Regulation of Kidney Function Questions in Gujarati

(C) વિધાન $I$ સાચું છે: જક્ષ્ટા ગ્લોમેરુલર $(JG)$ ઉપકરણ એ દુરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને અંતર્વાહી ધમનિકાના સંપર્ક સ્થાને કોષીય ફેરફારો દ્વારા બનતી એક વિશિષ્ટ રચના છે. તે $DCT$ ના મેક્યુલા ડેન્સા કોષો અને અંતર્વાહી ધમનિકાના જક્ષ્ટા ગ્લોમેરુલર કોષોનું બનેલું છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે: $JG$ ઉપકરણ મુખ્યત્વે રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-એલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ $(RAAS)$ દ્વારા ગ્લોમેરુલર ગાળણ દર $(GFR)$ અને બ્લડ પ્રેશરના નિયમનમાં ભૂમિકા ભજવે છે. તે ગ્લુકોઝના પુનઃશોષણમાં કોઈ ભૂમિકા ભજવતું નથી; ગ્લુકોઝનું પુનઃશોષણ મુખ્યત્વે નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા $(PCT)$ માં ગૌણ સક્રિય વહન દ્વારા થાય છે.

(D) $ADH$ (એન્ટિ-ડાય્યુરેટિક હોર્મોન) મૂત્રપિંડમાં પાણીના પુનઃશોષણને વધારે છે,જે રુધિરને મંદ કરે છે અને રુધિરની ઓસ્મોલેરિટી ઘટાડે છે.
$ANP$ (એટ્રિયલ નેટ્રિયુરેટિક પેપ્ટાઈડ) રુધિરના ઊંચા દબાણ કે કદના પ્રતિભાવમાં મુક્ત થાય છે; તે સોડિયમ અને પાણીના ઉત્સર્જનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જે રુધિરની ઓસ્મોલેરિટી ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
આલ્ડોસ્ટેરોન અને એન્જિયોટેન્સિન $II$ રુધિરનું દબાણ વધારવા અને સોડિયમ જાળવી રાખવામાં સામેલ છે,જે સામાન્ય રીતે રુધિરની ઓસ્મોલેરિટી વધારે છે અથવા જાળવી રાખે છે.
તેથી,$ADH$ અને $ANP$ નો સ્ત્રાવ રુધિરની ઓસ્મોલેરિટીમાં ઘટાડો કરે છે.

(B) આ સાધર્મ્ય મૂત્રપિંડના કાર્યના નિયમનમાં અંતઃસ્ત્રાવોની શારીરિક ભૂમિકાઓ પર આધારિત છે.
$ANP$ (એટ્રિયલ નેટ્રિયુરેટિક પેપ્ટાઈડ) હૃદયના કર્ણકોમાં રુધિરના પ્રવાહમાં વધારો થવાના પ્રતિભાવમાં મુક્ત થાય છે અને તે $JGA$ (જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર ઉપકરણ) કોષોના અવરોધનું કારણ બને છે,જેનાથી રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન તંત્ર અવરોધાય છે.
તેનાથી વિપરીત,એન્જિયોટેન્સિન $II$ એક શક્તિશાળી વાસોકોન્સ્ટ્રિક્ટર છે જે બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો કરે છે.
તે નિકટવર્તી ગૂંચળાદાર નલિકા $(PCT)$ ને $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણને વધારવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે.
તેથી,સાધર્મ્યની સાચી પૂર્તિ એ છે કે એન્જિયોટેન્સિન $II$ એ $PCT$ દ્વારા $Na^+$ ના પુનઃશોષણને વધારે છે.

(D) $\text{વિધાન}-I$ ખોટું છે કારણ કે માત્ર $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન) હોમિયોસ્ટેસિસ માટે પૂરતું નથી; તે પાણી અને ઇલેક્ટ્રોલાઇટ સંતુલન જાળવવા માટે $RAAS$ (રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-એલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ) અને $ANF$ (એટ્રિયલ નેટ્રિયુરેટિક ફેક્ટર) જેવી અન્ય નિયમનકારી પદ્ધતિઓ સાથે મળીને કામ કરે છે.
$\text{વિધાન}-II$ સાચું છે કારણ કે જ્યારે બ્લડ પ્રેશર અથવા રુધિરનું કદ ઘટે છે ત્યારે $RAAS$ માર્ગ સક્રિય થાય છે. આ સિસ્ટમનો મુખ્ય ઘટક એલ્ડોસ્ટેરોન, દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહક નલિકામાંથી $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણને ઉત્તેજિત કરે છે, જે રુધિરનું કદ વધારે છે અને શરીરના પ્રવાહીની ઓસ્મોલેરિટી જાળવી રાખે છે.
તેથી, $\text{વિધાન}-I$ ખોટું છે અને $\text{વિધાન}-II$ સાચું છે.

(C) $RAAS$ એટલે રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-આલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ.
તે એક મહત્વપૂર્ણ અંતઃસ્ત્રાવી તંત્ર છે જે બ્લડ પ્રેશર અને પ્રવાહી સંતુલન (ઓસ્મોરેગ્યુલેશન) નું નિયમન કરે છે.
$1$. $\text{રેનિન}$ એ કિડનીના જક્ષ્ટા-ગ્લોમેર્યુલર કોષો દ્વારા બ્લડ પ્રેશર અથવા સોડિયમના નીચા સ્તરના પ્રતિભાવમાં સ્ત્રવિત થતો ઉત્સેચક છે.
$2$. $\text{એન્જિયોટેન્સિન}$ (ખાસ કરીને $\text{એન્જિયોટેન્સિન}-II$) એ એક શક્તિશાળી વાસોકોન્સ્ટ્રિક્ટર છે જે બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો કરે છે.
$3$. $\text{આલ્ડોસ્ટેરોન}$ એ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સ દ્વારા સ્ત્રવિત થતો અંતઃસ્ત્રાવ છે જે કિડનીમાં સોડિયમ અને પાણીના પુનઃશોષણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી, આ તંત્રમાં સામેલ અંતઃસ્ત્રાવો/ઉત્સેચકોનો સાચો સમૂહ $\text{રેનિન}, \text{એન્જિયોટેન્સિન}, \text{આલ્ડોસ્ટેરોન}$ છે.

(A) વિધાન $(a)$ ખોટું છે કારણ કે એન્જિયોટેન્સિન $II$ એ એક શક્તિશાળી વાસોકોન્સ્ટ્રિક્ટર છે જે બ્લડ પ્રેશર વધારે છે,ઘટાડતું નથી,જ્યારે એફરન્ટ ધમનિકામાં રુધિરનો પ્રવાહ ઘટે છે. તે ગ્લોમેર્યુલર ફિલ્ટરેશન રેટ $(GFR)$ જાળવવામાં મદદ કરે છે.
વિધાન $(b)$ સાચું છે. એન્જિયોટેન્સિન $II$ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સને એલ્ડોસ્ટેરોન મુક્ત કરવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે,જે ડિસ્ટલ કોનવોલ્યુટેડ ટ્યુબ્યુલ $(DCT)$ અને કલેક્ટિંગ ડક્ટમાંથી $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણનું કારણ બને છે,જેનાથી રુધિરનું કદ અને દબાણ વધે છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે. એલ્ડોસ્ટેરોન $Na^+$ ના પુનઃશોષણમાં વધારો કરે છે (ઓસ્મોલેરિટી વધારે છે),જ્યારે એટ્રિયલ નેટ્રિયુરેટિક પેપ્ટાઈડ $(ANP)$ વાસોડિલેશન કરીને અને બ્લડ પ્રેશર ઘટાડીને રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન મિકેનિઝમ પર નિયંત્રણ રાખે છે,આમ તે રુધિરની ઓસ્મોલેરિટીને અસર કરે છે.

(B) $Macula$ $densa$ એ દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ ની દીવાલમાં આવેલા વિશિષ્ટ કોષોનો એક પ્રદેશ છે, જ્યાં તે સમાન નેફ્રોનના અફરન્ટ આર્ટેરિઓલના સંપર્કમાં આવે છે.
આ કોષો ગીચ રીતે ગોઠવાયેલા અને સ્તંભાકાર હોય છે, જેના કારણે તેમને આ નામ આપવામાં આવ્યું છે ($Macula$ $densa$ નો અર્થ 'ઘાટો ડાઘ' થાય છે).
તેઓ કેમોરિસેપ્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે જે નલિકાના પ્રવાહીમાં સોડિયમ ક્લોરાઇડની સાંદ્રતાનું નિરીક્ષણ કરે છે અને $Juxtaglomerular$ $apparatus$ $(JGA)$ દ્વારા બ્લડ પ્રેશર અને ગ્લોમેર્યુલર ફિલ્ટરેશન રેટ $(GFR)$ ના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) જક્ષ્ટા ગ્લોમેર્યુલર $(JG)$ કોષો એ કિડનીની અફરન્ટ આર્ટેરિઓલમાં આવેલા વિશિષ્ટ કોષો છે.
આ કોષો જક્ષ્ટા ગ્લોમેર્યુલર એપરેટસ $(JGA)$ નો ભાગ છે.
જ્યારે ગ્લોમેર્યુલર રક્ત પ્રવાહ,ગ્લોમેર્યુલર બ્લડ પ્રેશર અથવા ગ્લોમેર્યુલર ફિલ્ટરેશન રેટ $(GFR)$ માં ઘટાડો થાય છે,ત્યારે $JG$ કોષો રેનિન નામના ઉત્સેચકનો સ્ત્રાવ કરવા માટે ઉત્તેજિત થાય છે.
રેનિન એ રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-એલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ $(RAAS)$ માં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે,જે બ્લડ પ્રેશર અને શરીરના પ્રવાહી સંતુલનને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ કરે છે.

(D) $ADH$ (એન્ટિ-ડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાયપોથેલેમસ દ્વારા સંશ્લેષિત થાય છે અને પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકામાંથી પાણીનું પુનઃશોષણ વધારવાનું છે,જે મૂત્રને સાંદ્ર બનાવવામાં અને રુધિરનું કદ/દબાણ જાળવવામાં મદદ કરે છે.
તે ગ્લોમેરુલર ફિલ્ટ્રેશન રેટ $(GFR)$ વધારતું નથી; વાસ્તવમાં,તે પાણીનું સંરક્ષણ કરવાનું કાર્ય કરે છે.
વધુમાં,$ADH$ એ $Na^+$ નું ઉત્સર્જન વધારતું નથી; તેના બદલે,તે પાણીના સંગ્રહને પ્રોત્સાહન આપે છે,જે રુધિરમાં સોડિયમની સાંદ્રતામાં સાપેક્ષ ઘટાડો લાવી શકે છે.
તેથી,$ADH$ $Na^+$ નું ઉત્સર્જન વધારે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(D) જક્ષ્ટા ગ્લોમેર્યુલર $(JG)$ ઉપકરણ એ મૂત્રપિંડનો એક વિશિષ્ટ ભાગ છે જે દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને અંતર્વાહી ધમનિકાના સંપર્ક સ્થાને કોષીય ફેરફારો દ્વારા બને છે.
આ $JG$ કોષો ગ્લોમેર્યુલર રુધિરના દબાણમાં અથવા રુધિરના પ્રવાહમાં ઘટાડો થવાના પ્રતિભાવમાં $Renin$ (રેનિન) નામનો ઉત્સેચક મુક્ત કરે છે.
$Renin$ એ રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન-આલ્ડોસ્ટેરોન સિસ્ટમ $(RAAS)$ માં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે,જે રુધિરનું દબાણ અને શરીરના પ્રવાહીનું સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $ADH$ (એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન),જેને વાસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે નેફ્રોનના સંગ્રહ નલિકાઓની દીવાલોમાં રહેલા કોષોને પાણી માટે પ્રવેશશીલ બનાવે છે.
આ વધેલી પ્રવેશશીલતાને કારણે,પાણી નલિકાકાર પ્રવાહીમાંથી પેશીના પ્રવાહી (રુધિરપ્રવાહ) માં પાછું શોષાય છે.
આ પ્રક્રિયા ઉત્સર્જિત મૂત્રના કદમાં ઘટાડો કરે છે અને તેની સાંદ્રતામાં વધારો કરે છે,જેનાથી શરીરમાં પાણીનું સંગ્રહ કરવામાં મદદ મળે છે.

(C) વેસોપ્રેસિન.
એન્ટિડાયયુરેટિક હોર્મોન $(ADH)$,જેને વેસોપ્રેસિન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ન્યુરોહાયપોફિસિસ (પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ) દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે નેફ્રોનના દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને સંગ્રહણ નલિકાઓ પર કાર્ય કરીને પાણીની પારગમ્યતામાં વધારો કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને પાણીનું વૈકલ્પિક પુનઃશોષણ કહેવામાં આવે છે,જે મૂત્રના સાંદ્રણમાં મદદ કરે છે અને શરીરમાંથી પાણીના વ્યયને અટકાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ગ્લોમેર્યુલર રુધિર પ્રવાહ,ગ્લોમેર્યુલર રુધિર દબાણ અથવા $GFR$ માં ઘટાડો થવાથી $JG$ (જક્ષ્ટા ગ્લોમેર્યુલર) કોષો રેનિન મુક્ત કરવા માટે સક્રિય થાય છે.
રેનિન રુધિરમાં રહેલા એન્જિયોટેન્સિનોજનને એન્જિયોટેન્સિન $I$ માં અને ત્યારબાદ એન્જિયોટેન્સિન $II$ માં રૂપાંતરિત કરે છે.
એન્જિયોટેન્સિન $II$ એક શક્તિશાળી વાસોકોન્સ્ટ્રિક્ટર હોવાથી,તે ગ્લોમેર્યુલર રુધિર દબાણ વધારે છે અને તેનાથી $GFR$ માં વધારો થાય છે.
એન્જિયોટેન્સિન $II$ એડ્રિનલ કોર્ટેક્સને આલ્ડોસ્ટેરોન મુક્ત કરવા માટે પણ સક્રિય કરે છે.
આલ્ડોસ્ટેરોન નલિકાના દૂરસ્થ ભાગોમાંથી $Na^+$ અને પાણીના પુનઃશોષણનું કારણ બને છે.
આનાથી રુધિર દબાણ અને $GFR$ માં વધારો થાય છે.
આ જટિલ પ્રક્રિયાને રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન મિકેનિઝમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) સાચો જવાબ $(B)$ છે.
$ANF$ (Atrial Natriuretic Factor) રુધિરના પ્રવાહમાં વધારો થવાના પ્રતિભાવમાં હૃદયની કર્ણકની દીવાલ દ્વારા મુક્ત થાય છે.
તે વાસોડિલેશન (રુધિરવાહિનીઓનું વિસ્તરણ) પ્રેરે છે,જેના પરિણામે રુધિરનું દબાણ ઘટે છે.
આથી,$ANF$ તંત્ર એ રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન તંત્ર પર નિયંત્રણ (check) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે રુધિરનું દબાણ વધારવા માટે જવાબદાર છે.

(D) રેનિન-એન્જિયોટેન્સિન ક્રિયાવિધિ માટેનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગ્લોમેર્યુલર ફિલ્ટરેશન રેટ $(GFR)$ માં ઘટાડો $(C)$.
$2$. રેનિન એન્જિયોટેન્સિનોજનને એન્જિયોટેન્સિન $I$ માં રૂપાંતરિત કરે છે,જે ત્યારબાદ એન્જિયોટેન્સિન $II$ માં રૂપાંતરિત થાય છે $(E)$.
$3$. એન્જિયોટેન્સિન $II$ દ્વારા વાસોકોન્સ્ટ્રિક્શન અને એલ્ડોસ્ટેરોનનો સ્ત્રાવ $(D)$.
$4$. એલ્ડોસ્ટેરોનને કારણે ટ્યુબ્યુલના દૂરના ભાગોમાંથી $Na^+$ અને પાણીનું પુનઃશોષણ $(B)$.
$5$. બ્લડ પ્રેશર અને $GFR$ માં વધારો $(A)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $C, E, D, B, A$ છે.

(C) જક્સ્ટા ગ્લોમેર્યુલર એપરેટસ $(JGA)$ એ મૂત્રપિંડમાં જોવા મળતી એક જટિલ નિયમનકારી રચના છે.
તે દૂરસ્થ ગૂંચળાદાર નલિકા $(DCT)$ અને અંતર્વાહી રુધિરવાહિનીના સંપર્ક બિંદુ પર કોષીય ફેરફારો દ્વારા રચાય છે.
આ રચના ગ્લોમેર્યુલર ફિલ્ટરેશન રેટ $(GFR)$ અને બ્લડ પ્રેશરના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.