Monera (Prokaryotes) Questions in Gujarati

(A) $Streptococcus$ બેક્ટેરિયામાં,કોષો ગોળાકાર (cocci) હોય છે અને કોષવિભાજન પછી એકબીજા સાથે જોડાયેલા રહીને સાંકળ જેવી રચના બનાવે છે.
તેથી,સાચી ગોઠવણી સાંકળ (chain) છે.

(C) બેક્ટેરિયલ કોષોને સામાન્ય રીતે ગ્રામ સ્ટેનિંગ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને અભિરંજિત કરવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં, $Crystal violet$ નો ઉપયોગ પ્રાથમિક અભિરંજક તરીકે થાય છે, જે બેક્ટેરિયલ કોષદીવાલના પેપ્ટિડોગ્લાયકેન સ્તર સાથે જોડાય છે. ત્યારબાદ $Iodine$ નો ઉપયોગ અભિરંજકને સ્થિર કરવા માટે મોર્ડન્ટ તરીકે થાય છે. તેથી, $Crystal violet$ અને $Iodine$ નું મિશ્રણ બેક્ટેરિયાને અભિરંજિત કરવા અને ઓળખવા માટેની પ્રમાણભૂત પદ્ધતિ છે.

(A) $Gram-positive$ બેક્ટેરિયાની કોષદીવાલ પેપ્ટીડોગ્લાયકેન (મ્યુકોપેપ્ટાઈડ) ના જાડા અને બહુસ્તરીય બંધારણ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે,જે સામાન્ય રીતે કોષદીવાલની જાડાઈના $20-80 \text{ nm}$ જેટલું હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,$Gram-negative$ બેક્ટેરિયામાં પેપ્ટીડોગ્લાયકેનનું સ્તર ઘણું પાતળું હોય છે,જે સામાન્ય રીતે માત્ર $2-3 \text{ nm}$ જાડું હોય છે અને તે બાહ્ય પટલ દ્વારા આવરી લેવાયેલું હોય છે.
તેથી,$Gram-positive$ બેક્ટેરિયામાં મ્યુકોપેપ્ટાઈડની સાંદ્રતા અને પ્રમાણ નોંધપાત્ર રીતે વધારે હોય છે.

(D) આયર્ન બેક્ટેરિયા એ કેમોલિથોટ્રોફિક બેક્ટેરિયા છે જે ફેરસ આયર્ન $(Fe^{2+})$ નું ફેરિક આયર્ન $(Fe^{3+})$ માં ઓક્સિડેશન કરીને ઉર્જા મેળવે છે.
આયર્ન બેક્ટેરિયાના ઉદાહરણોમાં $Gallionella$,$Leptothrix$ અને $Ferrobacillus$ નો સમાવેશ થાય છે.
$Beggiatoa$ એ સલ્ફરનું ઓક્સિડેશન કરતું બેક્ટેરિયમ છે.
$Geobacillus$ એ થર્મોફિલિક બેક્ટેરિયમ છે.
$Thiobacillus$ એ સલ્ફરનું ઓક્સિડેશન કરતું બેક્ટેરિયમ છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ આયર્ન બેક્ટેરિયા નથી.

(A) જે બેક્ટેરિયા અકાર્બનિક પદાર્થો (જેમ કે એમોનિયા,નાઈટ્રાઈટ્સ અથવા સલ્ફર) ના ઓક્સિડેશન દ્વારા ઉર્જા મેળવે છે,તેમને $Chemolithotrophs$ કહેવામાં આવે છે.
આ સજીવો $CO_2$ માંથી કાર્બનિક અણુઓનું સંશ્લેષણ કરવા માટે અકાર્બનિક સંયોજનોમાંથી મેળવેલી રાસાયણિક ઉર્જાનો ઉપયોગ કરે છે (કેમોસિન્થેસિસ).
$Photolithotrophs$ પ્રકાશ ઉર્જાનો ઉપયોગ કરે છે,$Photoorganotrophs$ પ્રકાશ ઉર્જા અને કાર્બનિક સંયોજનોનો ઉપયોગ કરે છે,અને $Chemoorganotrophs$ કાર્બનિક સંયોજનોમાંથી રાસાયણિક ઉર્જાનો ઉપયોગ કરે છે.

(A) ડચ વૈજ્ઞાનિક એન્ટોની વાન લ્યુવેનહોકે $1676$ માં સૌપ્રથમ વખત બેક્ટેરિયાનું અવલોકન કર્યું હતું અને તેનું વર્ણન કર્યું હતું. તેમણે પોતાના દ્વારા બનાવેલા સાદા માઇક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ કરીને વરસાદનું પાણી,લાળ અને દાંતના મેલ જેવા વિવિધ નમૂનાઓનું પરીક્ષણ કર્યું હતું. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,વરસાદનું પાણી એ ઐતિહાસિક રીતે નોંધાયેલું માધ્યમ છે જેમાં તેમણે સૌપ્રથમ આ સૂક્ષ્મજીવો જોયા હતા,જેને તેમણે 'એનિમેક્યુલ્સ' (animalcules) તરીકે ઓળખાવ્યા હતા.

(C) બેક્ટેરિયલ કોષ પર કશાની ગોઠવણીના આધારે તેનું વર્ગીકરણ કરવામાં આવે છે.
- $Monotrichous$: એક છેડે એક જ કશા હોવી.
- $Lophotrichous$: એક છેડે કશાનો ગુચ્છો હોવો.
- $Amphitrichous$: કોષના બંને વિરુદ્ધ છેડાઓ પર કશાની હાજરી (એક અથવા ગુચ્છામાં).
- $Peritrichous$ (ઘણીવાર $Polytrichous$ તરીકે ઓળખાય છે): સમગ્ર શરીર પર કશા ફેલાયેલી હોવી.
તેથી,બે વિરુદ્ધ છેડાઓ પર કશા ધરાવતા બેક્ટેરિયાને $Amphitrichous$ કહેવામાં આવે છે.

(A) કાર્લ વિલ્હેમ વોન નેગેલી (Nageli) એક સ્વિસ વનસ્પતિશાસ્ત્રી હતા જેમણે $1857$ માં બેક્ટેરિયાને $Schizomycetes$ વર્ગ હેઠળ વર્ગીકૃત કર્યા હતા. આ શબ્દ ગ્રીક શબ્દો $schizo$ (ભાજન) અને $mykes$ (ફૂગ) પરથી ઉતરી આવ્યો છે,જે બેક્ટેરિયાને એવી સરળ ફૂગ તરીકે વર્ગીકૃત કરવાની શરૂઆતની પદ્ધતિ દર્શાવે છે જે ભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે.

(B) પ્લાઝમિડ એ નાના,ગોળાકાર,બેવડી શૃંખલા ધરાવતા $DNA$ અણુઓ છે જે કોષના રંગસૂત્રીય $DNA$ થી અલગ હોય છે.
તેઓ કુદરતી રીતે ઘણા $Bacteria$ અને યીસ્ટ જેવા કેટલાક સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં જોવા મળે છે.
પ્લાઝમિડનો ઉપયોગ બાયોટેકનોલોજીમાં જનીન ક્લોનિંગ માટે વાહક તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે કારણ કે તેઓ યજમાન કોષની અંદર સ્વતંત્ર રીતે સ્વયંજનન પામી શકે છે.

(C) આર.એચ. વ્હીટેકર દ્વારા પ્રસ્તાવિત પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ અનુસાર,બેક્ટેરિયા સહિતના તમામ આદિકોષકેન્દ્રી (prokaryotic) સજીવોને $Monera$ સૃષ્ટિમાં મૂકવામાં આવ્યા છે.
$Monera$ સૃષ્ટિની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં એકકોષીય આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં સુવિકસિત કોષકેન્દ્ર અને પટલમય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.

(C) . હેલોફાઇલ્સ એ આર્કિબેક્ટેરિયાનો એક સમૂહ છે.
આ વિશિષ્ટ સજીવો છે જે અત્યંત ક્ષારયુક્ત વાતાવરણમાં જેમ કે ખારા સરોવરો,મીઠાના અગરો અને મૃત સમુદ્ર (Dead Sea) માં જોવા મળે છે.
તેઓ વૈકલ્પિક અજારક (facultative anaerobes) અને રસાયણપોષી (chemoorganotrophs) સજીવો છે,જે ખૂબ જ ઊંચી ક્ષારતા ધરાવતી પરિસ્થિતિમાં પણ જીવંત રહી શકે છે જ્યાં અન્ય સજીવો જીવી શકતા નથી.

(C) સૌથી નાનામાં જાણીતું બેક્ટેરિયા $Dialister$ $pneumosintes$ છે,જેનું કદ આશરે $0.15 \ \mu m$ થી $0.3 \ \mu m$ જેટલું હોય છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Dialister$ એ સાચો જવાબ છે.

(C) એન્ટોની વાન લ્યુવેનહોક $(1632-1723)$ એક ડચ વૈજ્ઞાનિક અને માઇક્રોસ્કોપિસ્ટ હતા. તેમને 'માઇક્રોબાયોલોજીના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા જેમણે તેમના પોતાના દ્વારા ડિઝાઇન કરેલા સિંગલ-લેન્સ માઇક્રોસ્કોપનો ઉપયોગ કરીને બેક્ટેરિયા અને પ્રોટોઝોઆનું અવલોકન કર્યું હતું અને તેનું વર્ણન કર્યું હતું. તેમનો જન્મ ડેલ્ફ્ટમાં થયો હતો,જે નેધરલેન્ડમાં આવેલું છે (જેને ઐતિહાસિક રીતે હોલેન્ડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે).

(A) બેક્ટેરિયલ ફ્લેજેલા (કશા) $flagellin$ નામના પ્રોટીનથી બનેલા હોય છે. આ પ્રોટીન પોલીમરાઈઝ થઈને ફ્લેજેલમનું કુંતલાકાર બંધારણ બનાવે છે,જે બેક્ટેરિયાની ગતિશીલતા માટે જવાબદાર છે.

(C) વર્ણવેલ લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. એકકોષી અને સૂક્ષ્મદર્શી.
$2$. કોષદીવાલની હાજરી (માયકોપ્લાઝ્માથી વિપરીત).
$3$. ગોળાકાર (કોકસ) અથવા દંડાકાર (બેસિલસ) આકાર.
$4$. સુવિકસિત કોષકેન્દ્રનો અભાવ (આદિકોષકેન્દ્રી સ્વભાવ).
આ લક્ષણો $Bacteria$ (બેક્ટેરિયા) ના છે.
$Mycoplasma$ માં કોષદીવાલ હોતી નથી.
$Viruses$ ને સાચા કોષો માનવામાં આવતા નથી કારણ કે તેમાં કોષીય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
$Cyanobacteria$ પ્રકાશસંશ્લેષી છે અને તેમાં ક્લોરોફિલ હોય છે,જ્યારે પ્રશ્નમાં 'રંગહીન' નો ઉલ્લેખ છે.

(B) એપિસોમ્સ એ બેક્ટેરિયામાં જોવા મળતું વધારાનું રંગસૂત્રીય આનુવંશિક દ્રવ્ય છે જે સ્વતંત્ર પ્લાઝમિડ તરીકે અથવા બેક્ટેરિયલ રંગસૂત્ર (ન્યુક્લિયોઇડ) સાથે જોડાઈને અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે.
તે ન્યુક્લિયોઇડ સાથે જોડાઈ શકતા હોવાથી,તે સામાન્ય પ્લાઝમિડથી અલગ પડે છે જે અલગ રહે છે.
તેથી,સાચું વર્ણન એ છે કે તે બેક્ટેરિયાનું ન્યુક્લિયોઇડ સાથે જોડાયેલ વધારાનું રંગસૂત્રીય આનુવંશિક દ્રવ્ય છે.

(B) $E. coli$ (Escherichia coli) અને $Rhizobium \text{ } japonicum$ બંને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયા તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે.
ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયામાં પેપ્ટીડોગ્લાયકેનનું પાતળું સ્તર અને બાહ્ય પટલ હોય છે, જેના કારણે તેઓ ગ્રામ સ્ટેનિંગ પ્રક્રિયા દરમિયાન ક્રિસ્ટલ વાયોલેટ સ્ટેન ગુમાવે છે અને કાઉન્ટરસ્ટેન (સેફ્રાનિન) ગ્રહણ કરે છે, જેથી તેઓ માઇક્રોસ્કોપ હેઠળ ગુલાબી અથવા લાલ રંગના દેખાય છે.
તેથી, બંને ગ્રામ-નેગેટિવ છે તે વિધાન સાચું છે.

(B) બેક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે મુખ્યત્વે ભાજન (binary fission) દ્વારા પ્રજનન કરે છે। તાપમાન, $pH$ અને પોષક તત્વોની ઉપલબ્ધતા જેવી શ્રેષ્ઠ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં, $Escherichia$ $\text{coli}$ જેવા ઘણા સામાન્ય બેક્ટેરિયા તેમનું કોષ વિભાજન ચક્ર આશરે $20$ મિનિટમાં પૂર્ણ કરી શકે છે.

(A) પારક્રમણ (Transduction) ની પ્રક્રિયામાં,વાયરસ (બેક્ટેરિયોફેજ) એક બેક્ટેરિયલ કોષમાંથી બીજા બેક્ટેરિયલ કોષમાં જનીન દ્રવ્ય $(DNA)$ ના સ્થાનાંતરણ માટે વાહક તરીકે કાર્ય કરે છે. આ બેક્ટેરિયામાં જનીન સ્થાનાંતરણની એક પદ્ધતિ છે,જેને ઘણીવાર લિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર માનવામાં આવે છે.

(A) બેક્ટેરિયા એ આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે જે મુખ્યત્વે ભાજન (Binary fission) તરીકે ઓળખાતી પ્રક્રિયા દ્વારા અલિંગી પ્રજનન કરે છે.
ભાજનમાં,બેક્ટેરિયલ કોષ તેના આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ નું સ્વયંજનન કરે છે અને ત્યારબાદ બે સમાન બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
જોકે સંયુગ્મન એ બેક્ટેરિયામાં જનીનિક પુનઃસંયોજનની એક પદ્ધતિ છે,પરંતુ તે પ્રજનનનો પ્રકાર નથી.
કલિકાસર્જન અને ઓઈડિયાનું નિર્માણ એ બેક્ટેરિયામાં પ્રજનનની સામાન્ય પદ્ધતિઓ નથી.

(B) કેટલાક બેક્ટેરિયા,જેમ કે $Bacillus$ અને $Clostridium$ પ્રજાતિના બેક્ટેરિયા,અંતઃબીજાણુ (Endospore) બનાવીને ઊંચું તાપમાન,વિકિરણ અને રાસાયણિક જંતુનાશકો જેવી પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં જીવંત રહી શકે છે. અંતઃબીજાણુ એ આ બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતી એક સુષુપ્ત,મજબૂત અને બિન-પ્રજનનકારી રચના છે. તેમાં બેક્ટેરિયલ $DNA$ અને આવશ્યક પ્રોટીન હોય છે,જે જાડા,બહુ-સ્તરીય આવરણ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે,જે સજીવને અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ પાછી ન આવે ત્યાં સુધી લાંબા સમય સુધી જીવંત રહેવા દે છે.

(C) જ્યારે બેક્ટેરિયાને ઘન સંવર્ધન માધ્યમ પર ઉછેરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ગુણાકાર કરે છે અને એક જ પિતૃ કોષમાંથી ઉતરી આવેલા કોષોનો દૃશ્યમાન સમૂહ બનાવે છે. બેક્ટેરિયાના આ દૃશ્યમાન સમૂહને $Colony$ (વસાહત) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) ઐતિહાસિક રીતે,બેક્ટેરિયાને $Schizomycetes$ જૂથ હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા,જેનો અર્થ 'વિભાજન ફૂગ' (fission fungi) થાય છે.
આ વર્ગીકરણ એ અવલોકન પર આધારિત હતું કે બેક્ટેરિયા મુખ્યત્વે દ્વિભાજન (binary fission) દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જે કેટલીક ફૂગમાં જોવા મળતા વાનસ્પતિક પ્રજનન જેવી જ પ્રક્રિયા છે.
તેથી,તેઓ વિભાજન દર્શાવે છે અને તેમની સરળ રચનાને કારણે ઐતિહાસિક રીતે તેમને ફૂગ સાથે જૂથબદ્ધ કરવામાં આવ્યા હતા,તેથી તેમને વિભાજન ફૂગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) $4$ કલાકમાં થતા વિભાજનની સંખ્યા નીચે મુજબ ગણી શકાય:
કુલ સમય = $4$ કલાક = $240$ મિનિટ.
દરેક વિભાજન માટેનો સમય = $30$ મિનિટ.
પેઢીઓની સંખ્યા $(n)$ = $\frac{240}{30} = 8$.
ઉત્પન્ન થતા બેક્ટેરિયાની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n$ એ પેઢીઓની સંખ્યા છે.
આમ,$2^8 = 256$.
તેથી,$4$ કલાકમાં $256$ બેક્ટેરિયા ઉત્પન્ન થશે.

(A AND B) પેઢી એકાંતરણમાં એકીય $(n)$ જન્યુજનક અવસ્થા અને દ્વિતીય $(2n)$ બીજાણુજનક અવસ્થા વચ્ચે નિયમિત ફેરબદલ જોવા મળે છે.
આ પ્રક્રિયા માટે દ્વિતીય અવસ્થા પ્રાપ્ત કરવા માટે સંગમ (ફલન) અને ફરીથી એકીય અવસ્થામાં આવવા માટે અર્ધીકરણ (Reduction division) બંને જરૂરી છે.
$Escherichia$ $coli$ એ આદિકોષકેન્દ્રી બેક્ટેરિયા છે જે મુખ્યત્વે એકીય અવસ્થામાં હોય છે અને અલિંગી પ્રજનન દ્વારા દ્વિભાજનથી પ્રજનન કરે છે.
તેમાં સંગમ અને અર્ધીકરણ બંનેનો અભાવ હોવાથી,તેમાં પેઢી એકાંતરણ જોવા મળતું નથી.

(B) પીલી એ પીલિન (pilin) નામના વિશિષ્ટ પ્રોટીનથી બનેલી લાંબી,નળાકાર રચનાઓ છે.
તેઓ ઘણા બેક્ટેરિયા,ખાસ કરીને ગ્રામ-નેગેટિવ બેક્ટેરિયાની સપાટી પર જોવા મળતા ઉપાંગો છે.
બેક્ટેરિયલ સંયુગ્મન (conjugation) ના સંદર્ભમાં,સેક્સ પીલસ દાતા કોષમાંથી પ્રાપ્તકર્તા કોષમાં જનીનિક દ્રવ્યના સ્થાનાંતરણ માટે પુલ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,તેઓ સંયુગ્મનમાં સામેલ દાતા કોષોના પ્રોટોપ્લાઝમિક વૃદ્ધિ તરીકે ઓળખાય છે.

(C) જ્યારે બેક્ટેરિયલ કોષો છેડેથી છેડે જોડાઈને લાંબી તંતુમય સાંકળો બનાવે છે જે મ્યુસિલેજિનસ મેટ્રિક્સમાં દટાયેલી હોય છે,ત્યારે આ સ્થિતિને $Zoogloea$ અવસ્થા કહેવામાં આવે છે. આ સામાન્ય રીતે $Bacillus$ $subtilis$ જેવા બેક્ટેરિયામાં જોવા મળે છે જ્યારે તેઓ પ્રવાહી માધ્યમની સપાટી પર એક સ્તર બનાવે છે.

(C) ટ્રાન્સડક્શન એ બેક્ટેરિયામાં જનીન સ્થાનાંતરણની એક પદ્ધતિ છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આનુવંશિક દ્રવ્ય એક બેક્ટેરિયામાંથી બીજા બેક્ટેરિયામાં વાયરસ,ખાસ કરીને બેક્ટેરિયોફેજ દ્વારા સ્થાનાંતરિત થાય છે.
જ્યારે બેક્ટેરિયોફેજ દાતા બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે,ત્યારે તે આકસ્મિક રીતે યજમાન બેક્ટેરિયલ $DNA$ ને તેના વાયરલ કેપ્સિડમાં પેક કરી શકે છે.
દાતા કોષના વિઘટન પછી,આ ફેજ મુક્ત થાય છે અને ત્યારબાદ પ્રાપ્તકર્તા બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે,જેમાં તે દાતાનું આનુવંશિક દ્રવ્ય દાખલ કરે છે.
તેથી,સાચી પદ્ધતિ દાતા બેક્ટેરિયલ સ્ટ્રેનમાંથી મુક્ત થયેલા બેક્ટેરિયોફેજની સંડોવણી છે.

(C) સંયુગ્મન એ બેક્ટેરિયામાં જનીન સ્થાનાંતરણની એક પ્રક્રિયા છે,જેમાં જનીનિક દ્રવ્ય દાતા કોષમાંથી ગ્રાહી કોષમાં સીધા કોષ-થી-કોષ સંપર્ક દ્વારા સ્થાનાંતરિત થાય છે.
આ ઘટનાની શોધ $1946$ માં $Joshua \text{ } Lederberg$ અને $Edward \text{ } Tatum$ દ્વારા $Escherichia \text{ } coli$ બેક્ટેરિયાનો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવી હતી.

(C) બેક્ટેરિયામાં,જાતીય સંયુગ્મન એ $F-$ ફેક્ટર (ફર્ટિલિટી ફેક્ટર) દ્વારા થતી જનીનિક સ્થાનાંતરણની પ્રક્રિયા છે.
આ ફેક્ટર $F^+$ દાતા કોષોમાં હાજર હોય છે અને તે સેક્સ પિલસ (sex pilus) ના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે.
સેક્સ પિલસ દાતા કોષને ગ્રાહી કોષ $(F^-)$ સાથે જોડવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી જનીનિક દ્રવ્યનું સ્થાનાંતરણ શક્ય બને છે.

(A) જાતીય કારક,જેને $F-$કારક (ફર્ટિલિટી ફેક્ટર) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે કેટલાક બેક્ટેરિયામાં જોવા મળતો વધારાનો રંગસૂત્રીય (extra-chromosomal),વર્તુળાકાર $DNA$ અણુ છે.
તે સ્વતંત્ર પ્લાઝમિડ તરીકે અથવા બેક્ટેરિયલ રંગસૂત્રમાં સંકલિત સ્વરૂપે અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે.
જે બેક્ટેરિયામાં આ કારક હોય છે તેમને $F^+$ કોષો કહેવામાં આવે છે અને તેઓ સંયુગ્મન (conjugation) પ્રક્રિયા દરમિયાન દાતા તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.

(A) બેક્ટેરિયામાં જાતીયતાની ઘટના, ખાસ કરીને સંયુગ્મન (conjugation) ની પ્રક્રિયા, સૌપ્રથમ $1946$ માં જોશુઆ લેડરબર્ગ અને એડવર્ડ ટાટમ દ્વારા દર્શાવવામાં આવી હતી. તેમણે $Escherichia$ $\text{ } coli$ બેક્ટેરિયાની જાતોનો ઉપયોગ કરીને દર્શાવ્યું હતું કે આનુવંશિક દ્રવ્ય કોષો વચ્ચે સ્થાનાંતરિત થઈ શકે છે, જે આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં લિંગી પ્રજનનનું અસ્તિત્વ સાબિત કરે છે.

(C) પેનિસિલિન એ બીટા-લેક્ટમ એન્ટિબાયોટિક છે જે બેક્ટેરિયલ કોષદીવાલના સંશ્લેષણને અટકાવીને કાર્ય કરે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે પેપ્ટિડોગ્લાયકેન સાંકળોના ક્રોસ-લિંકિંગમાં દખલ કરે છે,જે બેક્ટેરિયલ કોષદીવાલની રચનાત્મક મજબૂતી માટે આવશ્યક છે.
સ્થિર કોષદીવાલ વિના,બેક્ટેરિયા ઓસ્મોટિક લાયસિસ (કોષના તૂટી જવાની પ્રક્રિયા) માટે સંવેદનશીલ બની જાય છે અને ગુણન કરી શકતા નથી,જે અંતે તેમના મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે.

(B) બેક્ટેરિયામાં ઉચ્ચ કક્ષાના સજીવો જેવું સાચું લિંગી પ્રજનન જોવા મળતું નથી. જોકે,તેઓ જનીનિક પુનઃસંયોજન દર્શાવે છે,જેને લિંગી પ્રજનનનું આદિ સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે.
ટ્રાન્સફોર્મેશન (રૂપાંતરણ) એ બેક્ટેરિયામાં જનીનિક પુનઃસંયોજનની એક પદ્ધતિ છે,જેમાં બેક્ટેરિયલ કોષ તેના પર્યાવરણમાંથી મુક્ત $DNA$ (ઘણીવાર મૃત કોષમાંથી) ગ્રહણ કરે છે અને તેને પોતાના જનીનસમૂહમાં સમાવિષ્ટ કરે છે,જેનાથી જનીનિક વિવિધતા સર્જાય છે.

(A) સંયુગ્મન (Conjugation) એ બેક્ટેરિયામાં જનીનોના આડા સ્થળાંતરની એક પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં,બે બેક્ટેરિયલ કોષો સીધા ભૌતિક સંપર્કમાં આવે છે અને એક સંયુગ્મન નલિકા (conjugation tube) બનાવે છે.
આ નલિકા દ્વારા,જનીનિક દ્રવ્ય $(DNA)$ દાતા બેક્ટેરિયામાંથી ગ્રાહી બેક્ટેરિયામાં સ્થાનાંતરિત થાય છે.

(B) $Azotobacter$ એ મુક્તજીવી,જારક અને અપ્રકાશસંશ્લેષી બેક્ટેરિયા છે જે વાતાવરણીય નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરે છે.
$Rhizobium$ એ સહજીવી નાઇટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.
$Nostoc$ એ પ્રકાશસંશ્લેષી સાયનોબેક્ટેરિયા છે જે નાઇટ્રોજનનું સ્થાપન કરી શકે છે.
$Azospirillum$ એ સહજીવી નાઇટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા છે.

(D) $Clostridium$ એ બેક્ટેરિયાનું એક પ્રજાતિ છે જેમાં વાતાવરણીય નાઈટ્રોજનનું સ્થાપન કરવા સક્ષમ ઘણી જાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ બેક્ટેરિયા સખત અજારક (anaerobic) હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ ઓક્સિજનની હાજરીમાં જીવી શકતા નથી.
તેથી,$Clostridium$ ને અજારક નાઈટ્રોજન સ્થાપક બેક્ટેરિયા તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) $Clostridium\, botulinum$ એ ગ્રામ-પોઝિટિવ,દંડાણુ આકારના બેક્ટેરિયા છે જે બોટ્યુલિનમ ટોક્સિન ઉત્પન્ન કરે છે.
આ બેક્ટેરિયા અવિકલ્પી અજારક (obligate anaerobes) તરીકે વર્ગીકૃત થયેલ છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ માત્ર ઓક્સિજનની ગેરહાજરીમાં જ વૃદ્ધિ પામી શકે છે અને ઝેર ઉત્પન્ન કરી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) માયકોપ્લાઝ્મા એ સૌથી નાના જાણીતા જીવંત સજીવો છે જે ઓક્સિજન વગર જીવી શકે છે.
તેમની પાસે કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,જે તેમને પ્લિયોમોર્ફિક (આકારમાં પરિવર્તનશીલ) બનાવે છે.
તેઓ સ્વતંત્ર વૃદ્ધિ અને પ્રજનન માટે સક્ષમ છે,વાયરસથી વિપરીત જેમને પ્રતિકૃતિ બનાવવા માટે યજમાન કોષની જરૂર હોય છે.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
રીંગણનો 'લિટલ લીફ' રોગ $Mycoplasma$ (ખાસ કરીને $Phytoplasma$) દ્વારા થતો વનસ્પતિજન્ય રોગ છે.
આ રોગમાં,રીંગણના છોડના પાન કદમાં નાના રહે છે કારણ કે $Mycoplasma$ પાનની કોષોના વિસ્તરણને અવરોધે છે,જેના પરિણામે છોડનો વિકાસ અટકી જાય છે અને તે ઝાડી જેવો દેખાય છે.

(C) $Mycoplasma$ એ એવા સજીવો છે જેમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે. કોષદીવાલની ગેરહાજરી હોવા છતાં,તેઓ બેક્ટેરિયાની જેમ પ્રજનન (ગુણન) કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. તેથી,તેમને કોષદીવાલ વગરના બેક્ટેરિયા અથવા $PPLO$ (Pleuropneumonia-like organisms) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) કોષોમાં આસૃતિની પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે કોષદીવાલની હાજરી દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,જે આસૃતિના દબાણને કારણે કોષને ફૂલી જવાથી કે ફાટી જવાથી બચાવે છે.
બેક્ટેરિયા અને $Nostoc$ (એક સાયનોબેક્ટેરિયા) માં પેપ્ટીડોગ્લાયકનથી બનેલી મજબૂત કોષદીવાલ હોય છે,જે માળખાકીય આધાર આપે છે અને આસૃતિનું સંતુલન જાળવે છે.
$Mycoplasma$ વિશિષ્ટ છે કારણ કે તેમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,જેના કારણે તે આસૃતિના ફેરફારો સામે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે. જૈવિક વર્ગીકરણના પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં,જ્યારે આસૃતિની નિષ્ક્રિયતાની વાત કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઘણીવાર એવી રચનાના અભાવને સૂચવે છે જે આસૃતિના દબાણનો સામનો કરી શકે.
વાસ્તવમાં,આમાંથી કોઈ પણ જૈવિક દ્રષ્ટિએ સંપૂર્ણપણે 'આસૃતિની દ્રષ્ટિએ નિષ્ક્રિય' નથી,પરંતુ ઘણા પાઠ્યપુસ્તકોમાં $Mycoplasma$ ને તેની કોષદીવાલના અભાવ માટે ઓળખવામાં આવે છે,જે આસૃતિના દબાણને સંભાળવા માટે જવાબદાર મુખ્ય રચના છે. આપેલા વિકલ્પોને જોતા,જો પ્રશ્ન એવો હોય કે કયા સજીવમાં આસૃતિના દબાણનો સામનો કરવા માટેની રચનાનો અભાવ છે,તો $Mycoplasma$ સાચો જવાબ છે.

(C) માયકોપ્લાઝમા $Monera$ સૃષ્ટિમાં આવે છે.
તેઓ સૌથી સરળ અને નાના મુક્ત-જીવી આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે.
તેમની પાસે કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે અને તેઓ પ્રકૃતિમાં એકકોષીય હોય છે.
તેથી,તેઓ આદિકોષકેન્દ્રી અને એકકોષીય છે.

(A) પેનિસિલિન અને વેનકોમાઈસિન એ એન્ટિબાયોટિક્સ છે જે ખાસ કરીને બેક્ટેરિયલ કોષદીવાલ (પેપ્ટીડોગ્લાયકેન સ્તર) ના સંશ્લેષણને અટકાવે છે.
માયકોપ્લાઝમા એ એવા વિશિષ્ટ બેક્ટેરિયા છે જેમાં કુદરતી રીતે કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
તેમની પાસે કોષદીવાલ ન હોવાથી,આ એન્ટિબાયોટિક્સ પાસે કાર્ય કરવા માટે કોઈ લક્ષ્ય હોતું નથી,જેના કારણે માયકોપ્લાઝમા કુદરતી રીતે તેના પ્રત્યે પ્રતિરોધક હોય છે.

(C) $Mycoplasma$ એવા બેક્ટેરિયા છે જેમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે.
$Penicillin$ અને $Vancomycin$ એ એન્ટિબાયોટિક્સ છે જે ખાસ કરીને કોષદીવાલના સંશ્લેષણ (પેપ્ટીડોગ્લાયકેન સ્તર) ને લક્ષ્ય બનાવે છે.
$Mycoplasma$ માં કોષદીવાલ હોતી નથી,તેથી આ એન્ટિબાયોટિક્સ તેમની સામે બિનઅસરકારક છે.
$Chloramphenicol$ એ વ્યાપક-સ્પેક્ટ્રમ એન્ટિબાયોટિક છે જે $50S$ રાઈબોસોમલ સબયુનિટ સાથે જોડાઈને પ્રોટીન સંશ્લેષણને અટકાવે છે.
તેથી,$Chloramphenicol$ એ $Mycoplasma$ ના ચેપ સામે અસરકારક છે.

(B) માયકોપ્લાઝ્મા એવા સજીવો છે જેમાં કોષદીવાલનો સંપૂર્ણ અભાવ હોય છે.
કોષદીવાલના અભાવને કારણે, તેઓ બહુરૂપી (pleomorphic) હોય છે, જેનો અર્થ છે કે તેઓ પોતાનો આકાર બદલી શકે છે.
આકાર બદલવાની આ ક્ષમતા અને તેમના નાના કદને કારણે, તેમને "માઇક્રોબાયોલોજીકલ પાર્કના જોકર્સ" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) $Mycoplasma$ એ સૌથી નાના જાણીતા સજીવો છે જેમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે. તેઓ મુખ્યત્વે અલિંગી પ્રજનન દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જેમ કે ભાજન (binary fission) અથવા કલિકાસર્જન (budding),જે વાનસ્પતિક પ્રજનનના પ્રકારો છે. જૈવિક દ્રષ્ટિએ,આ પ્રક્રિયાઓને અલિંગી પ્રજનન હેઠળ વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) સાચો જવાબ છે.
પ્રાથમિક કાય (elementary bodies) એ $Mycoplasma$ ના જીવનચક્ર દરમિયાન બનતી નાની,વિશિષ્ટ રચનાઓ છે.
આ કાય મુખ્યત્વે અલિંગી પ્રજનનની પ્રક્રિયા સાથે સંકળાયેલા છે.
જ્યારે $Mycoplasma$ નો કોષ વિભાજન પામે છે,ત્યારે તે સૂક્ષ્મ,ગોળાકાર રચનાઓ ઉત્પન્ન કરે છે જેને પ્રાથમિક કાય કહેવામાં આવે છે,જે નવા $Mycoplasma$ કોષોમાં વિકસી શકે છે.

(B) માયકોપ્લાઝ્મા $Mollicutes$ વર્ગમાં આવે છે.
તેઓ સૌથી નાના જાણીતા મુક્ત-જીવી પ્રોકેરિયોટ્સ છે જેમનામાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે,જે તેમને પેનિસિલિન જેવા એન્ટિબાયોટિક્સ સામે કુદરતી રીતે પ્રતિરોધક બનાવે છે જે કોષદીવાલના સંશ્લેષણને લક્ષ્ય બનાવે છે.

(B) બ્લેબ્સ એ કોષની સપાટી પર બનતા નાના,પટલ-આવૃત ઉપસેલા ભાગો અથવા પુટિકાઓ છે. માઇક્રોબાયોલોજીના સંદર્ભમાં,$Mycoplasma$ ની પ્રજાતિઓ,જેમ કે $Mycoplasma$ $gallisepticum$,કોષના એક છેડે લાક્ષણિક બ્લેબ્સ અથવા ટર્મિનલ રચનાઓ દર્શાવવા માટે જાણીતી છે. આ રચનાઓ યજમાન કોષો સાથે જોડાવા અને હલનચલન (motility) માટે જવાબદાર છે. તેથી,$Mycoplasma$ $gallisepticum$ એ સાચો જવાબ છે.