Mix Examples - Carbon and its Compounds Questions in Gujarati

(C) $IUPAC$ નામકરણમાં,ક્રિયાશીલ સમૂહોને ચોક્કસ પ્રત્યયો દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે.
$1$. $-ol$ પ્રત્યય આલ્કોહોલ ક્રિયાશીલ સમૂહ માટે વપરાય છે,જે હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $-OH$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$2$. $-al$ પ્રત્યય આલ્ડિહાઇડ $(-CHO)$ માટે વપરાય છે.
$3$. $-one$ પ્રત્યય કીટોન $(>C=O)$ માટે વપરાય છે.
$4$. હેલોજન $(-X)$ ને ક્લોરો-,બ્રોમો- વગેરે જેવા પૂર્વગો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) મિથાઈલ ઈથેનોએટ એ $CH_3COOCH_3$ રાસાયણિક સૂત્ર ધરાવતું કાર્બનિક સંયોજન છે.
તે એસ્ટર તરીકે ઓળખાતા કાર્બનિક સંયોજનોના વર્ગમાં આવે છે.
એસ્ટરનું સામાન્ય સૂત્ર $R-COO-R'$ છે,જ્યાં $R$ અને $R'$ આલ્કાઈલ સમૂહો છે.
મિથાઈલ ઈથેનોએટમાં હાજર ક્રિયાશીલ સમૂહ એસ્ટર સમૂહ $(-COO-)$ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) મોલાસીસ એ ખાંડ શુદ્ધિકરણ પ્રક્રિયાની એક ઘટ્ટ,ચીકણી આડપેદાશ છે,જે સુક્રોઝ $(C_{12}H_{22}O_{11})$ થી ભરપૂર હોય છે.
આથવણની પ્રક્રિયામાં,યીસ્ટ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ઇન્વર્ટેઝ અને ઝાયમેઝ જેવા ઉત્સેચકો મોલાસીસમાં રહેલી શર્કરા પર કાર્ય કરે છે.
પ્રથમ,ઇન્વર્ટેઝ સુક્રોઝનું ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝ $(C_6H_{12}O_6)$ માં રૂપાંતર કરે છે.
ત્યારબાદ,ઝાયમેઝ આ સાદી શર્કરાનું ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ માં રૂપાંતર કરે છે.
તેથી,મોલાસીસના આથવણ દ્વારા મુખ્યત્વે ઇથેનોલ મેળવવામાં આવે છે.

(C) $5\%$ જેટલું પાણી ધરાવતા ઇથેનોલના દ્રાવણને રેક્ટિફાઇડ સ્પિરિટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે આથવણ પામેલા મોલાસીસ અથવા અન્ય ખાંડયુક્ત પદાર્થોના વિભાગીય નિસ્યંદન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
રેક્ટિફાઇડ સ્પિરિટમાં સામાન્ય રીતે કદ પ્રમાણે લગભગ $95\%$ ઇથેનોલ અને $5\%$ પાણી હોય છે.
તેનો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં દ્રાવક તરીકે અને એબ્સોલ્યુટ આલ્કોહોલની તૈયારી માટે કાચા માલ તરીકે વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) ફોર્મેલિન એ ફોર્માલ્ડિહાઇડનું જલીય દ્રાવણ છે.
ફોર્માલ્ડિહાઇડ એ સૌથી સાદું આલ્ડિહાઇડ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $HCHO$ છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે જંતુનાશક તરીકે અને જૈવિક નમૂનાઓને સાચવવા માટે પ્રિઝર્વેટિવ તરીકે થાય છે.

(C) આલ્ડિહાઈડના રિડક્શનથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બને છે.
મિથેનાલ $(HCHO)$ એ એક કાર્બન પરમાણુ ધરાવતું સૌથી સાદું આલ્ડિહાઈડ છે.
જ્યારે મિથેનાલનું રિડક્શન (હાઈડ્રોજનનો ઉમેરો) કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે મિથેનોલ $(CH_{3}OH)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HCHO + 2[H] \rightarrow CH_{3}OH$.

(D) ફિશર-ટ્રોપ્શ પ્રક્રિયા એ રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓનો સમૂહ છે જે કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ અને હાઇડ્રોજન $(H_2)$ ના મિશ્રણને પ્રવાહી હાઇડ્રોકાર્બનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
આ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે કૃત્રિમ ઇંધણ,જેમ કે કૃત્રિમ ગેસોલિન અથવા ડીઝલ,અને ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ જેવા વિવિધ આલ્કોહોલ બનાવવા માટે થાય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,ઇથેનોલ એ ઉત્પાદન છે જે આ ઔદ્યોગિક પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને સંશ્લેષિત કરી શકાય છે.

(A) પ્રોપેનોન,જેને સામાન્ય રીતે એસિટોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે વ્યાપકપણે વપરાતું કાર્બનિક દ્રાવક છે.
તેનો મુખ્ય ઉપયોગ નેલ પોલીશ રિમૂવર તરીકે થાય છે કારણ કે તે નેલ પોલીશમાં જોવા મળતા પોલિમર સહિત વિવિધ કાર્બનિક પદાર્થોને ઓગાળી શકે છે.
તેનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે એન્ટિસેપ્ટિક,એન્ટિબાયોટિક અથવા સંરક્ષક તરીકે થતો નથી.

(D) સાંદ્ર $H_{2}SO_{4}$ જેવા એસિડ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલ વચ્ચે થતી પ્રક્રિયાને એસ્ટરીકરણ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલ જોડાઈને એસ્ટર અને પાણી બનાવે છે.
સામાન્ય રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $RCOOH + R'OH \xrightarrow{conc. H_{2}SO_{4}} RCOOR' + H_{2}O$.
આ પ્રક્રિયામાં સાંદ્ર $H_{2}SO_{4}$ નિર્જલીકરણ કરતા (dehydrating agent) અને ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) $>C=O$ ક્રિયાશીલ સમૂહ કીટોન દર્શાવે છે.
કીટોન અસ્તિત્વમાં રહેવા માટે,કાર્બોનિલ કાર્બન $(C=O)$ અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોવો જોઈએ (દરેક બાજુએ એક).
તેથી,સૌથી સરળ કીટોન પ્રોપેનોન $(CH_3-CO-CH_3)$ છે,જેમાં $3$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
તેની સરખામણીમાં,$-COOH$ (કાર્બોક્સિલિક એસિડ) અને $-CHO$ (આલ્ડિહાઈડ) માત્ર $1$ કાર્બન પરમાણુ સાથે અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે (દા.ત.,મિથેનોઈક એસિડ $HCOOH$ અને મિથેનાલ $HCHO$).
$-C-O-$ (ઈથર) $2$ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે (દા.ત.,ડાયમિથાઈલ ઈથર $CH_3-O-CH_3$).

(C) પોલિથીન એ ઇથીન મોનોમર્સના યોગશીલ પોલીમરાઇઝેશન દ્વારા બનતો પોલીમર છે.
આ પ્રક્રિયામાં,ઇથીન $(CH_{2}=CH_{2})$ ના ઘણા અણુઓ ઉચ્ચ દબાણ અને તાપમાન હેઠળ ઉદ્દીપકની હાજરીમાં રાસાયણિક પ્રક્રિયા કરીને લાંબી શૃંખલા ધરાવતો પોલીમર બનાવે છે જેને પોલિથીન (પોલિઇથિલિન) કહેવામાં આવે છે.
તેનું રાસાયણિક સમીકરણ: $n(CH_{2}=CH_{2}) \rightarrow -[CH_{2}-CH_{2}]_{n}-$.
તેથી,સાચો મોનોમર ઇથીન $(CH_{2}=CH_{2})$ છે.

(D) એસિટિક એસિડ $(CH_3COOH)$ ના ઘણા ઔદ્યોગિક અને ઘરેલું ઉપયોગો છે:
$1$. તેનો મુખ્ય ઉપયોગ વિનેગર બનાવવામાં થાય છે,જેમાં સામાન્ય રીતે પાણીમાં $5-8\%$ એસિટિક એસિડ હોય છે.
$2$. તેનો ઉપયોગ વ્હાઇટ લેડ (સફેદ સીસું) બનાવવા માટે થાય છે,જે રંગોમાં રંગદ્રવ્ય તરીકે વપરાય છે.
$3$. તે પ્રયોગશાળાઓ અને ઉદ્યોગોમાં એસ્ટર અને પોલિમર જેવા વિવિધ કાર્બનિક સંયોજનોના સંશ્લેષણ માટે એક મહત્વપૂર્ણ રાસાયણિક પ્રક્રિયક તરીકે કાર્ય કરે છે.

(D) નિયોપ્રીન એ ક્લોરોપ્રીનના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા ઉત્પાદિત એક કૃત્રિમ રબર છે.
તે ઉત્તમ રાસાયણિક સ્થિરતા ધરાવે છે અને તાપમાનની વિશાળ શ્રેણીમાં તેની સ્થિતિસ્થાપકતા જાળવી રાખે છે.
તેલ,ગરમી અને હવામાન સામે તેની ઉચ્ચ પ્રતિકારક શક્તિને કારણે,તેનો ઉપયોગ કન્વેયર બેલ્ટ,ગાસ્કેટ અને હોઝના ઉત્પાદનમાં વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) આલ્કોહોલમાં હાજર રહેલો ક્રિયાશીલ સમૂહ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ છે,જેને $-OH$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
- વિકલ્પ $A$ $(-CHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $B$ $(-OH)$ એ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ દર્શાવે છે,જે આલ્કોહોલની લાક્ષણિકતા છે.
- વિકલ્પ $C$ $(-COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $D$ $(>C=O)$ એ કીટોનમાં જોવા મળતો કાર્બોનિલ સમૂહ દર્શાવે છે.

(C) જ્યારે આલ્કેનનો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ હાઇડ્રોક્સિલ $[-OH]$ સમૂહ દ્વારા બદલવામાં આવે છે,ત્યારે બનતું સંયોજન આલ્કોહોલ તરીકે ઓળખાતા કાર્બનિક સંયોજનોના વર્ગમાં આવે છે.
આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+2}$ છે.
એક હાઇડ્રોજન પરમાણુને $-OH$ સમૂહ દ્વારા બદલવાથી સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+1}OH$ મળે છે,જે આલ્કોહોલ દર્શાવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,મિથેન $(CH_4)$ માંથી એક હાઇડ્રોજનને $-OH$ સમૂહ દ્વારા બદલતા મિથેનોલ $(CH_3OH)$ બને છે.

(A) આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+2}$ છે.
જ્યારે આલ્કેનમાં એક હાઇડ્રોજન પરમાણુને હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ દ્વારા બદલવામાં આવે છે,ત્યારે તે આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$C_{n}H_{2n+2}$ માંથી એક $H$ પરમાણુ દૂર કરવાથી આલ્કાઇલ સમૂહ $C_{n}H_{2n+1}$ મળે છે.
આ આલ્કાઇલ સમૂહ સાથે $-OH$ સમૂહ જોડવાથી આલ્કોહોલનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+1}OH$ મળે છે.

(B) મિથેનોલ એ સૌથી સાદો આલ્કોહોલ છે,જે આલ્કોહોલની સમાનધર્મી શ્રેણીનો સભ્ય છે જેનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+1}OH$ છે.
મિથેનોલ માટે,કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા $n = 1$ છે.
સામાન્ય સૂત્રમાં $n = 1$ મૂકતા: $C_{1}H_{2(1)+1}OH = CH_{3}OH$.
તેથી,મિથેનોલનું આણ્વિય સૂત્ર $CH_{3}OH$ છે.

(A) ઈથાઈલ આલ્કોહલ,જેને ઇથેનોલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક પ્રાથમિક આલ્કોહલ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_{2}H_{5}OH$ છે.
તેમાં હાઈડ્રોક્સિલ ગ્રુપ $(-OH)$ સાથે જોડાયેલ ઈથાઈલ ગ્રુપ $(C_{2}H_{5})$ હોય છે.
વિકલ્પ $A$ ઇથેનોલ દર્શાવે છે,જ્યારે વિકલ્પ $B$ મિથેનોલ,વિકલ્પ $C$ પ્રોપેનોઈક એસિડ અને વિકલ્પ $D$ એસીટાલ્ડિહાઈડ દર્શાવે છે.

(B) જૈવ-રાસાયણિક ઉદ્દીપકો એવા પદાર્થો છે જે સજીવોમાં થતી રાસાયણિક પ્રક્રિયાઓના દરને વધારે છે,પરંતુ પ્રક્રિયા દરમિયાન પોતે વપરાઈ જતા નથી.
આ જૈવિક ઉદ્દીપકોને $Enzymes$ (ઉત્સેચકો) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મોટાભાગના $Enzymes$ પ્રોટીનયુક્ત હોય છે અને તે પાચન,શ્વસન અને $DNA$ પ્રતિકૃતિ જેવી ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓ માટે આવશ્યક છે.

(A) દૂધનું દહીંમાં રૂપાંતર એ લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા દ્વારા થતી જૈવિક પ્રક્રિયા છે,જેને સામાન્ય રીતે $Lactobacillus$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ બેક્ટેરિયા લેક્ટિક એસિડ ઉત્પન્ન કરે છે,જે દૂધના કેસીન નામના પ્રોટીનને જમાવે છે,જેના પરિણામે દહીં બને છે.
$Lactase$ એ એક ઉત્સેચક છે જે લેક્ટોઝ (દૂધની શર્કરા) નું વિઘટન કરે છે,$Sucrase$ સુક્રોઝનું વિઘટન કરે છે,અને $Zymase$ આથવણની પ્રક્રિયામાં સામેલ છે.
આથી,દૂધમાંથી દહીં બનાવવા માટે $Lactobacillus$ જવાબદાર છે.

(C) દૂધમાંથી દહીં બનવાની પ્રક્રિયા એ લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા $(LAB)$,જેમ કે લેક્ટોબેસિલસ દ્વારા કરવામાં આવતી આથવણની પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,બેક્ટેરિયા દૂધમાં રહેલી શર્કરા,જેને લેક્ટોઝ કહેવાય છે,તેનું લેક્ટિક એસિડમાં રૂપાંતર કરે છે.
એસિડિટીમાં થતો આ વધારો દૂધના પ્રોટીન (કેસીન) ને જમાવે છે,જેના પરિણામે દૂધ ઘટ્ટ થઈને દહીંમાં ફેરવાય છે.

(D) આથવણ એ એક અજારક ચયાપચયની પ્રક્રિયા છે જે શર્કરાનું એસિડ,વાયુઓ અથવા આલ્કોહોલમાં રૂપાંતર કરે છે.
આલ્કોહોલિક આથવણની પ્રક્રિયામાં,યીસ્ટ ગ્લુકોઝનું વિઘટન કરીને ઇથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_{2})$ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન $CO_{2}$ વાયુ મુક્ત થવાને કારણે મિશ્રણમાં પરપોટા અથવા ઊભરો આવે છે.

(C) સુક્રોઝ (ખાંડ અથવા મોલસિસ) નું ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં જળવિભાજન $Invertase$ ઉત્સેચક દ્વારા ઉદ્દીપિત થાય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$C_{12}H_{22}O_{11} (\text{સુક્રોઝ}) + H_2O \xrightarrow{Invertase} C_6H_{12}O_6 (\text{ગ્લુકોઝ}) + C_6H_{12}O_6 (\text{ફ્રુક્ટોઝ})$.
$Zymase$ એ ઉત્સેચક છે જે ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝનું ઇથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડમાં રૂપાંતર કરવા માટે જવાબદાર છે.

(A) ગ્લુકોઝ અથવા ફ્રુક્ટોઝનું આથવણ એ યીસ્ટ દ્વારા કરવામાં આવતી એક જૈવરાસાયણિક પ્રક્રિયા છે.
આ પ્રક્રિયામાં, $Zymase$ (ઝાયમેઝ) ઉત્સેચક ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $C_6H_{12}O_6 \xrightarrow{Zymase} 2C_2H_5OH + 2CO_2$.
$Invertase$ (ઈન્વર્ટેઝ) નો ઉપયોગ સુક્રોઝને ગ્લુકોઝ અને ફ્રુક્ટોઝમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે, જ્યારે $Zymase$ (ઝાયમેઝ) આ શર્કરાઓને ઇથેનોલ અને કાર્બન ડાયોક્સાઈડમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે જવાબદાર છે.

(D) જ્યારે ઇથેનોલ $(C_2H_5OH)$ માં ભેળસેળ તરીકે $CH_3OH$ (મિથેનોલ) ઉમેરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ઝેરી બની જાય છે. યકૃતમાં મિથેનોલનું ઓક્સિડેશન થઈને મિથેનાલ બને છે. મિથેનાલ કોષોના ઘટકો સાથે ઝડપથી પ્રતિક્રિયા આપે છે,જેના કારણે પ્રોટોપ્લાઝમ જામી જાય છે. વધુમાં,મિથેનોલ દ્રષ્ટિ ચેતા (optic nerve) પર અસર કરે છે,જે અંધાપો અને સંભવિત મૃત્યુ તરફ દોરી જાય છે.

(C) ઇથેનોલના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનની આધુનિક રીતમાં ઈથિન $(C_2H_4)$ નું સીધું જલીયકરણ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં ઈથિન અને વરાળના મિશ્રણને ઉદ્દીપકની હાજરીમાં પસાર કરવામાં આવે છે.
ઔદ્યોગિક પ્રક્રિયામાં પાણીના અણુને ઈથિનના દ્વિ-બંધમાં ઉમેરવા માટે સાંદ્ર સલ્ફ્યુરિક એસિડ $(H_2SO_4)$ નો ઉપયોગ ઉદ્દીપક તરીકે કરવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $C_2H_4 + H_2O \xrightarrow{H_2SO_4} C_2H_5OH$.

(B) જ્યારે ઇથેનોલ $(C_{2}H_{5}OH)$ સોડિયમ $(Na)$ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે સોડિયમ ઇથોક્સાઇડ $(C_{2}H_{5}ONa)$ બનાવે છે અને હાઇડ્રોજન વાયુ $(H_{2})$ મુક્ત કરે છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2C_{2}H_{5}OH + 2Na \rightarrow 2C_{2}H_{5}ONa + H_{2} \uparrow$
તેથી,ઉત્પન્ન થતો વાયુ હાઇડ્રોજન $(H_{2})$ છે.

(D) કાર્બોક્સિલિક એસિડ (ઍસિટિક ઍસિડ) અને આલ્કોહોલ (ઈથેનોલ) વચ્ચે એસિડ ઉદ્દીપક (સાંદ્ર $H_{2}SO_{4}$) ની હાજરીમાં થતી પ્રક્રિયાને એસ્ટરીકરણ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં, એસિડનો હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ અને આલ્કોહોલનો હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(-H)$ જોડાઈને પાણીનો અણુ $(H_{2}O)$ બનાવે છે, જ્યારે બાકીના ભાગો જોડાઈને ઈથાઈલ એસિટેટ $(CH_{3}COOCH_{2}CH_{3})$ નામનો એસ્ટર બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH \xrightarrow{conc. H_{2}SO_{4}} CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O$.

(B) ઇથાઇલ એસિટેટ એ એસિટિક એસિડ $(CH_{3}COOH)$ અને ઇથેનોલ $(C_{2}H_{5}OH)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા દ્વારા બનતું એસ્ટર છે.
એસ્ટરીકરણ પ્રક્રિયામાં,એસિડનો હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ અને આલ્કોહોલના હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહનો હાઇડ્રોજન પરમાણુ પાણી $(H_{2}O)$ તરીકે દૂર થાય છે.
બાકીના ભાગો જોડાઈને એસ્ટર બનાવે છે: $CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH \rightarrow CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O$.
તેથી,ઇથાઇલ એસિટેટનું આણ્વીય સૂત્ર $CH_{3}COOC_{2}H_{5}$ છે.

(C) આપેલ અણુસૂત્ર $CH_{3}COOCH_{3}$ છે.
આ સંયોજન એસ્ટર ક્રિયાશીલ સમૂહનું છે,જેનું સામાન્ય સૂત્ર $R-COO-R'$ છે.
$CH_{3}COOCH_{3}$ માં,એસિલ સમૂહ એસિટિક એસિડ (ઈથેનોઈક એસિડ) માંથી મેળવવામાં આવે છે,જેમાં બે કાર્બન પરમાણુઓ $(CH_{3}CO-)$ હોય છે.
ઓક્સિજન સાથે જોડાયેલ આલ્કાઈલ સમૂહ મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_{3})$ છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ મિથાઈલ ઈથેનોએટ છે.

(C) એસ્ટર એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને આલ્કોહોલની પ્રક્રિયાથી બનતા રાસાયણિક સંયોજનો છે.
ઈથાઈલ એસિટેટ $(CH_3COOC_2H_5)$ એ એસિટિક એસિડ અને ઇથેનોલ વચ્ચેની પ્રક્રિયાથી બનતો એક એસ્ટર છે.
એસ્ટર સામાન્ય રીતે તેમની લાક્ષણિક મીઠી,ફળ જેવી સુગંધ માટે જાણીતા છે અને તેનો ઉપયોગ અત્તર અને સ્વાદ લાવનારા એજન્ટોમાં વ્યાપકપણે થાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) દારૂ પીવાની આદત ધરાવતા વ્યક્તિઓને $Disulfiram$ નામની દવા આપવામાં આવે છે.
તે શરીરમાં એસીટાલ્ડિહાઈડના વિઘટન માટે જવાબદાર એવા એન્ઝાઇમ 'આલ્ડિહાઈડ ડીહાઈડ્રોજેનેઝ' ને અવરોધવાનું કામ કરે છે.
જ્યારે $Disulfiram$ લેતી વ્યક્તિ દારૂનું સેવન કરે છે,ત્યારે રુધિરમાં એસીટાલ્ડિહાઈડ જમા થાય છે,જેના કારણે ઉબકા,ઉલટી,ચહેરો લાલ થવો અને માથાનો દુખાવો જેવા અપ્રિય લક્ષણો જોવા મળે છે.
આનાથી દારૂ પ્રત્યે અણગમો પેદા થાય છે,જે વ્યક્તિને દારૂ છોડવામાં મદદ કરે છે.

(B) આલ્ડિહાઇડ સંયોજનોમાં હાજર રહેલ ક્રિયાશીલ સમૂહ ફોર્મિલ સમૂહ છે,જેને $-CHO$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
- વિકલ્પ $A$ $(-Cl)$ ક્લોરો સમૂહ (હેલોઆલ્કેન) દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $B$ $(-CHO)$ આલ્ડિહાઇડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $C$ $(-COOH)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ દર્શાવે છે.
- વિકલ્પ $D$ $(-OH)$ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ (આલ્કોહોલ) દર્શાવે છે.

(D) કીટોન એ એક કાર્બનિક સંયોજન છે જે બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ની હાજરી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે.
કીટોનમાં,કાર્બોનિલ કાર્બન બે આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ હોય છે.
વિકલ્પ $A$ $(-CHO)$ એ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ $(-COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $C$ $(-OH)$ એ હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહ (આલ્કોહોલ) દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $D$ $(>C=O)$ એ કીટોનમાં જોવા મળતો કાર્બોનિલ સમૂહ દર્શાવે છે.

(C) આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+2}$ છે. મિથેન $(n=1)$ માટે,તેનું સૂત્ર $CH_4$ છે.
આલ્ડિહાઇડ એ એક ક્રિયાશીલ સમૂહ છે જે કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જે ઓછામાં ઓછા એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે. આલ્ડિહાઇડનું સામાન્ય સૂત્ર $R-CHO$ છે.
સૌથી સરળ આલ્ડિહાઇડ માટે,જ્યાં $R=H$ હોય,ત્યારે તે સંયોજન $HCHO$ બને છે,જેને મિથેનાલ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
મિથેનમાં એક કાર્બન પરમાણુ હોવાથી,તેને અનુરૂપ આલ્ડિહાઇડમાં પણ એક જ કાર્બન પરમાણુ હોવો જોઈએ,જે મિથેનાલ છે.

(B) આલ્ડિહાઈડને સામાન્ય સૂત્ર $R-CHO$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં $R$ એ આલ્કાઈલ સમૂહ અથવા હાઈડ્રોજન પરમાણુ છે.
$Methanal$ $(HCHO)$ માં,$R$ સમૂહની જગ્યાએ હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(H)$ હોય છે.
તેથી,$Methanal$ એકમાત્ર એવું આલ્ડિહાઈડ છે જે કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલ કોઈ આલ્કાઈલ સમૂહ ધરાવતું નથી.
$Methanol$ એ આલ્કોહોલ છે,આલ્ડિહાઈડ નથી.
$Ethanal$ $(CH_3CHO)$ માં મિથાઈલ સમૂહ $(CH_3)$ હોય છે અને $Propanal$ $(CH_3CH_2CHO)$ માં ઈથાઈલ સમૂહ $(CH_3CH_2)$ હોય છે.

(A) ક્રિયાશીલ સમૂહોનું વિશ્લેષણ નીચે મુજબ છે:
$1$. હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ માં ઓક્સિજન પરમાણુ હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે એકલ સહસંયોજક બંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે. તેમાં કોઈ દ્વિબંધ હોતો નથી.
$2$. કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ માં કાર્બન પરમાણુ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
$3$. કાર્બોક્સિલ સમૂહ $(-COOH)$ માં એક કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ અને એક હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ હોય છે,તેથી તેમાં દ્વિબંધ હોય છે.
$4$. આલ્ડિહાઇડ સમૂહ $(-CHO)$ માં કાર્બન પરમાણુ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે દ્વિબંધ $(C=O)$ દ્વારા જોડાયેલ હોય છે.
તેથી,હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ $(-OH)$ એ વિકલ્પોમાં એકમાત્ર એવો સમૂહ છે જેમાં દ્વિબંધ હોતો નથી.

(B) $Methanal$ (મિથેનાલ) એ સૌથી સાદા આલ્ડિહાઈડનું $IUPAC$ નામ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $HCHO$ છે.
તેનું સામાન્ય નામ $Formaldehyde$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) છે.
$Acetaldehyde$ (એસિટાલ્ડિહાઈડ) એ $Ethanal$ (ઇથેનાલ) $(CH_3CHO)$ નું સામાન્ય નામ છે.
$Methyl$ alcohol (મિથાઇલ આલ્કોહોલ) એ $Methanol$ (મિથેનોલ) $(CH_3OH)$ છે.
$Formic$ acid (ફોરમિક ઍસિડ) એ $Methanoic$ acid (મિથેનોઈક ઍસિડ) $(HCOOH)$ છે.

(C) મિથેનાલ એ સૌથી સાદું આલ્ડિહાઈડ છે,જેમાં એક કાર્બન પરમાણુ હોય છે.
તેનું $IUPAC$ નામ મિથેનાલ છે અને તેનું સામાન્ય નામ ફોર્માલ્ડિહાઈડ છે.
આલ્ડિહાઈડનું સામાન્ય સૂત્ર $R-CHO$ છે.
મિથેનાલ માટે,$R$ સમૂહ એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(H)$ છે,જેના પરિણામે તેનું સૂત્ર $HCHO$ બને છે.

(D) ઈથેનાલનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3CHO$ છે.
તે બે કાર્બન અણુઓ ધરાવતા આલ્ડિહાઈડ ક્રિયાશીલ સમૂહનો સભ્ય છે.
તેનું $IUPAC$ નામ ઈથેનાલ છે અને તેનું સામાન્ય નામ એસેટાલ્ડિહાઈડ છે.

(C) ઇથેનોલ એ બે કાર્બન ધરાવતો આલ્કોહોલ છે.
તેનું રાસાયણિક બંધારણ ઇથાઇલ સમૂહ $(C_{2}H_{5})$ અને હાઇડ્રોક્સિલ ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-OH)$ થી બનેલું છે.
તેથી,ઇથેનોલનું આણ્વીય સૂત્ર $C_{2}H_{5}OH$ છે.

(D) અણુસૂત્ર $CH_{3}CHO$ એ બે કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા આલ્ડિહાઈડને દર્શાવે છે.
$IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિ મુજબ, બે કાર્બન ધરાવતા આલ્ડિહાઈડને $\text{ઈથેનાલ}$ કહેવામાં આવે છે.
તેનું સામાન્ય નામ $\text{એસિટાલ્ડિહાઈડ}$ છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) ફોર્મલિન એ ફોર્માલ્ડિહાઇડ વાયુનું સંતૃપ્ત જલીય દ્રાવણ છે. તે સામાન્ય રીતે દળ અથવા કદ દ્વારા $37 \%$ થી $40 \%$ ફોર્માલ્ડિહાઇડ ધરાવે છે. વૈજ્ઞાનિક રીતે,ફોર્મલિનને $40 \%$ ફોર્માલ્ડિહાઇડના જલીય દ્રાવણ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. તેથી,સાચો જવાબ $40 \%$ છે.

(B) ફોર્મેલિન એ ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ નું $40\%$ જલીય દ્રાવણ છે.
તેનો ઉપયોગ પ્રયોગશાળાઓ અને સંગ્રહાલયોમાં જૈવિક નમૂનાઓ, જેમાં પ્રાણીઓના મૃતદેહોનો પણ સમાવેશ થાય છે, તેને સાચવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે, કારણ કે તે બેક્ટેરિયા અને ફૂગના વિકાસને અટકાવીને સડો થતો અટકાવે છે.

(C) મિથેનોલ $(CH_{3}OH)$ જેવા પ્રાથમિક આલ્કોહોલનું $Ag_{2}O$ (સિલ્વર ઓક્સાઈડ) જેવા મંદ ઓક્સિડેશનકર્તાની હાજરીમાં યોગ્ય તાપમાને ઓક્સિડેશન કરવાથી આલ્ડિહાઈડ બને છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, મિથેનોલનું ઓક્સિડેશન થઈને મિથેનાલ $(HCHO)$ બને છે, જેને ફોર્માલ્ડિહાઈડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયાને નીચે મુજબ દર્શાવી શકાય: $CH_{3}OH + [O] \xrightarrow{Ag_{2}O} HCHO + H_{2}O$.

(C) ઓક્સિડેશનકર્તા (જેમ કે આલ્કલાઇન $KMnO_4$ અથવા એસિડિક $K_2Cr_2O_7$) ની હાજરીમાં આલ્ડિહાઈડનું ઓક્સિડેશન થવાથી સમાન કાર્બન પરમાણુ ધરાવતો કાર્બોક્સિલિક એસિડ બને છે.
મેથેનાલ $(HCHO)$ એ એક કાર્બન પરમાણુ ધરાવતો આલ્ડિહાઈડ છે.
ઓક્સિડેશન દરમિયાન,તે મેથેનોઈક એસિડ $(HCOOH)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,જેમાં પણ એક જ કાર્બન પરમાણુ હોય છે.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HCHO + [O] \xrightarrow{\text{oxidising agent}} HCOOH$.

(D) ટોલેન્સ કસોટી,જેને રજતદર્પણ કસોટી તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટેની રાસાયણિક કસોટી છે.
આલ્ડિહાઇડમાં $-CHO$ ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે,જે રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
જ્યારે આલ્ડિહાઇડની પ્રક્રિયા ટોલેન્સ પ્રક્રિયક (એમોનિયામય સિલ્વર નાઇટ્રેટ) સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે સિલ્વર આયનો $(Ag^+)$ નું ધાત્વિક સિલ્વર $(Ag)$ માં રિડક્શન કરે છે,જે કસનળીની અંદરની દીવાલ પર જમા થઈને 'રજતદર્પણ' (સિલ્વર મિરર) બનાવે છે.
કીટોનમાં $-CHO$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તેઓ ટોલેન્સ કસોટી આપતા નથી.

(D) ગ્લુકોઝ એક રિડક્શનકર્તા શર્કરા છે કારણ કે તેમાં મુક્ત આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ અથવા હેમિએસીટલ સમૂહ હોય છે જે આલ્ડિહાઈડ સ્વરૂપમાં ખુલી શકે છે.
ફેહલિંગ કસોટી અને બેનિડિક્ટ કસોટી બંનેનો ઉપયોગ ગ્લુકોઝ જેવી રિડક્શનકર્તા શર્કરાની હાજરી ચકાસવા માટે થાય છે.
જોકે,રસાયણવિજ્ઞાનના અભ્યાસક્રમમાં,જૈવિક નમૂનાઓમાં ગ્લુકોઝની પરખ માટે બેનિડિક્ટ કસોટી સૌથી વધુ પ્રમાણિત કસોટી માનવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) પેલેડિયમ $(Pd)$ અથવા નિકલ $(Ni)$ જેવા ઉદ્દીપકની હાજરીમાં આલ્ડિહાઈડનું રિડક્શન કરવાથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ બને છે.
મેથેનાલ $(HCHO)$ એ સૌથી સાદો આલ્ડિહાઈડ છે.
જ્યારે મેથેનાલનું ઉદ્દીપકીય હાઈડ્રોજનેશન (રિડક્શન) કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે હાઈડ્રોજન $(H_2)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને મિથેનોલ $(CH_3OH)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ આ મુજબ છે: $HCHO + H_2 \xrightarrow{Pd} CH_3OH$.

(C) કીટોન સમૂહનું સામાન્ય સૂત્ર $R-CO-R'$ છે,જ્યાં $R$ અને $R'$ આલ્કાઈલ સમૂહો છે.
સૌથી સાદા કીટોન માટે,સૌથી નાના શક્ય આલ્કાઈલ સમૂહો મિથાઈલ સમૂહો $(-CH_3)$ છે.
તેથી,સૌથી સાદું કીટોન $CH_3-CO-CH_3$ છે,જેને પ્રોપેનોન (એસીટોન તરીકે પણ ઓળખાય છે) કહેવામાં આવે છે.
મિથેનાલ અને ઈથેનાલ એ આલ્ડિહાઈડ છે,અને પ્રોપેનાલ એ અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઈડ છે.