M Phase Questions in Gujarati

(B) ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડે છે.
આ છૂટી પડેલી રંગસૂત્રિકાઓ,જેને હવે બાળ રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે,તે સ્પિન્ડલ તંતુઓના ટૂંકા થવાને કારણે વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.
તેથી,રંગસૂત્રોનું ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવું એ ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(A) સમભાજનની $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) એકબીજાથી અલગ થાય છે. એકવાર અલગ થયા પછી,દરેક રંગસૂત્રિકા પાસે પોતાનું સ્વતંત્ર સેન્ટ્રોમિયર હોય છે અને હવે તેને વ્યક્તિગત રંગસૂત્ર તરીકે ગણવામાં આવે છે. ત્યારબાદ આ રંગસૂત્રો કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે.

(C) ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે.
આ રંગસૂત્રિકાઓ,જેને હવે બાળ રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે,તે વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
ભાજનોત્તરાવસ્થાના અંત સુધીમાં,દરેક ધ્રુવ પર રંગસૂત્રોનો એક સંપૂર્ણ સેટ પ્રાપ્ત થાય છે,જે મૂળ કોષમાં હાજર રંગસૂત્રોની સંખ્યા જેટલો જ હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ છે.

(D) અંત્યાવસ્થા $(Telophase)$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે.
રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ થાય છે.
કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંત:કોષરસજાળ પુન: પ્રસ્થાપિત થાય છે.
તેથી,અંત્યાવસ્થાના અંતમાં ઉપરની તમામ અંગિકાઓ પુન: નિર્મિત થાય છે.

(A) અંત્યાવસ્થા એ સમભાજનનો અંતિમ તબક્કો છે. આ તબક્કા દરમિયાન,જે રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચી ગયા છે,તે ફરીથી લાંબા અને પાતળા બનીને તેમની સ્વતંત્રતા ગુમાવે છે. દરેક રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે,જેના પરિણામે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર બે બાળ કોષકેન્દ્રોનું નિર્માણ થાય છે.

(B) અંત્યાવસ્થા $(Telophase)$ એ સમભાજનની અંતિમ અવસ્થા છે. આ તબક્કા દરમિયાન:
$1$. જે રંગસૂત્રો પોતપોતાના ધ્રુવો પર પહોંચ્યા છે,તે અસંઘનિત થાય છે અને પોતાની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે.
$2$. દરેક ધ્રુવ પર રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું પુનઃનિર્માણ થાય છે.
$3$. કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ ફરીથી દેખાય છે.
$4$. આમ,કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર બે નવાં બાળ કોષકેન્દ્રોનું નિર્માણ થાય છે.

(C) $\text{અંત્યાવસ્થા}$ $(Telophase)$ દરમિયાન, રંગસૂત્રોનું ઘનીકરણ દૂર થાય છે અને તેઓ પોતાની સ્વતંત્રતા ગુમાવે છે। રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે। ચોક્કસ રંગસૂત્રોના કોષકેન્દ્રિકા આયોજક પ્રદેશ પર કોષકેન્દ્રિકા, ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃનિર્માણ થાય છે। આમ, $\text{અંત્યાવસ્થા}$ દરમિયાન કોષકેન્દ્રિકા ફરીથી દેખાય છે।

(B) અંત્યાવસ્થા $(Telophase)$ દરમિયાન,વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર પહોંચેલા રંગસૂત્રો વિસ્તરણ પામવાનું (છૂટા પડવાનું) શરૂ કરે છે અને તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ ગુમાવે છે.
તેઓ રંગસૂત્રજાળ (chromatin network) બનાવે છે અને બે બાળ કોષકેન્દ્રો બનાવવા માટે રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે.

(A) સમભાજનની $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્ર દ્રવ્ય (chromatin material),જે આંતરાવસ્થાના કોષકેન્દ્રમાં છૂટી જાળ સ્વરૂપે હોય છે,તે સંઘનિત થઈને સ્પષ્ટ અને ઘટ્ટ $Chromosomes$ (રંગસૂત્રો) બનાવે છે. આ પ્રક્રિયામાં $DNA$ અને હિસ્ટોન પ્રોટીનનું ગૂંચળું વળવાની અને ગડી થવાની ક્રિયા થાય છે,જેનાથી જનીનિક દ્રવ્ય પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર નીચે જોઈ શકાય છે.

(C) અંત્યાવસ્થા એ સમભાજનની અંતિમ અવસ્થા છે. આ અવસ્થા દરમિયાન નીચે મુજબની ઘટનાઓ જોવા મળે છે:
$1$. રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની ઓળખ વિશિષ્ટ ઘટકો તરીકે નાશ પામે છે.
$2$. રંગસૂત્ર દ્રવ્ય એક જથ્થામાં એકત્રિત થાય છે.
$3$. રંગસૂત્ર દ્રવ્યની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ થાય છે.
$4$. કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃસર્જન થાય છે.
વિકલ્પ $C$ માં રંગસૂત્રોની જોડી છૂટી પડવાની વાત છે,જે અર્ધીકરણની ભાનાવસ્થા-$I$ (Anaphase $I$) દરમિયાન થાય છે,સમભાજનની અંત્યાવસ્થા દરમિયાન નહીં. તેથી,તે અંત્યાવસ્થા સાથે સંકળાયેલ નથી.

(A) સમભાજનની ભાજનોત્તરાવસ્થા (Anaphase) દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેના કારણે રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) એકબીજાથી અલગ પડે છે.
આ અલગ થયેલી રંગસૂત્રિકાઓ કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓના ટૂંકા થવાને કારણે વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.
તેથી,વિધાન $(S)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચા છે,અને $(R)$ એ $(S)$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન, સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડીને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. રંગસૂત્રજાળ ($Chromatin$ $network$) એ આંતરાવસ્થા $(Interphase)$ ના કોષકેન્દ્રની લાક્ષણિકતા છે, ભાજનોત્તરાવસ્થાની નહીં. તેથી, $Anaphase - \text{રંગસૂત્રજાળ જોવા મળે છે}$ એ જોડ અસંગત છે.

(C) મધ્યાવસ્થા એ સમભાજન (Mitosis) ની બીજી અવસ્થા છે. આ અવસ્થા દરમિયાન,કોષકેન્દ્રપટલ સંપૂર્ણપણે વિઘટિત થઈ જાય છે અને રંગસૂત્રો ઘટ્ટ બનીને કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ (જેને મધ્યાવસ્થા પટ્ટિકા પણ કહેવાય છે) પર ગોઠવાય છે. આ ગોઠવણી રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓ દ્વારા થાય છે. તેથી,મધ્યાવસ્થાનું મુખ્ય લક્ષણ રંગસૂત્રોનું વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવણ છે.

(A) ભાજનાવસ્થા $(Metaphase)$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો સૌથી વધુ ઘટ્ટ બને છે અને પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે.
તેઓ વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે,જે તેમની બાહ્યાકારવિદ્યા,કદ અને સંખ્યાનું અવલોકન કરવા માટેનો આદર્શ તબક્કો બનાવે છે.

(C) ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ (જેને હવે બાળ રંગસૂત્રો કહેવાય છે) અલગ પડે છે. આ બાળ રંગસૂત્રો કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓના ટૂંકા થવાથી કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે. આ હલનચલન એ ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ ની લાક્ષણિકતા છે.

(A) સમવિભાજન એ સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષકેન્દ્રના વિભાજનની પ્રક્રિયા છે. સમવિભાજનના તબક્કાઓનો સાચો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા): રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈ રંગસૂત્રો બને છે.
$2$. $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા): રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
$3$. $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા): રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડે છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
$4$. $Telophase$ (અંત્યાવસ્થા): રંગસૂત્રોનું વિકુંડન થાય છે અને કોષકેન્દ્રપટલ પુનઃનિર્માણ પામે છે.
નોંધ: $Interphase$ (આંતરાવસ્થા) એ બે કોષવિભાજન વચ્ચેનો સમયગાળો છે,તે સમવિભાજનનો તબક્કો નથી. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$A$ એ સમવિભાજનના તબક્કાઓનો સાચો ક્રમ દર્શાવે છે.

(B) સમભાજન ($M$-તબક્કો) એ કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે જેમાં પિતૃ કોષ વિભાજિત થઈને બે સમાન બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,સમભાજન એ કોષકેન્દ્રના વિભાજન $(Karyokinesis)$ ને સૂચવે છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો સમાન સેટ મળે.
જોકે,કોષચક્રના વ્યાપક સંદર્ભમાં,કોષકેન્દ્રના વિભાજન પછી કોષરસ વિભાજન $(Cytokinesis)$ થાય છે.
તેથી,સમભાજનને કોષકેન્દ્રના વિભાજનની પ્રક્રિયા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જે આનુવંશિક રીતે સમાન બે કોષકેન્દ્રોમાં પરિણમે છે.

(A) ત્રાકતંતુઓ સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules) ના બનેલા હોય છે. પ્રાણીકોષોમાં કોષવિભાજન દરમિયાન,આ સૂક્ષ્મનલિકાઓ તારાકાય (centrosome) માંથી ઉદ્દભવે છે,જેમાં તારાકેન્દ્રોની એક જોડ આવેલી હોય છે. તારાકેન્દ્રો ત્રાકતંતુઓના નિર્માણ માટે આયોજન કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ (તારાકેન્દ્ર) છે.

(B) કોષ વિભાજન દરમિયાન,ખાસ કરીને ભાજનાવસ્થા (metaphase) માં,ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે એક તકતી જેવી રચના દ્વારા જોડાય છે જેને $Kinetochore$ (કાઈનેટોકોર) કહેવાય છે.
$Kinetochores$ એ સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી નાની તકતી જેવી રચનાઓ છે.
આ રચનાઓ ત્રાકતંતુઓ માટે રંગસૂત્રો સાથે જોડાણનું સ્થાન પૂરું પાડે છે,જે ભાજનોત્તર અવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રોને ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) સમભાજન ($M$ તબક્કો) એ કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે જે આંતરાવસ્થાના $G_2$ તબક્કા પછી આવે છે.
તે મુખ્ય ચાર તબક્કાઓ ધરાવે છે: પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તરાવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા.
પૂર્વાવસ્થા એ સમભાજનનો પ્રથમ અને શરૂઆતનો તબક્કો છે,જેમાં રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈને રંગસૂત્રો બને છે અને ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ શરૂ થાય છે.
તેથી,સમભાજન પૂર્વાવસ્થાથી શરૂ થાય છે.

(D) પૂર્વાવસ્થા $(Prophase)$ દરમિયાન,રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈને તે સ્પષ્ટ રંગસૂત્રો બનાવે છે. આ તબક્કાના અંત સુધીમાં કોષકેન્દ્રિકા,કોષકેન્દ્રપટલ અને અન્ય અંગિકાઓ જેવી કે ગોલ્ગીકાય અને અંતઃકોષરસજાળ અદ્રશ્ય થઈ જાય છે. તેથી,સાચો જવાબ પૂર્વાવસ્થા $(Prophase)$ છે.

(B) સમભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,પૂર્વાવસ્થાના અંત સુધીમાં કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા વિઘટિત થઈને સંપૂર્ણપણે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે. આ ફેરફાર પૂર્વાવસ્થાના અંતને સૂચવે છે અને ત્યારબાદની પ્રોમેટાફેઝ અથવા પ્રારંભિક ભાજનાવસ્થા દરમિયાન સ્પિન્ડલ તંતુઓને રંગસૂત્રોના કાઈનેટોકોર સાથે જોડાવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. તેથી,પૂર્વાવસ્થાના અંત સુધીમાં કોષકેન્દ્રપટલ અદ્રશ્ય થઈ ગયું હોય છે.

(B) સમભાજનના પૂર્વાવસ્થા $(Prophase)$ દરમિયાન, રંગસૂત્રોના વિભાજન માટે કોષમાં ઘણી રચનાત્મક ફેરફારો થાય છે.
$1$. રંગસૂત્રદ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને રંગસૂત્રોમાં ફેરવાય છે.
$2$. કોષકેન્દ્રપટલ $(Nuclear \text{ envelope})$ વિઘટિત થવાનું શરૂ થાય છે.
$3$. કોષકેન્દ્રિકા $(Nucleolus)$ અદ્રશ્ય થઈ જાય છે કારણ કે રિબોઝોમલ $RNA$ નું સંશ્લેષણ અટકી જાય છે.
$4$. ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ પણ અદ્રશ્ય થવા લાગે છે.
તેથી, કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા એ મુખ્ય રચનાઓ છે જે સમભાજનના પ્રારંભિક તબક્કે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.

(C) સમભાજનમાં,રંગસૂત્રોનું વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવણ થવાની પ્રક્રિયા $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન થાય છે.
જોકે,જે ચોક્કસ ઘટનામાં સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે,તેને $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) કહેવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન મુજબ,જ્યારે રંગસૂત્રો ગોઠવાય છે અને ત્યારબાદ તેનું વિભાજન થાય છે,ત્યારે તે પ્રક્રિયા $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) માં પૂર્ણ થાય છે.

(C) ભાજનાવસ્થા $(Metaphase)$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે,જેને ભાજનાવસ્થા તલ (metaphase plate) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ ગોઠવણી આ અવસ્થાની લાક્ષણિકતા છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) પછીની ભાજનોત્તરાવસ્થા દરમિયાન અલગ થવા માટે યોગ્ય રીતે ગોઠવાયેલી રહે.

(B) $\text{ભાજનાવસ્થા}$ (Metaphase) દરમિયાન, રંગસૂત્રો તેમની સૌથી વધુ સંઘનિત અવસ્થામાં હોય છે.
તેઓ કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે, જેના કારણે તેઓ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.
તેથી, કોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા ગણવા માટે $\text{ભાજનાવસ્થા}$ એ સૌથી ઉત્તમ અવસ્થા છે.

(B) સમભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન, $\text{પૂર્વાવસ્થા}$ $(Prophase)$ તબક્કો રંગસૂત્રદ્રવ્યના ઘટ્ટ બનીને રંગસૂત્રોમાં રૂપાંતરિત થવા માટે જાણીતો છે।
જેમ જેમ કોષ $\text{પૂર્વ ભાજનાવસ્થા}$ $(Prometaphase)$ માં પ્રવેશે છે (જેને ઘણીવાર $\text{પૂર્વાવસ્થા}$ અને $\text{ભાજનાવસ્થા}$ વચ્ચેનો સંક્રમણકાળ માનવામાં આવે છે), ત્યારે કોષકેન્દ્રપટલ સંપૂર્ણપણે વિઘટિત થઈ જાય છે અથવા અદ્રશ્ય થઈ જાય છે।
તે જ સમયે, ત્રાકતંતુઓ (સૂક્ષ્મ નલિકાઓ) રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે, જેનાથી તે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ જોઈ શકાય છે।
તેથી, કોષકેન્દ્રપટલનું વિલીન થવું અને ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ થવું એ $\text{પૂર્વ ભાજનાવસ્થા}$ ની મુખ્ય ઘટનાઓ છે।

(A) કોષ વિભાજનની ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે. આ અલગ પડેલી રંગસૂત્રિકાઓ (જે હવે બાળ રંગસૂત્રો છે) નું વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફનું હલનચલન રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓ (સૂક્ષ્મ નલિકાઓ) ના ટૂંકા થવાને કારણે થાય છે. તેથી,આ હલનચલન ત્રાકતંતુઓના કાઇનેટોકોર સાથેના જોડાણ પર આધારિત છે.

(B) $\text{ભાજનોત્તરાવસ્થા}$ $(Anaphase)$ દરમિયાન, દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ (જેને હવે બાળ રંગસૂત્રો કહેવાય છે) અલગ પડે છે.
આ બાળ રંગસૂત્રો કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓના ટૂંકા થવાથી કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.
તેથી, સાચો જવાબ $\text{ભાજનોત્તરાવસ્થા}$ છે.

(C) ભાજનોત્તર અવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને બે સંતતિ રંગસૂત્રિકાઓ $(sister chromatids)$ અલગ પડે છે. આ પ્રક્રિયાની શરૂઆત કાઈનેટોકોર $(kinetochore)$ પર લાગતા વિભાજન બળ દ્વારા થાય છે,જે તર્કુ તંતુઓ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા તણાવને કારણે હોય છે. આ બળ રંગસૂત્રિકાઓને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચે છે.

(A) ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ એકબીજાથી અલગ પડે છે. આ રંગસૂત્રિકાઓ,જે હવે ભવિષ્યના બાળ કોષકેન્દ્રોના રંગસૂત્રો તરીકે ઓળખાય છે,તે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. આ ભાજનોત્તરાવસ્થાની લાક્ષણિક ઘટના છે.

(D) અંત્યાવસ્થા એ સમભાજન (કોષકેન્દ્ર વિભાજન) નો અંતિમ તબક્કો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે.
દરેક ધ્રુવ પર રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ થાય છે,જેનાથી બે બાળ કોષકેન્દ્રો બને છે.
કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ ફરીથી દેખાય છે.
આમ,અંત્યાવસ્થા એ પૂર્વાવસ્થાની લગભગ વિરુદ્ધ પ્રક્રિયા છે.
વધુમાં,ત્રાકતંતુઓનું વિઘટન થાય છે અને તે કોષરસમાં શોષાઈ જાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(B) કોષવિભાજનની $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રો અત્યંત ઘટ્ટ (condensed) બને છે અને કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ (equatorial plate) પર ગોઠવાય છે. આ મહત્તમ ઘનીકરણને કારણે તેઓ માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ સૌથી વધુ સ્પષ્ટ દેખાય છે,જેનાથી તેમની સંખ્યા,કદ અને આકારનું સ્પષ્ટ નિરીક્ષણ કરી શકાય છે. તેથી,$Metaphase$ એ કાર્યોટાઇપિંગ (karyotyping) માટેની આદર્શ અવસ્થા છે.

(A) સમભાજનના $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) દરમિયાન ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ શરૂ થાય છે. આ તબક્કા દરમિયાન,આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કામાં જે તારાકેન્દ્રોનું સ્વયંજનન થયું હોય છે,તે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. જેમ જેમ તેઓ ગતિ કરે છે,તેમ તેઓ સૂક્ષ્મનલિકા પ્રોટીનનું આયોજન કરીને સમભાજન ત્રાક (mitotic spindle) બનાવે છે,જે રંગસૂત્રોના અલગીકરણ માટે આવશ્યક છે.

(D) અંત્યાવસ્થા એ સમભાજનનો અંતિમ તબક્કો છે. આ તબક્કા દરમિયાન,જે રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચ્યા છે તે ફરીથી લાંબા અને પાતળા બને છે અને તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ ગુમાવે છે. દરેક રંગસૂત્રના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ થાય છે અને કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃનિર્માણ થાય છે.

(A) સમવિભાજનની પ્રક્રિયામાં,$Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) એ પ્રથમ તબક્કો છે. મોડી પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન,કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા વિઘટિત થવાનું શરૂ કરે છે અને અંતે સંપૂર્ણપણે લુપ્ત થઈ જાય છે. આના કારણે રંગસૂત્રો કોષરસમાં મુક્ત રીતે હલનચલન કરી શકે છે અને ત્યારબાદ આવતી $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાઈ શકે છે.

(B) કોષકેન્દ્રવિભાજન (સમભાજન) એ સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કોષકેન્દ્રના વિભાજનની પ્રક્રિયા છે. તે નીચે મુજબના ચાર તબક્કાઓમાં થાય છે:
$1$. પૂર્વાવસ્થા: રંગસૂત્રદ્રવ્યનું ઘનીકરણ થઈ રંગસૂત્રો બને છે.
$2$. ભાજનાવસ્થા: રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
$3$. ભાજનોત્તરાવસ્થા: રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડે છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
$4$. અંત્યાવસ્થા: રંગસૂત્રો ધ્રુવો પર પહોંચે છે અને કોષકેન્દ્રપટલનું પુનઃનિર્માણ થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ પૂર્વાવસ્થા $\rightarrow$ ભાજનાવસ્થા $\rightarrow$ ભાજનોત્તરાવસ્થા $\rightarrow$ અંત્યાવસ્થા છે.

(C) આપેલ આકૃતિમાં,$A$ તરીકે નિર્દેશિત રચના તારાકેન્દ્રો (centrioles) દર્શાવે છે.
સમભાજનની પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન,આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન જે તારાકેન્દ્રોનું સ્વયંજનન થયું હતું,તે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે.
તેથી,આ રચના તારાકેન્દ્રો છે અને તબક્કો પૂર્વાવસ્થા છે.

(A) આકૃતિ એક કોષ દર્શાવે છે જેમાં તારાકેન્દ્રો (centrosomes) નું સ્વયંજનન થઈ ગયું છે અને તેઓ કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરી રહ્યા છે. આ સમભાજનની પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા (early prophase) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થામાં,રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈને તે ઘટ્ટ રંગસૂત્રોમાં ફેરવાય છે,અને આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન સ્વયંજનન પામેલા તારાકેન્દ્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) આકૃતિમાં રંગસૂત્રો ત્રાકતંતુઓ દ્વારા કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાતા જોવા મળે છે. રંગસૂત્રિકાઓ (જે હવે બાળ રંગસૂત્રો છે) નું વિષુવવૃત્તીય તલથી દૂર ધ્રુવો તરફ જવાની આ લાક્ષણિક ગતિ એ ભાજનોત્તરાવસ્થા (Anaphase) ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે. તેથી,સાચો જવાબ ભાજનોત્તરાવસ્થા છે.

(D) આકૃતિમાં રંગસૂત્રો ત્રાકતંતુઓ દ્વારા કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાતા જોવા મળે છે. રંગસૂત્રિકાઓ (જે હવે બાળ રંગસૂત્રો છે) નું છૂટા પડવું અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવી એ સમભાજનની $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(D) સમભાજનની ભાજનાવસ્થા (Metaphase) દરમિયાન નીચે મુજબની ઘટનાઓ જોવા મળે છે:
$1$. કોષકેન્દ્રપટલ સંપૂર્ણપણે વિઘટિત થઈ જાય છે.
$2$. રંગસૂત્રો સંપૂર્ણપણે ઘટ્ટ બને છે અને સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સ્પષ્ટ જોઈ શકાય છે.
$3$. ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર (Kinetochores) સાથે જોડાય છે.
$4$. રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ (ભાજનાતલ) પર ગોઠવાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $D$ એ ભાજનાવસ્થાની ઘટનાઓનું સાચું વર્ણન છે.

(C) કોષવિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોના અવલોકન માટે $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) સૌથી વધુ યોગ્ય તબક્કો છે.
$Metaphase$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ (equatorial plate) પર ગોઠવાય છે.
આ તબક્કે રંગસૂત્રો સૌથી વધુ સંઘનિત (condensed) અને સ્પષ્ટ હોય છે,જેના કારણે તેમને સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર નીચે સરળતાથી જોઈ શકાય છે અને ગણી શકાય છે.

(D) કોષ વિભાજન દરમિયાન,ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી તકતી જેવી રચના સાથે જોડાય છે,જેને કાઇનેટોકોર કહેવામાં આવે છે.
આ કાઇનેટોકોર ત્રાકતંતુઓ માટે રંગસૂત્રો સાથે જોડાવાના સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રોને ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવામાં મદદ કરે છે.

(B) ભાજનાવસ્થા $(Metaphase)$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો ઘટ્ટ બને છે અને કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ (જેને ભાજનાવસ્થા તલ પણ કહેવાય છે) પર ગોઠવાય છે. આ ગોઠવણી રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓ દ્વારા શક્ય બને છે.

(B) કોષવિભાજન દરમિયાન,ખાસ કરીને ભાજનાવસ્થા (metaphase) દરમિયાન,ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે એક તકતી જેવી રચના પર જોડાય છે જેને $Kinetochore$ (કાઇનેટોકોર) કહેવામાં આવે છે.
આ રચના સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી હોય છે.
તે સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules) માટે જોડાણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ભાજનોત્તર અવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રિકાઓને એકબીજાથી અલગ કરે છે.

(A) સમભાજનની શરૂઆત $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) તબક્કાથી થાય છે.
પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રદ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને સુસ્પષ્ટ રંગસૂત્રો બનાવે છે.
જેમ જેમ કોષ અંતિમ પૂર્વાવસ્થા $(Late Prophase)$ માં પ્રવેશે છે,તેમ અંત:કોષરસજાળ $(ER)$,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને કોષકેન્દ્રિકા અદ્રશ્ય થવાની શરૂઆત થાય છે.
પૂર્વાવસ્થાના અંત સુધીમાં,આ રચનાઓ સંપૂર્ણપણે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે,જે ભાજનાવસ્થા $(Metaphase)$ માં પ્રવેશનું સૂચન કરે છે.

(C) કોષ વિભાજનની ભાજનાવસ્થા દરમિયાન,ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે સેન્ટ્રોમીયરની સપાટી પર આવેલી વિશિષ્ટ તકતી જેવી રચનાઓ દ્વારા જોડાય છે,જેને $Kinetochores$ (કાઇનેટોકોર્સ) કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ ત્રાકતંતુઓ માટે રંગસૂત્રો સાથે જોડાણનું સ્થાન પૂરું પાડે છે,જે ભાજનાવસ્થા પટ્ટિકા (metaphase plate) પર તેમની ગતિ અને ગોઠવણીમાં મદદ કરે છે.

(D) $\text{ભાજનાવસ્થા}-II$ (Metaphase-$II$) દરમિયાન, રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે. દરેક રંગસૂત્ર બે રંગસૂત્રિકાઓનું બનેલું હોય છે જે સેન્ટ્રોમિયર દ્વારા જોડાયેલ હોય છે। $\text{ભાજનાવસ્થા}-II$ માં, દરેક રંગસૂત્ર વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે। $\text{ભાજનાવસ્થા}-I$ માં, રંગસૂત્રોની જોડ (સમજાત રંગસૂત્રો) વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે। તેથી, $\text{ભાજનાવસ્થા}-II$ એ સાચો તબક્કો છે જ્યાં રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાયેલા હોય છે।

(D) વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે કાઇનેટોકોર એ સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી તકતી જેવી પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓ છે,જ્યાં કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓ જોડાય છે.
વિધાન $Q$ પણ સાચું છે કારણ કે ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયરના ભાગ પર આવેલા કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે. આમ,જોડાણની પ્રક્રિયા સેન્ટ્રોમિયર પર સ્થિત કાઇનેટોકોર દ્વારા થાય છે.
આમ,બંને વિધાનો સાચાં હોવાથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.