરણની અસર નાબૂદ થઈ જાય છે અથવા ખોવાઈ જાય છે.
વસંતીકરણની અસરને ઉલટાવવાની આ ઘટનાને 'ડી-વર્નાલાઇઝેશન' (devernalisation) કહેવામાં આવે છે.

(D) વર્નાલાઇઝેશન (વસંતીકરણ) ની ઉત્તેજના વનસ્પતિના વર્ધનશીલ (meristematic) કોષો દ્વારા અનુભવાય છે.
આ કોષો સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા હોય છે અને તે પ્રરોહના અગ્રભાગ,ભ્રૂણના અગ્રભાગ,મૂળના અગ્રભાગ અને વિકાસ પામતા પર્ણો જેવા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
પ્રરોહના અગ્રભાગ અને ભ્રૂણના અગ્રભાગ બંનેમાં આવા વર્ધનશીલ કોષો હોવાથી,તેઓ વર્નાલાઇઝેશન માટે જરૂરી ઠંડીની ઉત્તેજના મેળવવા માટેના મુખ્ય સ્થાનો છે.
તેથી,સાચો જવાબ $(D)$ છે.

(B) ફ્લોરિજન એ વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન માટે જવાબદાર એક કાલ્પનિક અંતઃસ્ત્રાવી પદાર્થ છે.
તે પર્ણોમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને ત્યારબાદ પ્રરોહાગ્ર (shoot apices) તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
પ્રરોહાગ્ર પર પહોંચ્યા પછી,તે વાનસ્પતિક પ્રરોહાગ્રનું પુષ્પીય કલિકા (પુષ્પીય આદિજન્મ) માં રૂપાંતર પ્રેરે છે,જેનાથી પ્રજનન અવસ્થાની શરૂઆત થાય છે.

(D) દિવસ-તટસ્થ છોડ (Day neutral plants) એવા છોડ છે જેમાં પ્રકાશના સંપર્કની અવધિ અને પુષ્પ સર્જનની પ્રેરણા વચ્ચે કોઈ સંબંધ હોતો નથી.
આ છોડ પ્રકાશાવધિ (photoperiod) ને ધ્યાનમાં લીધા વિના આખા વર્ષ દરમિયાન પુષ્પ સર્જન કરી શકે છે,કારણ કે તેમનું પુષ્પ સર્જન દિવસ કે રાત્રિની લંબાઈ પર આધારિત હોતું નથી.

(A) ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ $(SDP)$ એવી વનસ્પતિઓ છે જે ત્યારે જ પુષ્પસર્જન કરે છે જ્યારે દિવસની લંબાઈ એક નિશ્ચિત સમયગાળા કરતા ઓછી હોય.
તમાકુ $(Nicotiana tabacum)$ એ ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.
બીટ, ઘઉં અને મૂળો એ લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ $(LDP)$ ના ઉદાહરણો છે.

(C) પ્રકાશકાલિનતા $(Photoperiodism)$ એ પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યે વનસ્પતિઓનો શારીરિક પ્રતિભાવ છે. શિયાળામાં ફૂલ આપતી વનસ્પતિઓ ત્યારે ખીલે છે જ્યારે દિવસો ટૂંકા અને રાત્રિઓ લાંબી હોય છે. આ વનસ્પતિઓને ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ $(SDP)$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેમને ફૂલ આવવા માટે નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા ટૂંકા પ્રકાશકાળની જરૂર હોય છે. શિયાળાના દિવસો કુદરતી રીતે ટૂંકા હોવાથી,આ વનસ્પતિઓ આ ઋતુ દરમિયાન ફૂલ આવવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.

(A) પ્રકાશકાલિનતા $(Photoperiodism)$ એ પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યે વનસ્પતિઓનો શારીરિક પ્રતિભાવ છે।
વનસ્પતિઓને તેમના પ્રકાશકાલિનતા પ્રત્યેના પુષ્પસર્જનના પ્રતિભાવના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે।
કાકડી $(Cucumis \text{ } sativus)$ અને ટામેટાં $(Solanum \text{ } lycopersicum)$ એ દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિઓના ઉદાહરણો છે।
દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જેમાં પુષ્પસર્જન પ્રકાશના સંપર્કના સમયગાળા પર આધારિત હોતું નથી, જેના કારણે તેઓ પ્રકાશકાલિનતાને ધ્યાનમાં લીધા વિના આખા વર્ષ દરમિયાન પુષ્પસર્જન કરી શકે છે।

(C) પ્રકાશકાલિનતા (Photoperiodism) ની ઘટનામાં વનસ્પતિઓ પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાના સાપેક્ષ પ્રમાણ પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે. પુષ્પસર્જનની પ્રેરણા માટે પ્રકાશ/અંધકારના સમયગાળાની સંવેદના મેળવવાનું સ્થાન પર્ણો છે. એકવાર પર્ણો આ ઉત્તેજના મેળવે,પછી એક અંતઃસ્ત્રાવી પદાર્થ (ફ્લોરિજન) સંશ્લેષિત થાય છે અને તે પુષ્પસર્જનને પ્રેરવા માટે પ્રરોહાગ્ર (shoot apices) તરફ વહન પામે છે.

(D) ફ્લોરિજન એ એક કાલ્પનિક અંતઃસ્ત્રાવ છે જે પર્ણોમાં સંશ્લેષિત થાય છે અને પુષ્પસર્જનને પ્રેરવા માટે પ્રરોહાગ્ર તરફ સ્થળાંતર કરે છે.
તે પ્રકાશકાલિનતા (photoperiodism) ની પ્રક્રિયામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જ્યાં વનસ્પતિ વાનસ્પતિક વૃદ્ધિમાંથી પ્રજનન વૃદ્ધિ તરફના સંક્રમણને શરૂ કરવા માટે દિવસ અને રાત્રિની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપે છે.

(C) વસંતીકરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં નીચા તાપમાનના સંપર્ક દ્વારા છોડમાં પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન મળે છે. સુગરબીટ,કોબીજ અને ગાજર જેવા છોડ દ્વિ-વર્ષાયુ છોડ છે,જેમને વાનસ્પતિક અવસ્થામાંથી પ્રજનન (પુષ્પસર્જન) અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થવા માટે ઠંડીની સારવારની જરૂર હોય છે.

(D) વસંતીકરણ એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં નીચા તાપમાનના સંપર્ક દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન મળે છે. તે વધતી મોસમમાં મોડા થતા અકાળ પ્રજનન વિકાસને અટકાવે છે,જેથી છોડને પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરવા માટે પૂરતો સમય મળે છે. તે સામાન્ય રીતે ઘઉં,જવ અને રાઈની શિયાળુ જાતોમાં જોવા મળે છે. તે બીજની સુષુપ્ત અવસ્થા નથી; પરંતુ,તે ઠંડીની સારવાર પ્રત્યેની શારીરિક પ્રતિક્રિયા છે.

(A) વસંતીકરણ એ નીચા તાપમાનના સંપર્ક દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રેરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે. નીચા તાપમાનની ઉત્તેજના વનસ્પતિના વર્ધનશીલ કોષો,ખાસ કરીને પ્રરોહાગ્ર (Stem apex) દ્વારા અનુભવાય છે.

(B) ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ $(SDP)$ ને પુષ્પસર્જન માટે સતત અંધકારના સમયગાળાની જરૂર હોય છે જે ચોક્કસ નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા વધારે હોવો જોઈએ. જો આ અંધકારના સમયગાળામાં પ્રકાશનો ઝબકારો થાય,તો પુષ્પસર્જન થતું નથી. તેનાથી વિપરીત,લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓને નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા ટૂંકા અંધકારના સમયગાળાની જરૂર હોય છે.

(C) પ્રકાશ-અવધિકા એ પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યે વનસ્પતિનો શારીરિક પ્રતિભાવ છે.
$1$. તેમાં પુષ્પસર્જન શરૂ કરવા માટે વાનસ્પતિક પ્રરોહાગ્રનું પ્રજનનશીલ અગ્રમાં રૂપાંતર થાય છે.
$2$. પ્રકાશ-અવધિકાની ઉત્તેજના પરિપક્વ પર્ણો દ્વારા ગ્રહણ થાય છે,જે પછી ફ્લોરિજન નામનો પુષ્પીય અંતઃસ્ત્રાવ ઉત્પન્ન કરે છે જે પ્રરોહાગ્ર સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે.
$3$. '$SDP$,$LDP$ અને $DNP$ માં પુષ્પસર્જન માટે લાલ પ્રકાશ ઉત્તેજક છે' તે વિધાન ખોટું છે કારણ કે પ્રકાશની ગુણવત્તા અને સમયગાળા પ્રત્યેનો પ્રતિભાવ $SDP$ (ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિ),$LDP$ (લાંબા દિવસની વનસ્પતિ) અને $DNP$ (દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિ) વચ્ચે નોંધપાત્ર રીતે અલગ હોય છે. ખાસ કરીને,$SDP$ માં લાંબી રાત્રિ દરમિયાન લાલ પ્રકાશ દ્વારા વિક્ષેપ પડતા પુષ્પસર્જન અવરોધાય છે,જ્યારે $LDP$ માં તે ઘણીવાર ઉત્તેજિત થાય છે.

(B) લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ $(LDP)$ ને પુષ્પસર્જન માટે ચોક્કસ પ્રકાશગાળાની જરૂર હોય છે. પુષ્પસર્જનની પ્રતિક્રિયા ફાયટોક્રોમ સિસ્ટમ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. $LDP$ માં,ફાયટોક્રોમનું સક્રિય સ્વરૂપ,$P_{fr}$,પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન આપે છે. રાત્રિ દરમિયાન,$P_{fr}$ પાછું $P_r$ માં રૂપાંતરિત થાય છે. જો વનસ્પતિને અંધારાના સમયગાળા દરમિયાન લાલ પ્રકાશ આપવામાં આવે,તો $P_r$ ફરીથી $P_{fr}$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,જેનાથી $P_{fr}$ નું સ્તર ઊંચું રહે છે અને કાલ્પનિક પુષ્પસર્જન અંતઃસ્ત્રાવ 'ફ્લોરિજન' નું ઉત્પાદન પ્રેરાય છે,ભલે કુદરતી દિવસનો સમયગાળો ટૂંકો હોય.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. પ્રકાશાવધિકાલની ઉત્તેજના મુખ્યત્વે વનસ્પતિના પરિપક્વ પર્ણો દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે,યુવાન પર્ણો દ્વારા નહીં.
$A$: ગાર્નર અને એલાર્ડે $1920$ માં મેરીલેન્ડ મેમથ તમાકુની જાતનો અભ્યાસ કરતી વખતે પ્રકાશાવધિકાલની શોધ કરી હતી.
$C$: ફ્લોરિજન એ એક કાલ્પનિક પુષ્પસર્જન અંતઃસ્ત્રાવ છે જે યોગ્ય પ્રકાશાવધિકાલના પ્રતિભાવમાં પર્ણોમાં સંશ્લેષિત થાય છે.
$D$: એકવાર સંશ્લેષિત થયા પછી,આ અંતઃસ્ત્રાવ પર્ણોમાંથી અન્નવાહક દ્વારા પ્રરોહાગ્ર વર્ધનશીલ પેશી (કલિકા) સુધી પહોંચાડવામાં આવે છે જેથી પુષ્પસર્જનની શરૂઆત થાય.

(D) પ્રકાશકાલગમન (Photoperiodism) વનસ્પતિઓને પ્રકાશના સંપર્કના સમયગાળા પ્રત્યેની તેમની પ્રતિક્રિયાના આધારે વર્ગીકૃત કરે છે.
$Triticum$ $aestivum$ (ઘઉં) એ લાંબા દિવસની વનસ્પતિ $(LDP)$ છે.
$Zea$ $mays$ (મકાઈ) એ દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિ $(DNP)$ છે.
$Glycine$ $max$ (સોયાબીન) એ ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિ $(SDP)$ છે.
$Raphanus$ $sativus$ (મૂળો) એ લાંબા દિવસની વનસ્પતિ $(LDP)$ છે,ટૂંકા-લાંબા દિવસની વનસ્પતિ $(SLDP)$ નથી.
તેથી,$Raphanus$ $sativus - SLDP$ ની જોડી અસંગત છે.

(D) વર્નાલાઇઝેશન એ નીચા તાપમાનના સંપર્ક દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રેરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.
તેમાં સક્રિય ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ જરૂરી છે,જેના માટે ઓક્સિજન (જારક સ્થિતિ) અને પાણી (ભેજ) ની હાજરી અનિવાર્ય છે.
વર્નાલાઇઝેશન ખાસ કરીને વર્ધમાન પેશીઓમાં (જેમ કે પ્રરોહાગ્ર કે ભ્રૂણ) થાય છે,સંપૂર્ણ વિભેદિત પેશીઓમાં નહીં.
તેથી,વિભેદિત પેશીઓ આ પ્રક્રિયા માટે આવશ્યક નથી.

(A) વસંતીકરણ એ નીચા તાપમાનની સારવાર દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રેરિત કરવાની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા માટે ખાસ કરીને સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા કોષોની હાજરી જરૂરી છે,જેવી કે કલિકાના પ્રરોહાગ્ર વર્ધનશીલ પેશી (shoot apical meristem) અથવા બીજના ભ્રૂણમાં જોવા મળે છે.
કલિકા અને ભ્રૂણ બંનેમાં વિભાજન પામતી પેશીઓ હોવાથી,ત્યાં વસંતીકરણની પ્રક્રિયા થાય છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે.

(A) ફાયટોક્રોમ એ પ્રકાશ-સંવેદનશીલ રંજકદ્રવ્ય પ્રોટીન છે જે વનસ્પતિઓમાં ફોટોરિસેપ્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે વિવિધ મોર્ફોજેનેટિક પ્રક્રિયાઓ જેવી કે બીજનું અંકુરણ,પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો,પર્ણનો વિકાસ અને ટૂંકા દિવસ તથા લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન (ફોટોપિરિયોડિઝમ) ના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
આમ,ફાયટોક્રોમ એક નિયમનકારી અણુ તરીકે કાર્ય કરતું હોવાથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે અને કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી આપે છે.

(D) $1$. સોયાબીન એ ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિ $(SDP)$ છે,જેને પુષ્પસર્જન માટે નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા ટૂંકા પ્રકાશગાળાની જરૂર હોય છે.
$2$. સુગરબીટ એ લાંબા દિવસની વનસ્પતિ $(LDP)$ છે,જેને પુષ્પસર્જન માટે નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા લાંબા પ્રકાશગાળાની જરૂર હોય છે. તેથી,વિધાન ખોટું છે કારણ કે સુગરબીટ ટૂંકા પ્રકાશગાળામાં પુષ્પસર્જન કરતી નથી.
$3$. મોટાભાગની શિયાળુ પુષ્પી વનસ્પતિઓ ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ $(SDP)$ છે,$LDP$ નથી. તેથી,કારણ પણ ખોટું છે.
$4$. બંને વિધાનો તથ્યની દ્રષ્ટિએ ખોટા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) પ્રકાશકાલિનતા એ રાત્રિની લંબાઈ અથવા અંધકારના સમયગાળા પ્રત્યે સજીવોની શારીરિક પ્રતિક્રિયા છે.
વનસ્પતિઓમાં,પ્રકાશ/અંધકારના સમયગાળાને ગ્રહણ કરવાનું સ્થાન પર્ણ છે.
જોકે પુષ્પ સર્જનની પ્રક્રિયા પ્રરોહાગ્ર પર થાય છે,પરંતુ પ્રકાશનું ઉત્તેજન પર્ણો દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે,જે ત્યારબાદ એક અંતઃસ્ત્રાવી પદાર્થ (ફ્લોરિજન) ઉત્પન્ન કરે છે જે પુષ્પ સર્જન શરૂ કરવા માટે પ્રરોહાગ્ર સુધી પહોંચે છે.

(N/A) પ્રકાશકાલિનતા એ વનસ્પતિઓની પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યેની દેહધાર્મિક પ્રતિક્રિયા છે.
$1$. કેટલીક વનસ્પતિઓને પુષ્પસર્જન માટે પ્રકાશના સામયિક સંપર્કની જરૂર હોય છે. આ વનસ્પતિઓ પ્રકાશના સંપર્કનો સમયગાળો માપી શકે છે.
$2$. નિર્ણાયક સમયગાળાની સાપેક્ષમાં પ્રકાશના સમયગાળાની જરૂરિયાતને આધારે,વનસ્પતિઓનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ કરવામાં આવે છે:
- લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ (Long Day Plants): જેમને નિર્ણાયક સમયગાળા કરતાં વધુ સમય માટે પ્રકાશના સંપર્કની જરૂર હોય છે.
- ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ (Short Day Plants): જેમને નિર્ણાયક સમયગાળા કરતાં ઓછા સમય માટે પ્રકાશના સંપર્કની જરૂર હોય છે.
- દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિઓ (Day-neutral Plants): જેમાં પ્રકાશના સંપર્કના સમયગાળા અને પુષ્પસર્જન વચ્ચે કોઈ સંબંધ હોતો નથી.
$3$. નિર્ણાયક સમયગાળો દરેક વનસ્પતિ માટે અલગ-અલગ હોય છે. હવે તે જાણીતું છે કે અંધકારના સમયગાળાની લંબાઈ પણ પ્રકાશના સમયગાળા જેટલી જ મહત્વપૂર્ણ છે.
$4$. કેટલીક વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન એ પ્રકાશ અને અંધકારના સંપર્ક અને તેમના સાપેક્ષ સમયગાળાના સંયોજન પર આધાર રાખે છે.
$5$. પ્રરોહાગ્ર (shoot apices) પુષ્પસર્જન માટે રૂપાંતરિત થાય છે,પરંતુ તેઓ પોતે પ્રકાશકાલિનતાને પારખી શકતા નથી. પ્રકાશ/અંધકારના સમયગાળાને પારખવાનું સ્થાન પર્ણો છે.
$6$. એવી ધારણા છે કે પુષ્પસર્જન માટે એક અંતઃસ્ત્રાવી પદાર્થ જવાબદાર છે,જે જ્યારે વનસ્પતિને જરૂરી પ્રેરક પ્રકાશકાલિનતા મળે છે,ત્યારે પર્ણોમાંથી પ્રરોહાગ્ર તરફ સ્થળાંતર કરે છે અને પુષ્પસર્જન પ્રેરે છે.

(N/A) કેટલીક વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જનની પ્રક્રિયા જથ્થાત્મક અથવા ગુણાત્મક રીતે નીચા તાપમાનના સંપર્ક પર આધારિત હોય છે.
આ ઘટનાને વસંતીકરણ (Vernalisation) કહેવામાં આવે છે.
તે વધતી મોસમમાં મોડેથી થતા અપરિપક્વ પ્રજનન વિકાસને અટકાવે છે અને વનસ્પતિને પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરવા માટે પૂરતો સમય આપે છે.
વસંતીકરણ ખાસ કરીને નીચા તાપમાનના સમયગાળા દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન આપવાની પ્રક્રિયાને સંદર્ભિત કરે છે.
- કેટલાક મહત્વના ખાદ્ય પાકો,જેમ કે ઘઉં,જવ અને રાઈમાં બે પ્રકારની જાતો જોવા મળે છે: શિયાળુ અને વસંતઋતુની જાતો.
'વસંત' જાતો સામાન્ય રીતે વસંતઋતુમાં વાવવામાં આવે છે અને તે વધતી મોસમ પૂરી થાય તે પહેલાં પુષ્પસર્જન કરે છે અને દાણા ઉત્પન્ન કરે છે.
જો કે,શિયાળુ જાતોને જો વસંતઋતુમાં વાવવામાં આવે,તો તે સામાન્ય રીતે એક જ મોસમમાં પુષ્પસર્જન કરવામાં અથવા પરિપક્વ દાણા ઉત્પન્ન કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે.
તેથી,તેમને પાનખર ઋતુમાં વાવવામાં આવે છે.
તેઓ અંકુરિત થાય છે,શિયાળા દરમિયાન નાના છોડ તરીકે બહાર આવે છે,વસંતઋતુમાં ફરીથી વૃદ્ધિ પામે છે અને સામાન્ય રીતે ઉનાળાની મધ્યમાં લણણી કરવામાં આવે છે.
વસંતીકરણનું બીજું ઉદાહરણ દ્વિ-વર્ષાયુ (biennial) વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે.
દ્વિ-વર્ષાયુ વનસ્પતિઓ એવી એક-પ્રસૂતિ (monocarpic) વનસ્પતિઓ છે જે સામાન્ય રીતે બીજી મોસમમાં પુષ્પસર્જન કરે છે અને મૃત્યુ પામે છે.
બીટ (Sugarbeet),કોબીજ અને ગાજર કેટલીક સામાન્ય દ્વિ-વર્ષાયુ વનસ્પતિઓ છે.
- દ્વિ-વર્ષાયુ વનસ્પતિને ઠંડીની સારવાર આપવાથી ત્યારબાદ પ્રકાશ-અવધિ (photoperiodic) પુષ્પસર્જન પ્રતિભાવ ઉત્તેજિત થાય છે.

(N/A)

પ્રકાશાનુવર્તન	પ્રકાશકાલિનતા
$(1)$ એકપક્ષીય બાહ્ય પ્રકાશ ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં થતી વનસ્પતિની હલનચલનને પ્રકાશાનુવર્તન અથવા સૂર્યાનુવર્તન કહેવામાં આવે છે.	$(1)$ આ વનસ્પતિમાં પ્રકાશ અને અંધકારના સાપેક્ષ સમયગાળા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાની ઘટના છે,જે મુખ્યત્વે પુષ્પસર્જન માટે જવાબદાર છે.
$(2)$ આ હલનચલનની દિશા બાહ્ય પ્રકાશ ઉત્તેજનાની દિશા દ્વારા નક્કી થાય છે.	$(2)$ પ્રકાશના સંપર્કના સમયગાળાના આધારે,વનસ્પતિઓને લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ,ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ અને દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(N/A)

ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ $(SDP)$	લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ $(LDP)$
$(1)$ તેમને $SDP$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.	$(1)$ તેમને $LDP$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$(2)$ તેમને પુષ્પસર્જન માટે પ્રમાણમાં ટૂંકા પ્રકાશગાળા અને લગભગ $14-16$ કલાકના સતત અંધકારગાળાની જરૂર હોય છે.	$(2)$ તેમને પુષ્પસર્જન માટે $24$ કલાકના ચક્રમાં લાંબા પ્રકાશગાળા ($14-16$ કલાક) ની જરૂર હોય છે.
$(3)$ $SDP$ માં,અંધકારગાળો નિર્ણાયક હોય છે અને તે સતત હોવો આવશ્યક છે.	$(3)$ $LDP$ માં,પુષ્પસર્જનની પ્રેરણા માટે પ્રકાશગાળો નિર્ણાયક હોય છે.
$(4)$ ઉદાહરણોમાં શેરડી,તમાકુ,સોયાબીન અને $Xanthium$ નો સમાવેશ થાય છે.	$(4)$ ઉદાહરણોમાં સુગર બીટ,લેટીસ,ઓટ,મૂળા અને ઘઉંનો સમાવેશ થાય છે.

(N/A)

પ્રકાશકાલિનતા	વસંતીકરણ
$(1)$ પ્રકાશકાલિનતા એ દૈનિક ચક્રમાં પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાના પ્રમાણ પ્રત્યે વનસ્પતિનો પુષ્પસર્જન પ્રતિચાર છે.	$(1)$ વસંતીકરણ એ નીચા તાપમાન (ઠંડીની સારવાર) દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન આપવાની પ્રક્રિયા છે.
$(2)$ આ ઉત્તેજના માત્ર પર્ણો દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે.	$(2)$ આ ઉત્તેજના પ્રરોહાગ્ર વર્ધનશીલ પેશીઓ,ભ્રૂણ અથવા પર્ણો દ્વારા ગ્રહણ કરવામાં આવે છે.
$(3)$ તેમાં ફ્લોરિજન નામના કાલ્પનિક અંતઃસ્ત્રાવનું ઉત્પાદન થાય છે.	$(3)$ તેમાં વર્નાલિન નામના કાલ્પનિક અંતઃસ્ત્રાવનું ઉત્પાદન થાય છે.
$(4)$ તે મુખ્યત્વે દિવસની લંબાઈના આધારે પુષ્પસર્જનના સમય સાથે સંબંધિત છે.	$(4)$ તે મુખ્યત્વે વધતી મોસમમાં મોડેથી થતા અકાળ પ્રજનન વિકાસને રોકવા સાથે સંબંધિત છે.

(N/A) વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જનની પ્રતિક્રિયા 'પ્રકાશકાલ' (Photoperiodism) તરીકે ઓળખાતી ઘટના દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
પ્રકાશકાલ એ દિવસ અથવા રાત્રિની લંબાઈ પ્રત્યે સજીવોની શારીરિક પ્રતિક્રિયા છે.
વનસ્પતિઓને તેમની પ્રકાશકાલની જરૂરિયાતોને આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$1$. લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ (Long-day plants): આ વનસ્પતિઓ ત્યારે પુષ્પસર્જન કરે છે જ્યારે દિવસની લંબાઈ ચોક્કસ સમયગાળા કરતા વધારે હોય (દા.ત.,ઉનાળામાં પુષ્પસર્જન કરતી વનસ્પતિઓ).
$2$. ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ (Short-day plants): આ વનસ્પતિઓ ત્યારે પુષ્પસર્જન કરે છે જ્યારે દિવસની લંબાઈ ચોક્કસ સમયગાળા કરતા ઓછી હોય (દા.ત.,શિયાળામાં પુષ્પસર્જન કરતી વનસ્પતિઓ).
$3$. દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિઓ (Day-neutral plants): આ વનસ્પતિઓ દિવસની લંબાઈને ધ્યાનમાં લીધા વગર પુષ્પસર્જન કરે છે.
તેથી,મોસમી પુષ્પસર્જન એ વાનસ્પતિક વૃદ્ધિમાંથી પ્રજનન વૃદ્ધિ તરફ જવા માટે જરૂરી પ્રકાશના ચોક્કસ સમયગાળા માટેનું અનુકૂલન છે.

(N/A) ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન મુખ્યત્વે પ્રકાશના સમયગાળા દ્વારા નહીં,પરંતુ અંધકારના સમયગાળાની લંબાઈ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
આ વનસ્પતિઓને પુષ્પસર્જનની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે એક સતત અને અવિરત અંધકારના સમયગાળાની જરૂર હોય છે જે ચોક્કસ નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા વધારે હોય.
જો આ લાંબા અંધકારના સમયગાળામાં પ્રકાશનો ટૂંકો ઝબકારો પણ થાય,તો વનસ્પતિમાં પુષ્પસર્જન થતું નથી.
તેથી,તેમને વૈજ્ઞાનિક રીતે લાંબી રાત્રિની વનસ્પતિ (Long-night plant) તરીકે ઓળખવી વધુ સચોટ છે.

(N/A) દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જેને પુષ્પસર્જન માટે દિવસની લંબાઈ (પ્રકાશાવધિ) ની કોઈ ચોક્કસ જરૂરિયાત હોતી નથી. તેમના પુષ્પસર્જન પર પ્રકાશ કે અંધકારની અવધિની કોઈ અસર થતી નથી,અને તેઓ ઋતુને ધ્યાનમાં લીધા વિના આખા વર્ષ દરમિયાન પુષ્પસર્જન કરી શકે છે.

(N/A) પ્રકાશકાલિનતા એટલે વનસ્પતિઓ દ્વારા પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યે દર્શાવવામાં આવતી શારીરિક પ્રતિક્રિયા. તે પ્રકાશના સંપર્કમાં રહેવાના સમયગાળા પ્રત્યેની વિકાસાત્મક પ્રતિક્રિયા છે,જે ઘણી વનસ્પતિ પ્રજાતિઓમાં પુષ્પસર્જનની પ્રક્રિયાને નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત કરે છે.

(N/A) લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ એટલે એવી વનસ્પતિઓ કે જેમને પુષ્પસર્જનની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે પ્રકાશના લાંબા સમયગાળાની જરૂર હોય છે,જે સામાન્ય રીતે ચોક્કસ નિર્ણાયક પ્રકાશાવધિ (critical photoperiod) કરતા વધારે હોય છે. આ વનસ્પતિઓમાં દિવસની લંબાઈ તેમની નિર્ણાયક દિવસની લંબાઈ કરતા વધારે હોય ત્યારે પુષ્પસર્જન થાય છે. ઉદાહરણ તરીકે: ઘઉં $(Wheat)$,પોપી $(Poppy)$,ઓટ $(Oat)$ અને બીટ $(Beet)$.

(N/A) ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ એટલે એવી વનસ્પતિઓ કે જેમને પુષ્પસર્જન માટે પ્રકાશના ટૂંકા ગાળા (ફોટોપિરિયડ) અને અવિરત અંધકારના ગાળાની જરૂર હોય છે. જો પ્રકાશનો ગાળો એક ચોક્કસ નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા વધી જાય,તો આ વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન થતું નથી. તેના ઉદાહરણોમાં ક્રાયસેન્થેમમ (ગલગોટો) અને તમાકુનો સમાવેશ થાય છે.

(N/A) વસંતીકરણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં વનસ્પતિને ચોક્કસ સમયગાળા માટે ચોક્કસ નીચા તાપમાને રાખીને પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે. આ સારવાર બીજના વધુ સારા અને વહેલા અંકુરણને સુનિશ્ચિત કરે છે અને તેનાથી વિકસતી વનસ્પતિઓમાં વહેલું પુષ્પસર્જન થાય છે. આ વનસ્પતિઓના વાનસ્પતિક સમયગાળાને ટૂંકાવવા માટે વપરાતી એક કૃત્રિમ પદ્ધતિ છે.

(N/A) પ્રકાશાવધિકરણ (photoperiodic) પ્રતિભાવના આધારે આપેલી વનસ્પતિઓનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. ઝેન્થિયમ: શોર્ટ ડે પ્લાન્ટ $(SDP)$
$2$. હેનબેન $(Hyoscyamus \text{ } niger)$: લોન્ગ ડે પ્લાન્ટ $(LDP)$
$3$. પાલક: લોન્ગ ડે પ્લાન્ટ $(LDP)$
$4$. ડાંગર: શોર્ટ ડે પ્લાન્ટ $(SDP)$
$5$. સ્ટ્રોબેરી: શોર્ટ ડે પ્લાન્ટ $(SDP)$
$6$. બ્રાયોફિલમ: લોન્ગ-શોર્ટ ડે પ્લાન્ટ $(LSDP)$
$7$. સૂર્યમુખી: ડે ન્યુટ્રલ પ્લાન્ટ $(DNP)$
$8$. ટામેટા: ડે ન્યુટ્રલ પ્લાન્ટ $(DNP)$
$9$. મકાઈ: ડે ન્યુટ્રલ પ્લાન્ટ $(DNP)$

(N/A) અલ્પ-દિવસીય વનસ્પતિઓ એવી વનસ્પતિઓ છે જે ત્યારે જ પુષ્પસર્જન કરે છે જ્યારે પ્રકાશનો સમયગાળો (પ્રકાશના સંપર્કનો સમય) ચોક્કસ નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા ઓછો હોય. $Nicotiana$ $tabacum$ એક અલ્પ-દિવસીય વનસ્પતિ હોવાથી,તેને પુષ્પસર્જનની પ્રક્રિયા શરૂ કરવા માટે તેના નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા ઓછા પ્રકાશની જરૂર હોય છે. જ્યારે તેને આ નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા વધુ સમય માટે પ્રકાશ આપવામાં આવે છે,ત્યારે પુષ્પસર્જન માટે જરૂરી શારીરિક સ્થિતિઓ પ્રાપ્ત થતી નથી,જેના કારણે પુષ્પસર્જન અટકી જાય છે.

(C) આપેલ આકૃતિના આધારે:
$1$. $P$ માં જ્યારે પ્રકાશનો સમયગાળો નિર્ણાયક પ્રકાશાવધિ કરતા ઓછો હોય ત્યારે પુષ્પસર્જન થાય છે. આ લઘુ દિવસીય વનસ્પતિનું લક્ષણ છે.
$2$. $Q$ માં વાનસ્પતિક પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કર્યા પછી પ્રકાશના સમયગાળાને ધ્યાનમાં લીધા વગર પુષ્પસર્જન થાય છે. આ તટસ્થ દિવસીય વનસ્પતિનું લક્ષણ છે.
$3$. $R$ માં જ્યારે પ્રકાશનો સમયગાળો નિર્ણાયક પ્રકાશાવધિ કરતા વધારે હોય ત્યારે જ પુષ્પસર્જન થાય છે. આ દીર્ઘ દિવસીય વનસ્પતિનું લક્ષણ છે.
તેથી,$P$ એ લઘુ દિવસીય વનસ્પતિ છે,$Q$ એ તટસ્થ દિવસીય વનસ્પતિ છે અને $R$ એ દીર્ઘ દિવસીય વનસ્પતિ છે.

(B) પ્રકાશના સંપર્કમાં રહેવાના સમયગાળા પ્રત્યેની વનસ્પતિઓની પ્રતિક્રિયાને આધારે તેમનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે,જેને પ્રકાશકાલિનતા (photoperiodism) કહે છે.
$1$. દીર્ઘ દિવસીય વનસ્પતિઓ $(LDP)$ ને પુષ્પસર્જન માટે સંકાંતિ પ્રકાશ અવધિ કરતા વધારે પ્રકાશની જરૂર હોય છે.
$2$. લઘુદિવસીય વનસ્પતિઓ $(SDP)$ ને પુષ્પસર્જન માટે સંકાંતિ પ્રકાશ અવધિ કરતા ઓછા પ્રકાશની જરૂર હોય છે.
$3$. તટસ્થ દિવસીય વનસ્પતિઓ $(DNP)$ માં પુષ્પસર્જન અને પ્રકાશની અવધિ વચ્ચે કોઈ સંબંધ હોતો નથી.
આથી,જે વનસ્પતિઓને સંકાંતિ અવધિ કરતા વધારે પ્રકાશની જરૂર હોય છે,તેમને દીર્ઘ દિવસીય વનસ્પતિઓ કહે છે.

(A) વાસંતીકરણ એ એવી ઘટના છે જેમાં વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જનને ઓછું તાપમાન આપવાથી પ્રોત્સાહન મળે છે.
તે વૃદ્ધિની મોસમમાં અંતમાં થતા અકાળ પ્રજનન વિકાસને અટકાવે છે અને વનસ્પતિને પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરવા માટે પૂરતો સમય આપે છે.
આ પ્રક્રિયા ઘણી દ્વિવાર્ષિક અને બહુવાર્ષિક વનસ્પતિઓ માટે વાનસ્પતિક અવસ્થામાંથી પ્રજનન અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થવા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.

(A) પ્રકાશકાલિનતા (Photoperiodism) એ વનસ્પતિઓની પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળા પ્રત્યેની શારીરિક પ્રતિક્રિયા છે.
જે વનસ્પતિઓને પુષ્પ સર્જન માટે પ્રકાશની અવધિ એક ચોક્કસ સમયગાળા (critical photoperiod) કરતા ઓછી જરૂરી હોય છે,તેમને લઘુદિવસીય વનસ્પતિઓ (Short-day plants) કહેવામાં આવે છે.
દીર્ધ દિવસીય વનસ્પતિઓને પુષ્પ સર્જન માટે પ્રકાશની અવધિ ચોક્કસ સમયગાળા કરતા વધારે જરૂરી હોય છે.
તટસ્થ દિવસીય વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશના સમયગાળા અને પુષ્પ સર્જન વચ્ચે કોઈ સંબંધ હોતો નથી.
તેથી,સાચો જવાબ લઘુદિવસીય વનસ્પતિઓ છે.

(C) વાસંતીકરણ એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં લાંબા સમય સુધી નીચા તાપમાનના સંપર્ક દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રેરિત કરવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $C$ અસંગત છે કારણ કે વાસંતીકરણ માટે ખાસ કરીને નીચા તાપમાનની જરૂર હોય છે,ઊંચા તાપમાનની નહીં.
તે વાનસ્પતિક અવધિને ટૂંકાવવામાં મદદ કરે છે અને વનસ્પતિને ઝડપથી પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરવામાં મદદ કરે છે,પ્રજનનીય વિકાસને વિલંબિત કરતું નથી.
આ પ્રક્રિયા ઘઉં,જવ અને રાઈ જેવા પાકોની શિયાળુ જાતોમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળે છે.

(C) જે વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન માટે પ્રકાશ અવધિની કોઈ ચોક્કસ જરૂરિયાત હોતી નથી,તેમને $Day-neutral$ (તટસ્થ દિવસીય) વનસ્પતિઓ કહેવામાં આવે છે. આ વનસ્પતિઓમાં પ્રકાશના સમયગાળાને ધ્યાનમાં લીધા વગર પુષ્પસર્જન થાય છે. આનાથી વિપરીત,$Short-day$ (લઘુદિવસીય) વનસ્પતિઓને પુષ્પસર્જન માટે નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા ઓછા પ્રકાશની જરૂર હોય છે,અને $Long-day$ (દીર્ધ દિવસીય) વનસ્પતિઓને નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા વધુ પ્રકાશની જરૂર હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $Day-neutral$ વનસ્પતિઓ છે.

(B) જે ઘટનામાં વનસ્પતિઓમાં પુષ્પસર્જન પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ અવધિ દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે, તેને $Photoperiodism$ (પ્રકાશ અવધિ) કહેવામાં આવે છે.
પ્રકાશના આ સમયગાળા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાના આધારે વનસ્પતિઓને અલ્પ-દિવસી વનસ્પતિઓ, દીર્ઘ-દિવસી વનસ્પતિઓ અને દિવસ-તટસ્થ વનસ્પતિઓમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે।
$Vernalization$ (વાસંતીકરણ) એટલે નીચા તાપમાનના સમયગાળા દ્વારા પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન આપવું.
$Germination$ (બીજાંકુરણ) એ પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા સજીવ બીજ અથવા બીજાણુમાંથી વિકાસ પામે છે.
$Seed \text{ } dormancy$ (બીજ સુષુપ્તતા) એ એવી સ્થિતિ છે જેમાં અનુકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં પણ બીજને અંકુરિત થતા અટકાવવામાં આવે છે.

(D) શિયાળામાં ઉગતી વનસ્પતિ જાતિઓને $Winter$ $Annuals$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેને પુષ્પસર્જન માટે નીચા તાપમાનની જરૂર હોય છે,આ પ્રક્રિયાને $Vernalization$ (વસંતીકરણ) કહેવામાં આવે છે.
જો આ વનસ્પતિઓને વસંત ઋતુમાં વાવવામાં આવે,તો તેમને વાનસ્પતિક અવસ્થામાંથી પ્રજનન અવસ્થામાં રૂપાંતરિત થવા માટે જરૂરી ઠંડી મળતી નથી.
પરિણામે,વનસ્પતિ વાનસ્પતિક અવસ્થામાં જ રહે છે અને પુષ્પસર્જન કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે.
પુષ્પસર્જન એ ફળસર્જન માટેની પૂર્વશરત હોવાથી,પુષ્પોના અભાવે ફળ પણ ઉત્પન્ન થતા નથી.
તેથી,ન તો પુષ્પસર્જન થાય છે કે ન તો ફળસર્જન થાય છે.

(A) પ્રકાશ અવધિકાળ (Photoperiodism) એ પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યે વનસ્પતિનો દેહધાર્મિક પ્રતિચાર છે.
એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું છે કે પ્રકાશ અવધિકાળના ઉત્તેજનનું ગ્રહણ પર્ણો દ્વારા થાય છે.
પર્ણોમાંથી,$Florigen$ તરીકે ઓળખાતો એક રાસાયણિક પદાર્થ પ્રરોહના અગ્રભાગ (પ્રરોહની કલિકાઓ) તરફ સ્થળાંતરિત થાય છે,જે વાનસ્પતિક વૃદ્ધિમાંથી પ્રજનન વૃદ્ધિ (પુષ્પસર્જન) તરફના સંક્રમણને પ્રેરે છે.
તેથી,$Florigen$ એ પુષ્પસર્જન માટે જવાબદાર કાલ્પનિક અંતઃસ્ત્રાવ છે.

(A) વસંતીકરણ (Vernalization) એ વનસ્પતિઓમાં બીજ અથવા રોપાઓને નીચા તાપમાને રાખીને વહેલું પુષ્પસર્જન પ્રેરવાની પદ્ધતિ છે. આ સારવાર સામાન્ય રીતે $1-6^{\circ} C$ તાપમાનના ગાળામાં એક થી દોઢ મહિનાના સમયગાળા માટે કરવામાં આવે છે.

(A) પ્રકાશકાલિનતા $(Photoperiodism)$ એ પ્રકાશ અને અંધકારના સમયગાળાની સાપેક્ષ લંબાઈ પ્રત્યે વનસ્પતિઓનો શારીરિક પ્રતિભાવ છે.
ટૂંકા દિવસની વનસ્પતિઓ $(SDP)$ ને પુષ્પસર્જન માટે નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા લાંબા સતત અંધકારની જરૂર હોય છે. જો આ અંધકારના સમયગાળામાં પ્રકાશના ટૂંકા ઝબકારા દ્વારા ખલેલ પહોંચાડવામાં આવે,તો પુષ્પસર્જન અવરોધાય છે. તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે.
લાંબા દિવસની વનસ્પતિઓ $(LDP)$ ને પુષ્પસર્જન માટે નિર્ણાયક સમયગાળા કરતા ટૂંકા અંધકારની જરૂર હોય છે. જો લાંબા અંધકારના સમયગાળામાં પ્રકાશના ટૂંકા ઝબકારા દ્વારા ખલેલ પહોંચાડવામાં આવે,તો અસરકારક અંધકારનો સમયગાળો ટૂંકો થઈ જાય છે,જે $LDP$ માં પુષ્પસર્જનને પ્રોત્સાહન આપે છે. તેથી,વિધાન $II$ સાચું છે.
આમ,બંને વિધાનો સાચા છે.