Mix Example - TISSUES Questions in Gujarati

(N/A) વર્ધનશીલ પેશીઓ વનસ્પતિના તે ભાગોમાં જોવા મળે છે જ્યાં સક્રિય કોષ વિભાજન અને વૃદ્ધિ થાય છે。
વનસ્પતિના શરીરમાં તેમના સ્થાનના આધારે, વર્ધનશીલ પેશીઓને ત્રણ પ્રકારમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: અગ્રીય (Apical), પાર્શ્વસ્થ (Lateral) અને આંતરવિષ્ટ (Intercalary).

વર્ધનશીલ પેશીનું નામ	સ્થાન અને કાર્ય
$\text{અગ્રીય}$	પ્રકાંડ (પ્રરોહાગ્ર) અને મૂળ (મૂલાગ્ર) ના વધતા ટોચના ભાગોમાં જોવા મળે છે। તે મૂળ અને પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો કરવા માટે જવાબદાર છે, જેને પ્રાથમિક વૃદ્ધિ કહેવાય છે।
$\text{પાર્શ્વસ્થ}$	છાલની નીચે (કોર્ક કેમ્બિયમ) અને દ્વિદળી મૂળ તથા પ્રકાંડના વાહક પુલોમાં (વાહક કેમ્બિયમ) જોવા મળે છે। તે મૂળ અને પ્રકાંડના વ્યાસમાં વધારો કરવા માટે જવાબદાર છે, જેને દ્વિતીય વૃદ્ધિ કહેવાય છે।
$\text{આંતરવિષ્ટ}$	પર્ણના તલસ્થ ભાગે અથવા આંતરગાંઠોમાં (દા.ત., ઘાસના પ્રકાંડમાં) જોવા મળે છે। તે અંગની લંબાઈમાં વધારો કરવા માટે જવાબદાર છે।

(N/A) $(i)$ એધા એ દ્વિતીય વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર પ્રદેશ છે,જે વનસ્પતિના પ્રકાંડ અને મૂળની જાડાઈ અથવા ઘેરાવામાં વધારો કરે છે.
$(ii)$ લિગ્નિન એક જટિલ કાર્બનિક પોલિમર છે જે સિમેન્ટિંગ પદાર્થ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે કોષદીવાલને મજબૂતી અને સખતપણું આપે છે. તે મુખ્યત્વે દ્રઢોતક (sclerenchyma) પેશીની કોષદીવાલમાં જોવા મળે છે,જે તેમને લિગ્નિનયુક્ત અને પરિપક્વતા સમયે મૃત બનાવે છે.
$(iii)$ અધિસ્તરના કોષો સામાન્ય રીતે લાંબા,ચપટા અને આંતરકોષીય અવકાશ વગર એક જ સ્તરમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. આ જીવંત કોષો છે જે ઘણીવાર વનસ્પતિના રક્ષણ માટે તેમની બહારની સપાટી પર મીણ જેવું,પાણી-પ્રતિરોધક સ્તર ઉત્પન્ન કરે છે.

(N/A) $(i)$ ક્યુટિન: ક્યુટિન એ મીણ જેવા પદાર્થનું બનેલું જલરોધક સ્તર છે. અધિસ્તર (Epidermis) એક કોષની જાડાઈ ધરાવે છે અને તે ક્યુટિકલથી ઢંકાયેલું હોય છે. આ ક્યુટિકલની જાડાઈ અલગ-અલગ હોય છે અને મરુનિવાસી (xerophytic) વનસ્પતિઓમાં પાણીના વ્યયને રોકવા માટે તે વધુ જાડું હોય છે.
$(ii)$ સુબેરિન: તે કોર્ક કોષોની દીવાલમાં જોવા મળતું એક જટિલ પોલિમર છે. તે કોષદીવાલને વાયુઓ અને પાણી માટે અભેદ્ય બનાવે છે,જે રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને ભેજને જાળવી રાખે છે.
$(iii)$ સ્ક્લેરાઇડ્સ: આ દ્રઢોતકી (sclerenchymatous) કોષો છે જે ટૂંકા હોય છે અને લાંબા,નળાકાર સાદા ગર્ત (pits) સાથે અત્યંત જાડી,લિગ્નિનયુક્ત દીવાલો ધરાવે છે. તેઓ અનિયમિત આકારના હોય છે અને વનસ્પતિના ભાગોને યાંત્રિક આધાર અને મજબૂતી આપે છે.

(D) વનસ્પતિમાં પાણી અને ખનિજોના પાર્શ્વવહન (sideways conduction) માટે જવાબદાર પેશી $Xylem \text{ } parenchyma$ (જલવાહક મૃદુતક) છે।
જ્યારે $Xylem \text{ } vessels$ (જલવાહિની) અને $tracheids$ મુખ્યત્વે પાણીના ઉર્ધ્વવહન માટે જવાબદાર છે, ત્યારે $Xylem \text{ } parenchyma$ ખોરાકનો સંગ્રહ કરે છે અને $Xylem$ ના કિરણો દ્વારા પાણીના પાર્શ્વવહનમાં મદદ કરે છે।

(C) શેરડીના છોડની અગ્રસ્થ ટોચ દૂર કર્યા પછી પણ તેની લંબાઈમાં થતો વધારો $Intercalary \ meristem$ (આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી) ની હાજરીને કારણે છે.
$Intercalary \ meristem$ શેરડી અને ઘાસ જેવા એકદળી વનસ્પતિઓમાં આંતરગાંઠો (internodes) પર અથવા પાંદડાના પાયામાં જોવા મળે છે.
તે આ વનસ્પતિઓને ચરતા પ્રાણીઓ દ્વારા દૂર કરાયેલા ભાગોને ફરીથી ઉગાડવાની ક્ષમતા આપે છે,કારણ કે તે આંતરગાંઠોની લંબાઈ વધારવા માટે જવાબદાર છે.

(D) ચેતાકોષ એ ચેતાતંત્રનો રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે.
તે કોષકાય (cyton),શિખાતંતુઓ અને અક્ષતંતુનો બનેલો હોય છે.
$1$. શિખાતંતુઓ અન્ય ચેતાકોષો પાસેથી સંકેતો મેળવે છે.
$2$. અક્ષતંતુ સંકેતોને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે.
$3$. ચેતાંતો એ અક્ષતંતુના અંતિમ છેડા છે જે સંકેતોને બીજા કોષમાં મોકલે છે.
કંડરા એ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડે છે. તેથી,તે ચેતાકોષનો ભાગ નથી.

(A) એરિઓલર પેશી એ એક પ્રકારની શિથિલ સંયોજક પેશી છે જે ત્વચા અને સ્નાયુઓની વચ્ચે,રુધિરવાહિનીઓ અને ચેતાઓ તેમજ અસ્થિમજ્જાની આસપાસ જોવા મળે છે.
તે અંગોની વચ્ચે આધાર આપતી અને પેકિંગ પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ઈજા પછી પેશીઓના સમારકામમાં મદદ કરે છે અને અંગોની અંદરની ખાલી જગ્યા ભરે છે,જે માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે.

(B) આ વિધાન ખોટું છે.
મગજ,કરોડરજ્જુ અને ચેતાઓ ચેતાતંત્રના ભાગો છે અને તે ચેતાપેશીના બનેલા હોય છે,જે ચેતાકોષો (neurons) અને ચેતાધારક કોષો (neuroglial cells) ની બનેલી હોય છે. સ્નાયુ પેશી હલનચલન અને સંકોચન માટે જવાબદાર છે,જ્યારે ચેતાપેશી વિદ્યુત આવેગોના વહન માટે જવાબદાર છે.

(A) આ વિધાન ખરું છે.
ચેતાકોષો,જેમને ન્યુરોન્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે ચેતાતંત્રના રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમો છે.
તેઓ શરીરના વિવિધ ભાગોમાં વિદ્યુત આવેગોનું વહન કરવા માટે વિશિષ્ટ રીતે રચાયેલા કોષો છે.
કેટલાક ચેતાકોષો,જેમ કે કરોડરજ્જુથી પગના સ્નાયુઓ સુધી વિસ્તરેલા કોષો,$1 \text{ મીટર}$ કે તેથી વધુ લંબાઈ ધરાવી શકે છે,જે તેમને માનવ શરીરના સૌથી લાંબા કોષોમાંના એક બનાવે છે.

(TRUE) આ વિધાન $True$ (સાચું) છે.
હૃદયના સ્નાયુઓ (Cardiac muscles) એ અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે જે હૃદયમાં જોવા મળે છે.
આ સ્નાયુઓ જન્મથી મૃત્યુ સુધી થાક્યા વગર સતત લયબદ્ધ રીતે સંકોચન અને શિથિલન પામે છે,જે સમગ્ર શરીરમાં રુધિરનું સતત પમ્પિંગ સુનિશ્ચિત કરે છે.

(TRUE) સાચું. અધિચ્છદ પેશી શરીરનું રક્ષણાત્મક આવરણ બનાવે છે અને આંતરિક અંગો તથા પોલાણોનું અસ્તર બનાવે છે. તે એક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે અંદરની પેશીઓને યાંત્રિક ઈજા,સુકાઈ જવાથી અને ચેપથી બચાવે છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
અન્નનળી અને મુખનું અસ્તર સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ પેશી (stratified squamous epithelium) દ્વારા બનેલું હોય છે,ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી દ્વારા નહીં.
ઘનાકાર અધિચ્છદ પેશી સામાન્ય રીતે મૂત્રપિંડની નલિકાઓ અને લાળ ગ્રંથિઓની નલિકાઓના અસ્તરમાં જોવા મળે છે,જ્યાં તે યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
જૈવિક પેશીઓમાં,તમામ અધિચ્છદ કોષો લાક્ષણિક રીતે તેની નીચે આવેલી સંયોજક પેશીથી એક પાતળી,કોષવિહીન,બાહ્યકોષીય તંતુમય રચના દ્વારા અલગ થયેલા હોય છે જેને આધારકલા (basement membrane) કહેવામાં આવે છે. આ કલા માળખાકીય આધાર પૂરો પાડે છે અને અધિચ્છદ પેશી તથા તેની નીચેની પેશી વચ્ચે પદાર્થોના વહન માટે પસંદગીયુક્ત ગાળણ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(FALSE) આ વિધાન ખોટું છે.
દ્રઢોતક (Sclerenchyma) એ એક સ્થાયી પેશી છે જે વનસ્પતિના શરીરને યાંત્રિક મજબૂતી અને કઠિનતા પ્રદાન કરે છે.
તે જાડી અને લિગ્નિનયુક્ત કોષદીવાલ ધરાવતા મૃત કોષોની બનેલી હોય છે,જે વનસ્પતિને સખત અને મજબૂત બનાવે છે,નરમ કે લવચીક નહીં.
સ્થૂલકોણક (Collenchyma) પેશી વનસ્પતિને લવચીકતા પ્રદાન કરવા માટે જવાબદાર છે.

(TRUE) આ વિધાન $True$ (ખરું) છે.
$Collenchyma$ (સ્થૂલકોણક) એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક પ્રકારની સરળ સ્થાયી પેશી છે. તેના કોષો જીવંત અને લંબાયેલા હોય છે. આ કોષોના ખૂણાઓ પર સેલ્યુલોઝ,હેમિસેલ્યુલોઝ અને પેક્ટીનનું અનિયમિત સ્થૂલન જોવા મળે છે,જે વનસ્પતિના શરીરને યાંત્રિક આધાર અને નમનીયતા (flexibility) પ્રદાન કરે છે.

(TRUE) આ વિધાન ખરું છે.
જલીય વનસ્પતિઓમાં,મૃદુતક પેશીનો એક વિશિષ્ટ પ્રકાર જોવા મળે છે જેને વાયુતક (aerenchyma) કહેવામાં આવે છે.
આ કોષોમાં મોટી હવા ભરેલી ગુહાઓ અથવા અવકાશ હોય છે જે વાયુઓનો સંગ્રહ કરે છે,જે વનસ્પતિને તારકબળ (buoyancy) પૂરું પાડે છે.
આ તારકબળને કારણે જલીય વનસ્પતિઓ પાણીની સપાટી પર તરી શકે છે.

(C) એરિઓલર સંયોજક પેશી એ છૂટક સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે શરીરમાં વ્યાપકપણે ફેલાયેલી હોય છે.
તે ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો કરે છે:
$1$. તે અધિચ્છદ પેશી માટે આધારભૂત માળખું તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. તે અંગોની અંદરની ખાલી જગ્યા ભરવામાં મદદ કરે છે,જેનાથી બંધારણીય મજબૂતી મળે છે.
$3$. તે આંતરિક અંગોને તેમના સ્થાને જકડી રાખીને તેમને આધાર આપે છે.
$4$. તે ઈજા પછી પેશીઓના સમારકામમાં નોંધપાત્ર ભૂમિકા ભજવે છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા હોવાથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) કંકાલ સ્નાયુઓ એ રેખિત સ્નાયુ પેશીનો એક પ્રકાર છે જે દૈહિક ચેતાતંત્રના સ્વૈચ્છિક નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે.
આ સ્નાયુઓ મુખ્યત્વે કંડરા (tendons) દ્વારા કંકાલના હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે.
જ્યારે આ સ્નાયુઓ સંકોચાય છે,ત્યારે તેઓ હાડકાં પર ખેંચાણ પેદા કરે છે,જે શરીરના અંગોની હલનચલન શક્ય બનાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ (હાડકાં) છે.

(A) ચેતાકોષ એ ચેતાતંત્રનો રચનાત્મક અને ક્રિયાત્મક એકમ છે.
તે મુખ્ય ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: કોષકાય (cyton અથવા soma),શિખાતંતુઓ (dendrites) અને અક્ષતંતુ (axon).
કોષકાયમાં મધ્યસ્થ કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ (neuroplasm) હોય છે,જેની સાથે નિસલની કણિકાઓ (Nissl granules) જેવી અન્ય કોષીય અંગિકાઓ પણ જોવા મળે છે.
આમ,કોષકાય,કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ એ ત્રણેય ચેતાકોષના આવશ્યક ઘટકો હોવાથી,સાચો જવાબ 'આ તમામ' છે.

(B) ચેતાકોષ મુખ્ય ત્રણ ભાગોનો બનેલો છે: કોષકાય (Cyton),શિખાતંતુ (Dendrites) અને અક્ષતંતુ (Axon).
$1$. $Cyton$ (કોષકાય) માં કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ હોય છે.
$2$. $Dendrites$ (શિખાતંતુ) એ ટૂંકા,શાખાયુક્ત પ્રવર્ધો છે જે અન્ય ચેતાકોષો પાસેથી આવેલ આવેગોને ગ્રહણ કરે છે અને તેને કોષકાય તરફ વહન કરે છે.
$3$. $Axon$ (અક્ષતંતુ) એ એક લાંબો તંતુ છે જે આવેગોને કોષકાયથી દૂર લઈ જાય છે.
તેથી,ચેતાકોષના ટૂંકા શાખાયુક્ત ભાગોને શિખાતંતુ (Dendrites) કહેવામાં આવે છે.

(C) મેદપૂર્ણ પેશી (Adipose tissue) એ માનવ શરીરમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ પ્રકારની સંયોજક પેશી છે.
તેનું મુખ્ય કાર્ય ચરબીનો સંગ્રહ કરવાનું છે.
આ પેશીના કોષો,જેને એડિપોસાઇટ્સ કહેવામાં આવે છે,તે ચરબીના ગોલકોથી ભરેલા હોય છે.
આ પેશી શરીરની ગરમી જાળવી રાખવા માટે અવાહક તરીકે કાર્ય કરે છે અને આંતરિક અંગોને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(D) અસ્થિ આધારક એ એક સખત અને અપરિવર્તનીય પદાર્થ છે જે હાડકાંનું માળખું બનાવે છે.
તે મુખ્યત્વે અકાર્બનિક ક્ષારો,ખાસ કરીને કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસનું બનેલું હોય છે,જે હાઈડ્રોક્સિએપેટાઈટ સ્ફટિકોના સ્વરૂપમાં જમા થાય છે.
આ ખનિજો હાડકાંને તેની લાક્ષણિક કઠિનતા અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) સંકોચનશીલ પ્રોટીન,મુખ્યત્વે $Actin$ અને $Myosin$,સ્નાયુ તંતુઓના સંકોચન અને શિથિલન માટે જવાબદાર છે.
આ પ્રોટીન હલનચલન માટે આવશ્યક છે અને સ્નાયુ પેશીઓમાં વધુ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) ઐચ્છિક સ્નાયુઓ,જેને કંકાલ સ્નાયુઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે અને સજીવના સભાન નિયંત્રણ હેઠળ હોય છે.
આ સ્નાયુઓ શરીરના ભાગો,જેમ કે હાથ અને પગ (અંગો) ની હિલચાલ માટે જવાબદાર છે.
તેનાથી વિપરીત,અન્નનળી,આંખની કીકી અને ફેફસાની શ્વાસવાહિનીઓમાં અનૈચ્છિક (લીસા) સ્નાયુઓ હોય છે જે સભાન નિયંત્રણ વિના કાર્ય કરે છે.

(C) ચેતા પેશી ચેતા આવેગોના વહન માટે વિશિષ્ટ છે.
તે મુખ્યત્વે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ માં જોવા મળે છે, જેમાં $Brain$ (મગજ) અને $Spinal cord$ (કરોડરજ્જુ) નો સમાવેશ થાય છે, અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ માં જોવા મળે છે, જેમાં $Nerves$ (ચેતાઓ) નો સમાવેશ થાય છે।
$Tendons$ (કંડરા) એ એક પ્રકારની ઘટ્ટ નિયમિત સંયોજક પેશી છે જે સ્નાયુઓને હાડકાં સાથે જોડે છે।
તેથી, ચેતા પેશી કંડરામાં જોવા મળતી નથી।

(D) મૃદુતક (Parenchyma) એ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી એક પ્રકારની સરળ સ્થાયી પેશી છે.
આ કોષો જીવંત હોય છે અને સેલ્યુલોઝની બનેલી પાતળી કોષદીવાલ ધરાવે છે.
તેમને સાપેક્ષ રીતે અવિશિષ્ટ માનવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ સંગ્રહ,પ્રકાશસંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ જેવા વિવિધ કાર્યો કરે છે,અને તેઓમાં વિભાજન પામવાની ક્ષમતા જળવાયેલી રહે છે.
દ્રઢોતક (Sclerenchyma) થી વિપરીત,તેઓ લિગ્નિફાઇડ હોતા નથી,અને સ્થૂલકોણક (Collenchyma) થી વિપરીત,તેમની દીવાલો અસમાન રીતે જાડી હોતી નથી.

(B) વનસ્પતિઓમાં લવચીકતા $Collenchyma$ (સ્થૂલકોણક) પેશીને કારણે હોય છે.
$Collenchyma$ વનસ્પતિના વિવિધ ભાગો (જેમ કે કુમળા પ્રકાંડ અને પર્ણદંડ) ને તૂટ્યા વિના સરળતાથી વળવા દે છે.
તે વનસ્પતિના શરીરને યાંત્રિક આધાર અને સ્થિતિસ્થાપકતા બંને પ્રદાન કરે છે.
$Parenchyma$ ખોરાક સંગ્રહ અને પ્રકાશસંશ્લેષણમાં મદદ કરે છે.
$Sclerenchyma$ વનસ્પતિને સખત અને મજબૂત બનાવે છે.
$Chlorenchyma$ એ $Parenchyma$ નો એક પ્રકાર છે જેમાં હરિતદ્રવ્ય હોય છે,જે પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયામાં ભાગ લે છે.

(B) કોર્ક કોષો એ જૂના પ્રકાંડ અને મૂળના બાહ્ય રક્ષણાત્મક પેશીઓ છે.
જેમ જેમ આ કોષો પરિપક્વ થાય છે,તેમ તેમની કોષદીવાલમાં $Suberin$ નામનો મીણ જેવો પદાર્થ જમા થાય છે.
$Suberin$ એ એક જટિલ ચરબીયુક્ત પદાર્થ છે જે કોષદીવાલને પાણી અને વાયુઓ માટે અભેદ્ય બનાવે છે,જેનાથી પાણીનો વ્યય અટકે છે અને વનસ્પતિનું યાંત્રિક ઈજાઓ તથા સૂક્ષ્મજીવોના ચેપથી રક્ષણ થાય છે.

(C) સ્થળજ પર્યાવરણમાં વનસ્પતિઓનું અસ્તિત્વ મુખ્યત્વે ગુરુત્વાકર્ષણની વિરુદ્ધ પાણી,ખનિજો અને ખોરાકને લાંબા અંતર સુધી વહન કરવાની તેમની ક્ષમતા પર આધારિત છે.
આ કાર્ય વાહક પેશીઓ તરીકે ઓળખાતી જટિલ સ્થાયી પેશીઓની હાજરીને કારણે શક્ય બન્યું છે,જેમાં જલવાહક અને અન્નવાહક પેશીઓનો સમાવેશ થાય છે.
જલવાહક પેશી મૂળમાંથી પાણી અને ઓગળેલા ખનિજોને વનસ્પતિના હવાઈ ભાગો સુધી પહોંચાડવા માટે જવાબદાર છે,જ્યારે અન્નવાહક પેશી પાંદડામાંથી સંશ્લેષિત ખોરાકને વનસ્પતિના અન્ય ભાગોમાં પહોંચાડે છે.
આ પેશીઓ જમીન પર જીવન માટે જરૂરી માળખાકીય આધાર અને કાર્યક્ષમ વહન તંત્ર પૂરું પાડે છે.

(B) સ્થાયી પેશીઓ વર્ધનશીલ પેશીઓમાંથી બને છે.
વર્ધનશીલ પેશીઓ સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા કોષોની બનેલી હોય છે જે વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
જ્યારે આ કોષો વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે,ત્યારે તેઓ વિભેદન પામે છે અને પરિપક્વ થઈને સ્થાયી પેશીઓમાં ફેરવાય છે.
આ સ્થાયી પેશીઓ વનસ્પતિના શરીરમાં ચોક્કસ કાર્યો કરે છે અને ત્યારબાદ વધુ વિભાજન પામતી નથી.

(A) પ્રકાંડ અથવા મૂળની જાડાઈ (ઘેરાવો) માં થતી વૃદ્ધિને દ્વિતીય વૃદ્ધિ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા વનસ્પતિના શરીરની જાડાઈ વધારવા માટે મુખ્યત્વે જવાબદાર છે.
પાર્શ્વ વર્ધનશીલ પેશી (Lateral meristem),જેને એમ્બિયમ (cambium) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે આ દ્વિતીય વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર વિશિષ્ટ પ્રકારની વર્ધનશીલ પેશી છે.
અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી (Apical meristem) પ્રકાંડ અને મૂળની લંબાઈ (પ્રાથમિક વૃદ્ધિ) વધારવા માટે જવાબદાર છે.
આંતરવિષ્ટ વર્ધનશીલ પેશી (Intercalary meristem) આંતરગાંઠો પાસે જોવા મળે છે અને તે પાંદડા અને ડાળીઓની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ છે.

(B) કોર્ક કોષો (છાલ) મૃત હોય છે અને આંતરકોષીય અવકાશ વગર સઘન રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.
તેમની કોષદીવાલ $Suberin$ નામના રાસાયણિક પદાર્થના જમા થવાથી જાડી બને છે.
$Suberin$ એ મીણ જેવો,જલવિરાગી પદાર્થ છે જે છાલના કોષોને પાણી અને વાયુઓ માટે અભેદ્ય બનાવે છે,જેનાથી વનસ્પતિને યાંત્રિક ઈજાઓથી રક્ષણ મળે છે અને પાણીનો વ્યય અટકે છે.

(C) દ્રઢોતક (Sclerenchyma) એ વનસ્પતિઓમાં એક પ્રકારની સ્થાયી પેશી છે જે પરિપક્વતા સમયે મૃત કોષો ધરાવે છે.
આ કોષોમાં જાડી,લિગ્નિનયુક્ત ગૌણ કોષદીવાલ હોય છે જે વનસ્પતિના શરીરને માળખાકીય આધાર અને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે.
તેનાથી વિપરીત,મૃદુતક અને સ્થૂલકોણક એ જીવંત પેશીઓ છે,અને અધિચ્છદ પેશી એ પ્રાણી પેશીનો એક પ્રકાર છે,વનસ્પતિ પેશી નથી.

(D) ખોટું વાક્ય એ છે કે $\text{અગ્રસ્થ}$ (Apical) અને $\text{આંતરવિષ્ટ}$ (Intercalary) વર્ધનશીલ પેશીઓ સ્થાયી પેશીઓ છે。
$\text{અગ્રસ્થ}$ અને $\text{આંતરવિષ્ટ}$ વર્ધનશીલ પેશીઓ એ $\text{વર્ધનશીલ}$ પેશીઓના પ્રકારો છે, જે સતત વિભાજન પામતી પેશીઓ છે。
$\text{સ્થાયી}$ પેશીઓ એવી પેશીઓ છે જેણે વિભાજન કરવાની ક્ષમતા ગુમાવી દીધી છે અને ચોક્કસ આકાર, કદ અને કાર્ય પ્રાપ્ત કર્યું છે。
$\text{મૃદુતક}$ કોષોમાં સામાન્ય રીતે આંતરકોષીય અવકાશ હોય છે。
$\text{સ્થૂલકોણક}$ કોષોમાં $\text{પેક્ટીન}$ અને $\text{સેલ્યુલોઝ}$ ના જમા થવાને કારણે ખૂણાઓ પર અનિયમિત જાડાઈ જોવા મળે છે。
$\text{વર્ધનશીલ}$ કોષો નાના હોય છે, ઘટ્ટ કોષરસ ધરાવે છે અને ઝડપી વિભાજન માટે તેમના પ્રારંભિક તબક્કે રસધાનીઓનો અભાવ હોય છે。

(B) $Tracheids$ (વાહિનીકી) ની કોષદીવાલમાં ગર્ત (pits) જોવા મળે છે,પરંતુ તેને $Sieve$ $tubes$ (ચાલની નલિકા) ની ચાલની પટ્ટીઓ અથવા $Vessels$ (વાહિની) ના ખુલ્લા છેડાઓની જેમ 'છિદ્રાળુ' ગણવામાં આવતી નથી. વનસ્પતિ શરીરરચનાના સંદર્ભમાં,$Tracheids$ એ લાંબા,અણીદાર છેડા ધરાવતા કોષો છે જેની દીવાલ લિગ્નિનયુક્ત હોય છે અને તેમાં $Vessels$ કે $Sieve$ $tubes$ જેવી મોટી ખુલ્લી છિદ્રાળુ રચનાઓનો અભાવ હોય છે. $Companion$ $cells$ (સાથી કોષો) એ $Sieve$ $tubes$ સાથે જોડાયેલા જીવંત મૃદુતકીય કોષો છે અને તેમાં પણ છિદ્રાળુ દીવાલ હોતી નથી. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$Tracheids$ એ અનાવૃત બીજધારી અને ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં મુખ્ય વહન કરતા ઘટકો છે જેમાં આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓની $Vessels$ જેવી સાચી છિદ્રાળુ પટ્ટીઓનો અભાવ હોય છે.

(B) આંતરડાનું અંદરનું સ્તર સ્તંભાકાર અધિચ્છદીય કોષોનું બનેલું હોય છે.
આ કોષો ઊંચા અને સ્તંભ જેવા હોય છે,જે પોષક તત્વોના શોષણ અને ઉત્સેચકોના સ્ત્રાવ માટે મોટી સપાટી પૂરી પાડે છે.
તેથી,આંતરડામાં પાચિત ખોરાકના શોષણ માટે સ્તંભાકાર અધિચ્છદ જવાબદાર છે.

(C) જ્યારે સાંધા બનાવતા હાડકાં તેમની સામાન્ય સ્થિતિમાંથી બહાર નીકળી જાય ત્યારે તેને ડિસલોકેશન (ખસી જવું) કહેવામાં આવે છે.
અસ્થિબંધ (Ligament) એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે એક હાડકાને બીજા હાડકા સાથે જોડે છે.
તે સાંધાઓને સ્થિરતા પ્રદાન કરે છે.
જ્યારે અકસ્માતને કારણે અસ્થિબંધ તૂટી જાય છે,ત્યારે તે અસ્થિબંધ દ્વારા જોડાયેલા હાડકાં તેમનો માળખાકીય આધાર અને ગોઠવણી ગુમાવે છે,જેના પરિણામે હાડકાં ખસી જાય છે.
તેથી,અસ્થિબંધનું તૂટવું એ હાડકાં ખસી જવા માટેનું સૌથી સંભવિત કારણ છે.

(D) હૃદસ્નાયુ એ સાચો જવાબ છે.
હૃદસ્નાયુઓ હૃદયમાં જોવા મળતા અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે.
આ સ્નાયુઓ વ્યક્તિના જીવનભર થાક્યા વગર લયબદ્ધ રીતે સંકોચન અને શિથિલન પામે છે.
કંકાલ સ્નાયુઓ અને ઐચ્છિક સ્નાયુઓ (જે સમાન છે) સતત કામ કર્યા પછી થોડા સમયમાં થાકી જાય છે.
અરેખિત સ્નાયુઓ પણ અનૈચ્છિક છે પરંતુ તે આંતરિક અંગોની દીવાલોમાં જોવા મળે છે અને હૃદસ્નાયુની જેમ સતત લયબદ્ધ અને અવિરત સંકોચન દર્શાવતા નથી.

(A) કાસ્થિ એ એક વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે શરીરના વિવિધ ભાગોને માળખાકીય આધાર અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
$1$. $Chondrocytes$ (કોન્ડ્રોસાઇટ્સ) એ કાસ્થિના આધારક (matrix) માં જોવા મળતા વિશિષ્ટ કોષો છે.
$2$. $Mast$ $cells$ (માસ્ટ કોષો) અને $Basophils$ (બેસોફિલ્સ) એ શ્વેત રક્તકણોના પ્રકારો છે જે રોગપ્રતિકારક પ્રતિભાવોમાં સામેલ હોય છે અને તે સંયોજક પેશી અથવા રુધિરમાં જોવા મળે છે.
$3$. $Osteocytes$ (ઓસ્ટિઓસાઇટ્સ) એ અસ્થિ પેશીમાં જોવા મળતા પરિપક્વ અસ્થિ કોષો છે.
તેથી,કાસ્થિ પેશીમાં જોવા મળતો સાચો કોષ પ્રકાર $Chondrocytes$ છે.

(B) અન્નવાહક પેશી એ વનસ્પતિઓમાં ખોરાકના વહન માટે જવાબદાર જટિલ સ્થાયી પેશી છે.
તે ચાર પ્રકારના ઘટકોની બનેલી છે: ચાલની નલિકાઓ,સાથી કોષો,અન્નવાહક મૃદુતક અને અન્નવાહક તંતુઓ.
આમાંથી,ચાલની નલિકાઓ,સાથી કોષો અને અન્નવાહક મૃદુતક જીવંત કોષો છે.
અન્નવાહક તંતુઓ (જેને બાસ્ટ તંતુઓ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ અન્નવાહક પેશીમાં પુખ્તાવસ્થાએ હાજર રહેલા એકમાત્ર મૃત ઘટકો છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) પરિપક્વ સસ્તન રક્તકણો $(RBCs)$ માં,હિમોગ્લોબિન માટે વધુ જગ્યા પૂરી પાડવા માટે કોષકેન્દ્ર દૂર થાય છે.
જલવાહક પેશીમાં,પરિપક્વ વાહિની ઘટકો મૃત હોય છે અને તેમાં કોષકેન્દ્ર હોતું નથી.
અન્નવાહક પેશીમાં,પરિપક્વ ચાલની નલિકાના કોષો ખોરાકના વહનને સરળ બનાવવા માટે તેમનું કોષકેન્દ્ર ગુમાવે છે.
સાથી કોષો એ વિશિષ્ટ મૃદુત્તકીય કોષો છે જે જીવંત રહે છે અને બાજુના ચાલની નલિકાના કોષોની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓને ટેકો આપવા માટે પરિપક્વતા સમયે તેમનું કોષકેન્દ્ર જાળવી રાખે છે.

(D) રણના છોડમાં,અધિસ્તર (epidermis) ઘણીવાર $Cuticle$ તરીકે ઓળખાતા જાડા,મીણ જેવા,પાણી-પ્રતિકારક સ્તર દ્વારા આવરી લેવામાં આવે છે.
આ $Cuticle$ $Cutin$ નામની ચરબીયુક્ત પદાર્થની બનેલી હોય છે.
તે એક રક્ષણાત્મક અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે જે છોડની સપાટી પરથી બાષ્પોત્સર્જન (પાણી ગુમાવવાનો દર) નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે,જે છોડને શુષ્ક વાતાવરણમાં પાણી બચાવવામાં મદદ કરે છે.

(A) અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ તે છે જેની પ્રવૃત્તિ સજીવના સભાન નિયંત્રણ હેઠળ હોતી નથી.
$(i)$ રેખિત સ્નાયુઓ (કંકાલ સ્નાયુઓ) ઐચ્છિક છે,કારણ કે તે હાડકાં સાથે જોડાયેલા હોય છે અને દૈહિક ચેતાતંત્ર દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે.
$(ii)$ અરેખિત સ્નાયુઓ અનૈચ્છિક છે; તે જઠર અને રુધિરવાહિનીઓ જેવા આંતરિક અંગોની દીવાલોમાં જોવા મળે છે.
$(iii)$ હૃદસ્નાયુઓ અનૈચ્છિક છે; તે હૃદયમાં જોવા મળે છે અને સભાન પ્રયત્ન વિના લયબદ્ધ રીતે સંકોચન પામે છે.
$(iv)$ કંકાલ સ્નાયુઓ ઐચ્છિક છે.
તેથી,$(ii)$ અને $(iii)$ અનૈચ્છિક સ્નાયુઓ છે.

(B) વર્ધનશીલ પેશીઓ એવા કોષોનો સમૂહ છે જે સતત વિભાજન પામવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
આ પેશીઓ વનસ્પતિના શરીરના ચોક્કસ ભાગોમાં જ જોવા મળે છે,જેમ કે મૂળ અને પ્રકાંડની ટોચ,જેને અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી કહેવામાં આવે છે.
તેઓ સક્રિયપણે કોષ વિભાજનમાં ભાગ લેતા હોવાથી,તેઓ વનસ્પતિની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,તેમને સ્થાનિક અને સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા કોષો તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.

(C) અધિસ્તર એ વનસ્પતિમાં કોષોનું સૌથી બહારનું સ્તર છે. તેના મુખ્ય કાર્યો નીચે મુજબ છે:
$1$. રક્ષણ: તે અંદરના પેશીઓને યાંત્રિક ઈજા,રોગકારકો અને પ્રતિકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓથી સુરક્ષિત રાખે છે.
$2$. વાયુઓનું વિનિમય: અધિસ્તરમાં હાજર વાયુરંધ્રો (stomata) વાયુઓ ($O_2$ અને $CO_2$) ના વિનિમયમાં મદદ કરે છે.
$3$. બાષ્પોત્સર્જન: વાયુરંધ્રો પાણીની વરાળ સ્વરૂપે થતા વ્યયનું પણ નિયમન કરે છે.
$4$. પાણીનું વહન એ $Xylem$ (જલવાહક) પેશીનું મુખ્ય કાર્ય છે,અધિસ્તરનું નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(D) $1$. રુધિર એક પ્રવાહી સંયોજક પેશી છે જેમાં આધારક તરીકે રુધિરરસ (plasma) હોય છે,જે પ્રોટીન,ક્ષાર અને અંતઃસ્ત્રાવો ધરાવે છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. અસ્થિબંધ (ligaments) એ વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે બે અસ્થિઓને એકબીજા સાથે જોડે છે. તેથી,વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. કાસ્થિ (cartilage) એ કંકાલ સંયોજક પેશીનો એક પ્રકાર છે જે તેના ઘન પરંતુ લવચીક આધારક દ્વારા ઓળખાય છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું છે.
$4$. કંડરા (tendons) એ ખૂબ જ મજબૂત અને મર્યાદિત લવચીકતા ધરાવતી તંતુમય સંયોજક પેશી છે,જે સ્નાયુઓને અસ્થિ સાથે જોડે છે. તે તંતુવિહીન કે બરડ હોતા નથી. તેથી,વિધાન $D$ ખોટું છે.

(A) કાસ્થિ એ એક પ્રકારની વિશિષ્ટ સંયોજક પેશી છે જે શરીરના વિવિધ ભાગોને આધાર અને લવચીકતા પ્રદાન કરે છે.
તે નાક,કાન,સ્વરપેટી (Larynx) અને લાંબા હાડકાંના છેડાઓ પર (આર્ટિક્યુલર કાસ્થિ) જોવા મળે છે.
મૂત્રપિંડ (Kidney) એ મુખ્યત્વે અધિચ્છદ પેશી,સંયોજક પેશી અને રુધિરવાહિનીઓનું બનેલું અંગ છે,પરંતુ તેમાં કાસ્થિ હોતું નથી.
તેથી,સાચો જવાબ $A$ (મૂત્રપિંડ) છે.