BiologyQ1–34 of 34 questions
Page 1 of 1 · Gujarati
1
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
કેટલીક રણની વનસ્પતિઓમાં કયો વિશિષ્ટ પ્રકાશસંશ્લેષણીય પથ જોવા મળે છે?
A
$CAM$ પથ
B
$C_4$ પથ
C
$C_3$ પથ
D
$C_3$ અને $C_4$ પથ
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
રણની વનસ્પતિઓ,જેમ કે માંસલ વનસ્પતિઓ,'ક્રેસુલેસિયન એસિડ મેટાબોલિઝમ' $(CAM)$ પથનો ઉપયોગ કરે છે.
આ વિશિષ્ટ પ્રકાશસંશ્લેષણીય પથ આ વનસ્પતિઓને રાત્રિ દરમિયાન તેમના વાયુરંધ્રો ખોલીને $CO_2$ ગ્રહણ કરવાની અને તેને કાર્બનિક એસિડ તરીકે સંગ્રહિત કરવાની મંજૂરી આપે છે,જે ગરમ અને સૂકા દિવસ દરમિયાન બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
રણની વનસ્પતિઓ,જેમ કે માંસલ વનસ્પતિઓ,'ક્રેસુલેસિયન એસિડ મેટાબોલિઝમ' $(CAM)$ પથનો ઉપયોગ કરે છે.
આ વિશિષ્ટ પ્રકાશસંશ્લેષણીય પથ આ વનસ્પતિઓને રાત્રિ દરમિયાન તેમના વાયુરંધ્રો ખોલીને $CO_2$ ગ્રહણ કરવાની અને તેને કાર્બનિક એસિડ તરીકે સંગ્રહિત કરવાની મંજૂરી આપે છે,જે ગરમ અને સૂકા દિવસ દરમિયાન બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા થતા પાણીના વ્યયને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
2
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
ઔષધીય વનસ્પતિ $Rauwolfia$ $vomitoria$ કયું રસાયણ ઉત્પન્ન કરે છે?
A
ડોપામાઇન
B
ઇથિલીન
C
સેરોટોનિન
D
રિઝર્પિન
Solution
(D) ઔષધીય વનસ્પતિ $Rauwolfia$ $vomitoria$ એ $Reserpine$ (રિઝર્પિન) નામનું શક્તિશાળી રસાયણ ઉત્પન્ન કરવા માટે જાણીતી છે.
$Reserpine$ એ એક આલ્કલોઇડ છે જેનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને અમુક માનસિક વિકૃતિઓની સારવારમાં ઔષધ તરીકે કરવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિ પ્રકૃતિમાં રહેલી રાસાયણિક વિવિધતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જે જૈવવિવિધતાનું એક મહત્વનું પાસું છે.
$Reserpine$ એ એક આલ્કલોઇડ છે જેનો ઉપયોગ હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને અમુક માનસિક વિકૃતિઓની સારવારમાં ઔષધ તરીકે કરવામાં આવે છે.
આ વનસ્પતિ પ્રકૃતિમાં રહેલી રાસાયણિક વિવિધતાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે, જે જૈવવિવિધતાનું એક મહત્વનું પાસું છે.
0 likesView Solution
3
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
એમેઝોન જંગલ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં કુલ ઓક્સિજનના . . . . . . % ઉત્પાદન કરે છે તેમ માનવામાં આવે છે.
A
$20$
B
$40$
C
$25$
D
$10$
Solution
(A) એમેઝોન રેઈનફોરેસ્ટને ઘણીવાર 'પૃથ્વીના ફેફસાં' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. એવું અનુમાન છે કે એમેઝોન જંગલ પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા દ્વારા પૃથ્વીના વાતાવરણમાં કુલ ઓક્સિજનના આશરે $20\%$ જેટલો ફાળો આપે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
4
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
કઈ કેટફિશ આપણી નદીઓમાં રહેલી સ્થાનિક કેટફિશ માટે ખતરો બની ગઈ છે?
A
યુરોપિયન કેટફિશ
B
આફ્રિકન કેટફિશ
C
એશિયન કેટફિશ
D
અમેરિકન કેટફિશ
Solution
(B) $Clarias$ $gariepinus$ (આફ્રિકન કેટફિશ) ને ભારતમાં જળચરઉછેર (aquaculture) ના હેતુ માટે ગેરકાયદેસર રીતે લાવવામાં આવી હતી. આ પ્રજાતિ આપણી નદીઓમાં રહેલી સ્થાનિક કેટફિશની પ્રજાતિઓ માટે મોટો ખતરો બની ગઈ છે કારણ કે તે અત્યંત આક્રમક છે અને ખોરાક તથા રહેઠાણ માટે સ્પર્ધા કરે છે, જેના કારણે સ્થાનિક વસ્તીમાં ઘટાડો થઈ રહ્યો છે.
0 likesView Solution
5
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
$ELISA$ પદ્ધતિ નીચેનામાંથી કયા સિદ્ધાંત પર કાર્ય કરે છે?
A
જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસ
B
એન્ટિજન-એન્ટિબોડી આંતરક્રિયા
C
$R$-$DNA$ ટેકનોલોજી
D
$PCR$
Solution
(B) $ELISA$ $(Enzyme-Linked Immunosorbent Assay)$ પદ્ધતિ એ એક નિદાન તકનીક છે જેનો ઉપયોગ નમૂનામાં ચોક્કસ એન્ટિજન અથવા એન્ટિબોડીની હાજરી શોધવા માટે થાય છે.
તે $Antigen-Antibody$ (એન્ટિજન-એન્ટિબોડી) આંતરક્રિયાના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે,જ્યાં એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ એન્ટિબોડી ચોક્કસ એન્ટિજન સાથે જોડાય છે,અને ત્યારબાદ થતી ઉત્સેચકીય પ્રતિક્રિયા એક શોધી શકાય તેવો સંકેત (સામાન્ય રીતે રંગમાં ફેરફાર) ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો સિદ્ધાંત $Antigen-Antibody$ આંતરક્રિયા છે.
તે $Antigen-Antibody$ (એન્ટિજન-એન્ટિબોડી) આંતરક્રિયાના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે,જ્યાં એન્ઝાઇમ-લિંક્ડ એન્ટિબોડી ચોક્કસ એન્ટિજન સાથે જોડાય છે,અને ત્યારબાદ થતી ઉત્સેચકીય પ્રતિક્રિયા એક શોધી શકાય તેવો સંકેત (સામાન્ય રીતે રંગમાં ફેરફાર) ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો સિદ્ધાંત $Antigen-Antibody$ આંતરક્રિયા છે.
0 likesView Solution
6
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિનમાં કયું પેપ્ટાઇડ હાજર હોતું નથી?
A
$A$-પેપ્ટાઇડ
B
$B$-પેપ્ટાઇડ
C
$C$-પેપ્ટાઇડ
D
ગ્લાયકોસિડિક બંધ
Solution
(C) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,મનુષ્યો સહિત,ઇન્સ્યુલિનનું સંશ્લેષણ પ્રો-ઇન્સ્યુલિન નામના પ્રો-હોર્મોન તરીકે થાય છે.
પ્રો-ઇન્સ્યુલિન ત્રણ પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓનું બનેલું છે: $A$,$B$,અને $C$.
$C$-પેપ્ટાઇડ એ એમિનો એસિડની એક વધારાની શૃંખલા છે જે પ્રો-ઇન્સ્યુલિનના પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિનમાં રૂપાંતરિત થવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે.
તેથી,પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિનમાં માત્ર $A$ અને $B$ પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ હોય છે જે ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,અને તેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ ગેરહાજર હોય છે.
પ્રો-ઇન્સ્યુલિન ત્રણ પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓનું બનેલું છે: $A$,$B$,અને $C$.
$C$-પેપ્ટાઇડ એ એમિનો એસિડની એક વધારાની શૃંખલા છે જે પ્રો-ઇન્સ્યુલિનના પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિનમાં રૂપાંતરિત થવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે.
તેથી,પરિપક્વ ઇન્સ્યુલિનમાં માત્ર $A$ અને $B$ પોલીપેપ્ટાઇડ શૃંખલાઓ હોય છે જે ડાયસલ્ફાઇડ બંધ દ્વારા જોડાયેલી હોય છે,અને તેમાં $C$-પેપ્ટાઇડ ગેરહાજર હોય છે.
0 likesView Solution
7
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
કઈ પ્રક્રિયા જીવાત પ્રતિરોધક વનસ્પતિમાં ઉપયોગી છે?
A
પ્રોટીન ઇન્ટરફરન્સ
B
$DNA$ ઇન્ટરફરન્સ
C
એન્ઝાઇમ ઇન્ટરફરન્સ
D
$RNA$ ઇન્ટરફરન્સ
Solution
(D) $RNA$ ઇન્ટરફરન્સ $(RNAi)$ એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા છે જેમાં $RNA$ અણુઓ લક્ષિત $mRNA$ અણુઓને નિષ્ક્રિય કરીને જનીન અભિવ્યક્તિ અથવા ભાષાંતરને અટકાવે છે. આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ બાયોટેકનોલોજીમાં જીવાત પ્રતિરોધક વનસ્પતિઓ વિકસાવવા માટે થાય છે,જેમ કે સૂત્રકૃમિ $Meloidegyne$ $incognitia$ સામે પ્રતિરોધક તમાકુના છોડ. $RNAi$ કન્સ્ટ્રક્ટ્સ દાખલ કરીને,વનસ્પતિ ડબલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ ઉત્પન્ન કરે છે જે જીવાતના અસ્તિત્વ માટે જરૂરી ચોક્કસ જનીનોને શાંત (silence) કરે છે,જેનાથી વનસ્પતિનું રક્ષણ થાય છે.
0 likesView Solution
8
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
એગરોઝ જેલ ક્યાંથી મેળવવામાં આવે છે?
A
ફૂગ
B
બ્રાયોફાઇટ્સ
C
બેક્ટેરિયા
D
સમુદ્રી શેવાળ
Solution
(D) એગરોઝ એ સમુદ્રી શેવાળ (દરિયાઈ લાલ લીલ જેવી કે $Gelidium$ અને $Gracilaria$) માંથી મેળવવામાં આવતું કુદરતી પોલિમર છે. તે એક પોલીસેકેરાઈડ છે જેનો ઉપયોગ જેલ ઇલેક્ટ્રોફોરેસિસમાં $DNA$ ના ટુકડાઓને તેમના કદના આધારે અલગ કરવા માટે થાય છે.
0 likesView Solution
9
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
કઈ પ્રક્રિયા દ્વારા $DNA$ નો ટુકડો બેક્ટેરિયલ યજમાન કોષમાં સ્થાનાંતરિત થાય છે?
A
ભાષાંતર (Translation)
B
રૂપાંતરણ (Transformation)
C
પ્રત્યાંકન (Transcription)
D
પરિવહન (Transportation)
Solution
(B) સાચો જવાબ $B$ છે. રૂપાંતરણ (Transformation) એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા બેક્ટેરિયલ કોષ તેની આસપાસના વાતાવરણમાંથી વિદેશી આનુવંશિક દ્રવ્ય $(DNA)$ ગ્રહણ કરે છે. બાયોટેકનોલોજીમાં,આ એક પાયાની તકનીક છે જેનો ઉપયોગ પુનઃસંયોજિત $DNA$ ને યજમાન કોષોમાં (જેમ કે $E. coli$) દાખલ કરવા માટે થાય છે જેથી ઇચ્છિત પ્રોટીન અથવા ક્લોન મેળવી શકાય.
0 likesView Solution
10
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
સૌપ્રથમ કયા રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝને અલગ અને ઓળખવામાં આવ્યો હતો?
A
Hind $II$
B
Ligase
C
Palindrome
D
Hind $I$
Solution
(A) સૌપ્રથમ અલગ અને ઓળખવામાં આવેલ રિસ્ટ્રિક્શન એન્ડોન્યુક્લિએઝ $Hind \ II$ હતો. તેની શોધ $1970$ માં હેમિલ્ટન સ્મિથ અને તેમના સહકર્મીઓ દ્વારા કરવામાં આવી હતી. તે $6$ બેઝ જોડીના ચોક્કસ ક્રમને ઓળખીને હંમેશા $DNA$ અણુઓને એક ચોક્કસ બિંદુએ કાપે છે.
0 likesView Solution
11
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
. . . . . . માછલી મચ્છરના ઈંડા ખાય છે.
A
પેરામ્બિયા
B
ગેમ્બુસિયા
C
ટાઈગર ફિશ
D
સિલ્ફર ફિશ
Solution
(B) $Gambusia$ માછલીને લાર્વીવોરસ (કીડાભક્ષી) માછલી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. મચ્છરોની વસ્તીને નિયંત્રિત કરવા માટે તેમને જળાશયોમાં છોડવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ મચ્છરના ડિંભ (larvae) અને ઈંડા ખાય છે,જેનાથી મેલેરિયા અને ડેન્ગ્યુ જેવા રોગોને રોકવામાં મદદ મળે છે.
0 likesView Solution
12
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
$Progesterone-estrogen$ ના સંયોજનોનો ઉપયોગ કટોકટીના ગર્ભનિરોધક તરીકે ખૂબ જ અસરકારક છે.
A
વોલ્ટ્સ
B
કુદરતી પદ્ધતિઓ
C
નિવારણ
D
$Progesterone-estrogen$ ના સંયોજનો
Solution
(D) $Progesterone-estrogen$ ના સંયોજનો અથવા સંભોગના $72$ કલાકની અંદર $IUDs$ નો ઉપયોગ કટોકટીના ગર્ભનિરોધક તરીકે ખૂબ જ અસરકારક સાબિત થયો છે. તેનો ઉપયોગ બળાત્કાર અથવા અસુરક્ષિત જાતીય સંબંધોને કારણે થતી સંભવિત ગર્ભાવસ્થાને ટાળવા માટે કરવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
13
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
વ્યક્તિના શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ . . . . . . માં પ્રવેશે છે.
A
ચેતાકોષો (Neurons)
B
અધિચ્છદ કોષો (Epithelial cells)
C
સ્નાયુ કોષો (Muscle cells)
D
મેક્રોફેજ (Macrophages)
Solution
(D) માનવ શરીરમાં પ્રવેશ્યા પછી,$HIV$ વાયરસ સૌપ્રથમ મેક્રોફેજને સંક્રમિત કરે છે. આ મેક્રોફેજ વાયરસ માટે ફેક્ટરી તરીકે કામ કરે છે અને વધુ વાયરલ કણો ઉત્પન્ન કરે છે. ત્યારબાદ,વાયરસ રુધિરમાં રહેલા હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સ ($T_H$ કોષો) માં ફેલાય છે,જ્યાં તે સતત પ્રતિકૃતિ બનાવે છે અને હેલ્પર $T$-લિમ્ફોસાઇટ્સની સંખ્યામાં ક્રમશઃ ઘટાડો કરે છે,જેના પરિણામે રોગપ્રતિકારક શક્તિ નબળી પડે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likesView Solution
14
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
નીચેનામાંથી કયો સ્વયં-પ્રતિરક્ષા (auto-immune) રોગનું ઉદાહરણ છે?
A
રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ
B
મેલેરિયા
C
કેન્સર
D
એઇડ્સ $(AIDS)$
Solution
(A) સ્વયં-પ્રતિરક્ષા રોગ ત્યારે થાય છે જ્યારે રોગપ્રતિકારક તંત્ર ભૂલથી શરીરના પોતાના સ્વસ્થ કોષો અને પેશીઓ પર હુમલો કરે છે.
રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ એ સ્વયં-પ્રતિરક્ષા રોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં રોગપ્રતિકારક તંત્ર સાંધાઓ પર હુમલો કરે છે,જેના કારણે સોજો અને દુખાવો થાય છે.
મેલેરિયા એ પ્રજીવ દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે.
કેન્સર એ અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવતો રોગ છે.
એઇડ્સ એ $HIV$ વાયરસ દ્વારા થતો રોગપ્રતિકારક ઉણપનો રોગ છે.
રુમેટોઇડ આર્થરાઇટિસ એ સ્વયં-પ્રતિરક્ષા રોગનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જેમાં રોગપ્રતિકારક તંત્ર સાંધાઓ પર હુમલો કરે છે,જેના કારણે સોજો અને દુખાવો થાય છે.
મેલેરિયા એ પ્રજીવ દ્વારા થતો ચેપી રોગ છે.
કેન્સર એ અનિયંત્રિત કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવતો રોગ છે.
એઇડ્સ એ $HIV$ વાયરસ દ્વારા થતો રોગપ્રતિકારક ઉણપનો રોગ છે.
0 likesView Solution
15
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
ન્યુમોનિયા અને સામાન્ય શરદી . . . . . . રોગો છે.
A
કીટક દ્વારા ફેલાતા
B
ખોરાક દ્વારા ફેલાતા
C
હવા દ્વારા ફેલાતા
D
પાણી દ્વારા ફેલાતા
Solution
(C) ન્યુમોનિયા $Streptococcus \text{ } pneumoniae$ અને $Haemophilus \text{ } influenzae$ જેવા બેક્ટેરિયા દ્વારા થાય છે, જ્યારે સામાન્ય શરદી રાઈનોવાયરસ દ્વારા થાય છે.
આ બંને રોગો મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા ખાંસી કે છીંક ખાતી વખતે મુક્ત થતા ટીપાં દ્વારા અથવા દૂષિત વસ્તુઓ શેર કરવાથી ફેલાય છે.
આ રોગકારકો હવા દ્વારા ફેલાતા હોવાથી, તેમને હવા દ્વારા ફેલાતા (air-borne) રોગો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
આ બંને રોગો મુખ્યત્વે ચેપગ્રસ્ત વ્યક્તિ દ્વારા ખાંસી કે છીંક ખાતી વખતે મુક્ત થતા ટીપાં દ્વારા અથવા દૂષિત વસ્તુઓ શેર કરવાથી ફેલાય છે.
આ રોગકારકો હવા દ્વારા ફેલાતા હોવાથી, તેમને હવા દ્વારા ફેલાતા (air-borne) રોગો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
0 likesView Solution
16
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
$ . . . . . . $ અંતઃસ્ત્રાવ પ્રસૂતિ (parturition) સાથે સંકળાયેલ છે.
A
$FSH$
B
$hCG$
C
$Oxytocin$
D
$LTH$
Solution
(C) સાચો જવાબ $Oxytocin$ છે.
$Oxytocin$ એ પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થતો અંતઃસ્ત્રાવ છે જે પ્રસૂતિ (બાળકના જન્મ) દરમિયાન મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે ગર્ભાશયના સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે અને ગર્ભાશયના સંકોચનને વધારે છે,જે ગર્ભાશયમાંથી ગર્ભને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
$Oxytocin$ એ પશ્ચ પિટ્યુટરી ગ્રંથિ દ્વારા મુક્ત થતો અંતઃસ્ત્રાવ છે જે પ્રસૂતિ (બાળકના જન્મ) દરમિયાન મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે ગર્ભાશયના સ્નાયુઓ પર કાર્ય કરે છે અને ગર્ભાશયના સંકોચનને વધારે છે,જે ગર્ભાશયમાંથી ગર્ભને બહાર કાઢવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
17
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
શુક્રકાયાંતરણ (spermiogenesis) પછી,શુક્રકોષનું શીર્ષ . . . . . . માં ખૂંપેલું રહે છે.
A
સર્ટોલી કોષો
B
આંતરાલીય કોષો
C
લેડિગ કોષો
D
કોર્પસ લ્યુટિયમ
Solution
(A) શુક્રકાયાંતરણની પ્રક્રિયા પછી,શુક્રકોષ પૂર્વકો (spermatids) નું શુક્રકોષો (spermatozoa) માં રૂપાંતર થાય છે.
ત્યારબાદ,શુક્રકોષો પોષણ મેળવવા માટે તેમના શીર્ષને $Sertoli$ કોષોમાં ખૂંપાવે છે.
અંતે,શુક્રકોષો શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓમાંથી મુક્ત થાય છે,જેને શુક્રકોષ મુક્તિ (spermiation) કહેવામાં આવે છે.
ત્યારબાદ,શુક્રકોષો પોષણ મેળવવા માટે તેમના શીર્ષને $Sertoli$ કોષોમાં ખૂંપાવે છે.
અંતે,શુક્રકોષો શુક્રઉત્પાદક નલિકાઓમાંથી મુક્ત થાય છે,જેને શુક્રકોષ મુક્તિ (spermiation) કહેવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
18
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
કણકનો ફૂલેલો દેખાવ . . . . . . વાયુના ઉત્પાદનને કારણે હોય છે.
A
નાઈટ્રોજન
B
ઓક્સિજન
C
કાર્બન ડાયોક્સાઈડ
D
હાઈડ્રોજન
Solution
(C) ઢોસા અને ઈડલી જેવી વાનગીઓ બનાવવા માટે વપરાતી કણકનો ફૂલેલો દેખાવ $CO_2$ વાયુના ઉત્પાદનને કારણે હોય છે.
આ પ્રક્રિયા આથવણ (fermentation) દરમિયાન થાય છે,જેમાં બેક્ટેરિયા (જેમ કે Leuconostoc અને Streptococcus પ્રજાતિઓ) જેવા સૂક્ષ્મજીવો કણકમાં રહેલા કાર્બોદિતોનું વિઘટન કરે છે.
આ અજારક શ્વસનની આડપેદાશ તરીકે $CO_2$ મુક્ત થાય છે,જે કણકમાં ફસાઈ જાય છે,જેના કારણે કણક ફૂલે છે અને તે ફૂલેલી દેખાય છે.
આ પ્રક્રિયા આથવણ (fermentation) દરમિયાન થાય છે,જેમાં બેક્ટેરિયા (જેમ કે Leuconostoc અને Streptococcus પ્રજાતિઓ) જેવા સૂક્ષ્મજીવો કણકમાં રહેલા કાર્બોદિતોનું વિઘટન કરે છે.
આ અજારક શ્વસનની આડપેદાશ તરીકે $CO_2$ મુક્ત થાય છે,જે કણકમાં ફસાઈ જાય છે,જેના કારણે કણક ફૂલે છે અને તે ફૂલેલી દેખાય છે.
0 likesView Solution
19
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
ટોડી (toddy) જેવા પરંપરાગત પીણાં કઈ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવે છે?
A
તાડ
B
ખજૂરી
C
નાળિયેર
D
આંબો
Solution
(A) 'ટોડી' તરીકે ઓળખાતું પરંપરાગત પીણું વિવિધ પ્રકારના તાડના વૃક્ષો,જેમ કે પામ ($Borassus$ $flabellifer$),ના રસમાંથી આથવણની પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે. તાડના પુષ્પવિન્યાસમાંથી રસ એકત્રિત કરવામાં આવે છે,જે ત્યારબાદ વાતાવરણમાં રહેલા યીસ્ટ અને બેક્ટેરિયા દ્વારા કુદરતી આથવણની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થઈને આલ્કોહોલિક પીણું બનાવે છે.
0 likesView Solution
20
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
દૂધમાંથી દહીં બનાવવા માટે કયા સૂક્ષ્મજીવો જવાબદાર છે?
A
Propionibacterium sharmanii
B
Lactic acid bacteria
C
Saccharomyces cerevisiae
D
Staphylococcus bacteria
Solution
(B) લેક્ટિક એસિડ બેક્ટેરિયા $(LAB)$,જેમ કે $Lactobacillus$,દૂધમાંથી દહીં બનાવવા માટે જવાબદાર છે. આ બેક્ટેરિયા દૂધમાં વૃદ્ધિ પામે છે અને એસિડ ઉત્પન્ન કરે છે જે દૂધના પ્રોટીનને જમાવે છે અને તેનું આંશિક પાચન કરે છે,જેનાથી તે દહીંમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
0 likesView Solution
21
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
કયું કીટક એફિડ્સ (aphids) થી છુટકારો મેળવવામાં મદદ કરે છે?
A
ડ્રેગનફ્લાય (Dragonflies)
B
માખી (Fly)
C
લેડીબર્ડ (Ladybird)
D
વંદા (Cockroaches)
Solution
(C) સાચો જવાબ $C$ છે. લેડીબર્ડ (લાલ અને કાળા નિશાનવાળા ભમરા) એ જાણીતા જૈવિક નિયંત્રણ કારકો છે જે એફિડ્સને ખાઈ જાય છે. તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં એફિડ્સની વસ્તીને કુદરતી રીતે નિયંત્રિત કરવા માટે થાય છે,જે પાકને નુકસાન પહોંચાડતા જીવાત છે.
0 likesView Solution
22
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
બાયોગેસના ઉત્પાદન માટે કયા બેક્ટેરિયા જવાબદાર છે?
A
એસીટોબેક્ટર
B
રાઈઝોબિયમ
C
લેક્ટોબેસિલસ
D
મિથેનોબેક્ટેરિયમ
Solution
(D) સાચો જવાબ $D$ છે. મિથેનોજેન્સ,જેમ કે $Methanobacterium$,અજારક બેક્ટેરિયા છે જે સેલ્યુલોઝયુક્ત પદાર્થો પર અજારક પરિસ્થિતિમાં વૃદ્ધિ પામે છે. તેઓ $CO_2$ અને $H_2$ ની સાથે મોટા પ્રમાણમાં મિથેન ઉત્પન્ન કરે છે,જેને સામૂહિક રીતે બાયોગેસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
0 likesView Solution
23
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
દર્દીની રુધિરવાહિનીઓમાંથી લોહીના ગઠ્ઠાને ઓગાળવા માટે નીચેનામાંથી કોનો ઉપયોગ થાય છે?
A
સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ
B
પેક્ટિનેઝ
C
પ્રોટીએઝ
D
ન્યુક્લિએઝ
Solution
(A) $Streptococcus$ બેક્ટેરિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થતા અને જનીન ઇજનેરી વિદ્યા દ્વારા રૂપાંતરિત કરવામાં આવેલા સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝનો ઉપયોગ માયોકાર્ડિયલ ઇન્ફાર્ક્શન (હાર્ટ એટેક) ધરાવતા દર્દીઓની રુધિરવાહિનીઓમાંથી લોહીના ગઠ્ઠાને દૂર કરવા માટે 'ક્લોટ બસ્ટર' તરીકે થાય છે.
$1$. સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ: ક્લોટ બસ્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. પેક્ટિનેઝ: ફળોના રસને સાફ કરવા માટે વપરાય છે.
$3$. પ્રોટીએઝ: ડિટર્જન્ટ ફોર્મ્યુલેશનમાં વપરાય છે.
$4$. ન્યુક્લિએઝ: ઉત્સેચકો જે ન્યુક્લિક એસિડના ન્યુક્લિયોટાઇડ સબ્યુનિટ્સ વચ્ચેના ફોસ્ફોડાયસ્ટર બોન્ડને તોડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
$1$. સ્ટ્રેપ્ટોકાઈનેઝ: ક્લોટ બસ્ટર તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. પેક્ટિનેઝ: ફળોના રસને સાફ કરવા માટે વપરાય છે.
$3$. પ્રોટીએઝ: ડિટર્જન્ટ ફોર્મ્યુલેશનમાં વપરાય છે.
$4$. ન્યુક્લિએઝ: ઉત્સેચકો જે ન્યુક્લિક એસિડના ન્યુક્લિયોટાઇડ સબ્યુનિટ્સ વચ્ચેના ફોસ્ફોડાયસ્ટર બોન્ડને તોડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
24
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
જનીનોના કોડિંગ સિક્વન્સને . . . . . . તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
A
રેગ્યુલેટર
B
ઇન્ટ્રોન્સ
C
પ્રમોટર
D
એક્સોન્સ
Solution
(D) યુકેરિયોટિક જનીનોમાં,જે કોડિંગ સિક્વન્સ પરિપક્વ $mRNA$ માં જોવા મળે છે તેને $Exons$ (એક્સોન્સ) કહેવામાં આવે છે.
$Introns$ (ઇન્ટ્રોન્સ) એ વચ્ચે આવતી બિન-કોડિંગ સિક્વન્સ છે જે $RNA$ સ્પ્લિસિંગની પ્રક્રિયા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે.
$Promoters$ (પ્રમોટર્સ) અને $Regulators$ (રેગ્યુલેટર્સ) એ જનીન અભિવ્યક્તિના નિયંત્રણમાં સામેલ સિક્વન્સ છે,તે કોડિંગ સિક્વન્સ નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
$Introns$ (ઇન્ટ્રોન્સ) એ વચ્ચે આવતી બિન-કોડિંગ સિક્વન્સ છે જે $RNA$ સ્પ્લિસિંગની પ્રક્રિયા દરમિયાન દૂર કરવામાં આવે છે.
$Promoters$ (પ્રમોટર્સ) અને $Regulators$ (રેગ્યુલેટર્સ) એ જનીન અભિવ્યક્તિના નિયંત્રણમાં સામેલ સિક્વન્સ છે,તે કોડિંગ સિક્વન્સ નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.
0 likesView Solution
25
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
માનવ $DNA$ ના એકકીય (haploid) જથ્થામાં કેટલા બેઝ પેર જોવા મળે છે?
A
$3.3 \times 10^9 \text{ bp}$
B
$4.6 \times 10^6 \text{ bp}$
C
$6.6 \times 10^9 \text{ bp}$
D
$9.6 \times 10^6 \text{ bp}$
Solution
(A) માનવ જિનોમ તેના એકકીય (haploid) જથ્થામાં આશરે $3.3 \times 10^9$ બેઝ પેર ધરાવે છે.
આ મૂલ્ય માનવ રંગસૂત્રોના એક સેટ $(n)$ માં હાજર ન્યુક્લિયોટાઈડ બેઝ પેરની કુલ સંખ્યા દર્શાવે છે.
તેની સામે,માનવ $DNA$ નો દ્વિકીય (diploid) જથ્થો $(2n)$ આશરે $6.6 \times 10^9$ બેઝ પેર જેટલો હોય છે.
આ મૂલ્ય માનવ રંગસૂત્રોના એક સેટ $(n)$ માં હાજર ન્યુક્લિયોટાઈડ બેઝ પેરની કુલ સંખ્યા દર્શાવે છે.
તેની સામે,માનવ $DNA$ નો દ્વિકીય (diploid) જથ્થો $(2n)$ આશરે $6.6 \times 10^9$ બેઝ પેર જેટલો હોય છે.
0 likesView Solution
26
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
$DNA$ એ જનીનદ્રવ્ય છે તેનો અસ્પષ્ટ પુરાવો કોના દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો?
A
મેથ્યુ મેસેલ્સન અને ફ્રેન્કલિન સ્ટાલ
B
વોટસન અને ક્રિક
C
કોલિન મેકલીઓડ અને મેકલિન મેકકાર્ટી
D
આલ્ફ્રેડ હર્ષી અને માર્થા ચેઝ
Solution
(D) $DNA$ એ જનીનદ્રવ્ય છે તેનો અસ્પષ્ટ પુરાવો $1952$ માં આલ્ફ્રેડ હર્ષી અને માર્થા ચેઝના પ્રયોગો દ્વારા મળ્યો હતો.
તેમણે બેક્ટેરિયોફેજ પર કામ કર્યું હતું,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતા વાયરસ છે.
રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ્સ ($DNA$ ને લેબલ કરવા માટે $^{32}P$ અને પ્રોટીનને લેબલ કરવા માટે $^{35}S$) નો ઉપયોગ કરીને,તેમણે દર્શાવ્યું કે માત્ર $DNA$ જ બેક્ટેરિયલ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,જ્યારે પ્રોટીનનું આવરણ બહાર રહે છે.
આનાથી સાબિત થયું કે $DNA$ એ આનુવંશિક પદાર્થ છે જે જનીનિક માહિતીનું વહન કરે છે.
તેમણે બેક્ટેરિયોફેજ પર કામ કર્યું હતું,જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતા વાયરસ છે.
રેડિયોએક્ટિવ આઇસોટોપ્સ ($DNA$ ને લેબલ કરવા માટે $^{32}P$ અને પ્રોટીનને લેબલ કરવા માટે $^{35}S$) નો ઉપયોગ કરીને,તેમણે દર્શાવ્યું કે માત્ર $DNA$ જ બેક્ટેરિયલ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,જ્યારે પ્રોટીનનું આવરણ બહાર રહે છે.
આનાથી સાબિત થયું કે $DNA$ એ આનુવંશિક પદાર્થ છે જે જનીનિક માહિતીનું વહન કરે છે.
0 likesView Solution
27
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
$5$-Methyl uracil એ . . . . . . છે.
A
થાયમિન
B
સાયટોસિન
C
એડેનિન
D
યુરેસિલ
Solution
(A) $5$-Methyl uracil નું રાસાયણિક નામ થાયમિન છે.
થાયમિન એ $DNA$ માં જોવા મળતો પિરિમિડિન નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે.
તેની રચના $RNA$ માં જોવા મળતા યુરેસિલ જેવી જ હોય છે,પરંતુ તેમાં પિરિમિડિન વલયના $5$ મા સ્થાન પર મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ જોડાયેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
થાયમિન એ $DNA$ માં જોવા મળતો પિરિમિડિન નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઈઝ છે.
તેની રચના $RNA$ માં જોવા મળતા યુરેસિલ જેવી જ હોય છે,પરંતુ તેમાં પિરિમિડિન વલયના $5$ મા સ્થાન પર મિથાઈલ ગ્રુપ $(-CH_3)$ જોડાયેલું હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likesView Solution
28
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
બ્રૂડ પેરાસિટિઝમ (Brood parasitism) શેમાં જોવા મળે છે?
A
ઉભયજીવીઓ
B
સરીસૃપો
C
પક્ષીઓ (Aves)
D
માછલીઓ
Solution
(C) બ્રૂડ પેરાસિટિઝમ એ એક એવી ઘટના છે જેમાં પરોપજીવી પક્ષી તેના ઈંડા યજમાન પક્ષીના માળામાં મૂકે છે અને યજમાન પક્ષી પાસે તેને સેવડાવે છે. આ પક્ષીઓ $(Aves)$ માં જોવા મળતું પરોપજીવનનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તેનું જાણીતું ઉદાહરણ કોયલ ($Cuculus$ $canorus$) છે,જે તેના ઈંડા કાગડાના માળામાં મૂકે છે.
0 likesView Solution
29
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
મેન્ડલનો દ્વિ-સંકરણ (dihybrid) સ્વરૂપ પ્રકારનો ગુણોત્તર . . . . . . છે.
A
$1$ : $3$ : $3$ : $9$
B
$3$ : $9$ : $1$ : $3$
C
$9$ : $3$ : $3$ : $1$
D
$6$ : $3$ : $3$ : $4$
Solution
(C) દ્વિ-સંકરણ પ્રયોગમાં,મેન્ડલે એકસાથે બે વિરોધાભાસી લક્ષણોની આનુવંશિકતાનો અભ્યાસ કર્યો હતો. ઉદાહરણ તરીકે,જ્યારે ગોળ અને પીળા બીજ ધરાવતા છોડ $(RRYY)$ નું સંકરણ ખરબચડા અને લીલા બીજ ધરાવતા છોડ $(rryy)$ સાથે કરવામાં આવે છે,ત્યારે $F_1$ પેઢીમાં બધા જ છોડ ગોળ અને પીળા બીજ $(RrYy)$ ધરાવે છે. $F_1$ પેઢીના સ્વ-ફલન દ્વારા,$F_2$ પેઢીમાં ચાર અલગ-અલગ સ્વરૂપ પ્રકારો $9 : 3 : 3 : 1$ ના ગુણોત્તરમાં જોવા મળે છે. આ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગોળ-પીળા $(9)$
$2$. ગોળ-લીલા $(3)$
$3$. ખરબચડા-પીળા $(3)$
$4$. ખરબચડા-લીલા $(1)$
$1$. ગોળ-પીળા $(9)$
$2$. ગોળ-લીલા $(3)$
$3$. ખરબચડા-પીળા $(3)$
$4$. ખરબચડા-લીલા $(1)$
0 likesView Solution
30
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
ત્વચાના રંગ માટે જવાબદાર જનીનો શું સૂચવે છે?
A
પ્લિયોટ્રોપી (Pleiotropy)
B
સહલગ્નતા (Linkage)
C
બહુજનીનિક વારસો (Polygenic inheritance)
D
સહપ્રભાવિતા (Co-dominance)
Solution
(C) મનુષ્યમાં ત્વચાનો રંગ એ બહુજનીનિક વારસાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. આ પ્રકારના વારસામાં,એક જ સ્વરૂપલક્ષી લક્ષણ બે કે તેથી વધુ જનીનો દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે,અને દરેક જનીન પ્રકાર (allele) સ્વરૂપ પ્રકાર (phenotype) પર સંચિત અથવા ઉમેરવાની અસર કરે છે. આના પરિણામે ત્વચાના રંગમાં સ્પષ્ટ વર્ગોને બદલે સતત વિવિધતા જોવા મળે છે.
0 likesView Solution
31
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
જે સિદ્ધાંત મુજબ જનીન પ્રકારના બે કારકો (alleles) એકબીજા સાથે રહ્યા છતાં કોઈ પણ પ્રકારનું મિશ્રણ દર્શાવતા નથી, તેને . . . . . . કહેવામાં આવે છે.
A
સહ-પ્રભુતા (Co-dominance)
B
વિશ્લેષણનો નિયમ (Law of Segregation)
C
પ્રભુતાનો નિયમ (Law of Dominance)
D
રંગસૂત્રીય વાદ (Chromosomal Theory)
Solution
(B) $\text{વિશ્લેષણનો}$ $\text{નિયમ}$ (જેને $\text{જન્યુઓની}$ $\text{શુદ્ધતાનો}$ $\text{નિયમ}$ પણ કહેવાય છે) જણાવે છે કે જોકે જનીન જોડના બે કારકો (alleles) વ્યક્તિમાં સાથે રહે છે, પરંતુ તેઓ એકબીજા સાથે ભળતા કે મિશ્ર થતા નથી। જન્યુઓના નિર્માણ દરમિયાન, આ કારકો અલગ (segregate) થઈ જાય છે જેથી દરેક જન્યુને બેમાંથી માત્ર એક જ કારક પ્રાપ્ત થાય છે। આ સુનિશ્ચિત કરે છે કે લક્ષણો અનુગામી પેઢીઓમાં અલગ અને શુદ્ધ રહે છે।
0 likesView Solution
32
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
. . . . . . માં પરાગરજ એલર્જી પ્રેરે છે.
A
જળકુંભી
B
કોમન પેન્સી
C
ઓક્ઝાલિસ
D
પાર્થિનિયમ (ગાજર ઘાસ)
Solution
(D) $Parthenium$ (પાર્થિનિયમ),જેને ગાજર ઘાસ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક આક્રમક નીંદણ છે જે આયાતી ઘઉં સાથે અશુદ્ધિ તરીકે ભારતમાં દાખલ થયું હતું. તેની પરાગરજ મનુષ્યોમાં શ્વસન સંબંધી એલર્જી અને હે ફીવર (hay fever) નું મુખ્ય કારણ છે.
0 likesView Solution
33
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
. . . . . . માં પરાગરજ લાંબી અને રિબન જેવી હોય છે.
A
દરિયાઈ ઘાસ (Sea grasses)
B
વેલિસનેરિયા (Vallisneria)
C
કોમેલિના (Commelina)
D
જાસુદ (Hibiscus)
Solution
(A) સાચો જવાબ $A$ છે. ઘણા જલીય વનસ્પતિઓમાં,જેમ કે દરિયાઈ ઘાસ (દા.ત.,$Zostera$),પરાગરજ લાંબી અને રિબન જેવી હોય છે. આ વિશિષ્ટ આકાર તેમને પાણીના પ્રવાહ દ્વારા નિષ્ક્રિય રીતે વહન પામીને માદા પુષ્પના પરાગાસન સુધી પહોંચવામાં મદદ કરે છે.
0 likesView Solution
34
BiologyEasyMCQGSEB · 2021
વનસ્પતિઓમાં ફલન બાદ અંડક કયા સ્વરૂપમાં રૂપાંતરિત થાય છે?
A
ભ્રૂણપોષ
B
બીજ
C
ભ્રૂણ
D
ફળ
Solution
(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ફલન પછી,અંડકમાં નોંધપાત્ર વિકાસલક્ષી ફેરફારો થાય છે. અંડકના અંડકાવરણો સખત બનીને બીજાવરણ બનાવે છે અને સમગ્ર અંડક પરિપક્વ થઈને બીજમાં રૂપાંતરિત થાય છે. આ દરમિયાન,બીજાશય ફળમાં વિકાસ પામે છે.
0 likesView Solution
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real GSEB style covering Biology with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D Biology papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Run live GSEB mock exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFrequently Asked Questions
How many Biology questions are in GSEB 2021?
There are 34 Biology questions from the GSEB 2021 paper on Vedclass, each with a detailed step-by-step solution in Gujarati.
Are GSEB 2021 Biology solutions available in Gujarati?
Yes. All solutions on this page are in Gujarati. You can also switch to English or Hindi using the language buttons above the questions.
Can I practice GSEB 2021 Biology as a timed test?
Yes. Use the Vedclass Test Series to attempt a full GSEB mock test covering Biology with time limits and instant score analysis.
Can teachers create Biology papers from GSEB previous year questions?
Yes. The Vedclass Exam Paper Generator lets teachers mix GSEB Biology questions and generate Set A/B/C/D papers in minutes.
For Teachers & Institutes
Build a Custom Biology Paper
Pick GSEB 2021 Biology questions, set difficulty, and generate Set A/B/C/D in 2 minutes.