M Phase Questions in Gujarati

(B) સાચું જોડકું નીચે મુજબ છે:
$(A)$ પૂર્વાવસ્થા: પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈ રંગસૂત્રો બને છે અને ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ શરૂ થાય છે. તેથી,$(A-iii)$.
$(B)$ ભાજનાવસ્થા: ભાજનાવસ્થા દરમિયાન રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે અને રંગસૂત્રોના સેન્ટ્રોમીયર ત્રાકતંતુઓ સાથે જોડાય છે. તેથી,$(B-i)$.
$(C)$ ભાજનોત્તરાવસ્થા: ભાજનોત્તરાવસ્થા દરમિયાન સેન્ટ્રોમીયરનું વિભાજન થાય છે અને ત્રાકતંતુઓ ટૂંકા થવાથી રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે. તેથી,$(C-iv)$.
$(D)$ અંત્યાવસ્થા: અંત્યાવસ્થા દરમિયાન રંગસૂત્રો ધ્રુવો પર પહોંચે છે અને ત્રાકતંતુઓ અદ્રશ્ય થાય છે તથા કોષકેન્દ્રપટલનું પુનઃનિર્માણ થાય છે. તેથી,$(D-ii)$.
આમ,સાચો ક્રમ $A-iii, B-i, C-iv, D-ii$ છે.

(D) $Karyokinesis$ (કોષકેન્દ્રવિભાજન) શબ્દ ગ્રીક શબ્દો '$karyon$' (કોષકેન્દ્ર) અને '$kinesis$' (ગતિ/વિભાજન) પરથી ઉતરી આવ્યો છે.
તે ખાસ કરીને કોષચક્રની $M$ અવસ્થા દરમિયાન કોષકેન્દ્રના વિભાજનને દર્શાવે છે.
જોકે પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તરાવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા એ કોષકેન્દ્રવિભાજનના અલગ-અલગ તબક્કાઓ છે,પરંતુ આ તમામ કોષકેન્દ્રીય ફેરફારો માટેનો સામૂહિક શબ્દ $Karyokinesis$ છે.
તેથી,તે બે બાળ કોષકેન્દ્રોમાં જનીનિક દ્રવ્યનું સમાન વિતરણ સુનિશ્ચિત કરવા માટે કોષકેન્દ્રની અંદર થતા તમામ રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક ફેરફારોનો સમાવેશ કરે છે.

(D) પૂર્વાવસ્થાના અંતે નીચે મુજબની ઘટનાઓ જોવા મળે છે:
$1$. રંગસૂત્રો ઘટ્ટ બને છે અને સેન્ટ્રોમિયર દ્વારા જોડાયેલી બે રંગસૂત્રિકાઓ તરીકે સ્પષ્ટ દેખાય છે.
$2$. દરેક રંગસૂત્ર એક જ સેન્ટ્રોમિયર ધરાવે છે.
$3$. કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા અદ્રશ્ય થાય છે,અને રંગસૂત્રો સમગ્ર કોષરસમાં ફેલાઈ જાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(A) સમભાજનની ભાજનાવસ્થા (metaphase) દરમિયાન,કોષના બંને ધ્રુવોમાંથી નીકળતા ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર્સ સાથે જોડાય છે. કાઇનેટોકોર એ સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી તકતી જેવી રચના છે. આ જોડાણ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે ભાજનોત્તર અવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય. તેથી,સાચું વિધાન એ છે કે ત્રાકતંતુઓ દરેક રંગસૂત્રના કાઇનેટોકોર્સ સાથે જોડાયેલા હોય છે.

(D) ભાજનોત્તરાવસ્થા દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી બે ભગિની એકલસૂત્રો અલગ પડે છે.
ત્યારબાદ,એકલસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓ ટૂંકા થાય છે (સંકોચન પામે છે).
ત્રાકતંતુઓના આ સંકોચનને કારણે એકલસૂત્રો કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.
આમ,આ ગતિ સેન્ટ્રોમિયરના વિભાજન અને ત્યારબાદ ત્રાકતંતુઓના સંકોચનનું પરિણામ છે.

(C) કોષવિભાજનની ભાજનાવસ્થા (metaphase) દરમિયાન,રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશમાં ગોઠવાય છે. આ ગોઠવણીના તલને વિષુવવૃત્તીય તલ અથવા ભાજનાવસ્થા તલ કહેવામાં આવે છે. જોકે ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રોને આ સ્થાને લાવવામાં મદદ કરે છે,પરંતુ વિષુવવૃત્તીય તલનું નિર્માણ મુખ્યત્વે એક હરોળમાં ગોઠવાયેલા રંગસૂત્રો દ્વારા થાય છે.

(D) પૂર્વાવસ્થાના અંતે નીચે મુજબની ઘટનાઓ જોવા મળે છે:
$1$. રંગસૂત્રદ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને સુસ્પષ્ટ રંગસૂત્રોમાં ફેરવાય છે. આ રંગસૂત્રો બે રંગસૂત્રિકાઓના બનેલા હોય છે જે સેન્ટ્રોમિયર દ્વારા જોડાયેલી હોય છે.
$2$. કોષરસમાં રહેલા પ્રોટીનયુક્ત ઘટકો દ્વારા ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ શરૂ થાય છે.
$3$. સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર નાની તકતી જેવી રચનાઓ જોવા મળે છે,જેને કાઇનેટોકૉર કહે છે. આ રચનાઓ ત્રાકતંતુઓના જોડાણ માટેનું સ્થાન પૂરું પાડે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(A) ભાજનોત્તરાવસ્થા $(Anaphase)$ માં,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. આ તબક્કે,દરેક રંગસૂત્રિકાને એક સ્વતંત્ર રંગસૂત્ર ગણવામાં આવે છે.
અંત્યાવસ્થા $(Telophase)$ માં,રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચી જાય છે અને તેમનું ઘનીકરણ ઓછું થવાનું શરૂ થાય છે. મુખ્ય તફાવત એ છે કે ભાજનોત્તરાવસ્થામાં રંગસૂત્રોનું હલનચલન સક્રિય અને ચાલુ હોય છે,જ્યારે અંત્યાવસ્થામાં હલનચલન પૂર્ણ થઈ જાય છે અને દરેક ધ્રુવ પર રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી બનવાનું શરૂ થાય છે.

(B) સમભાજન ($M$ તબક્કો) એ કોષકેન્દ્ર વિભાજન (karyokinesis) ના ચાર મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે,ત્યારબાદ કોષરસવિભાજન (cytokinesis) થાય છે.
$1$. પૂર્વાવસ્થા: રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈ રંગસૂત્રો બને છે.
$2$. ભાજનાવસ્થા: રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
$3$. ભાજનોત્તરાવસ્થા: રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડે છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
$4$. અંત્યાવસ્થા: રંગસૂત્રો ધ્રુવો પર પહોંચે છે અને કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે.
$5$. કોષરસવિભાજન: કોષરસનું બે બાળકોષોમાં ભૌતિક વિભાજન થાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ પૂર્વાવસ્થા $\rightarrow$ ભાજનાવસ્થા $\rightarrow$ ભાજનોત્તરાવસ્થા $\rightarrow$ અંત્યાવસ્થા $\rightarrow$ કોષરસવિભાજન છે.

(C) કાઇનેટોકોર્સ એ રંગસૂત્રોના સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી નાની તકતી જેવી રચનાઓ છે.
આ રચનાઓ રંગસૂત્રો સાથે સ્પિન્ડલ તંતુઓ (સૂક્ષ્મ નલિકાઓ) જોડાવા માટેના સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
જોકે કાઇનેટોકોર્સ પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન બનવાનું શરૂ થાય છે, પરંતુ તે $\text{ભાજનાવસ્થા}$ $(Metaphase)$ દરમિયાન સ્પષ્ટપણે દૃશ્યમાન અને કાર્યરત બને છે, કારણ કે આ સમયે રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે અને સ્પિન્ડલ તંતુઓ તેમની સાથે જોડાય છે જેથી તેમની ગતિવિધિ સરળ બને.

(B) વર્ણવેલા ફેરફારો,જેમ કે રંગસૂત્રોનું લાંબા અને પાતળા બનવું (રંગસૂત્ર દ્રવ્યમાં રૂપાંતરિત થવું),અને કોષકેન્દ્રિકા તથા કોષકેન્દ્રપટલનું પુનઃ દેખાવું,તે $Telophase$ (અંત્યાવસ્થા) ની લાક્ષણિક ઘટનાઓ છે.
$Telophase$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચે છે અને તેમની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે.
દરેક ધ્રુવ પર રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે,અને કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃ નિર્માણ થાય છે.

(A) વિધાન $P$ સાચું છે કારણ કે કાઇનેટોકોર એ રંગસૂત્રોના સેન્ટ્રોમિયર પર આવેલી તકતી જેવી પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓ છે,જ્યાં કોષવિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓ જોડાય છે.
વિધાન $Q$ સામાન્ય અર્થમાં સાચું છે,કારણ કે ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયરના વિસ્તારમાં જોડાય છે,પરંતુ ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તેઓ સેન્ટ્રોમિયર પર આવેલા કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
આમ,ત્રાકતંતુઓનું રંગસૂત્રો સાથેનું જોડાણ કાઇનેટોકોર દ્વારા થાય છે,તેથી વિધાન $P$ એ વિધાન $Q$ માં વર્ણવેલ પ્રક્રિયા માટેનું માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે. તેથી,બંને વિધાનો સાચાં છે અને $P$ એ $Q$ ની યોગ્ય સમજૂતી છે.

(B) આપેલ આકૃતિ સમભાજન (mitosis) ની પૂર્વાવસ્થા (prophase) દર્શાવે છે. આંતરાવસ્થા (interphase) ના $S$-તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે,જેના પરિણામે દરેક રંગસૂત્ર બે સમાન રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) નું બનેલું હોય છે જે સેન્ટ્રોમિયર સાથે જોડાયેલ હોય છે. તેથી,પૂર્વાવસ્થામાં,રંગસૂત્રો બે રંગસૂત્રિકાઓ ધરાવતી રચનાઓ તરીકે જોવા મળે છે.

(A) આપેલ આકૃતિ કોષ વિભાજનની શરૂઆતની અવસ્થા દર્શાવે છે,જેમાં રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈ રંગસૂત્રો બને છે અને કોષકેન્દ્રપટલ અદ્રશ્ય થવાની શરૂઆત થાય છે. આ સમભાજનની પૂર્વાવસ્થા (Prophase) નું લક્ષણ છે. પૂર્વાવસ્થામાં,રંગસૂત્રદ્રવ્ય સંઘનિત થઈને સ્પષ્ટ રંગસૂત્રો બનાવે છે,તારાકેન્દ્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે અને કોષકેન્દ્રપટલ તૂટવાની શરૂઆત થાય છે.

(D) આપેલ આકૃતિમાં રંગસૂત્રો ત્રાકતંતુઓ દ્વારા કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાતા જોવા મળે છે. રંગસૂત્રિકાઓ (જે હવે બાળ રંગસૂત્રો છે) નું છૂટા પડવું અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવી એ ભાજનોત્તરાવસ્થા (Anaphase) ની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં રંગસૂત્રો કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાતા જોવા મળે છે. રંગસૂત્રોનું વિષુવવૃત્તીય તલથી ધ્રુવો તરફ જવાનું આ લાક્ષણિક હલનચલન સમભાજનની $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) અવસ્થાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે. આ અવસ્થા દરમિયાન,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે.

(B) સમભાજનની $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રદ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને સુસ્પષ્ટ રંગસૂત્રોમાં ફેરવાય છે.
જેમ જેમ $Prophase$ આગળ વધે છે,તેમ કોષકેન્દ્રપટલનું વિઘટન થવા લાગે છે અને કોષકેન્દ્રિકા અદ્રશ્ય થઈ જાય છે,જેના કારણે રંગસૂત્રો સમગ્ર કોષરસમાં પ્રસરેલા જોવા મળે છે.
તેથી,રંગસૂત્રોનું સમગ્ર કોષમાં પ્રસરી જવું એ $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) ની લાક્ષણિકતા છે.

(C) કોષચક્રની $S$-અવસ્થા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે,જેના પરિણામે બે રંગસૂત્રિકાઓ સેન્ટ્રોમિયર દ્વારા જોડાયેલી રહે છે. $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) દરમિયાન,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડે છે. એકવાર રંગસૂત્રિકાઓ છૂટી પડીને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે,ત્યારે દરેક વ્યક્તિગત રંગસૂત્રિકાને રંગસૂત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) અંત્યાવસ્થા $(Telophase)$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકઠા થાય છે અને તેમની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે. રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ થાય છે. કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગીપ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ પુનઃપ્રસ્થાપિત થાય છે.

(A) આપેલ રંગસૂત્રની આકૃતિમાં:
$A$ એ સ્વયંજનન પામેલા રંગસૂત્રના બે સમાન ભાગોમાંથી એક તરફ નિર્દેશ કરે છે,જેને રંગસૂત્રિકા (chromatid) કહેવામાં આવે છે.
$B$ એ તે સંકુચિત પ્રદેશ તરફ નિર્દેશ કરે છે જ્યાં બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ જોડાયેલી હોય છે,જેને સેન્ટ્રોમિયર કહેવામાં આવે છે.
તેથી,$A$ એ રંગસૂત્રિકા સૂચવે છે અને $B$ એ સેન્ટ્રોમિયર સૂચવે છે.

(C) આકૃતિમાં કોષકેન્દ્ર અને કોષવિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓ (spindle fibers) બનાવતા તારાકેન્દ્રની જોડ દર્શાવેલ છે. $X$ તરીકે દર્શાવેલ રચના ત્રાકતંતુઓ છે.
ત્રાકતંતુઓ સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules) ના બનેલા હોય છે.
સૂક્ષ્મનલિકાઓ એ ટ્યૂબ્યુલીન પ્રોટીનના પોલિમરાઇઝ્ડ એકમોથી બનેલી પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓ છે.
તેથી,સાચો જવાબ ટ્યૂબ્યુલીન છે.

(B) $APC$ (એનાફેઝ પ્રમોટિંગ કોમ્પ્લેક્સ) એ એક $E3$ યુબિક્વિટિન લિગેઝ છે જે ચોક્કસ પ્રોટીન (જેમ કે સિક્યુરિન અને સાયકલિન $B$) ને વિઘટન માટે ચિહ્નિત કરીને મેટાફેઝથી એનાફેઝમાં સંક્રમણને ટ્રિગર કરે છે.
સિક્યુરિનનું વિઘટન સેપરેઝ ઉત્સેચકને મુક્ત કરે છે,જે સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સને એકસાથે પકડી રાખતા કોહેસિન પ્રોટીનને તોડે છે.
જો $APC$ ખામીયુક્ત હોય,તો આ પ્રોટીનનું વિઘટન થતું નથી,કોહેસિન અકબંધ રહે છે અને સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ અલગ થવામાં નિષ્ફળ જાય છે.
તેથી,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ અલગ થશે નહીં.

(A) : કોષચક્રના $S$-તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન થાય છે. આ માટે,તેમના $DNA$ અણુઓ ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેની આબેહૂબ નકલો બનાવે છે. $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,એટલે કે એકકીય કોષો માટે $1C$ થી $2C$ અને દ્વિકીય કોષો માટે $2C$ થી $4C$ થાય છે. પરિણામે,જનીનોના બેવડા સેટ રચાય છે. $DNA$ ના સ્વયંજનન સાથે નવા રંગસૂત્રદ્રવ્યના તંતુઓ (chromatin fibers) બને છે જે જોડીમાં જોડાયેલા રહે છે,અને રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં વધારો થતો નથી. રંગસૂત્રદ્રવ્યના તંતુઓ એ લાંબા રંગસૂત્રો હોવાથી,દરેક રંગસૂત્રમાં બે રંગસૂત્રદ્રવ્યના તંતુઓ અથવા સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ હોય છે જે સેન્ટ્રોમિયર નામના સામાન્ય બિંદુ પર જોડાયેલા રહે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી નાની તકતી જેવી રચનાઓને કાઇનેટોકોર કહેવામાં આવે છે.
આ રચનાઓ સ્પિન્ડલ તંતુઓના રંગસૂત્રો સાથે જોડાણ માટેના સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોને કોષના મધ્યમાં ગોઠવવામાં મદદ કરે છે.
સેન્ટ્રોમિયર એ રંગસૂત્રનું પ્રાથમિક સંકોચન છે,જ્યારે કાઇનેટોકોર એ વિશિષ્ટ પ્રોટીન સંકુલ છે જ્યાં સ્પિન્ડલ તંતુઓના સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) જોડાય છે.

(C) આકૃતિમાં સમભાજન (mitotic cell division) નો અંત્યાવસ્થા (telophase) તબક્કો દર્શાવેલ છે.
આ તબક્કે નીચે મુજબની મુખ્ય ઘટનાઓ જોવા મળે છે:
- રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે.
- રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ થાય છે.
- કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ નું પુનઃનિર્માણ થાય છે.

(A) સમભાજનની ભાજનાવસ્થા દરમિયાન,બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) ધરાવતા રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
બે ત્રાક ધ્રુવોમાંથી નીકળતા અસતત ત્રાકતંતુઓ સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલા તકતી જેવા પ્રોટીન બંધારણ સાથે જોડાય છે,જેને કાઈનેટોકોર કહેવામાં આવે છે.
આ તંતુઓને રંગસૂત્રીય તંતુઓ અથવા ટ્રેક્ટાઈલ ફાઈબ્રિલ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
કાઈનેટોકોર એક જટિલ પ્રોટીન બંધારણ છે જે ત્રાક તંતુઓ (microtubules) માટે જોડાણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોની હેરફેરને સરળ બનાવે છે.

(B) : ભાજનાવસ્થામાં,બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ ધરાવતા રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશ પર ગોઠવાય છે. અસતત તંતુઓ બે ત્રાક ધ્રુવોમાંથી બહાર નીકળે છે અને સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી તકતી જેવી રચના સાથે જોડાય છે જેને કાઇનેટોકોર કહેવામાં આવે છે. આને રંગસૂત્રીય તંતુઓ અથવા ટ્રેક્ટાઇલ ફાઇબ્રિલ્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કાઇનેટોકોર એ એક જટિલ પ્રોટીન રચના છે જે માઇક્રોટ્યુબ્યુલ હૂક માટેની રીંગ જેવી છે; તે એ બિંદુ છે જ્યાં માઇક્રોટ્યુબ્યુલ્સ પોતાને જોડે છે.

(D) : ભાજનાવસ્થા (metaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રોના ગોઠવણીના સમતલને મેટાફેઝ પ્લેટ (metaphase plate) કહેવામાં આવે છે.
ભાજનાવસ્થાની મુખ્ય લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$(1)$ ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર (kinetochores) સાથે જોડાય છે.
$(2)$ રંગસૂત્રો ત્રાકના વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશ તરફ ગતિ કરે છે અને બંને ધ્રુવો સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓ દ્વારા મેટાફેઝ પ્લેટ પર ગોઠવાય છે.

(C) મેટાફેઝ દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે ખાસ કરીને કાઇનેટોકોર્સ તરીકે ઓળખાતી રચનાઓ પર જોડાય છે.
કાઇનેટોકોર્સ એ સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર આવેલી તકતી જેવી પ્રોટીનયુક્ત રચનાઓ છે.
આ રચનાઓ સ્પિન્ડલ તંતુઓ માટે જોડાણના સ્થાનો તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોની હેરફેર અને અલગ થવા માટે આવશ્યક છે.

(D) સમભાજનની પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન,કોષકેન્દ્ર અને કોષ ગોળાકાર બને છે. કોષરસની સ્નિગ્ધતા અને વક્રીભવનાંકમાં વધારો થાય છે. $DNA$ ના અણુઓ ઘનીભવન પામીને ટૂંકા રંગસૂત્રો બનાવે છે. અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ અને કોષકેન્દ્રિકા અદ્રશ્ય થવાની શરૂઆત કરે છે.

(A) કોષચક્રની $M$-અવસ્થા દરમિયાન,ખાસ કરીને $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) માં,રંગસૂત્રો તેમના મહત્તમ ઘનીકરણ (condensation) ના સ્તરે પહોંચે છે.
ઘનીકરણના આ ઉચ્ચ સ્તરને કારણે તેઓ પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.
તેથી,રંગસૂત્રોની રચનાનો અભ્યાસ કરવા માટે $Metaphase$ એ શ્રેષ્ઠ તબક્કો છે.

(A) આપેલ આકૃતિ કોષવિભાજન (સમભાજન) ના પ્રારંભિક તબક્કાને દર્શાવે છે,જ્યાં રંગસૂત્ર દ્રવ્ય સ્પષ્ટ રંગસૂત્રોમાં ઘટ્ટ થવાની શરૂઆત કરે છે અને કોષકેન્દ્રપટલ હજુ પણ અકબંધ છે. આ તબક્કો પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થાની લાક્ષણિકતા છે. અંતિમ પૂર્વાવસ્થામાં,કોષકેન્દ્રપટલ અદૃશ્ય થઈ જાય છે અને રંગસૂત્રો વધુ ઘટ્ટ બને છે. ભાજનાવસ્થામાં રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે. ભાજનોત્તરાવસ્થામાં સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) વર્ણવેલી ઘટનાઓ સમભાજનના અંતિમ તબક્કાની લાક્ષણિકતાઓ છે,જેને અંત્યાવસ્થા (Telophase) કહેવામાં આવે છે.
અંત્યાવસ્થા દરમિયાન:
$1$. જે રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચી ગયા છે,તેઓ ઘનીકરણ પામે છે અને તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ ગુમાવે છે.
$2$. દરેક રંગસૂત્રના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે.
$3$. કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ ફરીથી બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$1$. ભાજનાવસ્થા: ભાજનાવસ્થા દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે $(1-r)$.
$2$. પૂર્વાવસ્થા: પૂર્વાવસ્થા દરમિયાન,ક્રોમેટિન દ્રવ્યનું ઘનીકરણ થઈને રંગસૂત્રો બને છે $(2-p)$.
$3$. ભાજનોત્તર અવસ્થા: ભાજનોત્તર અવસ્થા દરમિયાન,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ (હવે બાળ રંગસૂત્રો) વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે $(3-s)$.
$4$. અંત્યાવસ્થા: અંત્યાવસ્થા દરમિયાન,કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી સંકુલ અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃનિર્માણ થાય છે અને રંગસૂત્રોનું ઘનીકરણ દૂર થાય છે $(4-q)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(1-r), (2-p), (3-s), (4-q)$ છે.

(D) પૂર્વાવસ્થામાં,તારાકેન્દ્રો કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
ભાજનાવસ્થામાં,રંગસૂત્રો ત્રાકના વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશ પર ગોઠવાય છે.
ભાજનોત્તરાવસ્થામાં,સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ (જે હવે બાળ રંગસૂત્રો છે) વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
અંત્યાવસ્થામાં,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની સ્વતંત્ર ઓળખ ગુમાવે છે. ત્રાકતંતુઓનું રંગસૂત્રો સાથે જોડાણ પ્રો-મેટાફેઝ અથવા ભાજનાવસ્થા દરમિયાન થાય છે,અંત્યાવસ્થામાં નહીં. તેથી,વિકલ્પ $D$ ખોટો છે.

(A) આપેલી આકૃતિ કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર બે અલગ કોષકેન્દ્રો બનતા દર્શાવે છે,જે સમભાજનની અંત્યાવસ્થા (Telophase) નું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
અંત્યાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચે છે અને રંગસૂત્રદ્રવ્ય (chromatin) માં રૂપાંતરિત થાય છે.
દરેક રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી બને છે,અને કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃનિર્માણ થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Telophase$ (અંત્યાવસ્થા) માં,જે રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચી ગયા છે તે ઘનીકરણ પામે છે અને તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ ગુમાવે છે.
વ્યક્તિગત રંગસૂત્રો હવે જોઈ શકાતા નથી અને રંગસૂત્ર દ્રવ્ય (chromatin material) બંને ધ્રુવો પર એક સમૂહમાં એકત્રિત થાય છે.
આ તબક્કો મૂળભૂત રીતે $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) ની વિરુદ્ધ પ્રક્રિયા છે.

(C) ટેલોફેઝ એ સમભાજન (mitosis) નો અંતિમ તબક્કો છે.
ટેલોફેઝની મુખ્ય ઘટનાઓમાં નીચે મુજબનો સમાવેશ થાય છે:
$1.$ રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકત્રિત થાય છે અને તેમની ઓળખ અલગ ઘટકો તરીકે ખોવાઈ જાય છે.
$2.$ દરેક ધ્રુવ પર રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલનું નિર્માણ થાય છે,જેનાથી બે બાળ કોષકેન્દ્રો બને છે.
$3.$ કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃનિર્માણ થાય છે.
વિધાન $2$ એ પ્રોમેટાફેઝ (પૂર્વ-ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન થતી ઘટનાનું વર્ણન કરે છે,જેમાં સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
તેથી,વિધાન $1$ અને $3$ ટેલોફેઝ માટે સાચી ઘટનાઓ છે.

(A) કોષ વિભાજન દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે સેન્ટ્રોમિયરની સપાટી પર હાજર ચોક્કસ તકતી જેવા માળખામાં જોડાય છે,જેને કાઈનેટોકોર કહેવામાં આવે છે.
આ માળખાં ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રોના ધ્રુવો તરફના હલનચલન માટે આવશ્યક છે.
કાયઝમેટા એ અર્ધીકરણ દરમિયાન વ્યતિકરણ (crossing over) ના સ્થાનો છે,અને રંગસૂત્રિકાઓ એ સ્વયંજનિત રંગસૂત્રના બે સમાન ભાગો છે.

(A) $Anaphase$ (ભાજનોત્તર અવસ્થા) દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી બે રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) અલગ પડે છે.
આ અલગ થયેલી રંગસૂત્રિકાઓ ત્રાકતંતુઓના ટૂંકા થવાથી કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો સમાન સેટ મળે છે.

(B) $S-$તબક્કો (સંશ્લેષણ તબક્કો) એ કોષચક્રનો એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો છે.
$I.$ તે $G_1$ અને $G_2$ તબક્કાની વચ્ચે થાય છે,જે સાચું છે.
$II.$ $DNA$ નું પ્રતિકૃતિ કોષકેન્દ્રની અંદર થાય છે,જે સાચું છે.
$III.$ પ્રાણી કોષોમાં,આ તબક્કા દરમિયાન તારાકેન્દ્ર કોષરસમાં બેવડાય છે,જે સાચું છે.
$IV.$ $S-$તબક્કા દરમિયાન,કોષ દીઠ $DNA$ નું પ્રમાણ બમણું થાય છે ($2C$ થી $4C$),પરંતુ રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે (દા.ત.,$2n$ એ $2n$ જ રહે છે). તેથી,વિધાન $IV$ ખોટું છે.
આમ,વિધાન $I, II,$ અને $III$ સાચા છે.

(D) સમભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન, $\text{પૂર્વાવસ્થા}$ $(Prophase)$ તબક્કો રંગસૂત્ર દ્રવ્યના ઘનીકરણની શરૂઆત દ્વારા લાક્ષણિક બને છે।
જેમ જેમ કોષ $\text{અંતિમ પૂર્વાવસ્થા}$ $(late prophase)$ માં પ્રવેશે છે, તેમ કોષકેન્દ્રપટલ, કોષકેન્દ્રિકા, ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ અદ્રશ્ય થવાની શરૂઆત થાય છે।
આ રચનાઓ $\text{પૂર્વાવસ્થા}$ ના અંત સુધીમાં સંપૂર્ણપણે વિઘટિત થઈ જાય છે જેથી સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાઈ શકે।

(D) આકૃતિમાં રંગસૂત્રો ત્રાકતંતુઓ દ્વારા કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાતા જોવા મળે છે. રંગસૂત્રિકાઓ (જે હવે બાળ રંગસૂત્રો તરીકે ઓળખાય છે) નું વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવું એ સમભાજનની $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(C) કાઈનેટોકોર એ એક જટિલ પ્રોટીન રચના છે જે કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયર પર બને છે.
તે સ્પિન્ડલ તંતુઓ (સૂક્ષ્મ નલિકાઓ) માટે જોડાણ બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે,અને કાઈનેટોકોર સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત થાય છે અને સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે કારણ કે તે વિરુદ્ધ ધ્રુવોમાંથી આવતા સ્પિન્ડલ તંતુઓ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો તબક્કો $Metaphase$ છે.

(A) કોષચક્રના $M$ તબક્કા દરમિયાન,ખાસ કરીને ટેલોફેઝ (અંત્યાવસ્થા) માં,જે રંગસૂત્રો તેમના સંબંધિત ધ્રુવો પર પહોંચ્યા હોય છે તે ડીકોન્ડેન્સ થવાનું શરૂ કરે છે.
ડીકોન્ડેન્સેશન એ એક પ્રક્રિયા છે જેમાં રંગસૂત્રો તેમની વ્યક્તિગત ઓળખ ગુમાવે છે અને ક્રોમેટિન દ્રવ્યના જથ્થામાં ફેરવાય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ (રંગસૂત્ર) છે.

(C) આપેલી આકૃતિઓમાં,$A$ એ સમભાજનની પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા દર્શાવે છે,જ્યાં રંગસૂત્ર દ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને રંગસૂત્રોમાં રૂપાંતરિત થવાનું શરૂ કરે છે.
આકૃતિ $B$ માં,રંગસૂત્રો વધુ સ્પષ્ટ અને ઘટ્ટ છે,જે અંતિમ પૂર્વાવસ્થા દર્શાવે છે,જ્યાં કોષકેન્દ્રિકા અને કોષકેન્દ્રપટલ અદ્રશ્ય થવાનું શરૂ કરે છે.
તેથી,$A$ એ પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા છે અને $B$ એ અંતિમ પૂર્વાવસ્થા છે.

(A) કોષચક્રની $M$-અવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રોનું મહત્તમ સંઘનન (condensation) થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે અને માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ સૌથી સ્પષ્ટ,ઘટ્ટ અને અલગ દેખાય છે.
આ તબક્કો રંગસૂત્રોના સ્વરૂપવિજ્ઞાનનો અભ્યાસ કરવા માટે આદર્શ છે,જેમાં તેમના આકાર,કદ અને કુલ સંખ્યાનો સમાવેશ થાય છે,કારણ કે આ સમયે રંગસૂત્રો તેમના મહત્તમ સંઘનન સ્તરે હોય છે અને કોષકેન્દ્ર પટલ દ્વારા ઢંકાયેલા હોતા નથી.

(C) કોષ વિભાજન દરમિયાન,ખાસ કરીને સમભાજન અને અર્ધીકરણમાં,સ્પિન્ડલ ફાઇબર (જે સૂક્ષ્મ નલિકાઓના બનેલા હોય છે) રંગસૂત્રોના સેન્ટ્રોમિયર પર આવેલા કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
આ આંતરક્રિયા રંગસૂત્રોને મેટાફેઝ પ્લેટ પર ગોઠવવા અને ત્યારબાદ એનાફેઝ દરમિયાન વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ તેમના વિભાજન માટે આવશ્યક છે.
તેથી,આ રચનાઓ મુખ્યત્વે રંગસૂત્રોના હલનચલન માટે જવાબદાર છે.

(A) સમભાજનના $Anaphase$ (ભાજનોત્તર અવસ્થા) દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે.
આ અલગ થયેલી રંગસૂત્રિકાઓ,જેને હવે બાળ રંગસૂત્રો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો સમાન સેટ પ્રાપ્ત થાય.

(C) સમભાજનની પૂર્વાવસ્થાના અંતિમ તબક્કા દરમિયાન,રંગસૂત્રોના વિભાજન માટે કોષમાં ઘણા માળખાકીય ફેરફારો થાય છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,કોષકેન્દ્રપટલ (nuclear membrane) તૂટવાનું શરૂ થાય છે અને કોષકેન્દ્રિકા (nucleolus) અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
આ ઘટનાઓ પૂર્વાવસ્થામાંથી પ્રોમેટાફેઝમાં સંક્રમણ સૂચવે છે,જે ત્રાકતંતુઓને રંગસૂત્રો સાથે જોડાવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા છે.