Viruses, Viroids, Prions and Lichens Questions in Gujarati

(B) બેક્ટેરિયાફેજ એ એવા વાઈરસ છે જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે. મોટાભાગના જાણીતા બેક્ટેરિયાફેજ તેમના જનીનિક દ્રવ્ય તરીકે ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $DNA$ $(ds\,DNA)$ ધરાવે છે. તેના ઉદાહરણોમાં $T2$,$T4$ અને $T6$ જેવા $T$-ઈવન બેક્ટેરિયાફેજ નો સમાવેશ થાય છે.

(B) મોનેરા સૃષ્ટિ એકકોષીય આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવોની બનેલી છે.
બેક્ટેરિયા,સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) અને માયકોપ્લાઝમા એ બધા મોનેરા સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ આદિકોષકેન્દ્રી છે.
વાયરસ એ કોષીય રચના ધરાવતા નથી અને તેને સજીવ અને નિર્જીવની વચ્ચેની કડી માનવામાં આવે છે.
તેઓ કોષીય બંધારણ,ચયાપચય કે સ્વતંત્ર પ્રજનન તંત્ર ધરાવતા નથી,તેથી તેમને વ્હીટેકરની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં મોનેરા સૃષ્ટિ કે અન્ય કોઈ સૃષ્ટિમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું નથી.

(C) વાઈરસને સજીવ અને નિર્જીવની વચ્ચેની કડી માનવામાં આવે છે. તેમની પાસે પોતાની કોઈ ચયાપચયની ક્રિયાઓ કરવા માટેની તંત્રવ્યવસ્થા હોતી નથી,જેમાં પ્રોટીન સંશ્લેષણ,ઉર્જા ઉત્પાદન અથવા પ્રતિકૃતિ (replication) માટે જરૂરી ઉત્સેચકોનો અભાવ હોય છે. તેઓ આ કાર્યો કરવા માટે સંપૂર્ણપણે યજમાન કોષની તંત્રવ્યવસ્થા પર આધાર રાખે છે. તેથી,વાઈરસમાં ઉત્સેચકો જોવા મળતા નથી.

(C) $1971$ માં,$T.O. Diener$ એ એક નવા ચેપી કારક (infectious agent) ની શોધ કરી હતી જે વાયરસ કરતા કદમાં નાના હતા અને બટાટામાં 'સ્પિન્ડલ ટ્યુબર' રોગ ફેલાવતા હતા. આ કારકને વિરોઇડ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. વિરોઇડ એ પ્રોટીન આવરણ વગરના ટૂંકા,વર્તુળાકાર,એક-શૃંખલામય $RNA$ ના બનેલા હોય છે.

(A) 'વાઈરસ' શબ્દનો અર્થ 'ઝેર' અથવા 'ઝેરી પ્રવાહી' થાય છે. આ નામ લુઈ પાશ્ચર દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું.
$D.J.$ ઈવાનોવ્સકીએ તમાકુના મોઝેક રોગના કારક સજીવો તરીકે અમુક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા.
$W.M.$ સ્ટેનલીએ દર્શાવ્યું હતું કે વાઈરસને સ્ફટિકમય સ્વરૂપમાં ફેરવી શકાય છે અને આ સ્ફટિકો મુખ્યત્વે પ્રોટીનના બનેલા હોય છે.

(D) $1$. વાઈરસ અવિકલ્પી પરોપજીવી છે કારણ કે તેમને તેમના જનીન દ્રવ્યનું સ્વયંજનન કરવા અને નવા વાઈરસ કણો બનાવવા માટે જીવંત યજમાન કોષની જરૂર હોય છે.
$2$. લાઈકેન્સ એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે. લીલના ઘટકને ફાઈકોબાયોન્ટ કહેવાય છે,જે સ્વયંપોષી છે અને ખોરાક પૂરો પાડે છે.
$3$. ફૂગના ઘટકને માયકોબાયોન્ટ કહેવાય છે,જે પરપોષી છે અને લીલ માટે રક્ષણ,આધાર અને ખનીજોનું શોષણ કરવાનું કાર્ય કરે છે.
$4$. આ ત્રણેય વિધાનો વૈજ્ઞાનિક રીતે સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) $R.H. Whittaker$ દ્વારા પ્રસ્તાવિત વર્ગીકરણની પાંચ સૃષ્ટિ પ્રણાલીમાં મોનેરા,પ્રોટિસ્ટા,ફૂગ,વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિનો સમાવેશ થાય છે.
વાઈરસ,વાઈરોઈડ અને પ્રાયોન્સ એ કોષીય રચના ધરાવતા નથી અને તેમને સાચા સજીવો ગણવામાં આવતા નથી,તેથી તેમને આ પાંચ સૃષ્ટિમાં સ્થાન આપવામાં આવ્યું નથી.
લાઈકેન એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે,અને જોકે તે જૈવિક એકમો છે,પરંતુ આ પ્રણાલીમાં તેમને અલગ સૃષ્ટિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા નથી.
તેથી,ઉપર જણાવેલ તમામ ઘટકો ($Viruses$,$Viroids$ અને $Lichens$) પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પ્રણાલીમાં સામેલ નથી.

(A) પ્રિયોન્સ એ ચેપી કારકો છે જે સંપૂર્ણપણે પ્રોટીન પદાર્થોના બનેલા હોય છે.
તેમાં $DNA$ કે $RNA$ જેવા કોઈ ન્યુક્લિક એસિડ હોતા નથી.
આ પ્રોટીન સામાન્ય કોષીય પ્રોટીનના ખોટી રીતે ગડી થયેલા (misfolded) સ્વરૂપો છે,જે અન્ય સામાન્ય પ્રોટીનને પણ સમાન ચેપી સ્વરૂપ ધારણ કરવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $TMV$ એટલે કે ટોબેકો મોઝેક વાયરસ. તે એક વનસ્પતિ વાયરસ છે જે વિવિધ પ્રકારની વનસ્પતિઓને,ખાસ કરીને તમાકુને સંક્રમિત કરે છે. $TMV$ નું જનીનિક દ્રવ્ય એકલ-શૃંખલામય (single-stranded) $RNA$ અણુ છે. તેમાં જનીનિક દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ હોતું નથી.

(D) $1$. કણાભસૂત્ર અને હરિતકણ એ અર્ધ-સ્વાયત્ત અંગિકાઓ છે જે પોતાનું વર્તુળાકાર $DNA$ ધરાવે છે.
$2$. બેક્ટેરિયોફેઝ એ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાયરસ છે અને તે આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ ધરાવે છે.
$3$. $TMV$ (ટોબેકો મોઝેક વાયરસ) એ વનસ્પતિ વાયરસ છે જે આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ ને બદલે $RNA$ ધરાવે છે.
$4$. તેથી,$TMV$ માં $DNA$ ગેરહાજર હોય છે.

(B) $TMV$ એટલે ટોબેકો મોઝેક વાયરસ. તે એક વનસ્પતિ વાયરસ છે જે તમાકુ અને સોલેનેસી કુળની અન્ય વનસ્પતિઓને ચેપ લગાડે છે. બધા વાયરસની જેમ,તે પ્રોટીનના આવરણ (કેપ્સિડ) માં બંધાયેલ આનુવંશિક દ્રવ્ય ધરાવે છે. $TMV$ નું આનુવંશિક દ્રવ્ય સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ $(ssRNA)$ છે. તેથી,$TMV$ એ $RNA$ અને પ્રોટીનનું બનેલું છે.

(A) લાઈકેન એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
તેઓ સલ્ફર ડાયોક્સાઈડ $(SO_2)$ પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે અને પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાં ઉગતા નથી,તેથી તેઓ હવાના પ્રદૂષણ માટે ઉત્તમ જૈવ-સૂચક (Bio-indicators) તરીકે કાર્ય કરે છે.
વધુમાં,તેઓ પડતર ખડકો પર પ્રાથમિક અનુક્રમણ (Primary succession) માં પાયાની વનસ્પતિ તરીકે ઓળખાય છે,કારણ કે તેઓ ખડકોને ઓગાળવા માટે એસિડનો સ્ત્રાવ કરે છે અને જમીન બનાવવામાં મદદ કરે છે.
વિકલ્પ $A$ બંને ભૂમિકાઓ (જૈવ-સૂચક અને પાયાની વનસ્પતિ) ને આવરી લેતું હોવાથી,તે સૌથી સચોટ જવાબ છે.

(C) લાઈકેન એ $Mutualism$ (સહજીવન) અથવા $Symbiosis$ (સહજીવન) નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ જોડાણમાં,ફૂગનો ઘટક (માયકોબાયોન્ટ) અને લીલનો ઘટક (ફાયકોબાયોન્ટ) એકબીજાને ફાયદાકારક એવા સહજીવનમાં સાથે રહે છે. ફૂગ રક્ષણ,આધાર અને પર્યાવરણમાંથી પાણી અને ખનિજોનું શોષણ પૂરું પાડે છે,જ્યારે લીલ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા બંને માટે ખોરાક બનાવે છે. તેથી,તેઓ $Symbiotic$ (સહજીવી) સંબંધ ધરાવે છે.

(D) લાઈકેન હવાના પ્રદૂષકો,ખાસ કરીને સલ્ફર ડાયોક્સાઈડ $(SO_2)$ પ્રત્યે અત્યંત સંવેદનશીલ હોય છે. તેઓ પ્રદૂષિત વિસ્તારોમાં ઉગતા નથી,જે તેમને હવાના પ્રદૂષણના ઉત્તમ જૈવ-સૂચક (bio-indicators) બનાવે છે. તેથી,તેમની હાજરી કે ગેરહાજરી આપેલ વસવાટમાં હવાની ગુણવત્તાનું સ્તર સૂચવે છે.

(C) પોક્સ વાઈરસ,જેમ કે વેક્સિનિયા વાઈરસ,જટિલ $DNA$ વાઈરસ છે. વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસોએ દર્શાવ્યું છે કે આ વાઈરસ તેમના વાયરલ બંધારણમાં ચોક્કસ વિટામિન્સ ધરાવે છે,જેમાં મુખ્યત્વે રિબોફ્લેવિન અને બાયોટિનનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,$(A)$ અને $(B)$ બંને સાચા છે.

(B) આકૃતિમાં ટોબેકો મોઝેક વાઈરસ $(TMV)$ દર્શાવેલ છે.
ડી. જે. ઇવાનોવસ્કી $(1892)$ એ તમાકુના મોઝેક રોગના કારણભૂત સજીવો તરીકે અમુક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા.
આ સજીવો બેક્ટેરિયા કરતા પણ નાના હોવાનું માલૂમ પડ્યું હતું કારણ કે તે બેક્ટેરિયા-પ્રૂફ ફિલ્ટરમાંથી પસાર થઈ શકતા હતા.
તેથી,વાઈરસની શોધ સાથે સાચો સંબંધ ઇવાનોવસ્કીનો છે.

(A) લાઈકેન એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
પત્રમય લાઈકેનના આડા છેદમાં,લીલના ઘટકને ફાયકોબાયોન્ટ કહેવામાં આવે છે,જ્યારે ફૂગના ઘટકને માયકોબાયોન્ટ કહેવામાં આવે છે.
'$A$' તરીકે દર્શાવેલ ભાગ એ ઉપરના બાહ્યક (upper cortex) ની નીચે આવેલી લીલના કોષો છે,જેને ફાયકોબાયોન્ટ સ્તર કહેવાય છે.

(C) આપેલ આકૃતિ બેક્ટેરિયોફેજની છે,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાયરસ છે.
આકૃતિમાં દર્શાવેલ ભાગો નીચે મુજબ છે:
$A$ = શીર્ષ (કેપ્સિડ)
$B$ = કોલર
$C$ = પુચ્છ તંતુઓ
$D$ = જનીન દ્રવ્ય $(DNA)$
તેથી,'$C$' તરીકે દર્શાવેલ ભાગ પુચ્છ તંતુઓ છે,જેનો ઉપયોગ બેક્ટેરિયોફેજ યજમાન બેક્ટેરિયાની સપાટી પર જોડાવા માટે કરે છે.

(A) આપેલ આકૃતિ બેક્ટેરિયોફેજ (જીવાણુભક્ષી વાયરસ) દર્શાવે છે,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાયરસ છે.
આકૃતિમાં:
- $'A'$ એ શીર્ષ દર્શાવે છે.
- $'B'$ એ કેપ્સિડ (પ્રોટીનનું આવરણ) દર્શાવે છે.
- $'C'$ એ પૂંછડીના તંતુઓ દર્શાવે છે.
- $'D'$ એ જનીન દ્રવ્ય દર્શાવે છે,જે આ ચોક્કસ બેક્ટેરિયોફેજમાં $DNA$ છે.

(B) આ આકૃતિ બેક્ટેરિયોફેજ (જીવાણુભક્ષી વાયરસ) દર્શાવે છે,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાયરસ છે.
બેક્ટેરિયોફેજની રચનામાં:
- '$A$' શીર્ષ (head) દર્શાવે છે.
- '$B$' પ્રોટીનનું આવરણ દર્શાવે છે જેને કેપ્સિડ કહેવામાં આવે છે,જે આનુવંશિક દ્રવ્યને આવરી લે છે.
- '$C$' પૂંછડીના તંતુઓ (tail fibers) દર્શાવે છે.
- '$D$' આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ દર્શાવે છે.
તેથી,'$B$' તરીકે દર્શાવેલ ભાગ કેપ્સિડ છે.

(A) આકૃતિમાં લાઈકેનનો ખુલ્લો,કપ આકારનો ફળદાયી દેહ દર્શાવેલ છે,જે એપોથિસિયમની લાક્ષણિકતા છે.
એપોથિસિયમ એ પહોળો,ખુલ્લો,તકતી આકારનો અથવા કપ આકારનો એસ્કોકાર્પ છે જેમાં પરિપક્વતા સમયે હાયમેનિયમ ખુલ્લું હોય છે.
ફાયકોબાયોન્ટ એ લાઈકેનનો શેવાળનો ઘટક છે,તે ફળદાયી દેહ નથી.
પેરિથેસિયમ એ નાના છિદ્ર ધરાવતો ફ્લાસ્ક આકારનો ફળદાયી દેહ છે.
કેપિટ્યુલમ એ ફૂગમાં જોવા મળતી એક અલગ પ્રકારની રચના છે.

(B) આ આકૃતિ પર્ણસમ (foliose) લાઈકેન દર્શાવે છે,જે લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Parmelia$ એ પર્ણસમ લાઈકેનનું જાણીતું પ્રજાતિ છે,જે તેના પર્ણ જેવા,ચપટા સુકાય (thallus) દ્વારા ઓળખાય છે જે આધારક સાથે જોડાયેલ હોય છે. $Usnea$ એ ક્ષુપક (fruticose) લાઈકેન છે,$Riccia$ એ લીવરવર્ટ (દ્વિઅંગી વનસ્પતિ) છે,અને $Strigula$ એ કવચમય (crustose) લાઈકેન છે. તેથી,સાચો જવાબ $Parmelia$ છે.

(A) આપેલ આકૃતિ લાઈકેનની આંતરિક રચના દર્શાવે છે. લાઈકેન એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે. લીલના ઘટકને ફાયકોબાયોન્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જ્યારે ફૂગના ઘટકને માયકોબાયોન્ટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આકૃતિમાં,ફૂગના તંતુઓ (માયકોબાયોન્ટ) લીલના કોષો (ફાયકોબાયોન્ટ) ને ઘેરીને જોવા મળે છે. '$A$' લેબલ ફૂગના તંતુઓ તરફ નિર્દેશ કરે છે,જે માયકોબાયોન્ટ બનાવે છે.

(A) આપેલ આકૃતિ બેક્ટેરિયોફેજ (જીવાણુભક્ષી) દર્શાવે છે,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાયરસ છે.
બેક્ટેરિયોફેજની રચનામાં,આનુવંશિક દ્રવ્યને આવરી લેતા બહુકોણીય પ્રોટીન કવચને શીર્ષ (Head) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$''X''$ તરીકે નિર્દેશિત ભાગ આ બહુકોણીય શીર્ષ રચના તરફ નિર્દેશ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિ બેક્ટેરિયોફેજ (જીવાણુભક્ષી વાયરસ) દર્શાવે છે,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાયરસ છે.
આકૃતિમાં:
- '$A$' એ સમગ્ર રચના અથવા આવરણ/પુચ્છ પ્રદેશ દર્શાવે છે.
- '$B$' એ બેક્ટેરિયોફેજનું મસ્તક (Head) દર્શાવે છે,જેમાં જનીન દ્રવ્ય આવેલું હોય છે.
- '$C$' એ પુચ્છ તંતુઓ (Tail fibers) દર્શાવે છે.
- '$D$' એ જનીન દ્રવ્ય દર્શાવે છે,જે $DNA$ છે.
તેથી,'$B$' એ મસ્તક છે.

(C) આ આકૃતિ ટોબેકો મોઝેક વાઈરસ $(TMV)$ ની રચના દર્શાવે છે.
$TMV$ એ કુંતલાકાર સંમિતિ ધરાવતો સળિયા જેવો વાઈરસ છે.
તેમાં એકલ-શૃંખલામય $RNA$ અણુ હોય છે જે કેપ્સિડ નામના પ્રોટીન આવરણથી ઘેરાયેલો હોય છે,જે કેપ્સોમર્સનો બનેલો હોય છે.
આ વિશિષ્ટ કુંતલાકાર રચના એ જીવવિજ્ઞાનના પાઠ્યપુસ્તકોમાં જોવા મળતી $TMV$ ની પ્રમાણભૂત રજૂઆત છે.

(D) આપેલ આકૃતિ બેક્ટેરિયોફેજ (જીવાણુભક્ષી વાયરસ) દર્શાવે છે,જે બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરતો વાયરસ છે.
આકૃતિમાં,$''A''$ તરીકે નિર્દેશિત ભાગ પુચ્છતંતુઓ (tail fibers) દર્શાવે છે.
આ પુચ્છતંતુઓ બેક્ટેરિયોફેજને યજમાન બેક્ટેરિયલ કોષની સપાટી પરના ચોક્કસ ગ્રાહી સ્થાનો સાથે જોડવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે.

(B) આપેલ આકૃતિ બેક્ટેરિયોફેજ (જીવાણુભક્ષી) દર્શાવે છે.
આકૃતિમાં,'$A$' એ વાયરસના સમગ્ર ઉપરના ભાગને નિર્દેશિત કરે છે,જે 'શીર્ષ' (Head) છે.
'$B$' એ કેપ્સિડ દર્શાવે છે,'$C$' એ પુચ્છ તંતુઓ (tail fibers) દર્શાવે છે,અને '$D$' એ જનીન દ્રવ્ય $(DNA)$ દર્શાવે છે.
તેથી,'$A$' એ શીર્ષ દર્શાવે છે.

(B) આ આકૃતિ $Bacteriophage$ (બૅક્ટેરિયોફેજ) દર્શાવે છે.
બૅક્ટેરિયોફેજ એ એવા વાઈરસ છે જે બૅક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે.
તેની રચનામાં જનીન દ્રવ્ય $(D)$ ધરાવતું શીર્ષ,કોલર,પૂંછડી $(A)$ અને પૂંછડીના તંતુઓ $(C)$ હોય છે.
શીર્ષ પ્રોટીનના આવરણ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને કેપ્સિડ $(B)$ કહેવામાં આવે છે.
આ વિશિષ્ટ રચના $Bacteriophage$ ની લાક્ષણિકતા છે.

(D) આકૃતિમાં ટોબેકો મોઝેક વાઈરસ $(TMV)$ દર્શાવેલ છે.
દિમિત્રી ઇવાનોવ્સકી $(1892)$ એ તમાકુના મોઝેક રોગ માટે જવાબદાર સજીવો તરીકે કેટલાક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા. આ સજીવો બેક્ટેરિયા કરતા પણ નાના હોવાનું જણાયું હતું કારણ કે તેઓ બેક્ટેરિયા-પ્રૂફ ફિલ્ટરમાંથી પસાર થઈ શકતા હતા.

(C) આપેલ આકૃતિ લાઈકેન સુકાયનો આડછેદ દર્શાવે છે.
તેની રચનાત્મક ગોઠવણી,ખાસ કરીને ત્રિજ્યાવર્તી સંમિતિ અને લીલ તથા ફૂગના ઘટકોની ગોઠવણીના આધારે,આ ક્ષુપિલ (Fruticose) લાઈકેન છે.
ક્ષુપિલ લાઈકેન શાખિત અને ક્ષુપ (ઝાડવા) જેવી રચના ધરાવે છે અને તે સામાન્ય રીતે કોઈ આધાર સાથે એક બિંદુએ જોડાયેલ હોય છે.
આડછેદમાં,લીલના કોષો મજ્જા (medulla) માં સમગ્ર રીતે વિતરિત થયેલા જોવા મળે છે,જે આ પ્રકારની લાક્ષણિકતા છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ (વાઈરસ) છે.
વાઈરસને સજીવ અને નિર્જીવની સીમારેખા પર ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ કોષીય રચના ધરાવતા નથી અને યજમાન કોષ વગર સ્વતંત્ર રીતે પ્રજનન કરી શકતા નથી.
પ્રજીવો,બેક્ટેરિયા અને સ્પાયરોગાયરા એ સંપૂર્ણપણે સજીવો છે કારણ કે તેઓ કોષીય તંત્ર ધરાવે છે અને સ્વતંત્ર રીતે ચયાપચયની ક્રિયાઓ કરી શકે છે.

(D) $R.H.$ વ્હિટકેરે પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ પ્રસ્તાવિત કરી હતી,જેમાં મોનેરા,પ્રોટિસ્ટા,ફૂગ,વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિનો સમાવેશ થાય છે.
વાઇરસ,વિરોઈડ્સ,પ્રિઓન્સ અને બૅક્ટેરિયોફેજ એ કોષીય રચના ધરાવતા નથી અને તેમની પાસે પોતાની કોઈ ચયાપચયની ક્રિયાઓ હોતી નથી.
તેઓ જીવંત કોષોના લક્ષણો ધરાવતા ન હોવાથી,વ્હિટકેર દ્વારા તેમને પાંચ સૃષ્ટિમાંથી કોઈમાં પણ સ્થાન આપવામાં આવ્યું ન હતું.

(A) બૅક્ટેરિયોફેજ એ એવા વિષાણુઓ છે જે બૅક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે. 'ફેજ' શબ્દનો અર્થ 'ભક્ષણ કરવું' થાય છે,તેથી તેમને બૅક્ટેરિયાનો ભક્ષણ કરનારા વિષાણુઓ કહેવામાં આવે છે. આથી વિધાન $A$ સાચું છે.
બૅક્ટેરિયોફેજ ફરજિયાત અંતઃકોષીય પરોપજીવી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમને પ્રજનન કરવા અને જીવંત રહેવા માટે યજમાન બૅક્ટેરિયાના કોષની જરૂર હોય છે. તેઓ તેમનું જનીનિક દ્રવ્ય બૅક્ટેરિયાના કોષમાં દાખલ કરે છે,યજમાનની મશીનરીનો કબજો લે છે અને વધુ વિષાણુ કણો ઉત્પન્ન કરે છે. આથી કારણ $R$ સાચું છે.
બૅક્ટેરિયોફેજની 'બૅક્ટેરિયાનો ભક્ષણ કરનારા વિષાણુ' તરીકેની વ્યાખ્યા સીધી રીતે તેમના બૅક્ટેરિયાના ફરજિયાત પરોપજીવી હોવાના સ્વભાવ પર આધારિત છે,તેથી કારણ $R$ એ વિધાન $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) $\text{વિરોઈડ}$ એ એક ચેપી કારક છે જે માત્ર પ્રોટીન કોટ વગરના ટૂંકા, વર્તુળાકાર, એક-શૃંખલામય $RNA$ ના તંતુનું બનેલું હોય છે।
વાયરસથી વિપરીત, તેમાં કેપ્સિડનો અભાવ હોય છે।
$\text{ઇ}.\text{કોલાઇ}$ અને અન્ય બેક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જેમના જનીનદ્રવ્યમાં બેવડી શૃંખલામય $DNA$ હોય છે।
$\text{અમીબા}$ એ સુકોષકેન્દ્રી પ્રજીવ છે જે કોષકેન્દ્રમાં $DNA$ ધરાવતી જટિલ કોષીય રચના ધરાવે છે।
તેથી, સાચો જવાબ $\text{વિરોઈડ}$ છે।

(C) વાઈરસ એ ફરજિયાત પરોપજીવીઓ છે જે કેપ્સિડ નામના પ્રોટીન આવરણમાં બંધાયેલ આનુવંશિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ધરાવે છે. વિધાન $C$ અસંગત છે કારણ કે વાઈરસમાં કેપ્સિડ નામનું પ્રોટીન આવરણ હોય છે,જે આનુવંશિક દ્રવ્યનું રક્ષણ કરે છે. વિધાન $A$,$B$ અને $D$ વાઈરસના સાચા લક્ષણો છે.

(B) $1892$ માં,$D.J. Ivanowsky$ એ તમાકુના મોઝેક રોગના કારક સજીવો તરીકે અમુક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા. આ સજીવો બેક્ટેરિયા કરતા પણ નાના હોવાનું જણાયું હતું કારણ કે તેઓ બેક્ટેરિયા-પ્રૂફ ફિલ્ટરમાંથી પસાર થઈ શકતા હતા. તેથી,સાચો જવાબ તમાકુ છે.

(C) 'વાઈરસ' નામ,જેનો અર્થ 'વિષ' અથવા 'ઝેરી પ્રવાહી' થાય છે,તે લુઈ પાશ્ચર દ્વારા આપવામાં આવ્યું હતું.
$D.J. Ivanowsky$ $(1892)$ એ તમાકુના મોઝેક રોગના કારણભૂત સજીવો તરીકે અમુક સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા.
$M.W. Beijerinck$ $(1898)$ એ દર્શાવ્યું કે તમાકુના ચેપગ્રસ્ત છોડનો અર્ક તંદુરસ્ત છોડમાં ચેપ લગાડી શકે છે અને આ પ્રવાહીને 'Contagium vivum fluidum' (ચેપી જીવંત પ્રવાહી) નામ આપ્યું.
જોકે,'વાઈરસ' શબ્દ લુઈ પાશ્ચરને આભારી છે.

(C) આકૃતિ $I$ એ ટોબેકો મોઝેક વાઇરસ $(TMV)$ દર્શાવે છે,જે એક જાણીતો વનસ્પતિ વાઇરસ છે અને તે તેની કુંતલાકાર સંમિતિ માટે ઓળખાય છે.
આકૃતિ $II$ એ બૅક્ટેરિયોફેજ દર્શાવે છે,જે બૅક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતો વાઇરસ છે અને તે શીર્ષ અને પૂંછડી ધરાવતી જટિલ રચના માટે ઓળખાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $I$ વનસ્પતિ વાઇરસ અને $II$ બૅક્ટેરિયોફેજ છે.

(B) વિરોઇડ એ વાઇરસ કરતા પણ નાના ચેપી કારકો છે. તે માત્ર ગોળાકાર,એક-શૃંખલામય $RNA$ ના ટૂંકા તંતુના બનેલા હોય છે અને તેમાં પ્રોટીનનું આવરણ (કેપ્સિડ) હોતું નથી. તેની સરખામણીમાં,વાઇરસ પ્રોટીનના આવરણમાં બંધાયેલ જનીનિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ધરાવે છે. પ્રજીવ,ઈ.કોલાઈ (એક બેક્ટેરિયા) અને મ્યુકર (એક ફૂગ) એ વાઇરસ કરતા કદમાં ઘણા મોટા હોય છે.

(B) $1971$ માં,$T.O. Diener$ એ એક નવા ચેપી કારકની શોધ કરી હતી જે વાઈરસ કરતા કદમાં નાના હતા અને બટાટામાં 'સ્પિન્ડલ ટ્યુબર' રોગ પ્રેરે છે. આ ચેપી કારકને 'વિરોઈડ' નામ આપવામાં આવ્યું હતું. વિરોઈડ એ ઓછા આણ્વીય ભાર ધરાવતા $RNA$ ના ટૂંકા શૃંખલાના બનેલા હોય છે અને તેમાં પ્રોટીનનું આવરણ ગેરહાજર હોય છે.

(A) વાઈરસ એ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન કણ છે,જેનો અર્થ છે કે તે પ્રોટીનના આવરણ (કેપ્સિડ) થી ઘેરાયેલા જનીનિક દ્રવ્યનો બનેલો હોય છે.
જનીનિક દ્રવ્ય કાં તો $DNA$ અથવા $RNA$ હોઈ શકે છે,પરંતુ એક જ વાઈરસમાં ક્યારેય બંને હોતા નથી.
તેથી,વાઈરસનું મૂળભૂત બંધારણ પ્રોટીન્સ અને $DNA$ અથવા $RNA$ છે.

(NONE) અલ્ઝાઈમર રોગ એ એક પ્રગતિશીલ ન્યુરોડિજનરેટિવ ડિસઓર્ડર છે જે મગજમાં ખોટી રીતે ફોલ્ડ થયેલા પ્રોટીન,ખાસ કરીને $amyloid-beta$ પ્લેક્સ અને $tau$ ટેંગલ્સના સંચય દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ ($Viroids$,$Viruses$,$Fungi$,અથવા $Bacteria$) અલ્ઝાઈમર રોગના પ્રાથમિક કારક એજન્ટો નથી.
$Viroids$ એ નાના ગોળાકાર $RNA$ અણુઓ છે જે છોડને ચેપ લગાડે છે.
$Viruses$,$Fungi$,અને $Bacteria$ એ ચેપી રોગકારકો છે જે વિવિધ રોગોનું કારણ બને છે,પરંતુ તેઓ અલ્ઝાઈમરનું કારણ નથી.
$Creutzfeldt-Jakob$ રોગ જેવા ન્યુરોડિજનરેટિવ રોગો $Prions$ (ખોટી રીતે ફોલ્ડ થયેલા પ્રોટીન) દ્વારા થાય છે,જે સૂચિબદ્ધ વિકલ્પોથી અલગ છે.
તેથી,આ પ્રશ્ન તકનીકી રીતે અચોક્કસ છે કારણ કે આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ અલ્ઝાઈમર રોગ માટે જવાબદાર નથી.

(B) વાઈરસ એ વિશિષ્ટ જૈવિક ઘટકો છે જેમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે કાં તો $DNA$ અથવા $RNA$ હોય છે,પરંતુ ક્યારેય બંને હોતા નથી.
તેનાથી વિપરીત,મોસ (વનસ્પતિ),ફૂગ અને લાઈકેન જેવા તમામ કોષીય સજીવોમાં તેમના કોષોની અંદર $DNA$ અને $RNA$ બંને હાજર હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $B$ (વાઈરસ) છે.

(C) કેપ્સોમીયર એ કેપ્સિડનો એક ઉપ-એકમ (subunit) છે,જે વાયરસના કણનું બહારનું પ્રોટીનનું આવરણ છે.
આ કેપ્સોમીયર પ્રોટીન અણુઓથી બનેલા હોય છે જે વાયરસના જનીન દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ને સુરક્ષિત રાખવા માટે સ્વયં-ગોઠવાય છે.
તેથી,કેપ્સોમીયર એ મૂળભૂત રીતે પ્રોટીનનો એક ઉપ-એકમ છે.

(B) $1892$ માં,$D.I. Ivanowsky$ એ તમાકુના મોઝેઈક રોગ માટે જવાબદાર સૂક્ષ્મજીવોને ઓળખ્યા હતા. આ સૂક્ષ્મજીવો બેક્ટેરિયા કરતા પણ નાના હોવાનું જણાયું હતું કારણ કે તેઓ બેક્ટેરિયા-પ્રૂફ ફિલ્ટરમાંથી પસાર થઈ શકતા હતા. આમ,ટોબેકો મોઝેઈક વાઈરસ $(TMV)$ ની શોધનો શ્રેય $Ivanowsky$ ને જાય છે.

(C) ટોબેકો મોઝેક વાઈરસ $(TMV)$ એ એક જાણીતો વનસ્પતિજન્ય વાઇરસ છે જે વિવિધ પ્રકારની વનસ્પતિઓને,ખાસ કરીને તમાકુના છોડને સંક્રમિત કરે છે.
તે સૌપ્રથમ શોધાયેલો અને સ્ફટિકીકરણ પામેલો વાઇરસ છે.
તેમાં પ્રોટીનના આવરણ (કેપ્સિડ) થી ઘેરાયેલું એકલ-શૃંખલામય $RNA$ જનીનદ્રવ્ય આવેલું હોય છે.
તે મુખ્યત્વે વનસ્પતિઓને સંક્રમિત કરતો હોવાથી,તેને વનસ્પતિજન્ય વાઇરસ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) કેપ્સિડ એ વાયરસનું પ્રોટીનનું બનેલું આવરણ છે.
તે પ્રોટીનથી બનેલા અનેક ઓલિગોમેરિક બંધારણીય એકમોનું બનેલું હોય છે,જેને પ્રોટોમર્સ કહેવામાં આવે છે.
કેપ્સિડ વાયરસના જનીનિક દ્રવ્યને આવરી લે છે,જે $DNA$ અથવા $RNA$ હોઈ શકે છે.

(A) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે વાઇરસ સજીવ (જેમ કે પ્રજનન,જનીન દ્રવ્ય) અને નિર્જીવ (જેમ કે કોષીય રચનાનો અભાવ,યજમાનની બહાર નિષ્ક્રિય) બંનેના લક્ષણો દર્શાવે છે.
કારણ $R$ પણ સાચું છે. વાઇરસને યજમાનની બહાર નિર્જીવ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમની પાસે ચયાપચયની ક્રિયા માટે જરૂરી તંત્ર હોતું નથી. જોકે,તેઓ જ્યારે જીવંત યજમાન કોષમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે જ સક્રિય થાય છે અને પ્રજનન કરે છે,જે તેમને ફરજિયાત પરોપજીવી બનાવે છે.
આમ,કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે વાઇરસને સજીવ અને નિર્જીવ વચ્ચેની કડી માનવામાં આવે છે (કારણ કે તેઓ બહાર નિષ્ક્રિય છે પરંતુ અંદર સક્રિય છે),તેથી $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) ટોબેકો મોઝેઈક વાઈરસ $(TMV)$ એ વનસ્પતિ વાઈરસ છે જે તમાકુ સહિત ઘણી વનસ્પતિઓને ચેપ લગાડે છે.
તે પાંદડાઓ પર લાક્ષણિક 'મોઝેઈક' ભાત (ડાઘા અને રંગહીનતા) ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,$TMV$ દ્વારા થતા રોગને મોઝેઈક રોગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.