Gujarati

Compound Interest Questions in Gujarati

Competitive Exam Quantitative Aptitude · Interest · Compound Interest

197+

Questions

Gujarati

Language

100%

With Solutions

Showing 50 of 197 questions in Gujarati

101
MediumMCQ
જો $2$ વર્ષ માટે $5 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે કોઈ રકમ પરનું સાદું વ્યાજ ₹ $50$ હોય,તો તે જ રકમ પર તે જ દરે અને તે જ સમય માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થાય?
A
$51.25$
B
$52$
C
$54.25$
D
$60$

Solution

(A) આપેલ છે,સાદું વ્યાજ ($S$.$I$.) = ₹ $50$,સમય $(T)$ = $2$ વર્ષ,દર $(R)$ = $5 \%$.
સાદા વ્યાજનું સૂત્ર વાપરતા: $S.I. = \frac{P \times R \times T}{100}$.
$50 = \frac{P \times 5 \times 2}{100} \implies 50 = \frac{10P}{100} \implies 50 = \frac{P}{10}$.
તેથી,મુદ્દલ $(P)$ = ₹ $500$.
હવે,તે જ મુદ્દલ,દર અને સમય માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ($C$.$I$.) ની ગણતરી કરતા:
$C.I. = P \left[ \left( 1 + \frac{R}{100} \right)^T - 1 \right]$.
$C.I. = 500 \left[ \left( 1 + \frac{5}{100} \right)^2 - 1 \right] = 500 \left[ \left( \frac{21}{20} \right)^2 - 1 \right]$.
$C.I. = 500 \left[ \frac{441}{400} - 1 \right] = 500 \times \frac{41}{400}$.
$C.I. = \frac{5 \times 41}{4} = \frac{205}{4} = ₹ 51.25$.
102
MediumMCQ
ઓછામાં ઓછા કેટલા પૂર્ણ વર્ષોમાં $20 \%$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે મૂકેલી રકમ બમણાથી વધુ થઈ જશે?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે અને વર્ષોની સંખ્યા $N$ છે.
આપેલ છે કે વ્યાજનો દર $R = 20 \%$ છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ માટે વ્યાજ મુદ્દલ $A$ નું સૂત્ર $A = P(1 + R/100)^N$ છે.
આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે રકમ બમણાથી વધુ થાય,તેથી $A > 2P$.
કિંમતો મૂકતા: $P(1 + 20/100)^N > 2P$.
$(1.2)^N > 2$.
$N = 3$ માટે: $(1.2)^3 = 1.728$ (જે $< 2$ છે).
$N = 4$ માટે: $(1.2)^4 = 2.0736$ (જે $> 2$ છે).
તેથી,ઓછામાં ઓછા પૂર્ણ વર્ષોની સંખ્યા $4$ છે.
103
DifficultMCQ
₹ $18000$ ની રકમ પર $2$ વર્ષમાં મળતા ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ અને સાદા વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત ₹ $405$ હતો. તો વ્યાજનો વાર્ષિક દર કેટલા ટકા હશે?
A
$12$
B
$13$
C
$14$
D
$15$

Solution

(D) ધારો કે વ્યાજનો વાર્ષિક દર $R \%$ છે.
$2$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(C.I.)$ અને સાદા વ્યાજ $(S.I.)$ વચ્ચેના તફાવતનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
તફાવત $= P \times \left(\frac{R}{100}\right)^2$
આપેલ છે:
મુદલ $(P)$ $= ₹ 18000$
તફાવત $= ₹ 405$
સમય $(T)$ $= 2$ વર્ષ
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$405 = 18000 \times \left(\frac{R}{100}\right)^2$
$\left(\frac{R}{100}\right)^2 = \frac{405}{18000}$
$\left(\frac{R}{100}\right)^2 = \frac{81}{3600}$
બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$\frac{R}{100} = \sqrt{\frac{81}{3600}}$
$\frac{R}{100} = \frac{9}{60}$
$R = \frac{9}{60} \times 100$
$R = 15$
તેથી,વ્યાજનો વાર્ષિક દર $15 \%$ છે.
104
DifficultMCQ
કેટલા વર્ષોમાં ₹ $800$ ની રકમ $10 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે,અર્ધ-વાર્ષિક ગણતરી મુજબ ₹ $926.10$ થશે?
A
$1.33$
B
$1.5$
C
$2.33$
D
$2.5$

Solution

(B) ધારો કે જરૂરી વર્ષોની સંખ્યા $N$ છે.
વ્યાજ અર્ધ-વાર્ષિક ગણવામાં આવતું હોવાથી,પ્રતિ સમયગાળાનો દર $r = 10 / 2 = 5 \%$ થશે અને સમયગાળાની સંખ્યા $2N$ થશે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર $A = P(1 + r/100)^n$ છે.
આપેલ કિંમતો મૂકતા: $926.10 = 800(1 + 5/100)^{2N}$.
$926.10 = 800(1.05)^{2N}$.
$(1.05)^{2N} = 926.10 / 800$.
$(1.05)^{2N} = 1.157625$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $(1.05)^3 = 1.157625$.
તેથી,$2N = 3$.
$N = 3 / 2 = 1.5$ વર્ષ.
105
MediumMCQ
એક માણસ ₹ $3825$ ઉધાર લે છે,જે $4 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે $2$ વર્ષના અંતે બે સમાન વાર્ષિક હપ્તામાં ચૂકવવાના છે. દરેક હપ્તો કેટલો હશે (₹ માં)?
A
$1275$
B
$1352$
C
$2028$
D
$2082$

Solution

(C) ધારો કે દરેક હપ્તો ₹ $x$ છે.
હપ્તાનું વર્તમાન મૂલ્ય ઉધાર લીધેલી રકમ જેટલું હોવું જોઈએ.
$\frac{x}{(1 + \frac{4}{100})^1} + \frac{x}{(1 + \frac{4}{100})^2} = 3825$
$\frac{x}{(26/25)} + \frac{x}{(26/25)^2} = 3825$
$\frac{25x}{26} + \frac{625x}{676} = 3825$
છેદ દૂર કરવા માટે $676$ વડે ગુણતા:
$25x \times 26 + 625x = 3825 \times 676$
$650x + 625x = 3825 \times 676$
$1275x = 3825 \times 676$
$x = \frac{3825 \times 676}{1275}$
$x = 3 \times 676 = ₹ 2028$
આમ,દરેક હપ્તો ₹ $2028$ છે.
106
MediumMCQ
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે મૂકેલી ₹ $15000$ ની રકમ $5$ વર્ષ પછી બમણી થાય છે. $20$ વર્ષ પછી,તે કેટલી થશે (₹ માં)?
A
$120000$
B
$150000$
C
$155000$
D
$240000$

Solution

(D) ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર $A = P(1 + \frac{R}{100})^n$ છે.
આપેલ છે કે રકમ $5$ વર્ષમાં બમણી થાય છે:
$15000(1 + \frac{R}{100})^5 = 30000$
$(1 + \frac{R}{100})^5 = 2$
આપણે $20$ વર્ષ પછીની રકમ શોધવાની છે:
$A = 15000(1 + \frac{R}{100})^{20}$
$A = 15000[(1 + \frac{R}{100})^5]^4$
$(1 + \frac{R}{100})^5 = 2$ ની કિંમત મૂકતા:
$A = 15000 \times 2^4$
$A = 15000 \times 16 = 240000$
આમ,$20$ વર્ષ પછીની રકમ ₹ $240000$ થશે.
107
DifficultMCQ
જ્યારે વ્યાજ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ કરવામાં આવે ત્યારે $10 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે $2$ વર્ષ માટેની રકમ પરના ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ અને સાદા વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત ₹ $20$ છે. જો વ્યાજ અર્ધવાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ કરવામાં આવે,તો બે વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત (₹ માં) કેટલો થશે?
A
$31.82$
B
$31.01$
C
$32.81$
D
$32.18$

Solution

(B) પગલું $1$: વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિની શરતનો ઉપયોગ કરીને મુદ્દલ $P$ શોધો.
$2$ વર્ષ માટે $10 \%$ ના દરે:
$C.I. = P[(1 + 0.1)^2 - 1] = P[1.21 - 1] = 0.21P$
$S.I. = (P \times 2 \times 10) / 100 = 0.2P$
આપેલ છે કે $C.I. - S.I. = 20$,તેથી $0.21P - 0.2P = 20 \Rightarrow 0.01P = 20 \Rightarrow P = 2000$.
પગલું $2$: જો વ્યાજ અર્ધવાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ કરવામાં આવે તો તફાવતની ગણતરી કરો.
અર્ધવાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ માટે,દર $r = 5 \%$ પ્રતિ અર્ધવર્ષ અને સમય $n = 4$ અર્ધવર્ષ છે.
$C.I. = P[(1 + 0.05)^4 - 1] = 2000[(1.05)^4 - 1]$
$(1.05)^4 = 1.21550625$
$C.I. = 2000[0.21550625] = 431.0125$
$S.I. = (P \times 2 \times 10) / 100 = 2000 \times 0.2 = 400$
તફાવત $= 431.0125 - 400 = 31.0125 \approx ₹ 31.01$.
108
MediumMCQ
એક માણસ ₹ $25000$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે $20 \%$ ના દરે ઉછીના લે છે. દર વર્ષના અંતે તે ₹ $5000$ આંશિક ચુકવણી તરીકે ચૂકવે છે. ત્રણ હપ્તા પછી તેણે હજુ કેટલા રૂપિયા (₹ માં) ચૂકવવાના બાકી રહેશે?
A
$25000$
B
$12864$
C
$15600$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે મુદ્દલ $P = 25000$,વ્યાજનો દર $R = 20 \%$,અને વાર્ષિક હપ્તો $A = 5000$ છે.
પ્રથમ વર્ષના અંતે,રકમ $25000 \times 1.2 = 30000$ થાય છે. $5000$ ચૂકવ્યા પછી,બાકી રહેતી રકમ $30000 - 5000 = 25000$ છે.
બીજા વર્ષના અંતે,રકમ $25000 \times 1.2 = 30000$ થાય છે. $5000$ ચૂકવ્યા પછી,બાકી રહેતી રકમ $30000 - 5000 = 25000$ છે.
ત્રીજા વર્ષના અંતે,રકમ $25000 \times 1.2 = 30000$ થાય છે. $5000$ ચૂકવ્યા પછી,બાકી રહેતી રકમ $30000 - 5000 = 25000$ છે.
આમ,ત્રણ હપ્તા પછી,બાકી રહેતી રકમ ₹ $25000$ છે.
109
MediumMCQ
એક રકમ ઉછીની લેવામાં આવે છે અને તેને $5 \%$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે દરેક ₹ $882$ ના બે વાર્ષિક હપ્તામાં ચૂકવવામાં આવે છે. ઉછીની લીધેલી રકમ (₹ માં) કેટલી હતી?
A
$1620$
B
$1640$
C
$1680$
D
$1700$

Solution

(B) ધારો કે ઉછીની લીધેલી રકમ $P$ છે. $R \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે $n$ સમાન વાર્ષિક હપ્તામાં ચૂકવવામાં આવતી લોન માટે વાર્ષિક હપ્તા $I$ નું સૂત્ર $P = \sum_{k=1}^{n} \frac{I}{(1 + R/100)^k}$ છે.
અહીં $I = ₹ 882$,$R = 5 \%$,અને $n = 2$ આપેલ છે.
$P = \frac{882}{(1 + 5/100)^1} + \frac{882}{(1 + 5/100)^2}$
$P = \frac{882}{21/20} + \frac{882}{(21/20)^2}$
$P = 882 \times \frac{20}{21} + 882 \times \frac{400}{441}$
$P = 42 \times 20 + 2 \times 400$
$P = 840 + 800 = ₹ 1640$.
110
MediumMCQ
₹ $50000$ ની રકમ પર $10 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે $4$ વર્ષ પછી ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થશે?
A
$20000$
B
$21205$
C
$22205$
D
$23205$

Solution

(D) ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર $CI = P \left[ \left(1 + \frac{R}{100} \right)^n - 1 \right]$ છે.
આપેલ છે: મુદ્દલ $P = ₹ 50000$,વ્યાજનો દર $R = 10 \%$,સમય $n = 4$ વર્ષ.
$CI = 50000 \left[ \left(1 + \frac{10}{100} \right)^4 - 1 \right]$
$CI = 50000 \left[ \left(1.1 \right)^4 - 1 \right]$
$CI = 50000 \left[ 1.4641 - 1 \right]$
$CI = 50000 \times 0.4641 = 23205$.
તેથી,ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ₹ $23205$ થશે.
111
EasyMCQ
નિકિતાએ પોસ્ટ ઓફિસમાં $5 \%$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે $(C.I.)$ $3$ વર્ષ માટે ₹ $8000$ નું રોકાણ કર્યું. જો વ્યાજ વર્ષમાં એકવાર ચક્રવૃદ્ધિ થતું હોય,તો $3$ વર્ષ પછી તેને કેટલી રકમ (₹ માં) મળશે?
A
$9261$
B
$8265$
C
$9365$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે: મુદ્દલ $(P)$ = ₹ $8000$,સમય $(t)$ = $3$ વર્ષ,વ્યાજનો દર $(R)$ = $5 \%$ વાર્ષિક.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજની ગણતરી માટેનું સૂત્ર: $A = P(1 + \frac{R}{100})^t$.
કિંમતો મૂકતા:
$A = 8000(1 + \frac{5}{100})^3$
$A = 8000(1 + \frac{1}{20})^3$
$A = 8000(\frac{21}{20})^3$
$A = 8000 \times \frac{21}{20} \times \frac{21}{20} \times \frac{21}{20}$
$A = 8000 \times \frac{9261}{8000}$
$A = ₹ 9261$.
તેથી,નિકિતાને $3$ વર્ષ પછી ₹ $9261$ મળશે.
112
MediumMCQ
₹ $2000$ પર $5 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે $2$ વર્ષ માટેનું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થાય?
A
$315$
B
$425$
C
$205$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) આપેલ છે: મુદ્દલ $(P)$ = ₹ $2000$,વ્યાજનો દર $(R)$ = $5 \%$ વાર્ષિક,સમય $(t)$ = $2$ વર્ષ.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ શોધવાનું સૂત્ર:
$CI = P \left[ \left( 1 + \frac{R}{100} \right)^t - 1 \right]$
કિંમતો મૂકતા:
$CI = 2000 \left[ \left( 1 + \frac{5}{100} \right)^2 - 1 \right]$
$CI = 2000 \left[ \left( \frac{105}{100} \right)^2 - 1 \right]$
$CI = 2000 \left[ \left( \frac{21}{20} \right)^2 - 1 \right]$
$CI = 2000 \left[ \frac{441}{400} - 1 \right]$
$CI = 2000 \left[ \frac{441 - 400}{400} \right]$
$CI = 2000 \times \frac{41}{400}$
$CI = 5 \times 41 = ₹ 205$
આમ,ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ₹ $205$ થાય છે.
113
MediumMCQ
કેટલા ટકા વાર્ષિક દરે ₹ $1000$ નું ₹ $1331$ મુદલ $3$ વર્ષમાં થશે? વ્યાજ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ થાય છે.
A
$10$
B
$12$
C
$13$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે: મુદલ $(P)$ = ₹ $1000$,રાશ $(A)$ = ₹ $1331$,સમય $(t)$ = $3$ વર્ષ.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર $A = P(1 + \frac{r}{100})^t$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $1331 = 1000(1 + \frac{r}{100})^3$.
બંને બાજુ $1000$ વડે ભાગતા: $\frac{1331}{1000} = (1 + \frac{r}{100})^3$.
કારણ કે $1331 = 11^3$ અને $1000 = 10^3$,તેથી $(\frac{11}{10})^3 = (1 + \frac{r}{100})^3$.
બંને બાજુ ઘનમૂળ લેતા: $\frac{11}{10} = 1 + \frac{r}{100}$.
$1.1 = 1 + \frac{r}{100}$.
$0.1 = \frac{r}{100}$.
$r = 0.1 \times 100 = 10 \%$.
તેથી,વ્યાજનો દર $10 \%$ વાર્ષિક છે.
114
EasyMCQ
$5 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે $3$ વર્ષ પછી મળવાપાત્ર ₹ $9261$ ની વર્તમાન કિંમત (₹ માં) શોધો.
A
$7000$
B
$8000$
C
$9000$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે: વ્યાજમુદ્દલ $(A)$ = ₹ $9261$,સમય $(t)$ = $3$ વર્ષ,વ્યાજનો દર $(R)$ = $5 \%$ વાર્ષિક.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજમાં વર્તમાન કિંમત $(P)$ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$P = \frac{A}{(1 + \frac{R}{100})^t}$
કિંમતો મૂકતા:
$P = \frac{9261}{(1 + \frac{5}{100})^3}$
$P = \frac{9261}{(1 + \frac{1}{20})^3}$
$P = \frac{9261}{(\frac{21}{20})^3}$
$P = \frac{9261 \times 20 \times 20 \times 20}{21 \times 21 \times 21}$
$P = \frac{9261 \times 8000}{9261}$
$P = ₹ 8000$
આમ,વર્તમાન કિંમત ₹ $8000$ છે.
115
MediumMCQ
જો વ્યાજ અર્ધવાર્ષિક ગણવામાં આવે,તો ₹ $10000$ પર $20 \%$ વાર્ષિક દરે $1$ વર્ષ $6$ મહિનાના અંતે મળતું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થશે?
A
$5320$
B
$3310$
C
$4340$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે: મુદ્દલ $(P)$ = ₹ $10000$,વ્યાજનો દર $(R)$ = $20 \%$ વાર્ષિક,સમય $(t)$ = $1$ વર્ષ $6$ મહિના = $1.5$ વર્ષ.
વ્યાજ અર્ધવાર્ષિક ગણવાનું હોવાથી,અર્ધવાર્ષિક દર = $\frac{20}{2} = 10 \%$.
અર્ધવાર્ષિક ગાળાની સંખ્યા $(n)$ = $1.5 \times 2 = 3$.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર: $CI = P \left[ \left( 1 + \frac{R}{100} \right)^n - 1 \right]$.
$CI = 10000 \left[ \left( 1 + \frac{10}{100} \right)^3 - 1 \right]$.
$CI = 10000 \left[ \left( \frac{11}{10} \right)^3 - 1 \right]$.
$CI = 10000 \left[ \frac{1331}{1000} - 1 \right]$.
$CI = 10000 \left[ \frac{331}{1000} \right]$.
$CI = 10 \times 331 = ₹ 3310$.
116
MediumMCQ
એક રકમ $4 \%$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે અર્ધવાર્ષિક ધોરણે $1 \frac{1}{2}$ વર્ષમાં ₹ $6632.55$ થાય છે. તો તે રકમ (₹ માં) કેટલી હશે?
A
$6530$
B
$6250$
C
$6470$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે મુદ્દલ $P = ₹ x$ છે.
આપેલ વ્યાજનો દર $R = 4 \%$ વાર્ષિક છે,જે અર્ધવાર્ષિક ગણાય છે.
તેથી,અર્ધવાર્ષિક દર $r = \frac{4}{2} = 2 \% = 0.02$ થાય.
સમયગાળો $n = 1 \frac{1}{2}$ વર્ષ $= 3$ અર્ધ-વર્ષ.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર $A = P(1 + r)^n$ છે.
કિંમતો મૂકતા: $6632.55 = x(1 + 0.02)^3$.
$6632.55 = x(1.02)^3$.
$6632.55 = x(1.061208)$.
$x = \frac{6632.55}{1.061208} = 6250$.
આમ,તે રકમ ₹ $6250$ છે.
117
DifficultMCQ
₹ $12000$ પર $9$ મહિના માટે $20 \%$ વાર્ષિક દરે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) શોધો,જો વ્યાજ ત્રિમાસિક ગણવામાં આવતું હોય.
A
$1891.50$
B
$1901.50$
C
$1791.50$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે: મુદ્દલ $(P)$ = ₹ $12000$,વ્યાજનો દર $(R)$ = $20 \%$ વાર્ષિક,સમય $(t)$ = $9$ મહિના = $\frac{9}{12} = 0.75$ વર્ષ.
વ્યાજ ત્રિમાસિક ગણવાનું હોવાથી,ત્રિમાસિક દર = $\frac{20}{4} = 5 \%$ અને ત્રિમાસિક ગાળાની સંખ્યા $(n)$ = $9$ મહિના / $3$ મહિના = $3$.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર: $CI = P \left[ (1 + \frac{r}{100})^n - 1 \right]$,જ્યાં $r$ એ ત્રિમાસિક દર છે.
$CI = 12000 \left[ (1 + \frac{5}{100})^3 - 1 \right]$
$CI = 12000 \left[ (1.05)^3 - 1 \right]$
$CI = 12000 \left[ 1.157625 - 1 \right]$
$CI = 12000 \times 0.157625 = ₹ 1891.50$.
118
DifficultMCQ
₹ $800$ પર $1$ વર્ષ માટે $20 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે અર્ધવાર્ષિક અને ત્રિમાસિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત (₹ માં) કેટલો છે?
A
$4.40$
B
શૂન્ય
C
$6.40$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) જ્યારે વ્યાજ અર્ધવાર્ષિક ગણવામાં આવે:
અહીં,$P = 800, R = 20 \%, t = 1$ વર્ષ.
અર્ધવાર્ષિક વ્યાજ હોવાથી,દર $R' = 20/2 = 10 \%$ અને સમય $n = 1 \times 2 = 2$ અર્ધ-વર્ષ થશે.
$CI = P[(1 + R'/100)^n - 1] = 800[(1 + 10/100)^2 - 1] = 800[(1.1)^2 - 1] = 800[1.21 - 1] = 800 \times 0.21 = ₹ 168$.
જ્યારે વ્યાજ ત્રિમાસિક ગણવામાં આવે:
અહીં,$P = 800, R = 20 \%, t = 1$ વર્ષ.
ત્રિમાસિક વ્યાજ હોવાથી,દર $R'' = 20/4 = 5 \%$ અને સમય $n = 1 \times 4 = 4$ ત્રિમાસિક ગાળા થશે.
$CI = P[(1 + R''/100)^n - 1] = 800[(1 + 5/100)^4 - 1] = 800[(1.05)^4 - 1]$.
$(1.05)^4 = 1.21550625$.
$CI = 800[1.21550625 - 1] = 800 \times 0.21550625 = ₹ 172.405$.
તફાવત $= ₹ 172.405 - ₹ 168 = ₹ 4.405 \approx ₹ 4.40$.
119
MediumMCQ
₹ $600$ પર $1$ વર્ષ માટે $10 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે,અર્ધવાર્ષિક ગણતરી મુજબ સાદા વ્યાજ અને ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત (₹ માં) કેટલો છે?
A
$1$
B
$1.5$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ₹ $600$ પર $1$ વર્ષ માટે $10 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે સાદું વ્યાજ $(SI)$ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$SI = \frac{P \times R \times T}{100} = \frac{600 \times 10 \times 1}{100} = ₹ 60$.
અર્ધવાર્ષિક ગણતરી મુજબ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ માટે,દર $R$ એ $10/2 = 5 \%$ પ્રતિ અર્ધ-વર્ષ થાય છે અને સમય $T$ એ $1 \times 2 = 2$ અર્ધ-વર્ષ થાય છે.
$CI = P \left[ (1 + \frac{R}{100})^n - 1 \right] = 600 \left[ (1 + \frac{5}{100})^2 - 1 \right]$
$CI = 600 \left[ (1.05)^2 - 1 \right] = 600 \left[ 1.1025 - 1 \right] = 600 \times 0.1025 = ₹ 61.50$.
તફાવત $= CI - SI = ₹ 61.50 - ₹ 60 = ₹ 1.50$.
120
MediumMCQ
₹ $800$ પર $5 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે કેટલા વર્ષમાં ₹ $882$ વ્યાજમુદ્દલ થશે?
A
$6$
B
$2$
C
$4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે સમય $t$ વર્ષ છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના સૂત્રનો ઉપયોગ કરતા: $A = P(1 + \frac{r}{100})^t$
આપેલ છે: $A = 882$,$P = 800$,$r = 5 \%$
$882 = 800(1 + \frac{5}{100})^t$
$882 = 800(1 + \frac{1}{20})^t$
$882 = 800(\frac{21}{20})^t$
$\frac{882}{800} = (\frac{21}{20})^t$
$\frac{441}{400} = (\frac{21}{20})^t$
$(\frac{21}{20})^2 = (\frac{21}{20})^t$
ઘાતાંકની સરખામણી કરતા,આપણને $t = 2$ વર્ષ મળે છે.
121
DifficultMCQ
જો પ્રથમ વર્ષ માટે વ્યાજનો દર $4 \%$ અને બીજા વર્ષ માટે $8 \%$ હોય,તો ₹ $1875$ ની રકમ પર $2$ વર્ષ પછી ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થશે?
A
$231$
B
$341$
C
$241$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે: મુદ્દલ $(P) = ₹ 1875$,પ્રથમ વર્ષ માટેનો દર $(R_1) = 4 \%$,બીજા વર્ષ માટેનો દર $(R_2) = 8 \%$,સમય $(n) = 2 \text{ વર્ષ}$.
જ્યારે અલગ-અલગ વર્ષો માટે વ્યાજનો દર અલગ હોય ત્યારે વ્યાજ મુદ્દલ $(A)$ શોધવાનું સૂત્ર:
$A = P \times (1 + \frac{R_1}{100}) \times (1 + \frac{R_2}{100})$
$A = 1875 \times (1 + \frac{4}{100}) \times (1 + \frac{8}{100})$
$A = 1875 \times (\frac{104}{100}) \times (\frac{108}{100})$
$A = 1875 \times (\frac{26}{25}) \times (\frac{27}{25})$
$A = 1875 \times \frac{702}{625}$
$A = 3 \times 702 = ₹ 2106$
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI) = A - P$
$CI = 2106 - 1875 = ₹ 231$.
122
MediumMCQ
જો ₹ $5000$ ની રકમ પર $3$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ લેવામાં આવે અને પ્રથમ,બીજા અને ત્રીજા વર્ષ માટે વ્યાજનો દર અનુક્રમે $2\%$,$3\%$ અને $4\%$ હોય,તો કુલ રકમ (₹ માં) કેટલી થશે?
A
$5643.12$
B
$5463.12$
C
$6413.12$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે: મુદ્દલ $(P) = ₹ 5000$,$R_1 = 2\%$,$R_2 = 3\%$,$R_3 = 4\%$ અને સમય $(n) = 3$ વર્ષ.
અલગ-અલગ વ્યાજના દર માટે કુલ રકમ $(A)$ શોધવાનું સૂત્ર:
$A = P \times (1 + \frac{R_1}{100}) \times (1 + \frac{R_2}{100}) \times (1 + \frac{R_3}{100})$
કિંમતો મૂકતા:
$A = 5000 \times (1 + \frac{2}{100}) \times (1 + \frac{3}{100}) \times (1 + \frac{4}{100})$
$A = 5000 \times \frac{102}{100} \times \frac{103}{100} \times \frac{104}{100}$
$A = 5000 \times \frac{51}{50} \times \frac{103}{100} \times \frac{26}{25}$
$A = 5000 \times \frac{136578}{125000}$
$A = 5000 \times 1.092624 = ₹ 5463.12$
તેથી,કુલ રકમ ₹ $5463.12$ થશે.
123
MediumMCQ
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે $3$ વર્ષમાં કઈ રકમ (₹ માં) ₹ $15916.59$ થશે,જો પ્રથમ,બીજા અને ત્રીજા વર્ષ માટે વ્યાજનો દર અનુક્રમે $3\%$,$2\%$ અને $1\%$ હોય?
A
$18000$
B
$12000$
C
$15000$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે મુદ્દલ રકમ ₹ $P$ છે.
$3$ વર્ષ માટે અલગ-અલગ વ્યાજના દર $R_1, R_2, R_3$ સાથે વ્યાજ મુદ્દલ $A$ શોધવાનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$A = P \left(1 + \frac{R_1}{100}\right) \left(1 + \frac{R_2}{100}\right) \left(1 + \frac{R_3}{100}\right)$
અહીં $A = 15916.59$,$R_1 = 3$,$R_2 = 2$,અને $R_3 = 1$ આપેલ છે:
$15916.59 = P \left(1 + \frac{3}{100}\right) \left(1 + \frac{2}{100}\right) \left(1 + \frac{1}{100}\right)$
$15916.59 = P \left(\frac{103}{100} \times \frac{102}{100} \times \frac{101}{100}\right)$
$15916.59 = P \left(\frac{1061106}{1000000}\right)$
$P = \frac{15916.59 \times 1000000}{1061106}$
$P = \frac{15916590000}{1061106} = 15000$
આમ,જરૂરી રકમ ₹ $15000$ છે.
124
MediumMCQ
$₹ 800$ પર $2 \frac{1}{2}$ વર્ષ માટે $5 \%$ ના દરે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થાય?
A
$105.05$
B
$104.05$
C
$106.05$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) અપૂર્ણાંક વર્ષો માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર $CI = P \left[ \left(1 + \frac{R}{100} \right)^n \left(1 + \frac{\frac{a}{b} \times R}{100} \right) - 1 \right]$ છે.
અહીં,$P = 800$,$R = 5 \%$,$n = 2$ વર્ષ,અને બાકીનો સમય $\frac{1}{2}$ વર્ષ છે.
$CI = 800 \left[ \left(1 + \frac{5}{100} \right)^2 \left(1 + \frac{\frac{1}{2} \times 5}{100} \right) - 1 \right]$
$CI = 800 \left[ \left(\frac{21}{20} \right)^2 \left(1 + \frac{5}{200} \right) - 1 \right]$
$CI = 800 \left[ \frac{441}{400} \times \frac{41}{40} - 1 \right]$
$CI = 800 \left[ \frac{18081}{16000} - 1 \right]$
$CI = 800 \times \frac{2081}{16000} = \frac{2081}{20} = ₹ 104.05$.
125
EasyMCQ
$10 \%$ ના દરે $2 \frac{1}{2}$ વર્ષ માટે કઈ રકમ પર ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ₹ $6352.50$ થશે?
A
$7000$
B
$8000$
C
$5000$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) અપૂર્ણાંક સમયગાળા $n = a \frac{b}{c}$ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ સાથેની કુલ રકમ $A$ શોધવાનું સૂત્ર $A = P(1 + \frac{R}{100})^a (1 + \frac{\frac{b}{c} \times R}{100})$ છે.
અહીં,જો આપણે કુલ રકમ $A = 6352.50$ લઈએ,તો:
$6352.50 = P(1 + \frac{10}{100})^2 (1 + \frac{0.5 \times 10}{100})$.
$6352.50 = P(1.1)^2 (1.05)$.
$6352.50 = P(1.21)(1.05) = 1.2705P$.
$P = \frac{6352.50}{1.2705} = 5000$.
આમ,મુદ્દલ રકમ ₹ $5000$ છે.
126
MediumMCQ
$3$ વર્ષ માટે $5 \%$ ના દરે એક રકમ પરનું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ₹ $1324.05$ છે. તો સાદું વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થાય?
A
$1460$
B
$1365$
C
$1260$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે,વ્યાજનો દર $R = 5 \%$ છે,અને સમય $n = 3$ વર્ષ છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ = $P \left[ (1 + \frac{R}{100})^n - 1 \right] = 1324.05$.
$P \left[ (1 + \frac{5}{100})^3 - 1 \right] = 1324.05$.
$P \left[ (1.05)^3 - 1 \right] = 1324.05$.
$P [1.157625 - 1] = 1324.05$.
$P \times 0.157625 = 1324.05$.
$P = \frac{1324.05}{0.157625} = 8400$.
હવે,સાદું વ્યાજ $(SI)$ = $\frac{P \times R \times n}{100} = \frac{8400 \times 5 \times 3}{100}$.
$SI = 84 \times 15 = 1260$.
તેથી,સાદું વ્યાજ ₹ $1260$ છે.
127
MediumMCQ
એક ચોક્કસ રકમ પર $4 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે $2$ વર્ષ માટેનું સાદું વ્યાજ ₹ $80$ છે. તે જ રકમ પર તેટલા જ સમયગાળા માટેનું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (₹ માં) કેટલું થાય?
A
$91.60$
B
$81.60$
C
$71.60$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) આપેલ છે: સાદું વ્યાજ $(SI)$ = ₹ $80$,વ્યાજનો દર $(R)$ = $4 \%$,સમય $(T)$ = $2$ વર્ષ.
સૌ પ્રથમ,મુદ્દલ $(P)$ શોધો:
$SI = \frac{P \times R \times T}{100} \Rightarrow 80 = \frac{P \times 4 \times 2}{100} \Rightarrow 80 = \frac{8P}{100} \Rightarrow P = \frac{8000}{8} = ₹ 1000$.
હવે,ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ ની ગણતરી કરો:
$CI = P \left(1 + \frac{R}{100}\right)^T - P = 1000 \left(1 + \frac{4}{100}\right)^2 - 1000$
$CI = 1000 \left(\frac{104}{100}\right)^2 - 1000 = 1000 \times (1.04)^2 - 1000$
$CI = 1000 \times 1.0816 - 1000 = 1081.6 - 1000 = ₹ 81.60$.
વૈકલ્પિક રીતે,$2$ વર્ષ માટે: $CI - SI = \frac{SI \times R}{200} = \frac{80 \times 4}{200} = \frac{320}{200} = ₹ 1.60$.
તેથી,$CI = SI + 1.60 = 80 + 1.60 = ₹ 81.60$.
128
EasyMCQ
જો કોઈ ચોક્કસ રકમ પર $2$ વર્ષ માટેનું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ₹ $60.60$ હોય અને સાદું વ્યાજ ₹ $60$ હોય,તો વાર્ષિક વ્યાજનો દર ($\%$ માં) કેટલો હશે?
A
$2$
B
$3$
C
$4$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે કે $2$ વર્ષ માટેનું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ ₹ $60.60$ છે અને $2$ વર્ષ માટેનું સાદું વ્યાજ $(SI)$ ₹ $60$ છે.
$2$ વર્ષના સમયગાળા માટે,ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ અને સાદા વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત નીચેના સૂત્ર દ્વારા મળે છે:
$CI - SI = \frac{R \times SI}{200}$
$60.60 - 60 = \frac{R \times 60}{200}$
$0.60 = \frac{R \times 60}{200}$
$0.60 = \frac{R \times 3}{10}$
$R = \frac{0.60 \times 10}{3}$
$R = \frac{6}{3} = 2 \%$
આમ,વાર્ષિક વ્યાજનો દર $2 \%$ છે.
129
MediumMCQ
જો કોઈ રકમ પર $2$ વર્ષ માટેનું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ₹ $105$ અને સાદું વ્યાજ ₹ $100$ હોય,તો તે રકમ (₹ માં) કેટલી હશે?
A
$300$
B
$500$
C
$400$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે,વ્યાજનો દર $R$ પ્રતિ વર્ષ છે,અને સમય $T = 2$ વર્ષ છે.
$2$ વર્ષ માટે સાદું વ્યાજ $(SI)$ = $P \times R \times 2 / 100 = 100$.
તેથી,$P \times R = 5000$.
$2$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ = $P[(1 + R/100)^2 - 1] = 105$.
$P[1 + R^2/10000 + 2R/100 - 1] = 105$.
$P[R^2/10000 + 2R/100] = 105$.
કારણ કે $P \times R = 5000$,તેથી $P \times R / 100 = 50$.
સમીકરણમાં $P \times R = 5000$ મૂકતા: $(5000 \times R) / 10000 + (2 \times 5000) / 100 = 105$.
$0.5R + 100 = 105$.
$0.5R = 5 \Rightarrow R = 10\%$.
હવે,$P \times R = 5000$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને $P \times 10 = 5000$ મળે છે.
તેથી,$P = ₹ 500$.
130
MediumMCQ
₹ $1250$ પર $2$ વર્ષ માટે $4 \%$ $p.a.$ ના દરે સાદા વ્યાજ અને ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત (₹ માં) કેટલો છે?
A
$3$
B
$4$
C
$2$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $2$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ અને સાદા વ્યાજ $(SI)$ વચ્ચેના તફાવતનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$CI - SI = P \left( \frac{R}{100} \right)^2$
આપેલ છે:
મુદલ $(P)$ = ₹ $1250$
વ્યાજનો દર $(R)$ = $4 \%$
સમય $(n)$ = $2$ વર્ષ
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$CI - SI = 1250 \times \left( \frac{4}{100} \right)^2$
$CI - SI = 1250 \times \left( \frac{1}{25} \right)^2$
$CI - SI = 1250 \times \frac{1}{625}$
$CI - SI = 2$
તેથી,તફાવત ₹ $2$ છે.
131
EasyMCQ
એક નિશ્ચિત રકમ પર,$7 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે $2$ વર્ષ માટેનું સાદું વ્યાજ ₹ $200$ છે. ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ અને સાદા વ્યાજ $(SI)$ વચ્ચેનો તફાવત શોધો. (₹ માં)
A
$7$
B
$9$
C
$11$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) આપેલ છે:
$2$ વર્ષ માટે સાદું વ્યાજ $(SI)$ = ₹ $200$.
વ્યાજનો દર $(R)$ = $7 \%$ પ્રતિ વર્ષ.
સમય $(T)$ = $2$ વર્ષ.
પગલું $1$: મુદ્દલ $(P)$ શોધો.
$SI = \frac{P \times R \times T}{100}$
$200 = \frac{P \times 7 \times 2}{100}$
$200 = \frac{14P}{100}$
$P = \frac{20000}{14} = ₹ \frac{10000}{7}$.
પગલું $2$: $2$ વર્ષ માટે $CI$ અને $SI$ વચ્ચેનો તફાવત શોધો.
$2$ વર્ષ માટે $CI$ અને $SI$ ના તફાવતનું સૂત્ર:
$\text{તફાવત }= P \times (\frac{R}{100})^2$
$\text{તફાવત }= \frac{10000}{7} \times (\frac{7}{100})^2$
$\text{તફાવત }= \frac{10000}{7} \times \frac{49}{10000}$
$\text{તફાવત }= 7$.
વૈકલ્પિક રીતે,$2$ વર્ષ માટે,$CI - SI = \frac{SI \times R}{200} = \frac{200 \times 7}{200} = 7$.
આમ,તફાવત ₹ $7$ છે.
132
EasyMCQ
ચોક્કસ રકમ પર $5 \%$ ના દરે $2$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ અને સાદા વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત ₹ $1.50$ છે. તો તે રકમ (₹ માં) કેટલી હશે?
A
$700$
B
$600$
C
$500$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) $2$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ અને સાદા વ્યાજ $(SI)$ વચ્ચેના તફાવતનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$CI - SI = P \left( \frac{R}{100} \right)^2$
આપેલ છે:
તફાવત $(CI - SI)$ = ₹ $1.50 = \frac{3}{2}$
વ્યાજનો દર $(R)$ = $5 \%$
સમય $(T)$ = $2$ વર્ષ
સૂત્રમાં કિંમતો મૂકતા:
$\frac{3}{2} = P \left( \frac{5}{100} \right)^2$
$\frac{3}{2} = P \left( \frac{1}{20} \right)^2$
$\frac{3}{2} = P \times \frac{1}{400}$
$P = \frac{3 \times 400}{2}$
$P = 3 \times 200 = 600$
તેથી,તે રકમ ₹ $600$ છે.
133
MediumMCQ
એક ચોક્કસ રકમ પર $3 \%$ ના વાર્ષિક દરે $3$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ અને સાદા વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત ₹ $27.27$ છે. તો તે રકમ (₹ માં) શોધો:
A
$12000$
B
$15000$
C
$10000$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) $3$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ અને સાદા વ્યાજ $(SI)$ વચ્ચેના તફાવતનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$CI - SI = P \left[ \left( \frac{R}{100} \right)^3 + 3 \left( \frac{R}{100} \right)^2 \right]$
અહીં $R = 3 \%$ અને $CI - SI = 27.27$ આપેલ છે.
કિંમતો મૂકતા:
$27.27 = P \left[ \left( \frac{3}{100} \right)^3 + 3 \left( \frac{3}{100} \right)^2 \right]$
$27.27 = P \left[ \frac{27}{1000000} + \frac{27}{10000} \right]$
$27.27 = P \left[ \frac{27 + 2700}{1000000} \right]$
$27.27 = P \left[ \frac{2727}{1000000} \right]$
$P = \frac{27.27 \times 1000000}{2727}$
$P = \frac{2727 \times 10000}{2727} = 10000$
આમ,તે રકમ ₹ $10000$ છે.
134
MediumMCQ
₹ $8000$ પર $3$ વર્ષ માટે $5 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ અને સાદા વ્યાજ વચ્ચેનો તફાવત (₹ માં) કેટલો છે?
A
$61$
B
$63$
C
$65$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) $3$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ અને સાદા વ્યાજ $(SI)$ વચ્ચેના તફાવતનું સૂત્ર નીચે મુજબ છે:
$CI - SI = P \left[ \left( \frac{R}{100} \right)^3 + 3 \left( \frac{R}{100} \right)^2 \right]$
આપેલ છે:
મુદલ $(P)$ = ₹ $8000$
વ્યાજનો દર $(R)$ = $5 \%$
સમય $(n)$ = $3$ વર્ષ
કિંમતો મૂકતા:
$CI - SI = 8000 \left[ \left( \frac{5}{100} \right)^3 + 3 \left( \frac{5}{100} \right)^2 \right]$
$CI - SI = 8000 \left[ \left( \frac{1}{20} \right)^3 + 3 \left( \frac{1}{20} \right)^2 \right]$
$CI - SI = 8000 \left[ \frac{1}{8000} + \frac{3}{400} \right]$
$CI - SI = 8000 \left[ \frac{1 + 60}{8000} \right]$
$CI - SI = 8000 \times \frac{61}{8000} = ₹ 61$
આમ,તફાવત ₹ $61$ છે.
135
EasyMCQ
જો ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે મુકેલી એક રકમ $3$ વર્ષમાં પોતાની ત્રણ ગણી થતી હોય,તો તે કેટલા વર્ષમાં પોતાની $9$ ગણી થશે?
A
$9$
B
$6$
C
$7$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે. $t$ વર્ષ પછીની વ્યાજમુદ્દલ $A$ નું સૂત્ર $A = P(1 + r/100)^t$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,રકમ $3$ વર્ષમાં $3P$ થાય છે,તેથી $3P = P(1 + r/100)^3$,જેનો અર્થ છે કે $(1 + r/100)^3 = 3$.
આપણે તે સમય $T$ શોધવો છે જેમાં રકમ $9P$ થાય,તેથી $9P = P(1 + r/100)^T$,જેનો અર્થ છે કે $(1 + r/100)^T = 9$.
કારણ કે $9 = 3^2$,આપણે લખી શકીએ કે $(1 + r/100)^T = (3^2)$.
$(1 + r/100)^3 = 3$ ની કિંમત મૂકતા,આપણને મળે છે $(1 + r/100)^T = ((1 + r/100)^3)^2 = (1 + r/100)^6$.
ઘાતાંકની સરખામણી કરતા,$T = 6$ વર્ષ મળે છે.
136
MediumMCQ
કેટલા ટકા ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે એક રકમ $4$ વર્ષમાં $16$ ગણી થાય છે?
A
$75$
B
$100$
C
$50$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(B) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે અને વ્યાજનો દર $R \%$ પ્રતિ વર્ષ છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના સૂત્ર મુજબ,$t$ વર્ષ પછીની રકમ $A = P(1 + R/100)^t$ દ્વારા મળે છે.
અહીં આપેલ છે કે રકમ $4$ વર્ષમાં $16$ ગણી થાય છે,તેથી $A = 16P$ અને $t = 4$.
આ કિંમતોને સૂત્રમાં મૂકતા:
$16P = P(1 + R/100)^4$
$16 = (1 + R/100)^4$
$(2)^4 = (1 + R/100)^4$
બંને બાજુ ચતુર્થ મૂળ લેતા:
$2 = 1 + R/100$
$R/100 = 2 - 1 = 1$
$R = 100 \%$
આમ,વ્યાજનો દર $100 \%$ છે.
137
DifficultMCQ
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે મુકેલી એક રકમ $2$ વર્ષમાં ₹ $12960$ અને $3$ વર્ષમાં ₹ $13176$ થાય છે. તો વાર્ષિક વ્યાજનો દર શોધો.
A
$1 \frac{1}{3} \%$
B
$2 \frac{1}{3} \%$
C
$1 \frac{2}{3} \%$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે અને વાર્ષિક વ્યાજનો દર $R \%$ છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ માટે,$n$ વર્ષ પછીની રકમ $A = P(1 + R/100)^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપેલ છે:
$2$ વર્ષ પછીની રકમ $(A_2)$ = $P(1 + R/100)^2 = 12960$ --- (સમીકરણ $1$)
$3$ વર્ષ પછીની રકમ $(A_3)$ = $P(1 + R/100)^3 = 13176$ --- (સમીકરણ $2$)
સમીકરણ $2$ ને સમીકરણ $1$ વડે ભાગતા:
$\frac{P(1 + R/100)^3}{P(1 + R/100)^2} = \frac{13176}{12960}$
$(1 + R/100) = \frac{13176}{12960}$
$R/100 = \frac{13176}{12960} - 1$
$R/100 = \frac{13176 - 12960}{12960} = \frac{216}{12960} = \frac{1}{60}$
$R = \frac{1}{60} \times 100 = \frac{10}{6} = \frac{5}{3} = 1 \frac{2}{3} \%$.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
138
MediumMCQ
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે કઈ રકમ (₹ માં) પ્રથમ વર્ષના અંતે ₹ $650$ અને બીજા વર્ષના અંતે ₹ $676$ થશે?
A
$825$
B
$925$
C
$625$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(C) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે અને વ્યાજનો દર $R \%$ છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના સૂત્ર મુજબ,$n$ વર્ષ પછીની રકમ $A = P(1 + R/100)^n$ દ્વારા મળે છે.
પ્રથમ વર્ષ માટે $(n=1)$: $650 = P(1 + R/100) \quad ... (1)$
બીજા વર્ષ માટે $(n=2)$: $676 = P(1 + R/100)^2 \quad ... (2)$
સમીકરણ $(2)$ ને સમીકરણ $(1)$ વડે ભાગતા:
$\frac{676}{650} = \frac{P(1 + R/100)^2}{P(1 + R/100)}$
$1.04 = 1 + R/100$
$R/100 = 0.04 \Rightarrow R = 4 \%$
સમીકરણ $(1)$ માં $R=4$ મૂકતા:
$650 = P(1 + 4/100)$
$650 = P(104/100)$
$P = \frac{650 \times 100}{104} = \frac{65000}{104} = ₹ 625$.
139
MediumMCQ
₹ $1260$ ની રકમ એક શાહુકાર પાસેથી $10 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે ઉછીની લેવામાં આવે છે. જો આ રકમ બે સમાન વાર્ષિક હપ્તામાં ચૂકવવાની હોય,તો વાર્ષિક હપ્તો (₹ માં) શોધો.
A
$726$
B
$626$
C
$526$
D
આમાંથી કોઈ નહીં

Solution

(A) ધારો કે વાર્ષિક હપ્તો $x$ છે.
આપેલ છે: મુદ્દલ $P = 1260$,વ્યાજનો દર $R = 10 \%$,સમય $n = 2$ વર્ષ.
બે સમાન વાર્ષિક હપ્તા માટે વર્તમાન મૂલ્યનું સૂત્ર:
$P = \frac{x}{(1 + \frac{R}{100})} + \frac{x}{(1 + \frac{R}{100})^2}$
કિંમતો મૂકતા:
$1260 = \frac{x}{(1 + \frac{10}{100})} + \frac{x}{(1 + \frac{10}{100})^2}$
$1260 = \frac{x}{1.1} + \frac{x}{1.21}$
$1260 = \frac{1.1x + x}{1.21} = \frac{2.1x}{1.21}$
$x = \frac{1260 \times 1.21}{2.1}$
$x = 600 \times 1.21 = 726$
તેથી,વાર્ષિક હપ્તો ₹ $726$ છે.
140
MediumMCQ
એક વૃક્ષની ઊંચાઈમાં દર વર્ષે તેની ઊંચાઈના $\frac{1}{8}$ જેટલો વધારો થાય છે. જો આજે તે $64 \ cm$ ઊંચું હોય,તો $2$ વર્ષ પછી તેની ઊંચાઈ કેટલી ($cm$ માં) થશે?
A
$72$
B
$74$
C
$75$
D
$81$

Solution

(D) વૃક્ષની ઊંચાઈમાં દર વર્ષે $(1 + \frac{1}{8}) = \frac{9}{8}$ ના ગુણાંકમાં વધારો થાય છે.
વૃક્ષની શરૂઆતની ઊંચાઈ $= 64 \ cm$ છે.
$1$ વર્ષ પછીની ઊંચાઈ $= 64 \times \frac{9}{8} = 72 \ cm$.
$2$ વર્ષ પછીની ઊંચાઈ $= 72 \times \frac{9}{8} = 9 \times 9 = 81 \ cm$.
આમ,$2$ વર્ષ પછી વૃક્ષની ઊંચાઈ $81 \ cm$ થશે.
141
EasyMCQ
ઓછામાં ઓછા કેટલા પૂર્ણ વર્ષોમાં $20 \%$ ના ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(C.I.)$ પર મૂકેલી રકમ બમણાથી વધુ થઈ જશે?
A
$3$
B
$4$
C
$5$
D
$6$

Solution

(B) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે. આપણે ઇચ્છીએ છીએ કે વ્યાજ મુદ્દલ $A$ એ મુદ્દલ કરતા બમણાથી વધુ હોય,એટલે કે $A > 2P$.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના સૂત્ર $A = P(1 + r/100)^n$ નો ઉપયોગ કરતા,આપણને મળે છે $P(1 + 20/100)^n > 2P$.
આનું સાદું રૂપ આપતા $(1.2)^n > 2$ અથવા $(6/5)^n > 2$ મળે છે.
$n = 3$ માટે,$(6/5)^3 = 216/125 = 1.728$,જે $2$ કરતા ઓછું છે.
$n = 4$ માટે,$(6/5)^4 = 1296/625 = 2.0736$,જે $2$ કરતા વધારે છે.
તેથી,જરૂરી ઓછામાં ઓછા પૂર્ણ વર્ષોની સંખ્યા $4$ છે.
142
MediumMCQ
એક માણસ બેંક પાસેથી ₹ $4000$ નું દેવું $7 \frac{1}{2} \%$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે લે છે. દર વર્ષના અંતે તે લોન અને વ્યાજની આંશિક ચુકવણી તરીકે ₹ $1500$ ચૂકવે છે. ત્રણ હપ્તા પછી તેણે બેંકને હજુ કેટલા રૂપિયા ચૂકવવાના બાકી રહેશે (₹ માં)?
A
$123.25$
B
$125$
C
$400$
D
$469.18$

Solution

(A) વ્યાજનો દર $R = 7 \frac{1}{2} \% = 7.5 \% = \frac{15}{2} \% = 0.075$ છે.
ધારો કે મુદ્દલ $P = 4000$ અને વાર્ષિક હપ્તો $I = 1500$ છે.
$1$ લા વર્ષના અંતે,રકમ $4000 \times (1 + 0.075) = 4300$ થાય છે. $1500$ ચૂકવ્યા પછી,બાકી રહેતી રકમ $4300 - 1500 = 2800$ છે.
$2$ જા વર્ષના અંતે,રકમ $2800 \times (1 + 0.075) = 3010$ થાય છે. $1500$ ચૂકવ્યા પછી,બાકી રહેતી રકમ $3010 - 1500 = 1510$ છે.
$3$ જા વર્ષના અંતે,રકમ $1510 \times (1 + 0.075) = 1623.25$ થાય છે. $1500$ ચૂકવ્યા પછી,અંતિમ બાકી રકમ $1623.25 - 1500 = 123.25$ છે.
આમ,માણસે બેંકને હજુ ₹ $123.25$ ચૂકવવાના બાકી છે.
143
DifficultMCQ
જો અમુક વર્ષોમાં,₹ $3000$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજે ₹ $4320$ થાય છે,તો તેનાથી અડધા સમયમાં ₹ $3000$ કેટલા થશે (₹ માં):
A
$3400$
B
$3600$
C
$3800$
D
$3520$

Solution

(B) ધારો કે વ્યાજનો દર $r \%$ છે અને સમય $n$ વર્ષ છે.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ માટે વ્યાજમુદ્દલનું સૂત્ર $A = P(1 + \frac{r}{100})^n$ છે.
અહીં $P = 3000$ અને $n$ વર્ષ પછી $A = 4320$ આપેલ છે:
$4320 = 3000(1 + \frac{r}{100})^n$
બંને બાજુ $3000$ વડે ભાગતા:
$(1 + \frac{r}{100})^n = \frac{4320}{3000} = 1.44$
આપણે અડધા સમય એટલે કે $n/2$ વર્ષ પછીની રકમ શોધવાની છે:
$A' = 3000(1 + \frac{r}{100})^{n/2}$
કારણ કે $(1 + \frac{r}{100})^n = 1.44$,બંને બાજુ વર્ગમૂળ લેતા:
$(1 + \frac{r}{100})^{n/2} = \sqrt{1.44} = 1.2$
આ કિંમતને $A'$ ના સૂત્રમાં મૂકતા:
$A' = 3000 \times 1.2 = 3600$
આમ,વ્યાજમુદ્દલ ₹ $3600$ થશે.
144
DifficultMCQ
₹ $3757$ ને $A$ અને $B$ વચ્ચે એવી રીતે વહેંચવામાં આવે છે કે જેથી $7$ વર્ષના અંતે $A$ નો હિસ્સો $9$ વર્ષના અંતે $B$ ના હિસ્સા જેટલો થાય. જો વ્યાજનો દર $10 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ હોય,તો $B$ નો હિસ્સો (₹ માં) કેટલો હશે?
A
$1700$
B
$1500$
C
$2057$
D
$1400$

Solution

(A) ધારો કે $A$ નો હિસ્સો $₹ x$ છે અને $B$ નો હિસ્સો $₹(3757 - x)$ છે.
પ્રશ્ન મુજબ,$10 \%$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે $7$ વર્ષ પછી $A$ ની રકમ અને $9$ વર્ષ પછી $B$ ની રકમ સમાન છે.
$x(1 + \frac{10}{100})^7 = (3757 - x)(1 + \frac{10}{100})^9$
બંને બાજુને $(1 + \frac{10}{100})^7$ વડે ભાગતા,આપણને મળે છે:
$x = (3757 - x)(1 + \frac{10}{100})^2$
$x = (3757 - x)(\frac{11}{10})^2$
$x = (3757 - x)(\frac{121}{100})$
$100x = 121(3757 - x)$
$100x = 454597 - 121x$
$221x = 454597$
$x = \frac{454597}{221} = 2057$
તેથી,$A$ નો હિસ્સો $₹ 2057$ છે.
$B$ નો હિસ્સો $= 3757 - 2057 = ₹ 1700$.
145
MediumMCQ
₹ $2,000$ પર $10 \%$ વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજના દરે કેટલા વર્ષમાં ₹ $662$ ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ મળશે?
A
$3$
B
$2$
C
$4$
D
$5$

Solution

(A) આપેલ છે:
મુદલ $(P)$ = ₹ $2,000$
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(C.I.)$ = ₹ $662$
વ્યાજનો દર $(r)$ = $10 \%$ વાર્ષિક
સમય $(n)$ = ?
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજનું સૂત્ર:
$C.I. = P \left[ \left( 1 + \frac{r}{100} \right)^n - 1 \right]$
કિંમતો મૂકતા:
$662 = 2000 \left[ \left( 1 + \frac{10}{100} \right)^n - 1 \right]$
$662 = 2000 \left[ (1.1)^n - 1 \right]$
$\frac{662}{2000} = (1.1)^n - 1$
$0.331 = (1.1)^n - 1$
$1.331 = (1.1)^n$
આપણે જાણીએ છીએ કે $(1.1)^3 = 1.331$,તેથી:
$(1.1)^3 = (1.1)^n$
આમ,$n = 3$ વર્ષ.
146
MediumMCQ
જો કોઈ ચોક્કસ રકમ પર $3$જા વર્ષ માટે મળતું સાદું વ્યાજ $₹ 2,000$ હોય અને $2$ વર્ષમાં મળતું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $₹ 4,160$ હોય,તો વ્યાજનો દર $(\%)$ કેટલો હશે?
A
$8$
B
$10$
C
$12$
D
$6$

Solution

(A) ધારો કે મુદ્દલ $P$ છે અને વ્યાજનો દર $r \%$ છે.
કોઈપણ વર્ષ માટે સાદું વ્યાજ $(SI)$ સમાન રહે છે. આપેલ છે કે $3$જા વર્ષનું $SI = ₹ 2,000$,તેથી $1$લા વર્ષનું $SI = ₹ 2,000$ અને $2$જા વર્ષનું $SI = ₹ 2,000$ થાય.
$2$ વર્ષ માટે કુલ $SI = 2,000 + 2,000 = ₹ 4,000$.
$2$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ $= ₹ 4,160$.
$2$ વર્ષ માટે $CI$ અને $SI$ વચ્ચેનો તફાવત એ $1$લા વર્ષના વ્યાજ પર મળેલું વ્યાજ છે.
તફાવત $= 4,160 - 4,000 = ₹ 160$.
આ $₹ 160$ એ $1$લા વર્ષના વ્યાજ $(₹ 2,000)$ પરનું વ્યાજ છે.
વ્યાજનો દર $r = \frac{\text{તફાવત}}{1\text{લા વર્ષનું } SI} \times 100$.
$r = \frac{160}{2000} \times 100 = 8 \%$.
147
EasyMCQ
$25000$ પર $20 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે $4$ વર્ષ માટે વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ગણતા મળતી કુલ રકમ (₹ માં) કેટલી થશે?
A
$51840$
B
$50350$
C
$53550$
D
$48750$

Solution

(A) આપેલ છે: મુદ્દલ $(P)$ = $₹ 25,000$,વ્યાજનો દર $(r)$ = $20 \%$,સમય $(n)$ = $4$ વર્ષ.
ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ માટેનું સૂત્ર: $\text{રાશિ} = P \left(1 + \frac{r}{100}\right)^n$.
કિંમતો મૂકતા: $\text{રાશિ} = 25000 \left(1 + \frac{20}{100}\right)^4$.
$\text{રાશિ} = 25000 \left(1 + \frac{1}{5}\right)^4 = 25000 \left(\frac{6}{5}\right)^4$.
$\text{રાશિ} = 25000 \times \frac{1296}{625}$.
$\text{રાશિ} = 40 \times 1296 = 51840$.
આમ,મળતી કુલ રકમ $₹ 51,840$ થશે.
148
MediumMCQ
સાદા વ્યાજે $8$ વર્ષમાં એક રકમમાં $40 \%$ નો વધારો થાય છે. તો તે જ દરે $2$ વર્ષ પછી ₹ $30000$ પર ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (રૂપિયામાં) કેટલું થશે?
A
$6150$
B
$7687.5$
C
$4612.5$
D
$3075$

Solution

(D) ધારો કે મુદ્દલ $P = ₹ 100$ છે.
$8$ વર્ષ પછી,રકમ $P$ ના $140 \%$ થાય છે,જે $₹ 140$ છે.
તેથી,સાદું વ્યાજ $(S.I)$ $= 140 - 100 = ₹ 40$.
$1$ વર્ષ માટે,$S.I = \frac{40}{8} = ₹ 5$.
કારણ કે $₹ 100$ પર $1$ વર્ષનું $S.I$ $₹ 5$ છે,તેથી વ્યાજનો દર $R = 5 \%$ પ્રતિ વર્ષ છે.
હવે,$P = ₹ 30000$ પર $n = 2$ વર્ષ માટે $r = 5 \%$ ના દરે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(C.I)$ શોધો.
$C.I = P \left(1 + \frac{r}{100}\right)^n - P$
$C.I = 30000 \left(1 + \frac{5}{100}\right)^2 - 30000$
$C.I = 30000 \left(\frac{105}{100}\right)^2 - 30000$
$C.I = 30000 \times 1.1025 - 30000$
$C.I = 33075 - 30000 = ₹ 3075$.
149
EasyMCQ
એક ચોક્કસ રકમ પર $2$ વર્ષ માટે $4 \%$ પ્રતિ વર્ષના દરે મળતા સાદા વ્યાજ અને ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ (વાર્ષિક ગણતરી) વચ્ચેનો તફાવત ₹ $8$ છે. તો તે રકમ શોધો (₹ માં):
A
$10000$
B
$20000$
C
$5000$
D
$15000$

Solution

(C) ધારો કે મુદ્દલ રકમ $P$ છે.
$2$ વર્ષ માટે,સાદું વ્યાજ $(SI)$ સૂત્ર $SI = \frac{P \times R \times T}{100} = \frac{P \times 4 \times 2}{100} = 0.08P$ દ્વારા મળે છે.
વાર્ષિક ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ સૂત્ર $CI = P(1 + \frac{R}{100})^T - P = P(1 + \frac{4}{100})^2 - P = P(1.04)^2 - P = P(1.0816) - P = 0.0816P$ દ્વારા મળે છે.
$CI$ અને $SI$ વચ્ચેનો તફાવત $0.0816P - 0.08P = 0.0016P$ છે.
આપેલ છે કે તફાવત ₹ $8$ છે,તેથી $0.0016P = 8$.
$P = \frac{8}{0.0016} = \frac{80000}{16} = 5000$.
આમ,મુદ્દલ રકમ ₹ $5000$ છે.
150
MediumMCQ
એક ચોક્કસ મુદ્દલ પર,જો બે વર્ષ માટેનું સાદું વ્યાજ ₹ $1400$ હોય અને બે વર્ષ માટેનું ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ ₹ $1449$ હોય,તો વ્યાજનો દર ($\%$ માં) કેટલો હશે?
A
$7$
B
$3.5$
C
$14$
D
$10.5$

Solution

(A) $2$ વર્ષ માટેનું સાદું વ્યાજ $(SI)$ $= ₹ 1400$.
સાદું વ્યાજ દરેક વર્ષ માટે સમાન હોવાથી,$1$ વર્ષ માટેનું $SI = ₹ 1400 / 2 = ₹ 700$ થાય.
$2$ વર્ષ માટે ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ $(CI)$ અને સાદા વ્યાજ $(SI)$ વચ્ચેનો તફાવત એ પ્રથમ વર્ષના વ્યાજ પર મળતું વ્યાજ છે.
તફાવત $= CI - SI = ₹ 1449 - ₹ 1400 = ₹ 49$.
આ $₹ 49$ એ પ્રથમ વર્ષના સાદા વ્યાજ $(₹ 700)$ પરનું વ્યાજ છે.
વ્યાજનો દર $(R)$ $= (\text{તફાવત} / 1 \text{ વર્ષનું } SI) \times 100$.
$R = (49 / 700) \times 100 = 7 \%$.

Interest — Compound Interest · Frequently Asked Questions

1Are these Interest questions useful for JEE and NEET?

Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.

2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?

Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.

3How do I generate a question paper from this subtopic?

Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo
For Teachers & Institutes

Generate a Interest Exam Paper in 2 Minutes

Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.

First 3 chapters of every subject are free — no payment required.