Mix Examples of General Principles and processes of Isolation of Elements Questions in Gujarati

(D) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$A$. સલ્ફ્યુરિક એસિડ $iv$. સંપર્ક પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
$B$. સ્ટીલ $ii$. બેસેમર પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
$C$. સોડિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ ઐતિહાસિક રીતે $iii$. લેબ્લાન્ક પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવતું હતું.
$D$. એમોનિયા $i$. હેબર પ્રક્રિયા દ્વારા બનાવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી જોડી $A-iv, B-ii, C-iii, D-i$ છે.

(B) અયસ્કમાંથી ધાતુનું નિષ્કર્ષણ ઘણી પ્રક્રિયાઓ જેવી કે સાંદ્રણ,ભૂંજન/કેલ્સિનેશન,રિડક્શન અને શુદ્ધિકરણ દ્વારા થાય છે.
$A$. $ZnCO_3 \rightarrow Zn$ માં કેલ્સિનેશન અને ત્યારબાદ રિડક્શનનો સમાવેશ થાય છે ($2$ પગલાં).
$B$. $CuFeS_2 \rightarrow Cu$ માં સાંદ્રણ,ભૂંજન,સ્મેલ્ટિંગ,બેસેમરાઇઝેશન અને વિદ્યુતવિભાજનીય શુદ્ધિકરણનો સમાવેશ થાય છે ($2$ થી વધુ પગલાં).
$C$. $PbS \rightarrow Pb$ માં ભૂંજન અને ત્યારબાદ રિડક્શનનો સમાવેશ થાય છે ($2$ પગલાં).
આમ,$CuFeS_2$ ના નિષ્કર્ષણમાં બેથી વધુ ધાતુશાસ્ત્રીય પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) લોખંડના ધાતુશાસ્ત્રમાં,ચૂનાનો પથ્થર $(CaCO_3)$ ફ્લક્સ તરીકે બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
ભઠ્ઠીની અંદર,$CaCO_3$ નું વિઘટન થઈને ચૂનો $(CaO)$ અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ $(CO_2)$ બને છે:
$CaCO_3 \rightarrow CaO + CO_2$
ત્યારબાદ ચૂનો $(CaO)$ સિલિકા $(SiO_2)$ સાથે પ્રતિક્રિયા આપે છે,જે કાચી ધાતુમાં રહેલી એસિડિક અશુદ્ધિ (ગેંગ) છે,અને કેલ્શિયમ સિલિકેટ $(CaSiO_3)$ બનાવે છે:
$CaO + SiO_2 \rightarrow CaSiO_3$
આ કેલ્શિયમ સિલિકેટ $(CaSiO_3)$ ને સ્લેગ (ધાતુમલ) કહેવામાં આવે છે,જે પીગળેલું હોય છે અને પીગળેલા લોખંડની ઉપર તરે છે.
તેથી,કેલ્શિયમ આયનો સ્લેગમાં જોવા મળે છે.

(D) ઓછા ગ્રેડની કાચી ધાતુમાંથી લેડ મેળવવા માટે નીચેના સોપાન અનુસરવામાં આવે છે:
$1$. ફીણ પ્લવન પદ્ધતિ $(a)$: અશુદ્ધિઓ દૂર કરીને કાચી ધાતુનું સંકેન્દ્રણ કરવા માટે.
$2$. ભૂંજન $(c)$: સંકેન્દ્રિત કાચી ધાતુને હવાની હાજરીમાં ગરમ કરીને લેડ સલ્ફાઈડ $(PbS)$ નું લેડ ઓક્સાઈડ $(PbO)$ માં રૂપાંતર કરવા માટે.
$3$. સ્મેલ્ટિંગ $(f)$: ભૂંજેલી કાચી ધાતુનું કોક $(C)$ વડે રિડક્શન કરીને ધાતુમય લેડ $(Pb)$ મેળવવા માટે.
તેથી,સાચો ક્રમ $a$ $\rightarrow c$ $\rightarrow f$ છે.

(A) સાચું: ક્યુપલેશન પ્રક્રિયામાં,લેડનું $PbO$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે અને તેને દૂર કરવામાં આવે છે,જેથી શુદ્ધ સિલ્વર બાકી રહે છે.
$(b)$ સાચું: ફીણ પ્લવન પદ્ધતિનો ઉપયોગ ચોક્કસ એક્ટિવેટરનો ઉપયોગ કરીને નોન-સલ્ફાઇડ અયસ્ક (જેમ કે ઓક્સાઇડ અથવા કાર્બોનેટ) માટે કરી શકાય છે.
$(c)$ ખોટું: $Pb$ ના વિદ્યુતવિભાજનીય શુદ્ધિકરણ માટે વપરાતું ઇલેક્ટ્રોલાઇટ $PbSiF_6$ અને $H_2SiF_6$ છે,$PbSO_4$ નથી.
$(d)$ સાચું: એલિન્ગમ આકૃતિ મુજબ,એક ધાતુ ફક્ત તેની ઉપર રહેલી ધાતુના ઓક્સાઇડનું રિડક્શન કરી શકે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $T, T, F, T$ છે.

(D) પાયરો મેટલર્જીમાં ઊંચા તાપમાને અયસ્કને ગરમ કરીને ધાતુઓનું નિષ્કર્ષણ કરવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં $Fe$ (આયર્ન) માટે થાય છે.
હાઇડ્રો મેટલર્જીમાં જલીય દ્રાવણોનો ઉપયોગ કરીને ધાતુઓનું નિષ્કર્ષણ કરવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ સાયનાઇડ લીચિંગ દ્વારા $Au$ (સોનું) માટે થાય છે.
આથી બંને વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) ઝિંક બ્લેન્ડ $(ZnS)$ માંથી ઝિંક મેળવવાની પ્રક્રિયામાં નીચેના સોપાનનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. $Froth \ flotation \ method$ દ્વારા કાચી ધાતુનું સંકેન્દ્રણ.
$2$. $ZnS$ ને $ZnO$ માં રૂપાંતરિત કરવા માટે $Roasting$ (ભુંજન).
$3$. ઝિંક ધાતુ મેળવવા માટે કોક સાથે $ZnO$ નું $Smelting$ (રિડક્શન).
$4$. મેળવેલ ઝિંકને $Distillation$ (નિસ્યંદન) દ્વારા શુદ્ધ કરવામાં આવે છે.
આમ,આપેલી તમામ પદ્ધતિઓ ઝિંક મેળવવાની પ્રક્રિયામાં વપરાય છે. $Froth \ flotation$ એ સંકેન્દ્રણની પદ્ધતિ છે,નિષ્કર્ષણની નહીં.

(D) એલિંગહામ આકૃતિઓ એ તાપમાન સાથે સંયોજનોના નિર્માણની પ્રમાણિત ગિબ્સ મુક્ત ઉર્જા $({\Delta}G^{\circ})$ માં થતા ફેરફારનું ગ્રાફિકલ નિરૂપણ છે.
તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે યોગ્ય રિડક્શન કર્તાનો ઉપયોગ કરીને ધાતુના ઓક્સાઇડ,સલ્ફાઇડ અને હેલાઇડના રિડક્શનની શક્યતાની આગાહી કરવા માટે થાય છે.
તેથી,એલિંગહામ આકૃતિઓ આ તમામ પ્રકારના સંયોજનો માટે દોરી શકાય છે.

(B) એલીંગહામ આલેખના સિદ્ધાંત મુજબ,જો રિડક્શન કરતા પદાર્થની રેખા તે તાપમાને ધાતુના ઓક્સાઈડની રેખાની નીચે હોય,તો ધાતુના ઓક્સાઈડનું રિડક્શન થઈ શકે છે.
$1$. કારણ કે $M$ નો ઓક્સાઈડ $800\, ^\circ C$ સુધી કાર્બન દ્વારા રિડક્શન પામી શકતો નથી,તેથી $M$ ની રેખા $800\, ^\circ C$ સુધી $C \rightarrow CO_2$ અને $C \rightarrow CO$ ની રેખાઓની નીચે હોવી જોઈએ.
$2$. કારણ કે $M$ નો ઓક્સાઈડ $800\, ^\circ C$ થી નીચે $Al$ દ્વારા રિડક્શન પામી શકે છે,તેથી $800\, ^\circ C$ થી નીચેના તાપમાને $Al$ ની રેખા $M$ ની રેખાની નીચે હોવી જોઈએ.
$3$. આ બંનેને જોડતા,$M$ ની રેખા $Al$ ની રેખાની ઉપર પરંતુ $800\, ^\circ C$ થી નીચેના તાપમાને કાર્બન ઓક્સિડેશનની રેખાઓની નીચે હોવી જોઈએ. આ સ્થિતિ વિકલ્પ $B$ માં દર્શાવેલ આલેખ સાથે સુસંગત છે.

(A) બેસેમર પ્રક્રિયા એ ધાતુઓના નિષ્કર્ષણ અને શુદ્ધિકરણ માટે વપરાતી એક ધાતુશાસ્ત્રીય પ્રક્રિયા છે.
તેમાં અશુદ્ધિઓને ઓક્સિડાઇઝ કરવા માટે પીગળેલી ધાતુમાંથી હવા પસાર કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા મુખ્યત્વે પિગ આયર્નમાંથી સ્ટીલ $(Fe)$ બનાવવા અને કોપર મેટમાંથી કોપર $(Cu)$ મેળવવા માટે બેસેમર કન્વર્ટરમાં કરવામાં આવે છે.
તેથી,બેસેમરાઇઝેશન $Fe$ અને $Cu$ માટે કરવામાં આવે છે.

(D) વિધાન $(a)$ ખોટું છે કારણ કે કેલ્સિનેશન અને રોસ્ટિંગ સામાન્ય રીતે રિવર્બરેટરી ફર્નેસમાં કરવામાં આવે છે,બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં નહીં.
વિધાન $(b)$ સાચું છે; અયસ્કમાં રહેલી અશુદ્ધિઓ જેવી કે રેતી,માટી અથવા ખડકોને ગેંગ અથવા મેટ્રિક્સ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે; ફ્રોથ ફ્લોટેશન પ્રક્રિયા ખાસ કરીને સલ્ફાઇડ અયસ્કના સંકેન્દ્રણ માટે વપરાય છે,જે તેલ દ્વારા અયસ્કના કણોના પસંદગીયુક્ત ભીના થવાના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે.
તેથી,બંને $(b)$ અને $(c)$ સાચા વિધાનો છે.

(C) લોખંડના હેમેટાઈટ $(Fe_2O_3)$ અયસ્કમાંથી નિષ્કર્ષણમાં,$SiO_2$ એ અશુદ્ધિ (ગેંગ) છે જેને દૂર કરવા માટે $CaO$ જેવા ફ્લક્સનો ઉપયોગ કરીને $CaSiO_3$ સ્લેગ બનાવવામાં આવે છે. તેથી,લોખંડના નિષ્કર્ષણમાં $SiO_2$ અનિચ્છનીય છે.
કોપર પાયરાઈટ્સ $(CuFeS_2)$ માંથી કોપરના નિષ્કર્ષણમાં,ભૂંજન દરમિયાન $FeO$ અશુદ્ધિ તરીકે ઉત્પન્ન થાય છે. $FeO$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $FeSiO_3$ (સ્લેગ) બનાવવા માટે $SiO_2$ ને ફ્લક્સ તરીકે ઉમેરવામાં આવે છે,જે સરળતાથી દૂર કરી શકાય છે. આમ,કોપરના નિષ્કર્ષણમાં $SiO_2$ એક ઈચ્છનીય પદાર્થ છે.

(C) વાન આર્કેલ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ટાઇટેનિયમ $(Ti)$ અને ઝિર્કોનિયમ $(Zr)$ જેવી ધાતુઓના શુદ્ધિકરણ માટે થાય છે. તેથી,$(a-2)$.
$(b)$ સોલ્વે પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ ના ઉત્પાદન માટે થાય છે. તેથી,$(b-3)$.
$(c)$ ક્યુપલેશન એ લેડ $(Pb)$ માંથી સિલ્વર $(Ag)$ ના શુદ્ધિકરણ માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે. તેથી,$(c-5)$.
$(d)$ પોલિંગ એ બ્લિસ્ટર કોપર માંથી ક્યુપ્રસ ઓક્સાઇડ $(Cu_2O)$ દૂર કરવા માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે. તેથી,$(d-4)$.
તેથી,સાચી જોડ $(a-2, b-3, c-5, d-4)$ છે.

(D) વર્ણવેલ પ્રક્રિયાને $quenching$ (ઝડપી ઠંડક) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે સ્ટીલને ઊંચા તાપમાને (લાલ ગરમ) ગરમ કરવામાં આવે છે અને પછી તેને ઠંડા પાણી અથવા તેલમાં ડૂબાડીને ઝડપથી ઠંડુ કરવામાં આવે છે,ત્યારે સ્ટીલની આંતરિક રચના બદલાય છે. આ ઝડપી ઠંડક નરમ તબક્કાઓના નિર્માણને અટકાવે છે અને માર્ટેન્સાઇટના નિર્માણમાં પરિણમે છે,જે સ્ટીલનો ખૂબ જ સખત અને બરડ તબક્કો છે. તેથી,આ પ્રક્રિયા સ્ટીલને સખત અને બરડ બનાવે છે.

(C) $(i)$ $Cu_2S$ નું રિડક્શન $Cu_2O$ દ્વારા થાય છે (સ્વયં-રિડક્શન),$FeS$ દ્વારા નહીં. $FeS$ નો ઉપયોગ $FeO$ ને સ્લેગ તરીકે દૂર કરવા માટે થાય છે. તેથી,વિધાન $(i)$ $F$ છે.
$(ii)$ $FeCrO_4$ (ક્રોમાઇટ) ચુંબકીય છે,અને $SnO_2$ (કેસિટેરાઇટ) અચુંબકીય છે. તેથી,ચુંબકીય અલગીકરણનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી,વિધાન $(ii)$ $T$ છે.
$(iii)$ $Cu$ નું નિષ્કર્ષણ $Cu_2S$ અને $Cu_2O$ ના સ્વયં-રિડક્શન દ્વારા થાય છે,અને $Hg$ નું નિષ્કર્ષણ $HgS$ ને શેકીને $HgO$ માં ફેરવીને ત્યારબાદ સ્વયં-રિડક્શન દ્વારા થાય છે. તેથી,વિધાન $(iii)$ $T$ છે.
$(iv)$ કેસિટેરાઇટ $SnO_2$ છે અને રૂટાઇલ $TiO_2$ છે. બંને ઓક્સાઇડ અયસ્ક છે. તેથી,વિધાન $(iv)$ $T$ છે.
સાચો ક્રમ $FTTT$ છે.

(D) વિધાન $A$ સાચું છે: લિક્વેશનનો ઉપયોગ અશુદ્ધિઓની તુલનામાં નીચા ગલનબિંદુ ધરાવતી ધાતુઓ (જેમ કે $Sn, Pb, Bi$) માટે થાય છે.
વિધાન $B$ સાચું છે: $Fe_3C$ (સિમેન્ટાઈટ) નું નિર્માણ સ્ટીલની કઠિનતા વધારે છે.
વિધાન $C$ સાચું છે: $Hg$ અને $Cu$ જેવી ધાતુઓ સ્વતઃ-રિડક્શન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
વિધાન $D$ ખોટું છે: એમાલગમેશન પદ્ધતિ ખાસ કરીને $Au$ અને $Ag$ જેવી ઉમદા ધાતુઓના નિષ્કર્ષણ અને શુદ્ધિકરણ માટે વપરાય છે કારણ કે તે પારો (mercury) સાથે એમાલગમ બનાવે છે.

(B) $I$. વિસ્ફોટક: $Pb(NO_3)_2$ ગરમ કરવા પર વિસ્ફોટક હોવાનું જાણીતું છે.
$II$. સ્વ-રિડક્શન: $Cu$ તેના સલ્ફાઈડ અયસ્કમાંથી સ્વ-રિડક્શન પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
$III$. ચુંબકીય પદાર્થ: $Fe_3O_4$ (મેગ્નેટાઈટ) એક જાણીતો ચુંબકીય પદાર્થ છે.
$IV$. વર્ડિગ્રિસ: $Cu(CH_3COO)_2 \cdot Cu(OH)_2$ એ વર્ડિગ્રિસનું રાસાયણિક સૂત્ર છે,જે તાંબાની સપાટી પર બનતું લીલા રંગનું રંજકદ્રવ્ય છે.
તેથી,સાચી જોડ $I-D, II-A, III-B, IV-C$ છે.

(A) $1)$ જર્મન સિલ્વરમાં સિલ્વરની ટકાવારી $0 \%$ હોય છે.
$2)$ જર્મન સિલ્વર એ કોપર,ઝિંક અને નિકલની મિશ્રધાતુ છે. તેનું સામાન્ય બંધારણ આશરે $50 \%$ થી $61.6 \%$ કોપર,$19 \%$ થી $17.2 \%$ ઝિંક અને $30 \%$ થી $21.1 \%$ નિકલનું હોય છે.
$3)$ તેના નામ છતાં,તેમાં સિલ્વર હોતું નથી. તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.

(B) હેમેટાઇટ $(Fe_2O_3)$ માંથી લોખંડ મેળવવાની પ્રક્રિયામાં બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં કાર્બન મોનોક્સાઇડ $(CO)$ અથવા કોક $(C)$ નો ઉપયોગ કરીને આયર્ન ઓક્સાઇડનું રિડક્શન કરવામાં આવે છે. આ એક રિડક્શન પ્રક્રિયા છે.
ત્યારબાદ,પિગ આયર્નમાંથી સ્ટીલ બનાવવા માટે કાર્બન,સિલિકોન,મેંગેનીઝ,ફોસ્ફરસ અને સલ્ફર જેવી અશુદ્ધિઓને ઓક્સિડેશન દ્વારા દૂર કરવામાં આવે છે.
તેથી,સમગ્ર પ્રક્રિયામાં રિડક્શન (લોખંડ મેળવવા માટે) અને ત્યારબાદ ઓક્સિડેશન (તેને સ્ટીલમાં શુદ્ધ કરવા માટે) નો સમાવેશ થાય છે.

(D) રેલ્વે વેગન એક્સલને ચારકોલ પાવડરમાં દબાયેલા લોખંડના સળિયાને ગરમ કરીને બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયાને કેસ હાર્ડનિંગ કહેવામાં આવે છે.
ઘડતર લોખંડની સપાટી પર સ્ટીલનું પડ જમા કરીને તેને સખત કરવાની પ્રક્રિયાને કેસ હાર્ડનિંગ કહેવામાં આવે છે. તે ઘડતર લોખંડને ચારકોલ જેવા કાર્બનયુક્ત પદાર્થોના સંપર્કમાં ગરમ કરીને કરવામાં આવે છે. આ સપાટી પર કાર્બનનું પ્રમાણ વધારે છે,જે તેને વધુ સખત અને ટકાઉ બનાવે છે.

(B) $I.$ સાયનાઇડ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ $Au$ (સોનું) અને $Ag$ (ચાંદી) ના નિષ્કર્ષણ માટે થાય છે.
$II.$ ફીણ પ્લવન પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ $HgS$ (સિન્નાબાર) જેવી સલ્ફાઇડ અયસ્કને સાંદ્ર કરવા માટે થાય છે.
$III.$ વિદ્યુતવિભાજનીય રિડક્શનનો ઉપયોગ $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) જેવી વધુ સક્રિય ધાતુઓના નિષ્કર્ષણ માટે થાય છે.
$IV.$ ઝોન રિફાઇનિંગનો ઉપયોગ $Ge$ (જર્મેનિયમ) અને $Si$ (સિલિકોન) જેવા અર્ધવાહકોના શુદ્ધિકરણ માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડ $I-(4), II-(2), III-(3), IV-(1)$ છે.

(D) આપેલ રાસાયણિક સમીકરણ મેકઆર્થર-ફોરેસ્ટ પ્રક્રિયા દર્શાવે છે,જેનો ઉપયોગ સોનું $(Au)$ અને ચાંદી $(Ag)$ જેવી ઉમદા ધાતુઓને તેમના અયસ્કમાંથી નિષ્કર્ષિત કરવા માટે થાય છે.
સાયનાઇડ દ્રાવણમાં આ ધાતુઓના ઓગળવા માટેનું સંતુલિત સમીકરણ છે:
$4M + 8CN^{-} + 2H_2O + O_2 \rightarrow 4[M(CN)_2]^- + 4OH^{-}$
અહીં,$M$ એ $Au$ અથવા $Ag$ દર્શાવે છે.
તેથી,$(a)$ અને $(b)$ બંને સાચા છે.

(C) નિષ્કર્ષણ ધાતુશાસ્ત્રમાં,જો એન્ટ્રોપીમાં ફેરફાર $(\Delta S)$ ધન હોય તો પ્રક્રિયા એન્ટ્રોપી દ્વારા સંચાલિત ગણાય છે,જે સામાન્ય રીતે ત્યારે થાય છે જ્યારે વાયુરૂપ નીપજોના મોલની સંખ્યા વાયુરૂપ પ્રક્રિયકોના મોલની સંખ્યા કરતા વધારે હોય.
$A$: $CaCO_{3} \cdot MgCO_{3(s)} \to CaO_{(s)} + MgO_{(s)} + 2CO_{2(g)}$. અહીં,$\Delta n_g = 2 - 0 = 2 > 0$. એન્ટ્રોપી વધે છે.
$B$: $C_{(s)} + CO_{2(g)} \to 2CO_{(g)}$. અહીં,$\Delta n_g = 2 - 1 = 1 > 0$. એન્ટ્રોપી વધે છે.
$C$: $2Cu_{2}S + 3O_{2(g)} \to 2Cu_{2}O + 2SO_{2(g)}$. અહીં,$\Delta n_g = 2 - 3 = -1 < 0$. એન્ટ્રોપી ઘટે છે.
$D$: $Ni(CO)_{4(g)} \to Ni_{(s)} + 4CO_{(g)}$. અહીં,$\Delta n_g = 4 - 1 = 3 > 0$. એન્ટ્રોપી વધે છે.
પ્રક્રિયા $C$ માં વાયુરૂપ મોલની સંખ્યામાં ઘટાડો થતો હોવાથી,તે એન્ટ્રોપી દ્વારા સંચાલિત નથી.

(A) મોનેલ મેટલ એ મુખ્યત્વે નિકલ ($Ni$,$65-70\%$) અને કોપર ($Cu$,$20-29\%$) ની બનેલી મિશ્રધાતુ છે,જેમાં આયર્ન અને મેંગેનીઝનું પ્રમાણ ઓછું હોય છે.
ગન મેટલ એ કોપર,ટીન અને ઝિંકની મિશ્રધાતુ છે.
સોલ્ડર એ લેડ અને ટીનની મિશ્રધાતુ છે.
$14$ કેરેટ સોનું એ સોનું,સિલ્વર અને કોપરની મિશ્રધાતુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(B) $1$. સેરુસાઇટ એ $PbCO_3$ છે,જેનું સંકેન્દ્રણ ગુરુત્વાકર્ષણ અલગીકરણ અથવા ફીણ પ્લવન દ્વારા થઈ શકે છે.
$2$. લોખંડના નિષ્કર્ષણમાં કેલ્સિનેશન અને સ્મેલ્ટિંગનો ઉપયોગ થાય છે,ભૂંજન (Roasting) નો નહીં. તેથી વિધાન $B$ ખોટું છે.
$3$. સર્પેક પ્રક્રિયા બોક્સાઈટના શુદ્ધિકરણ માટે વપરાય છે,જેમાં આડપેદાશ $AlN$ છે,સિલિકોન નહીં. તેથી વિધાન $C$ પણ ખોટું છે.
$4$. કેસિટેરાઈટ $(SnO_2)$ અને રૂટાઈલ $(TiO_2)$ ઓક્સાઈડ અયસ્ક છે.

(D) $1$. ફેણ પ્લવન પદ્ધતિ અયસ્ક અને ગેંગના કણોની તેલ અને પાણી દ્વારા ભીના થવાની ભિન્નતાના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે. આ સાચું છે.
$2$. $NaCN$ નો ઉપયોગ $PbS$ ની હાજરીમાં $ZnS$ ને ફેણ બનાવતા અટકાવવા માટે ડિપ્રેસન્ટ તરીકે થાય છે. આ સાચું છે.
$3$. કેલેમાઇન $ZnCO_3$ છે,જે કાર્બોનેટ અયસ્ક છે. આ સાચું છે.
$4$. મેલેકાઇટ એ કોપરની અયસ્ક છે જેનું સૂત્ર $CuCO_3 \cdot Cu(OH)_2$ છે. તેથી,તે $Zn$ ની અયસ્ક છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) . ચાંદી $(Ag)$ એક નિષ્ક્રિય ધાતુ છે અને તે પ્રકૃતિમાં મુક્ત અવસ્થામાં મળી આવે છે.
$B$. ક્રોમિયમ ઓક્સાઈડ $(Cr_2O_3)$ નું એલ્યુમિનોથર્મિક પ્રક્રિયા દ્વારા ક્રોમિયમ ધાતુમાં રિડક્શન થાય છે.
$C$. વાન આર્કેલ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ટાઇટેનિયમ $(Ti)$ અને ઝિર્કોનિયમ $(Zr)$ જેવી ધાતુઓના શુદ્ધિકરણ માટે થાય છે.
$D$. સ્વયં-રિડક્શન પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ પારો $(Hg)$,સીસું $(Pb)$ અને તાંબુ $(Cu)$ જેવી ઓછી વિદ્યુતધન ધાતુઓના સલ્ફાઈડ અયસ્ક માટે થાય છે.
તેથી,સાચી જોડી છે: $A-S, B-R, C-Q, D-P$.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$A$. ટીન $(Sn)$ નું નિષ્કર્ષણ તેના અયસ્ક કેસિટરાઇટ $(SnO_2)$ માંથી કાર્બન સાથે રિડક્શન (સ્મેલ્ટિંગ) દ્વારા કરવામાં આવે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$B$. એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ નું નિષ્કર્ષણ હોલ-હેરોલ્ટ પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે,જેમાં પીગળેલા ક્રાયોલાઇટ $(Na_3AlF_6)$ માં ઓગળેલા એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ નું વિદ્યુત વિભાજન કરવામાં આવે છે. તેમાં ઓક્સાઇડનું કાર્બન રિડક્શન સામેલ નથી. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
$C$. બેસેમરાઇઝેશન એ મુખ્યત્વે કોપર મેટમાંથી તાંબાના નિષ્કર્ષણ માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે. તે સીસાના નિષ્કર્ષણમાં સામેલ નથી. આ વિધાન સાચું છે.
$D$. ચાંદી $(Ag)$ નું નિષ્કર્ષણ મેક-આર્થર ફોરેસ્ટ સાયનાઇડ પ્રક્રિયા દ્વારા કરવામાં આવે છે,જેમાં અયસ્કને $NaCN$ અથવા $KCN$ ના મંદ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે. આ વિધાન સાચું છે.

(D) $1$. ટીન સ્ટોન $(SnO_2)$ અચુંબકીય છે,જ્યારે વોલ્ફ્રામાઈટ $(FeWO_4 + MnWO_4)$ ચુંબકીય છે. અચુંબકીય અયસ્કમાંથી ચુંબકીય અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે વિદ્યુતચુંબકીય અલગીકરણનો ઉપયોગ થાય છે. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં,$CO$ એ ઉપરના અને મધ્ય ભાગોમાં મુખ્ય રિડક્શન કર્તા છે,જ્યારે $C$ નીચેના ભાગમાં રિડક્શન કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે. તેથી,વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. $CuFeS_2$ માંથી $Cu$ ના નિષ્કર્ષણ દરમિયાન,$FeO$ એ $SiO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $FeSiO_3$ (સ્લેગ) બનાવે છે. હેમેટાઈટમાંથી લોખંડના નિષ્કર્ષણ દરમિયાન,$CaO$ (ચૂનાના પથ્થરમાંથી) $SiO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $CaSiO_3$ (સ્લેગ) બનાવે છે. તેથી,વિધાન $C$ સાચું છે.
$4$. કારણ કે તમામ વિધાનો $A, B,$ અને $C$ સાચા છે,તેથી સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) $1$. એલિંગહામ આકૃતિમાં,જે ધાતુની રેખા નીચે હોય તે ધાતુના ઓક્સાઈડનું રિડક્શન કરી શકે છે જેની રેખા ઉપર હોય. આમ,જો $M$ એ $M'O$ ની નીચે હોય,તો $M$ એ $M'O$ નું $M'$ માં રિડક્શન કરી શકે છે. આ વિધાન સાચું છે.
$2$. આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓના ઓક્સાઈડ (જેમ કે $CaO$,$MgO$) બેઝિક સ્વભાવના હોય છે. તેઓ વાતાવરણમાં રહેલા એસિડિક ઓક્સાઈડ (જેમ કે $CO_2$,$SO_2$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને કાર્બોનેટ અથવા સલ્ફાઈટ (ક્ષાર) બનાવે છે. આ વિધાન પણ સાચું છે.
$3$. તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.

(D) $1$. $Pb$ (સીસું) ગેલેના $(PbS)$ માંથી મુખ્યત્વે તેના ઓક્સાઇડ $(PbO)$ ના બાકી રહેલા સલ્ફાઇડ $(PbS)$ સાથે સ્વ-રિડક્શન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
$2$. $Cu$ (તાંબુ) ને પોલિંગ પ્રક્રિયા દ્વારા શુદ્ધ કરવામાં આવે છે,જેમાં પીગળેલા તાંબાને લીલા લાકડાના થાંભલાઓ સાથે હલાવીને કોપર$(I)$ ઓક્સાઇડ $(Cu_2O)$ નું તાંબાની ધાતુમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે.
$3$. $Ag$ (ચાંદી) ને મેક-આર્થર ફોરેસ્ટ સાયનાઇડ પ્રક્રિયા દ્વારા નિષ્કર્ષિત કરવામાં આવે છે,જેમાં હવાની હાજરીમાં $NaCN$ અથવા $KCN$ ના મંદ દ્રાવણ સાથે ચાંદીના અયસ્કનું લીચિંગ કરવામાં આવે છે.
$4$. આ તમામ પ્રક્રિયાઓ સંબંધિત ધાતુઓ માટે પ્રમાણભૂત ધાતુશાસ્ત્રીય તકનીકો હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) $Cu$ (તાંબુ) પિત્તળ,કાંસુ અને જર્મન સિલ્વરમાં હાજર હોય છે.
પિત્તળ એ $Cu$ અને $Zn$ ની મિશ્રધાતુ છે.
કાંસુ એ $Cu$ અને $Sn$ ની મિશ્રધાતુ છે.
જર્મન સિલ્વર એ $Cu$,$Zn$ અને $Ni$ ની મિશ્રધાતુ છે.
તેથી,$Cu$ એ આ તમામ મિશ્રધાતુઓમાં હાજર સામાન્ય ધાતુ છે.

(A) $(P). [M(CN)_2]^-$ એ $Ag$ અયસ્કના નિક્ષાલન (લીચિંગ) દરમિયાન બને છે.
$(Q). [M(CO)_4]$ એ $Ni(CO)_4$ છે,જે $Ni$ ના શુદ્ધિકરણ માટે મોન્ડ પ્રક્રિયા દરમિયાન બને છે.
$(R). MI_4$ એ $TiI_4$ છે,જે $Ti$ ના શુદ્ધિકરણ માટે વાન આર્કેલ પદ્ધતિ દરમિયાન બને છે.
$(S). MO$ એ $PbO$ છે,જે $PbS$ અયસ્કના ભૂંજન દરમિયાન બને છે.
તેથી,સાચી જોડ $P-4, Q-1, R-2, S-3$ છે.

(A) $(P) \ PbS + 2PbO \xrightarrow{\Delta} 3Pb + SO_2 \uparrow$ એ સ્વ-રિડક્શનનું ઉદાહરણ છે.
$(Q) \ PbS + \frac{3}{2}O_2 \xrightarrow{\Delta} PbO + SO_2 \uparrow$ એ ભુંજન (Roasting) છે.
$(R) \ PbCO_3 \xrightarrow{\Delta} PbO + CO_2 \uparrow$ એ કેલ્સિનેશન છે.
$(S) \ PbO + C \xrightarrow{\Delta} Pb + CO \uparrow$ એ સ્મેલ્ટિંગ છે.
તેથી,સાચી જોડી $P-2, Q-4, R-3, S-1$ છે.

(B) લોખંડના નિષ્કર્ષણમાં,હેમેટાઈટ $(Fe_2O_3)$ ને બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં કોક અને ચૂનાના પથ્થરનો ઉપયોગ કરીને પિગ આયર્નમાં રિડક્શન કરવામાં આવે છે. આ એક સાચી જોડી છે.
કોપર મેટ એ $Cu_2S$ અને $FeS$ નું મિશ્રણ છે,અને તેનું $Cu$ માં રૂપાંતર બેસેમરાઈઝેશન (સ્વ-રિડક્શન) દ્વારા થાય છે.
ગેલેના $(PbS)$ ને રોસ્ટિંગ દ્વારા $PbO$ માં રૂપાંતરિત કરવામાં આવે છે (કેલ્સિનેશન દ્વારા નહીં).
રેડ બોક્સાઈટને બેયર પ્રક્રિયા દ્વારા શુદ્ધ કરવામાં આવે છે,અને $Al$ ને હોલ-હેરોલ્ટ ઇલેક્ટ્રોલિટીક રિડક્શન દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.

(D) વિધાન $(I)$ સાચું છે: $Al$ એ $Cr$ કરતા વધુ શક્તિશાળી રિડક્શનકર્તા છે કારણ કે $Al_2O_3$ નું નિર્માણ $Cr_2O_3$ કરતા વધુ ઉષ્માક્ષેપક છે.
વિધાન $(II)$ સાચું છે: $Al$ નો ઉપયોગ થર્મિટ પ્રક્રિયામાં $Fe_2O_3$ નું $Fe$ માં રિડક્શન કરવા માટે થાય છે.
વિધાન $(III)$ સાચું છે: $PbO$ નું રિડક્શન બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં કાર્બન દ્વારા $Pb$ માં થાય છે.
વિધાન $(IV)$ સાચું છે: $SnO_2$ નું રિડક્શન કાર્બન દ્વારા $Sn$ માં થાય છે.
આથી,બધા જ વિધાનો સાચા હોવાથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) સોલ્ડર એ $Sn$ (ટીન) અને $Pb$ (સીસું) ની બનેલી મિશ્રધાતુ છે. તેથી,તેમાં $Sn$ ધાતુ હોય છે. તેનું બંધારણ સામાન્ય રીતે $Sn + Pb$ છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(P) \ [M(CN)_2]^-$: આ સંકીર્ણ $Ag$ દ્વારા અયસ્કના નિક્ષાલન (MacArthur-Forrest પ્રક્રિયા) દરમિયાન બને છે.
$(Q) \ [M(CO)_4]$: આ $Ni(CO)_4$ ને અનુરૂપ છે,જે $Ni$ ના શુદ્ધિકરણ માટે મોન્ડ પ્રક્રિયા દરમિયાન બને છે.
$(R) \ MI_4$: આ $TiI_4$ ને અનુરૂપ છે,જે $Ti$ ના શુદ્ધિકરણ માટે વાન આર્કેલ પદ્ધતિ દરમિયાન બને છે.
$(S) \ MO$: આ $PbO$ ને અનુરૂપ છે,જે લેડ અયસ્ક $(PbS)$ ના ભૂંજન દરમિયાન બને છે.
આમ,સાચો ક્રમ $P-4, Q-1, R-2, S-3$ છે.

(A) આપેલ મિશ્રધાતુઓનું બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$1$. ગન મેટલ $= Cu + Sn + Zn$
$2$. સોલ્ડર $= Sn + Pb$
$3$. બેલ મેટલ $= Cu + Sn$
$4$. જર્મન સિલ્વર $= Ni + Zn + Cu$
તેથી,$Cu$,$Sn$,અને $Zn$ ધરાવતી મિશ્રધાતુ ગન મેટલ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
$Al$ નું નિષ્કર્ષણ પીગળેલા $Al_2O_3$ ના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા કરવામાં આવે છે,જેમાં $Na_3AlF_6$ (ક્રાયોલાઈટ) અને $CaF_2$ (ફ્લોરસ્પાર) ઉમેરવામાં આવે છે જેથી ગલનબિંદુ ઘટે અને વાહકતા વધે.
$Al$ ના વિદ્યુત શુદ્ધિકરણ માટે જલીય $Al_2(SO_4)_3$ નો ઉપયોગ કરી શકાતો નથી કારણ કે $Al$ એ $H_2$ કરતા વધુ સક્રિય છે અને તે પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેથોડ પર $Al$ જમા કરવાને બદલે $H_2$ વાયુ ઉત્પન્ન કરશે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે પાઈન ઓઈલ ફેણકારક તરીકે કામ કરે છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે પોલિંગનો ઉપયોગ પીગળેલા કોપરમાંથી $Cu_2O$ જેવી અશુદ્ધિઓ દૂર કરવા માટે થાય છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે ડોલોમાઈટ $CaCO_3 \cdot MgCO_3$ છે.

(A) બોક્સાઇટ $(Al_2O_3 \cdot 2H_2O)$ ના નિક્ષાલનમાં,અયસ્કમાં $SiO_2$,$Fe_2O_3$ અને $TiO_2$ જેવી અશુદ્ધિઓ હોય છે.
જ્યારે સાંદ્ર $NaOH$ દ્રાવણ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે $Al_2O_3$ ઓગળીને સોડિયમ એલ્યુમિનેટ $(Na[Al(OH)_4])$ બનાવે છે અને $SiO_2$ ઓગળીને સોડિયમ સિલિકેટ $(Na_2SiO_3)$ બનાવે છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
વિકલ્પ $B$ ખોટો છે કારણ કે હૉલ-હેરોલ્ટ પ્રક્રિયા ફક્ત એલ્યુમિનિયમ માટે વપરાય છે.
વિકલ્પ $C$ ખોટો છે કારણ કે તાંબાનો ફોલ્લાવાળો દેખાવ $SO_2$ વાયુના ઉત્સર્જનને કારણે છે,$CO_2$ ને કારણે નહીં.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે કાસ્ટ આયર્ન પિગ આયર્નમાંથી મેળવવામાં આવે છે.

(C) મિશ્રધાતુ એ બે કે તેથી વધુ ધાતુઓ અથવા ધાતુ અને અધાતુનું મિશ્રણ છે.
$A$. પિત્તળ એ $Cu$ અને $Zn$ ની મિશ્રધાતુ છે (બંને ધાતુઓ છે).
$B$. કાંસું એ $Cu$ અને $Sn$ ની મિશ્રધાતુ છે (બંને ધાતુઓ છે).
$C$. સ્ટેનલેસ સ્ટીલ એ $Fe$,$Cr$,$Ni$ અને $C$ ની મિશ્રધાતુ છે (કાર્બન એ અધાતુ છે).
$D$. અલનિકો એ $Al$,$Ni$,$Co$ અને $Fe$ ની મિશ્રધાતુ છે (બધી ધાતુઓ છે).
તેથી,સ્ટેનલેસ સ્ટીલ સાચો જવાબ છે કારણ કે તેમાં અધાતુ તરીકે કાર્બન હોય છે.

(A) થોમસ સ્લેગ એ બેઝિક બેસેમર પ્રક્રિયા દ્વારા ફોસ્ફેટિક આયર્ન ઓરમાંથી સ્ટીલના ઉત્પાદન દરમિયાન મેળવવામાં આવતી આડપેદાશ છે. તે મુખ્યત્વે કેલ્શિયમ ફોસ્ફેટ,$Ca_3(PO_4)_2$,અને કેલ્શિયમ સિલિકેટ,$CaSiO_3$ ધરાવે છે. તેના બંધારણને કારણે,તેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે ખાતર તરીકે અને રસ્તા બનાવવા તથા બાંધકામ સામગ્રી તરીકે થાય છે.

(D) કોપર પાઈરાઈટ્સ $(CuFeS_2)$ માંથી કોપરના નિષ્કર્ષણમાં નીચે મુજબની આડપેદાશો મળે છે:
$1$. વિદ્યુતવિભાજનીય શુદ્ધિકરણ દરમિયાન એનોડ મડમાંથી સોનું અને ચાંદી મેળવવામાં આવે છે.
$2$. $FeSiO_3$ (આયર્ન સિલિકેટ) સ્લેગ તરીકે બને છે,જેનો ઉપયોગ રસ્તા બનાવવા માટે થાય છે.
$3$. $SO_2$ વાયુ મુક્ત થાય છે,જેનો ઉપયોગ સંપર્ક વિધિ દ્વારા $H_2SO_4$ બનાવવા માટે થાય છે.
$4$. $FeSO_4$ (ફેરસ સલ્ફેટ) એ કોપરના નિષ્કર્ષણમાં મળતી આડપેદાશ નથી. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.

(B) વિધાન $1$ $F$ (ખોટું) છે: $SnO_2$ (કેસાઈટેરાઈટ) અચુંબકીય છે,જ્યારે વુલ્ફ્રેમાઈટ $(FeWO_4 + MnWO_4)$ ચુંબકીય છે.
વિધાન $2$ $T$ (સાચું) છે: આર્જેન્ટાઈટ $(Ag_2S)$ સલ્ફાઈડ અયસ્ક છે અને તે ફીણ પ્લવન પદ્ધતિ દ્વારા સંકેન્દ્રિત થાય છે.
વિધાન $3$ $T$ (સાચું) છે: કોપર અને લેડની અયસ્કનું નિષ્કર્ષણ આંશિક ભૂંજન પછી સ્વ-રિડક્શન દ્વારા થાય છે.
વિધાન $4$ $T$ (સાચું) છે: $Fe$ ના નિષ્કર્ષણ માટે બ્લાસ્ટ ફર્નેસમાં,$CO$ નીચા તાપમાને રિડક્શન કર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,ક્રમ $F, T, T, T$ છે.

(A) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$A$. વાન આર્કેલ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ટાઇટેનિયમ અને ઝિર્કોનિયમ જેવી ધાતુઓના શુદ્ધિકરણ માટે થાય છે $(A-P)$.
$B$. સોલ્વે પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ સોડિયમ કાર્બોનેટ $(Na_2CO_3)$ ના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે થાય છે $(B-Q)$.
$C$. બેસેમરાઇઝેશન એ કોપરના નિષ્કર્ષણમાં કોપર મેટ $(Cu_2S + FeS)$ ને બ્લિસ્ટર કોપરમાં રિડ્યુસ કરવા માટે વપરાતી પ્રક્રિયા છે $(C-S)$.
$D$. હોલ-હેરોલ્ટ પ્રક્રિયા એ એલ્યુમિનિયમ મેળવવા માટે એલ્યુમિના $(Al_2O_3)$ નું વિદ્યુતવિભાજ્ય રિડક્શન છે $(D-R)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-P, B-Q, C-S, D-R$ છે.

(C) $van \ Arkel$ પદ્ધતિનો ઉપયોગ $Zr$ અને $Ti$ ના શુદ્ધિકરણ માટે થાય છે.
$Kroll$ પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ $Ti$ ના નિષ્કર્ષણ માટે થાય છે.
$Distillation$ (નિસ્યંદન) નો ઉપયોગ $Zn$ અને $Hg$ જેવી બાષ્પશીલ ધાતુઓના શુદ્ધિકરણ માટે થાય છે.
$Froth \ Floatation$ (ફેણ પ્લવન) મુખ્યત્વે સલ્ફાઇડ અયસ્ક માટે વપરાય છે. $Cerussite$ $(PbCO_3)$ એ કાર્બોનેટ અયસ્ક છે,તેથી તેનું સંકેન્દ્રણ ગુરુત્વાકર્ષણ અલગીકરણ અથવા ચુંબકીય અલગીકરણ દ્વારા કરવામાં આવે છે,ફેણ પ્લવન દ્વારા નહીં.
તેથી,વિકલ્પ $C$ એ ખોટી રીતે જોડાયેલ જોડી છે.

(A) બેસેમરાઈઝેશન એ ધાતુઓના નિષ્કર્ષણ માટે વપરાતી એક ધાતુશાસ્ત્રીય પ્રક્રિયા છે.
$Fe$ (લોખંડ) ના કિસ્સામાં,પીગળેલા પિગ આયર્નમાંથી કાર્બન,સિલિકોન અને મેંગેનીઝ જેવી અશુદ્ધિઓને દૂર કરવા માટે બેસેમર પ્રક્રિયાનો ઉપયોગ થાય છે.
$Cu$ (તાંબુ) ના કિસ્સામાં,બેસેમર કન્વર્ટરનો ઉપયોગ પીગળેલા મેટ $(Cu_2S + FeS)$ ને બ્લિસ્ટર કોપરમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે થાય છે,જેમાં હવા ફૂંકીને $FeS$ નું $FeO$ માં ઓક્સિડેશન કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ તેને સ્લેગ તરીકે દૂર કરવામાં આવે છે,ત્યારબાદ $Cu_2S$ નું $Cu$ માં સ્વ-રિડક્શન થાય છે.
તેથી,બેસેમરાઈઝેશન $Fe$ અને $Cu$ માટે કરવામાં આવે છે.

(A) ખોટી જોડી $A$ છે.
બેયરની પદ્ધતિનો ઉપયોગ બોક્સાઈટ અયસ્ક $(Al_2O_3 \cdot 2H_2O)$ ના સંકેન્દ્રણ માટે થાય છે,$Al$ ધાતુના શુદ્ધિકરણ માટે નહીં.
$Al$ ધાતુનું શુદ્ધિકરણ સામાન્ય રીતે હૂપની વિદ્યુતવિભાજન પદ્ધતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે.