Monera (Prokaryotes) Questions in Gujarati

(A) નીલહરિત લીલ (સાયનોબેક્ટેરિયા) એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે કારણ કે તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષોની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં $70S$ પ્રકારના રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે,જે સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં જોવા મળતા $80S$ રિબોઝોમ્સ કરતા કદમાં નાના હોય છે.
નીલહરિત લીલ આદિકોષકેન્દ્રી હોવાથી,તેમાં $70S$ રિબોઝોમ્સ જોવા મળે છે.
આમ,$A$ અને $R$ બંને સાચાં છે અને $R$ એ $A$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(A) ગ્રામ અભિરંજક પદ્ધતિનો ઉપયોગ જીવાણુઓને બે જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવા માટે થાય છે: ગ્રામ-પોઝિટિવ અને ગ્રામ-નૅગેટિવ.
ગ્રામ-પોઝિટિવ જીવાણુઓ ક્રિસ્ટલ વાયોલેટ અભિરંજકને જાળવી રાખે છે (જાંબલી રંગના દેખાય છે),જ્યારે ગ્રામ-નૅગેટિવ જીવાણુઓ આલ્કોહોલ અથવા એસિટોન વડે ધોવા પર ક્રિસ્ટલ વાયોલેટ અભિરંજકને જાળવી રાખતા નથી અને તેના બદલે પ્રતિ-અભિરંજક (સેફ્રાનિન) ગ્રહણ કરે છે,જેથી તે ગુલાબી અથવા લાલ રંગના દેખાય છે.
આ તફાવત કોષદીવાલની રચનાને કારણે છે; ગ્રામ-નૅગેટિવ જીવાણુઓમાં પેપ્ટિડોગ્લાયકેનનું સ્તર પાતળું હોય છે અને બહારની બાજુએ લિપોપોલિસેકેરાઈડનું આવરણ હોય છે જે પ્રાથમિક અભિરંજકને જાળવી રાખતા અટકાવે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ અને કારણ $(R)$ બંને સાચાં છે અને કારણ એ સમજાવે છે કે શા માટે કેટલાક જીવાણુઓને ગ્રામ-નૅગેટિવ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(A) પૃથ્વી પરના સૌ પ્રથમ જાણીતા જીવંત સ્વરૂપો સરળ,એકકોષીય આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવો માનવામાં આવે છે.
$5$-સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,તમામ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોને મોનેરા સૃષ્ટિમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.
બેક્ટેરિયા અને સાયનોબેક્ટેરિયા જેવા આ સજીવો અબજો વર્ષો પહેલા પૃથ્વી પર ઉદભવ્યા હતા અને વસવાટ કરતા હતા.
તેથી,મોનેરા એ સૌ પ્રથમ જાણીતા જીવંત સ્વરૂપોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(A) મોનેરા સૃષ્ટિના સજીવો આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે.
તેમનું જનીનદ્રવ્ય કોષકેન્દ્રપટલ દ્વારા આવરિત હોતું નથી.
આ ખુલ્લા,વર્તુળાકાર,બેવડી શૃંખલા ધરાવતા $DNA$ અણુને,જે કોષરસમાં જોવા મળે છે,તેને $Nucleoid$ (ન્યુક્લિઓઈડ) અથવા $Genophore$ કહેવામાં આવે છે.

(D) જે સજીવોમાં સુયોજિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે તેમને આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotes) કહેવામાં આવે છે.
પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,$Monera$ (મોનેરા) એકમાત્ર એવી સૃષ્ટિ છે જેમાં આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
$Protista$ (પ્રોટિસ્ટા),$Fungi$ (ફૂગ),$Plantae$ (વનસ્પતિ) અને $Animalia$ (પ્રાણી) સૃષ્ટિમાં સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં કોષકેન્દ્રપટલ દ્વારા આવરિત સુયોજિત કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.

(A) આ આકૃતિ તંતુમય રચના દર્શાવે છે જેમાં વિશિષ્ટ કોષો હોય છે જેને વિષમકોષ (heterocysts) કહેવાય છે,જે સાયનોબેક્ટેરિયા એનાબીનાની લાક્ષણિકતા છે.
એનાબીના એ નીલહરિત લીલ (સાયનોબેક્ટેરિયા) ના સમૂહમાં આવે છે.
સાયનોબેક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે,જે મોનેરા સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ એનાબીના - નીલહરિત લીલ - મોનેરા સૃષ્ટિ છે.

(D) મોનેરા સૃષ્ટિના સજીવો આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) પ્રકારના હોય છે.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં કણાભસૂત્ર,અંતઃકોષરસજાળ અને સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર જેવી પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
સુવિકસિત કોષકેન્દ્રને બદલે,તેઓમાં નગ્ન જનીનિક દ્રવ્ય હોય છે જેને $Nucleoid$ (ન્યુક્લિઓઇડ) કહેવામાં આવે છે,જે વર્તુળાકાર $DNA$ ધરાવતો વિસ્તાર છે.
તેથી,$Nucleoid$ ની હાજરી એ મોનેરા સૃષ્ટિનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(B) સૃષ્ટિ $Monera$ (મોનેરા) માં સમાવિષ્ટ સજીવો આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) પ્રકારના હોય છે.
આદિકોષકેન્દ્રી કોષોમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર,અંતઃકોષરસજાળ,ગોલ્ગી પ્રસાધન વગેરેનો અભાવ હોય છે.
સૃષ્ટિ $Protista$ (પ્રોટિસ્ટા),$Fungi$ (ફૂગ),$Plantae$ (વનસ્પતિ) અને $Animalia$ (પ્રાણી) માં સુકોષકેન્દ્રી (eukaryotic) સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં પટલમય અંગિકાઓ હાજર હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Monera$ છે.

(C) સાયેનોબૅક્ટેરિયા,જેમને નીલહરિત લીલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રકાશસંશ્લેષી આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવો છે. તેઓ લીલી વનસ્પતિઓની જેમ ક્લોરોફિલ $a$ ધરાવે છે અને સ્વયંપોષી છે. તેમને સૃષ્ટિ મોનેરામાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે કારણ કે તેઓ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે અને તેમાં પટલમય કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે.

(C) મોનેરા સૃષ્ટિમાં સમાવિષ્ટ સજીવો પોષણની વિવિધ પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે.
તેઓ સ્વયંપોષી હોઈ શકે છે,જેમાં પ્રકાશસંશ્લેષી (દા.ત.,$Cyanobacteria$) અને રસાયણસંશ્લેષી (દા.ત.,અકાર્બનિક પદાર્થોનું ઓક્સિડેશન કરતા બેક્ટેરિયા) બંનેનો સમાવેશ થાય છે.
તેઓ પરપોષી પણ હોઈ શકે છે,જેમાં મૃતોપજીવી,પરોપજીવી અથવા સહજીવી પોષણ પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આથી,મોનેરા સૃષ્ટિના સજીવો સ્વયંપોષી અને પરપોષી એમ બંને પ્રકારનું પોષણ દર્શાવે છે.

(B) પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં $Monera$ (મોનેરા) એકમાત્ર એવી સૃષ્ટિ છે જેમાં આદિકોષકેન્દ્રીય (prokaryotic) સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આદિકોષકેન્દ્રીય સજીવોમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
પ્રોટિસ્ટા,વનસ્પતિ અને ફૂગ એ ત્રણેય સુકોષકેન્દ્રીય (eukaryotic) સૃષ્ટિ છે.

(B) મોનેરા સૃષ્ટિમાં આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં સુયોજિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
કોષકેન્દ્રને બદલે,તેમાં ન્યુક્લિઓઈડ નામનો વિસ્તાર હોય છે જ્યાં તેમનું જનીન દ્રવ્ય (વર્તુળાકાર $DNA$) આવેલું હોય છે.
પ્રોટીસ્ટા,ફૂગ અને વનસ્પતિ સૃષ્ટિ એ સુકોષકેન્દ્રી (eukaryotic) સજીવો છે,જેમાં સુયોજિત કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.

(A) સૃષ્ટિ $Monera$ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો ધરાવે છે.
આ સજીવોમાં સખત કોષદીવાલ (સામાન્ય રીતે પેપ્ટીડોગ્લાયકેનથી બનેલી) હોય છે અને તેમનું જનીનદ્રવ્ય સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્રપટલ વગર ન્યૂક્લિઓ પ્રોટીન સંકુલ (ન્યૂક્લિઓઇડ) તરીકે ગોઠવાયેલું હોય છે.
તેની સામે,$Protista$,$Fungi$ અને $Plantae$ સુકોષકેન્દ્રી છે અને તેમાં કોષકેન્દ્રપટલ ધરાવતું સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્ર હોય છે.

(B) આર્કીઆ $(Archaea)$ ડોમેઈનમાં એવા આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જે બેક્ટેરિયા $(Bacteria)$ કરતા અલગ પડે છે.
તેમની વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત તેમની કોષદિવાલના બંધારણમાં રહેલો છે.
બેક્ટેરિયાની કોષદિવાલમાં પેપ્ટીડોગ્લાયકેન હોય છે,જ્યારે આર્કીઆની કોષદિવાલમાં પેપ્ટીડોગ્લાયકેનનો અભાવ હોય છે.
તેના બદલે,તેમની કોષદિવાલ વિવિધ પ્રોટીન,પોલીસેકેરાઈડ્સ અથવા સ્યુડોમ્યુરીનથી બનેલી હોય છે.
તેથી,સાચું લક્ષણ એ છે કે કોષદિવાલ પેપ્ટીડોગ્લાયકેનની બનેલી હોતી નથી.

(B) બૅક્ટેરિયા,ખાસ કરીને $Archaea$ અને $Eubacteria$ સમુદાય,પૃથ્વી પરના સૌથી આદિ સજીવો માનવામાં આવે છે. તેઓ આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કોષકેન્દ્રપટલ અને અન્ય જટિલ અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે. ઉત્ક્રાંતિના સમયરેખા મુજબ,આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો $Protista$,$Algae$ (જે મોટાભાગે સુકોષકેન્દ્રી હોય છે) અને $Fungi$ જેવા સુકોષકેન્દ્રી સજીવો પહેલાં અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતા.

(A) આદિકોષકેન્દ્રિ સજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે. આર.એચ. વ્હીટેકર દ્વારા આપવામાં આવેલી પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,તમામ આદિકોષકેન્દ્રિ સજીવોને $Monera$ (મોનેરા) સૃષ્ટિમાં મૂકવામાં આવ્યા છે. તેના ઉદાહરણોમાં બેક્ટેરિયા,સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) અને માયકોપ્લાઝમાનો સમાવેશ થાય છે.

(D) મોનેરા સૃષ્ટિમાં આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે,એટલે કે તેમના જનીનદ્રવ્યને કોષરસથી અલગ કરતું કોષકેન્દ્રપટલ હોતું નથી.
તેમાં પટલમય અંગિકાઓ જેવી કે કણાભસૂત્ર,હરિતકણ કે અંતઃકોષરસજાળનો પણ અભાવ હોય છે.
તેથી,મોનેરા સૃષ્ટિના સજીવોની મુખ્ય લાક્ષણિકતા કોષકેન્દ્રપટલનો અભાવ છે.

(A) સાયનો બૅક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવો છે. આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જનીનદ્રવ્ય કોઈ પટલમય કોષકેન્દ્રમાં હોતું નથી. તેના બદલે,તે કોષરસમાં મુક્ત રીતે આવેલા નગ્ન,વર્તુળાકાર,બેવડી શૃંખલા ધરાવતા $DNA$ અણુ તરીકે હોય છે,જેને ન્યુક્લિઓઇડ અથવા જીનોફોર કહેવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,'ન્યુક્લિઓ પ્રોટીન' એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોના ન્યુક્લિઓઇડ વિસ્તારમાં જોવા મળતા $DNA$ અને સંકળાયેલા પ્રોટીનના સંકુલ માટે સૌથી યોગ્ય વર્ણન છે.

(D) જે સજીવોમાં સુયોજિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે તેમને આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotes) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Anabaena$ એ સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) નો એક પ્રકાર છે,જે આદિકોષકેન્દ્રી સજીવ છે.
આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પટલમય કોષકેન્દ્ર કે પટલમય અંગિકાઓ હોતી નથી.
તેની સામે,લાઇકેન,ફૂગ અને લીલી લીલ એ સુકોષકેન્દ્રી (eukaryotes) છે,જેમાં સુયોજિત કોષકેન્દ્ર જોવા મળે છે.

(D) મોનેરા સૃષ્ટિમાં આદિકોષકેન્દ્રિય સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. તેમાં સુયોજિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે,એટલે કે તેમનું જનીનિક દ્રવ્ય કોષકેન્દ્રપટલ દ્વારા આવરિત હોતું નથી.
$2$. તેમની કોષદીવાલ,જો હાજર હોય,તો તે પેપ્ટીડોગ્લાયકેન (મ્યુરીન) ની બનેલી હોય છે. તેમાં સેલ્યુલોઝ અને કાઇટીનનો અભાવ હોય છે,જે અનુક્રમે વનસ્પતિ અને ફૂગની લાક્ષણિકતા છે.
$3$. તેઓ એકકોષીય આદિકોષકેન્દ્રિય સજીવો છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો મોનેરા સૃષ્ટિના લક્ષણો દર્શાવે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) બૅક્ટેરિયા સૌથી વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળતા સૂક્ષ્મજીવો છે. તેઓ ચયાપચયની વિશાળ વિવિધતા દર્શાવે છે. કેટલાક બૅક્ટેરિયા સ્વયંપોષી હોય છે (જે પ્રકાશસંશ્લેષણ અથવા રસાયણસંશ્લેષણ દ્વારા અકાર્બનિક પદાર્થોમાંથી પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે),પરંતુ મોટા ભાગના બૅક્ટેરિયા પરપોષી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ખોરાક માટે અન્ય સજીવો અથવા મૃત કાર્બનિક પદાર્થો પર આધાર રાખે છે. તેથી,'મોટા ભાગના બૅક્ટેરિયા પરપોષી અને કેટલાક સ્વયંપોષી છે' તે વિધાન સાચું છે.

(B) $Bacteria$ ડોમેઈનમાં આદિકોષકેન્દ્રીય સજીવોનો સમાવેશ થાય છે. તેમની કોષદિવાલ લાક્ષણિક રીતે $peptidoglycan$ (પેપ્ટીડોગ્લાયકેન) ની બનેલી હોય છે. વિકલ્પ $B$ જણાવે છે કે કોષદિવાલ પેપ્ટીડોગ્લાયકેનની બનેલી નથી,જે $Archaea$ ડોમેઈનનું લક્ષણ છે,$Bacteria$ નું નહીં. તેથી,આ સાચો જવાબ છે કારણ કે તે $Bacteria$ નું લક્ષણ નથી.

(D) $Archaea$ ડોમેઈન આદિકોષકેન્દ્રીય (prokaryotic) સજીવોનો બનેલો છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં કોષકેન્દ્રપટલ અને અન્ય પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
$Archaea$ વિપરિત (અત્યંત) પરિસ્થિતિઓમાં જીવિત રહેવાની ક્ષમતા માટે જાણીતા છે (extremophiles).
તેમની કોષદિવાલમાં પેપ્ટીડોગ્લાયકેન હોતું નથી,જે $Bacteria$ ડોમેઈનનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.
વિકલ્પ $D$ જણાવે છે કે તેમાં કોષકેન્દ્રપટલયુક્ત સુકોષકેન્દ્રીય કોષો હોય છે,જે ખોટું છે કારણ કે $Archaea$ આદિકોષકેન્દ્રીય છે અને તેમાં સુસ્પષ્ટ કોષકેન્દ્રપટલનો અભાવ હોય છે.

(D) $Bacteria$ ડોમેઈન (જેને $Eubacteria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોનો એક વિશાળ સમૂહ છે.
તેમાં પ્રકાશસંશ્લેષી બૅક્ટેરીયા (જેમ કે સાયનોબૅક્ટેરીયા),ગ્રામ-નેગેટિવ બૅક્ટેરીયા અને ગ્રામ-પોઝિટિવ બૅક્ટેરીયા સહિત બૅક્ટેરીયાના વિવિધ પ્રકારોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવોની લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમની કોષદીવાલમાં $peptidoglycan$ જોવા મળે છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો $Bacteria$ ડોમેઈનમાં સમાવિષ્ટ છે.

(A) $Archaea$ (આર્કીઆ) ડોમેઈનમાં એવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જેમને 'એક્સટ્રીમોફાઈલ્સ' (extremophiles) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ સજીવો અત્યંત વિપરીત પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ જેવી કે ઊંચું તાપમાન,વધુ ક્ષારતા અને એસિડિક વાતાવરણમાં જીવવા માટે સક્ષમ છે,જે સામાન્ય રીતે અન્ય સજીવો માટે ઘાતક હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) આર્કીબૅક્ટેરિયા એ વિશિષ્ટ બૅક્ટેરિયાનો સમૂહ છે જે અત્યંત પ્રતિકૂળ પર્યાવરણમાં જીવે છે.
$1$. મિથેનોજેન્સ કાદવવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે અને તે ઘણા વાગોળતા પ્રાણીઓના પાચનમાર્ગમાં મિથેન (બાયોગેસ) ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે.
$2$. હેલોફિલ્સ એ વિશિષ્ટ આર્કીબૅક્ટેરિયા છે જે અત્યંત ક્ષારયુક્ત વિસ્તારોમાં રહે છે.
$3$. થર્મોએસિડોફિલ્સ ગરમ પાણીના ઝરામાં જોવા મળે છે અને તે એસિડિક તથા ઊંચા તાપમાનની સ્થિતિમાં જીવંત રહી શકે છે.
$4$. હેલોફાઈટ્સ એ ક્ષાર-સહિષ્ણુ વનસ્પતિઓ છે,આર્કીબૅક્ટેરિયા નથી. તેથી,હેલોફાઈટ્સનું આર્કીબૅક્ટેરિયા સાથેનું જોડાણ ખોટું છે.

(C) બેક્ટેરિયલ વર્ગીકરણ મુજબ ગ્રામ-પોઝિટિવ બેક્ટેરિયા $Firmicutes$ સમુદાયમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$Cyanobacteria$ એ પ્રકાશસંશ્લેષી બેક્ટેરિયા છે.
$Spirochaetes$ એ ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાનો એક અલગ સમુદાય છે.
$Methanogens$ એ $Archaea$ સૃષ્ટિના સભ્યો છે.

(A) યુબેક્ટેરિયા (અથવા $Bacteria$) સમૂહમાં વિવિધ પ્રકારના આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. $Spirochetes$ એ ગ્રામ-નેગેટિવ બૅક્ટેરિયાનો એક સમૂહ છે.
$2$. $Cyanobacteria$ એ પ્રકાશસંશ્લેષી બૅક્ટેરિયા છે જે ઓક્સિજનયુક્ત પ્રકાશસંશ્લેષણ કરવા માટે સક્ષમ છે.
$3$. $Firmicutes$ એ બૅક્ટેરિયાનો એક સમૂહ છે,જેમાંથી મોટાભાગના ગ્રામ-પોઝિટિવ કોષદીવાલ ધરાવે છે.
$4$. $Archaea$ (આર્કીબૅક્ટેરિયા) એ $Eubacteria$ થી અલગ સજીવોનો સમૂહ છે. તેમની કોષદીવાલનું બંધારણ (પેપ્ટીડોગ્લાયકેનનો અભાવ) અને કોષરસસ્તરના લિપિડ્સ સાચા બૅક્ટેરિયા કરતા અલગ હોય છે.
તેથી,$Archaea - Archaebacteria$ ની જોડ યુબેક્ટેરિયા સાથે સુસંગત નથી.

(B) કાર્લ વૂઝ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ત્રણ-ડોમેઇન વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ,તમામ સજીવોને ત્રણ ડોમેઇનમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે: $Bacteria$,$Archaea$ અને $Eukarya$.
$1$. $Bacteria$ ડોમેઇનમાં સાચા બૅક્ટેરિયા જેવા કે $Cyanobacteria$,$Spirochetes$ અને $Firmicutes$ નો સમાવેશ થાય છે.
$2$. $Archaea$ ડોમેઇનમાં અતિશય પ્રતિકૂળ પર્યાવરણમાં રહેતા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે $Halophiles$ (ક્ષારપ્રેમી),$Methanogens$ અને $Thermoacidophiles$.
$3$. $Halophiles$ એ $Archaea$ ડોમેઇનનો ભાગ હોવાથી,તેમનો સમાવેશ $Bacteria$ ડોમેઇનમાં થતો નથી.

(B) સ્પાઈરોકીટ એ ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાનો એક સમુદાય (phylum) છે,જે લાંબા અને કુંતલાકાર (helical) કોષો ધરાવે છે. તેમની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેઓ પેરીપ્લાઝમિક અવકાશમાં અક્ષીય તંતુઓ (axial filaments અથવા endoflagella) ધરાવે છે,જે તેમને કોર્કસ્ક્રૂ જેવી ગતિ કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,તેમને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) મિથેનોજેન્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયાનો એક સમૂહ છે જે અજારક પરિસ્થિતિઓમાં ચયાપચયની આડપેદાશ તરીકે મિથેન $(CH_4)$ ઉત્પન્ન કરે છે. આથી વિધાન $X$ સાચું છે.
મિથેનોજેન્સ સામાન્ય રીતે ઢોરના રૂમેન અથવા દલદલ જેવા અજારક વાતાવરણમાં જોવા મળે છે. તેઓ એસિડિક અથવા અત્યંત ઉંચા તાપમાનની સ્થિતિમાં જીવંત રહેવા માટે જાણીતા નથી; આ લક્ષણો થર્મોએસિડોફિલ્સ (આર્કિબેક્ટેરિયાનો બીજો સમૂહ) ના છે. તેથી,વિધાન $Y$ ખોટું છે.

(C) $Eukarya$ ડોમેઇનમાં પ્રાણીઓ અને અમુક પ્રોટિસ્ટ જેવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં કોષદિવાલનો અભાવ હોય છે. આની વિરુદ્ધ,$Archaea$ અને $Bacteria$ ડોમેઇનના સભ્યોમાં સામાન્ય રીતે વિવિધ રાસાયણિક પદાર્થોની બનેલી કોષદિવાલ જોવા મળે છે (દા.ત.,બૅક્ટેરિયામાં પેપ્ટિડોગ્લાયકેન અને આર્કીઆમાં વિવિધ પ્રોટીન અથવા પોલીસેકેરાઇડ્સ). તેથી,$Eukarya$ ડોમેઇન સાચો જવાબ છે કારણ કે તેમાં એવા જૂથોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં કોષદિવાલ હોતી નથી.

(C) આર્કીઆ એ વિશિષ્ટ સજીવો છે જે અત્યંત પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં જીવી શકે છે.
$1$. મિથેનોજેન્સ કાદવવાળા વિસ્તારોમાં અને વાગોળતા પ્રાણીઓના પાચનમાર્ગમાં જોવા મળે છે.
$2$. હેલોફિલ્સ અત્યંત ક્ષારયુક્ત વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
$3$. થર્મોઍસિડોફિલ્સ એ વિશિષ્ટ આર્કીઆ છે જે ગરમ પાણીના ઝરા જેવા અત્યંત ગરમ અને એસિડિક વાતાવરણમાં વિકાસ પામે છે.
$4$. સ્પાઈરોકીટ્સ એ ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાનો સમૂહ છે,આર્કીઆ નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) હેલોફિલ્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયાનો એક પ્રકાર છે જે ખાસ કરીને અતિશય ક્ષારયુક્ત વાતાવરણમાં જીવવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
મિથેનોજેન્સ મિથેન ઉત્પન્ન કરવા માટે જવાબદાર છે.
થર્મોએસિડોફિલ્સ ઍસિડીક અને ઉંચા તાપમાનની સ્થિતિમાં જીવંત રહી શકે છે.
તેથી,હેલોફિલ્સ માટે સાચું વિધાન એ છે કે તેઓ અતિશય ક્ષારયુક્ત વિસ્તારોમાં વસવાટ કરે છે.

(B) $Bacteria$ (બૅક્ટેરિયા) ડોમેઇનના સજીવોની કોષદીવાલ પેપ્ટીડોગ્લાયકેન (મ્યુરીન) ની બનેલી હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,$Archaea$ (આર્કીઆ) ડોમેઇનના સજીવોની કોષદીવાલમાં પેપ્ટીડોગ્લાયકેનનો અભાવ હોય છે અને તે સ્યુડોમ્યુરીન અથવા અન્ય પોલીસેકેરાઇડ્સ અને પ્રોટીનની બનેલી હોય છે.
$Eukarya$ (યુકેરિયા) ડોમેઇનના સજીવો (જેમ કે વનસ્પતિ અને ફૂગ) માં કોષદીવાલ અનુક્રમે સેલ્યુલોઝ અથવા કાઇટિનની બનેલી હોય છે.
તેથી,માત્ર $Bacteria$ ડોમેઇન જ પેપ્ટીડોગ્લાયકેનની બનેલી કોષદીવાલ ધરાવે છે.

(B) $Bacteria$ (જેને ઘણીવાર $Eubacteria$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) ડોમેઇનમાં મોટી સંખ્યામાં સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાંથી ઘણા જાણીતા રોગકારક છે જે મનુષ્યો,પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓમાં રોગો ફેલાવે છે. જોકે કેટલાક $Archaea$ અતિશય વાતાવરણમાં જીવી શકે છે,પરંતુ તેઓ સામાન્ય રીતે રોગકારક હોવા માટે જાણીતા નથી. $Eukarya$ માં પ્રોટિસ્ટા,ફૂગ,વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે; જોકે કેટલાક પ્રોટિસ્ટા અને ફૂગ રોગકારક હોય છે,પરંતુ $Bacteria$ ડોમેઇન સૌથી વધુ સામાન્ય રોગકારક સજીવો સાથે સંકળાયેલું છે.

(A) સાયનોબૅક્ટેરિયા,જેમને નીલ-હરિત લીલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રકાશસંશ્લેષી આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે ક્લોરોફિલ $a$ ધરાવે છે અને ઓક્સિજનયુક્ત પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે. તેઓ બૅક્ટેરિયાનો એકમાત્ર સમૂહ છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ દરમિયાન ઓક્સિજન મુક્ત કરવા માટે સક્ષમ છે. સ્પાઈરોકીટ્સ,ફર્મીક્યુટ્સ અને આર્કીબૅક્ટેરિયા મુખ્યત્વે સાયનોબૅક્ટેરિયાની જેમ ઓક્સિજનયુક્ત પ્રકાશસંશ્લેષણ કરતા નથી.

(C) વિધાન $S$ સાચું છે કારણ કે મિથેનોઝેન્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયા છે જે અજારક સ્થિતિમાં મિથેન $(CH_4)$ ઉત્પન્ન કરે છે,જેમ કે ઢોરના આમાશયમાં અથવા દલદલવાળા વિસ્તારોમાં.
વિધાન $R$ ખોટું છે કારણ કે મિથેનોઝેન્સ સામાન્ય રીતે દલદલવાળા વિસ્તારો અને વાગોળતા પ્રાણીઓના પાચનતંત્ર જેવા અજારક વાતાવરણમાં જોવા મળે છે; તેઓ સામાન્ય રીતે અત્યંત ઍસિડિક અથવા ખૂબ ઊંચા તાપમાનમાં જીવંત રહેવા માટે જાણીતા નથી (આ લાક્ષણિકતાઓ મુખ્યત્વે થર્મોએસિડોફિલ્સની છે).

(A) થર્મોઍસિડોફિલસ એ આર્કીઆનો એક સમૂહ છે જે અત્યંત ઍસિડીક વાતાવરણ અને ઊંચા તાપમાનમાં વિકાસ પામે છે.
આર્કીઆ તેમની અતિશય પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં (એક્સટ્રીમોફાઇલ્સ) જીવવાની ક્ષમતા માટે જાણીતા છે,જેમ કે વધુ ક્ષારતા (હેલોફાઇલ્સ),અતિશય તાપમાન (થર્મોફાઇલ્સ) અને ઍસિડીક વાતાવરણ (ઍસિડોફાઇલ્સ).
થર્મોઍસિડોફિલસ એ આર્કીઆનો એક પ્રકાર હોવાથી,આ કઠિન પરિસ્થિતિઓમાં જીવવાની તેમની ક્ષમતા એ આર્કીઆની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતાઓનું સીધું પરિણામ છે જે તેમને અતિશય વાતાવરણમાં જીવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
તેથી,$R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે.
$1$. મીથેનોઝેન્સ એ આર્કિબૅક્ટેરિયા છે જે અજારક પરિસ્થિતિમાં મીથેન ઉત્પન્ન કરે છે,જેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે બાયોગૅસ ઉત્પાદનમાં થાય છે.
$2$. હેલોફિલ્સ એ આર્કિબૅક્ટેરિયા છે જે અતિશય ક્ષારયુક્ત વાતાવરણમાં જીવંત રહે છે.
$3$. સ્પાઇરોકીટ્સ એ ગ્રામ-નેગેટિવ બૅક્ટેરિયાનો એક સમૂહ છે જે લાંબા,સર્પાકાર કોષો ધરાવે છે. તેથી,તેઓ ગ્રામ-પોઝિટિવ છે તે વિધાન ખોટું છે.
$4$. સાયનોબૅક્ટેરિયા એ પ્રકાશસંશ્લેષી સ્વયંપોષી છે જે લીલી વનસ્પતિની જેમ ક્લોરોફિલ $a$ ધરાવે છે.

(A) આર્કિબૅક્ટેરિયા એ બેક્ટેરિયાનો એક વિશિષ્ટ સમૂહ છે જે અત્યંત ક્ષારયુક્ત વિસ્તારો (હેલોફાઇલ્સ),ગરમ પાણીના ઝરા (થર્મોએસિડોફાઇલ્સ) અને કાદવવાળા વિસ્તારો (મિથેનોજેન્સ) જેવા અત્યંત કઠિન નિવાસસ્થાનોમાં રહે છે.
થર્મોએસિડોફાઇલ્સ ખાસ કરીને અત્યંત ઊંચા તાપમાન અને એસિડિક વાતાવરણમાં ટકી રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
યુબૅક્ટેરિયા સામાન્ય રીતે આવી અત્યંત પરિસ્થિતિઓમાં ટકી શકતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(C) સ્વપોષી બૅક્ટેરિયા તે છે જે અકાર્બનિક પદાર્થોમાંથી પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવી શકે છે.
$1$. આર્કિબૅક્ટેરિયામાં મિથેનોજેન્સ,હેલોફિલ્સ અને થર્મોએસિડોફિલ્સ જેવા જૂથોનો સમાવેશ થાય છે,જે ઘણીવાર રસાયણસ્વપોષી હોય છે.
$2$. યુબૅક્ટેરિયામાં પ્રકાશસંશ્લેષી સ્વપોષી (દા.ત.,સાયનોબૅક્ટેરિયા) અને રસાયણસ્વપોષી બૅક્ટેરિયાનો સમાવેશ થાય છે.
આમ,બંને જૂથોમાં સ્વપોષી સભ્યો હોવાથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) મોનેરા સૃષ્ટિમાં આદિકોષકેન્દ્રીય સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવો પોષણની વિવિધ પદ્ધતિઓ દર્શાવે છે,જેમાં સ્વપોષી (દા.ત.,પ્રકાશસંશ્લેષી અથવા રસાયણસંશ્લેષી) અને પરપોષી (દા.ત.,મૃતોપજીવી અથવા પરોપજીવી) બંને પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
મોનેરા સૃષ્ટિમાં સ્વપોષી અને પરપોષી બંને પ્રકારનું પોષણ જોવા મળતું હોવાથી,વિકલ્પ $(D)$ સાચો જવાબ છે.
મોનેરા સખત રીતે આદિકોષકેન્દ્રીય છે,તેથી વિકલ્પ $(C)$ ખોટો છે.

(B) મોનેરા સૃષ્ટિમાં આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
આ સજીવો એકકોષીય હોય છે અને તેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે.
યુબૅક્ટેરિયા (સાચા બૅક્ટેરિયા),સાયનોબૅક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) અને માયકોપ્લાઝમા એ મોનેરા સૃષ્ટિમાં આવતા સજીવોના ઉદાહરણો છે.
તેથી,આપેલ તમામ વિકલ્પો આ સૃષ્ટિમાં સમાવિષ્ટ છે.

(D) $Monera$ (મોનેરા) સૃષ્ટિમાં તમામ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો,મુખ્યત્વે બેક્ટેરિયાનો સમાવેશ થાય છે. $Monera$ નું વર્ગીકરણ વ્યાપક છે અને વિવિધ જૂથો વચ્ચે તફાવત કરવા માટે અનેક માપદંડોને ધ્યાનમાં લે છે. આ માપદંડોમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. જૈવરાસાયણિક લક્ષણો: કોષદીવાલનું બંધારણ,ચયાપચયના માર્ગો અને રાસાયણિક ઘટકોનું વિશ્લેષણ.
$2$. દેહધાર્મિક લક્ષણો: આ સજીવો કેવી રીતે કાર્ય કરે છે,તેમની પોષણ પદ્ધતિઓ અને પર્યાવરણીય ઉત્તેજનાઓ પ્રત્યે તેમનો પ્રતિભાવ.
$3$. પરિસ્થિતિકીય લક્ષણો: તેમના નિવાસસ્થાનો,પોષક ચક્રમાં તેમની ભૂમિકા અને સહજીવન સંબંધો.
તેથી,$Monera$ નું વર્ગીકરણ આ તમામ પરિબળો પર આધારિત છે.

(C) સાયનોબૅક્ટેરિયા,જેને નીલ-હરિત લીલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રકાશસંશ્લેષી આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotes) સજીવો છે.
તેઓ લીલી વનસ્પતિઓની જેમ ક્લોરોફિલ $a$ ધરાવે છે અને સ્વયંપોષી પ્રકાશસંશ્લેષી પ્રકૃતિના હોય છે.
તેમને મોનેરા સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે અને તેઓ ગ્રામ નૅગેટિવ બૅક્ટેરિયા છે કારણ કે તેમની કોષદીવાલમાં પેપ્ટિડોગ્લાયકેનનું પાતળું સ્તર અને બહારનું આવરણ હોય છે.
જોકે,જૈવિક વર્ગીકરણના સંદર્ભમાં અને તેમની સૌથી મુખ્ય લાક્ષણિકતાને ધ્યાનમાં લેતા,તેમને મુખ્યત્વે પ્રકાશસંશ્લેષી બૅક્ટેરિયા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) થરમૉઍસિડોફિલ્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયા (Archaebacteria) ના સમૂહમાં આવે છે.
તેઓ ખાસ કરીને અત્યંત પ્રતિકૂળ પર્યાવરણમાં જીવવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
તેમની મુખ્ય લાક્ષણિકતા ઊંચા તાપમાન અને ખૂબ જ એસિડિક પરિસ્થિતિઓમાં જીવવાની ક્ષમતા છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે તેઓ ઊંચા તાપમાનવાળા પર્યાવરણમાં (જેમ કે ગરમ પાણીના ઝરા) જીવવા માટે જાણીતા છે.
પ્રકાશસંશ્લેષી સજીવો સામાન્ય રીતે થરમૉઍસિડોફિલ્સ તરીકે વર્ગીકૃત થતા નથી,અને અત્યંત ક્ષારયુક્ત વાતાવરણમાં રહેતા સજીવોને હેલોફિલ્સ (Halophiles) કહેવામાં આવે છે.

(A) હેલોફિલ્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયા (Archaebacteria) નો એક સમૂહ છે જે ખાસ કરીને અત્યંત ક્ષારયુક્ત વાતાવરણમાં રહેવા માટે અનુકૂલિત હોય છે.
તેમની પાસે વિશિષ્ટ કોષદીવાલની રચના અને પટલ પ્રોટીન હોય છે જે તેમને ઉચ્ચ ક્ષારતા ધરાવતી પરિસ્થિતિઓમાં જીવંત રહેવા અને વિકાસ પામવા દે છે,જ્યાં અન્ય સજીવો જીવી શકતા નથી.
તેથી,હેલોફિલ્સ માટેનો સાચો વસવાટ ક્ષારયુક્ત વિસ્તાર છે.

(C) થરમૉઍસિડોફિલ્સ એ આર્કિબૅક્ટેરિયાનો એક સમૂહ છે જે અત્યંત ગરમ અને ઍસિડિક વાતાવરણમાં વિકાસ પામે છે.
તેમની પાસે વિશિષ્ટ ઉત્સેચકો અને કોષરસસ્તરની રચનાઓ હોય છે જે તેમને $100 \,^{\circ}\text{C}$ થી વધુ તાપમાનમાં પણ સ્થિર અને કાર્યરત રહેવા દે છે.
સાયનોબૅક્ટેરિયા પ્રકાશસંશ્લેષી છે,ગ્રામ-નૅગેટિવ બૅક્ટેરિયા સામાન્ય મધ્યમ તાપમાનમાં રહેનારા (mesophiles) છે,અને હેલોફિલ્સ વધુ ક્ષારયુક્ત વાતાવરણમાં અનુકૂલિત થયેલા હોય છે.

(A) મિથેનોઝેન્સ અને હેલોફિલ્સ બંને $Archaea$ (આર્કિબૅક્ટેરિયા) સમૂહના સભ્યો છે.
આર્કિબૅક્ટેરિયા તેમની વિશિષ્ટ કોષદીવાલની રચનાને કારણે અન્ય બૅક્ટેરિયાથી અલગ પડે છે,જે તેમને અત્યંત પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં જીવંત રહેવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.
મિથેનોઝેન્સ કાદવવાળા વિસ્તારોમાં અને વાગોળતા પ્રાણીઓના પાચનમાર્ગમાં જોવા મળે છે,જ્યારે હેલોફિલ્સ અત્યંત ક્ષારયુક્ત વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
તેથી,તેમની વચ્ચેનું સમાન લક્ષણ એ છે કે તેઓ બંને $Archaebacteria$ જૂથના સભ્યો છે.