Mix Examples-Co-ordination Chemistry Questions in Gujarati

(D) જ્યારે દ્રાવણ $X$ માં વધારાનું $AgNO_3$ અને $BaCl_2$ ઉમેરવામાં આવે છે:
$1.$ $AgNO_3$ સાથેની પ્રક્રિયા:
$[Co(NH_3)_5Br]Cl_2 + 2AgNO_3 \rightarrow [Co(NH_3)_5Br](NO_3)_2 + 2AgCl(s) (Y)$
$1 \, \text{mole}$ $[Co(NH_3)_5Br]Cl_2$ એ $2 \, \text{moles}$ $Cl^-$ આયનો આપે છે,તેથી $0.02 \, \text{mole}$ સંકીર્ણ $0.02 \times 2 = 0.04 \, \text{mole}$ $AgCl$ ના અવક્ષેપ $(Y)$ આપે છે.
$2.$ $BaCl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા:
$[Co(NH_3)_5Cl]SO_4 + BaCl_2 \rightarrow [Co(NH_3)_5Cl]Cl_2 + BaSO_4(s) (Z)$
$1 \, \text{mole}$ $[Co(NH_3)_5Cl]SO_4$ એ $1 \, \text{mole}$ $SO_4^{2-}$ આયનો આપે છે,તેથી $0.02 \, \text{mole}$ સંકીર્ણ $0.02 \, \text{mole}$ $BaSO_4$ ના અવક્ષેપ $(Z)$ આપે છે.
તેથી,$Y$ અને $Z$ ના મોલની સંખ્યા અનુક્રમે $0.04$ અને $0.02$ છે.

(D) વિધાન $(a)$ ખોટું છે: $Co(III)$ એ $d^6$ આયન છે. પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ સાથે,$\Delta_0 > P$ થાય છે,જે લો-સ્પિન રચના $t_{2g}^6 e_g^0$ આપે છે,જે પ્રતિચુંબકીય (diamagnetic) છે (ચુંબકીય મોમેન્ટ = $0$).
વિધાન $(b)$ સાચું છે: જ્યારે $\Delta_0 < P$ (નિર્બળ ક્ષેત્ર) હોય,ત્યારે સંકીર્ણ હાઈ-સ્પિન હોય છે અને $d^6$ રચના $t_{2g}^4 e_g^2$ થાય છે.
વિધાન $(c)$ સાચું છે: $en$ એ $F^-$ કરતા પ્રબળ લિગેન્ડ છે,તેથી $[Co(en)_3]^{3+}$ માટે $\Delta_0$ નું મૂલ્ય $[CoF_6]^{3-}$ કરતા વધારે હોય છે. $E = hc/\lambda$ હોવાથી,વધુ ઉર્જાનું શોષણ ઓછી તરંગલંબાઇ દર્શાવે છે.
વિધાન $(d)$ ખોટું છે: ચતુષ્ફલકીય અને અષ્ટફલકીય વિભાજન વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta_t = \frac{4}{9} \Delta_0$ છે. $\Delta_0 = 18,000 \ cm^{-1}$ આપેલ હોવાથી,$\Delta_t = \frac{4}{9} \times 18,000 = 8,000 \ cm^{-1}$ થાય,$16,000 \ cm^{-1}$ નહીં.
તેથી,વિધાનો $(a)$ અને $(d)$ ખોટા છે.

(C) $[Co(NH_{3})_{6}]Cl_{3}$ નું રાસાયણિક સૂત્ર દર્શાવે છે કે દરેક મોલ સંકીર્ણમાં $3$ મોલ આયનીય $Cl^{-}$ આયનો હોય છે.
$AgNO_{3}$ સાથેની પ્રક્રિયા: $[Co(NH_{3})_{6}]Cl_{3} + 3AgNO_{3} \rightarrow [Co(NH_{3})_{6}](NO_{3})_{3} + 3AgCl$.
$[Co(NH_{3})_{6}]Cl_{3}$ ના મોલ $= \frac{0.3}{267.46} \approx 0.0011216 \; mol$.
જરૂરી $AgNO_{3}$ ના મોલ $= 3 \times 0.0011216 = 0.0033648 \; mol$.
મોલારિટીના સૂત્ર મુજબ,$V(L) = \frac{0.0033648}{0.125} = 0.0269184 \; L$.
$mL$ માં કદ $= 26.92 \; mL$.

(C) ક્રોમેટ આયન $(CrO_4^{2-})$ માં,બંધારણમાં એક $Cr$ પરમાણુ ચાર ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે. તેમાં બે દ્વિબંધ અને બે એકલ બંધ હોય છે,જે કુલ $6$ $Cr-O$ બંધો $(4\sigma + 2\pi)$ બનાવે છે.
ડાયક્રોમેટ આયન $(Cr_2O_7^{2-})$ માં,બે $Cr$ પરમાણુઓ એક બ્રિજિંગ ઓક્સિજન પરમાણુ $(Cr-O-Cr)$ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. દરેક $Cr$ પરમાણુ અન્ય ત્રણ ટર્મિનલ ઓક્સિજન પરમાણુઓ સાથે પણ જોડાયેલ હોય છે. આના પરિણામે કુલ $12$ $Cr-O$ બંધો $(8\sigma + 4\pi)$ મળે છે.
$Cr-O$ બંધોની કુલ સંખ્યાનો સરવાળો $6 + 12 = 18$ થાય છે.

(N/A) $(i)$ $K_{3}[Co(C_{2}O_{4})_{3}]$: મધ્યસ્થ ધાતુ $Co$ છે. સવર્ગ આંક $6$ છે. ઓક્સિડેશન અવસ્થા: $x + 3(-2) = -3 \implies x = +3$. $Co^{3+}$ $(d^{6})$ માટે $t_{2g}^{6} e_{g}^{0}$ છે.
$(ii)$ $cis-[Cr(en)_{2}Cl_{2}]Cl$: મધ્યસ્થ ધાતુ $Cr$ છે. સવર્ગ આંક $6$ છે. ઓક્સિડેશન અવસ્થા: $x + 2(0) + 2(-1) = +1 \implies x = +3$. $Cr^{3+}$ $(d^{3})$ માટે $t_{2g}^{3} e_{g}^{0}$ છે.
$(iii)$ $(NH_{4})_{2}[CoF_{4}]$: મધ્યસ્થ ધાતુ $Co$ છે. સવર્ગ આંક $4$ છે. ઓક્સિડેશન અવસ્થા: $x + 4(-1) = -2 \implies x = +2$. $Co^{2+}$ $(d^{7})$ માટે $t_{2g}^{5} e_{g}^{2}$ છે.
$(iv)$ $[Mn(H_{2}O)_{6}]SO_{4}$: મધ્યસ્થ ધાતુ $Mn$ છે. સવર્ગ આંક $6$ છે. ઓક્સિડેશન અવસ્થા: $x + 6(0) = +2 \implies x = +2$. $Mn^{2+}$ $(d^{5})$ માટે $t_{2g}^{3} e_{g}^{2}$ છે.

(N/A) $(i)$ પોટેશિયમ ડાયએક્વાડાયઓક્ઝેલેટોક્રોમેટ$(III)$ ટ્રાયહાઇડ્રેટ.
$Cr$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $= +3$.
ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $3d^3 (t_{2g}^3)$.
સવર્ગ આંક $= 6$.
આકાર: અષ્ટફલકીય. સ્ટીરિયોકેમિસ્ટ્રી: સિસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
ચુંબકીય ચાકમાત્રા,$\mu = \sqrt{3(3+2)} = \sqrt{15} \approx 3.87 \ BM$.
$(ii)$ પેન્ટાએમાઇનક્લોરિડોકોબાલ્ટ$(III)$ ક્લોરાઇડ.
$Co$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $= +3$.
ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $3d^6 (t_{2g}^6)$.
સવર્ગ આંક $= 6$.
આકાર: અષ્ટફલકીય. સ્ટીરિયોકેમિસ્ટ્રી: ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
ચુંબકીય ચાકમાત્રા,$\mu = 0 \ BM$ (પ્રતિચુંબકીય).
$(iii)$ ટ્રાયક્લોરિડોટ્રાયપાયરિડિનક્રોમિયમ$(III)$.
$Cr$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $= +3$.
ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $3d^3 (t_{2g}^3)$.
સવર્ગ આંક $= 6$.
આકાર: અષ્ટફલકીય. સ્ટીરિયોકેમિસ્ટ્રી: ફેસિયલ $(fac)$ અને મેરિડિઓનલ $(mer)$ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
ચુંબકીય ચાકમાત્રા,$\mu = \sqrt{3(3+2)} = \sqrt{15} \approx 3.87 \ BM$.
$(iv)$ સીઝિયમ ટેટ્રાક્લોરોફેરેટ$(III)$.
$Fe$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $= +3$.
ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $3d^5 (e_g^2 t_{2g}^3)$.
સવર્ગ આંક $= 4$.
આકાર: સમચતુષ્ફલકીય. સ્ટીરિયોકેમિસ્ટ્રી: પ્રકાશીય રીતે નિષ્ક્રિય.
ચુંબકીય ચાકમાત્રા,$\mu = \sqrt{5(5+2)} = \sqrt{35} \approx 5.92 \ BM$.
$(v)$ પોટેશિયમ હેક્ઝાસાયનોમેંગેનેટ$(II)$.
$Mn$ ની ઓક્સિડેશન અવસ્થા $= +2$.
ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: $3d^5 (t_{2g}^5)$.
સવર્ગ આંક $= 6$.
આકાર: અષ્ટફલકીય. સ્ટીરિયોકેમિસ્ટ્રી: પ્રકાશીય રીતે નિષ્ક્રિય.
ચુંબકીય ચાકમાત્રા,$\mu = \sqrt{1(1+2)} = \sqrt{3} \approx 1.73 \ BM$.

(C) $CuSO_{4} \cdot 5H_{2}O$ નું બંધારણ $[Cu(H_{2}O)_{4}]SO_{4} \cdot H_{2}O$ છે.
આ સંકીર્ણમાં,$Cu(II)$ આયન ચાર પાણીના અણુઓ દ્વારા ઓક્સિજન પરમાણુઓ મારફતે જોડાયેલ છે,જે $Cu-O$ સવર્ગ સહસંયોજક બંધ બનાવે છે. તેથી,વિધાન $I$ સાચું છે.
વિધાન $II$ ના સંદર્ભમાં,$Cu(II)$ આયન સાથે સંયોજાતા લિગેન્ડ્સ માત્ર પાણીના અણુઓ છે,જે $O$-આધારિત લિગેન્ડ્સ છે. સલ્ફેટ આયન $(SO_{4}^{2-})$ સીધો $Cu(II)$ આયન સાથે જોડાયેલ નથી; તે હાઇડ્રોજન બંધ દ્વારા જોડાયેલ છે. તેથી,વિધાન $II$ ખોટું છે.

(B) શરૂઆતમાં $[Co(NH_3)_5SO_4]Br$ ના મોલ $1\,L \times 0.02\,M = 0.02\,mol$ છે.
શરૂઆતમાં $[Co(NH_3)_5Br]SO_4$ ના મોલ $1\,L \times 0.02\,M = 0.02\,mol$ છે.
મિશ્રણનું કુલ કદ $2\,L$ છે.
જ્યારે મિશ્રણને બે સમાન ભાગો $(X)$ માં વહેંચવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક ભાગનું કદ $1\,L$ થાય છે.
$1\,L$ દ્રાવણ $(X)$ માં,દરેક સંકીર્ણના મોલ અડધા થઈ જાય છે: $0.01\,mol$ $[Co(NH_3)_5SO_4]Br$ અને $0.01\,mol$ $[Co(NH_3)_5Br]SO_4$.
$[Co(NH_3)_5SO_4]Br$ વિયોજન પામીને $Br^-$ આયનો આપે છે,અને $[Co(NH_3)_5Br]SO_4$ વિયોજન પામીને $SO_4^{2-}$ આયનો આપે છે.
$1\,L$ $(X)$ માં $Br^-$ ના મોલ $= 0.01\,mol$.
$1\,L$ $(X)$ માં $SO_4^{2-}$ ના મોલ $= 0.01\,mol$.
$AgNO_3$ સાથેની પ્રક્રિયા: $Br^- + AgNO_3 \rightarrow AgBr(Y) + NO_3^-$. $Y (AgBr)$ ના મોલ $= 0.01\,mol$.
$BaCl_2$ સાથેની પ્રક્રિયા: $SO_4^{2-} + BaCl_2 \rightarrow BaSO_4(Z) + 2Cl^-$. $Z (BaSO_4)$ ના મોલ $= 0.01\,mol$.

(C) આકાર નક્કી કરવા માટે,આપણે મધ્યસ્થ પરમાણુના સંકરણ અને અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ (lone pairs) જોઈએ છીએ:
$1$. $XeF_4$: $sp^3d^2$ સંકરણ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ,જે ચોરસ સમતલીય ભૂમિતિ આપે છે.
$2$. $SF_4$: $sp^3d$ સંકરણ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ,જે સી-સો (see-saw) ભૂમિતિ આપે છે.
$3$. $SiF_4$: $sp^3$ સંકરણ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.
$4$. $BF_4^{-}$: $sp^3$ સંકરણ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.
$5$. $BrF_4^{-}$: $sp^3d^2$ સંકરણ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ,જે ચોરસ સમતલીય ભૂમિતિ આપે છે.
$6$. $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$: $dsp^2$ સંકરણ,જે ચોરસ સમતલીય ભૂમિતિ આપે છે.
$7$. $[FeCl_4]^{2-}$: $sp^3$ સંકરણ,જે સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિ આપે છે.
$8$. $[PtCl_4]^{2-}$: $dsp^2$ સંકરણ,જે ચોરસ સમતલીય ભૂમિતિ આપે છે.
આમ,ચોરસ સમતલીય આકાર ધરાવતી સ્પીસીઝ $XeF_4$,$BrF_4^{-}$,$[Cu(NH_3)_4]^{2+}$,અને $[PtCl_4]^{2-}$ છે.
કુલ સંખ્યા $4$ છે.

(D) . ખોટું. ક્રિસ્ટલ ફિલ્ડ થિયરી $d$-ઓર્બિટલ્સના વિભાજનને સમજાવે છે પરંતુ લિગાન્ડ્સની સાપેક્ષ પ્રબળતા સમજાવતી નથી.
$B$. સાચું. વેલેન્સ બોન્ડ થિયરી $(VBT)$ બંધનનું ગુણાત્મક વર્ણન આપે છે પરંતુ ગતિજ સ્થિરતાનું જથ્થાત્મક અર્થઘટન આપવામાં નિષ્ફળ જાય છે.
$C$. સાચું. $\left[Ni(CN)_4\right]^{2-}$ માં,$Ni$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે $(3d^8)$. $CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ છે,જે ઇલેક્ટ્રોનની જોડી બનાવે છે,જેના પરિણામે $dsp^2$ સંકરણ થાય છે.
$D$. ખોટું. $cis-\left[PtCl_2(en)_2\right]^{2+}$ સંકીર્ણ એક ચોક્કસ આઈસોમર છે. પ્રશ્ન આ ચોક્કસ ગોઠવણીના શક્ય આઈસોમર્સની સંખ્યા પૂછે છે,જે માત્ર એક ($cis$ સ્વરૂપ) છે.
તેથી,વિધાનો $B$ અને $C$ સાચા છે.

(A) વિધાન $I$ ખોટું છે. જ્યારે $Ni^{2+}$ એ $NH_4OH$ ની હાજરીમાં ડાયમિથાઈલ ગ્લાયોક્સાઈમ $(dmg)$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે $[Ni(dmg)_2]$ સંકીર્ણ બનાવે છે. આ સંકીર્ણમાં,બનતી કિલેટ રિંગ પાંચ-સભ્યવાળી હોય છે,છ-સભ્યવાળી નહીં.
વિધાન $II$ સાચું છે. પ્રશિયન બ્લુનું રાસાયણિક સૂત્ર $Fe_4[Fe(CN)_6]_3$ છે. આ સંયોજનમાં,સવર્ગ ક્ષેત્રની બહારનું આયર્ન $(+3)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં $(Fe^{3+})$ હોય છે,અને સવર્ગ ક્ષેત્રની અંદરનું આયર્ન $(+2)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં $([Fe(CN)_6]^{4-})$ હોય છે.

(C) સંકરણ વિશ્લેષણ:
$PF_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3 d$ સંકરણ આપે છે.
$BrF_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $Br$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $1$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3 d^2$ સંકરણ આપે છે.
$SF_6$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે,જે $sp^3 d^2$ સંકરણ આપે છે.
$[Co(NH_3)_6]^{3+}$: મધ્યસ્થ ધાતુ આયન $Co^{3+}$ ($d^6$ રચના) પ્રબળ લિગેન્ડ $NH_3$ સાથે આંતરિક કક્ષકીય સંકરણ અનુભવે છે,જે $d^2 sp^3$ સંકરણ આપે છે.
નિષ્કર્ષ:
વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે $BrF_5$ એ $sp^3 d^2$ છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે કારણ કે $[Co(NH_3)_6]^{3+}$ એ $d^2 sp^3$ છે.
તેથી,બંને વિધાનો ખોટા છે.

(C) એ $K_2[Ni(CN)_4]$ છે અને $B$ એ $K_2[NiCl_4]$ છે.
$1.$ $K_2[Ni(CN)_4]$ નું $IUPAC$ નામ પોટેશિયમ ટેટ્રાસાયનોનિકલેટ $(II)$ છે અને $K_2[NiCl_4]$ નું નામ પોટેશિયમ ટેટ્રાક્લોરોનિકલેટ $(II)$ છે. તેથી,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
$2.$ $A$ માં,$CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ છે,તેથી $Ni^{2+}$ $(3d^8)$ $dsp^2$ સંકરણ અનુભવે છે,જે તેને પ્રતિચુંબકીય બનાવે છે. $B$ માં,$Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ છે,તેથી $Ni^{2+}$ $(3d^8)$ $sp^3$ સંકરણ અનુભવે છે,જેમાં બે અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન રહે છે,જે તેને અનુચુંબકીય બનાવે છે. તેથી,વિકલ્પ $(C)$ સાચો છે.
$3.$ નક્કી કર્યા મુજબ,$A$ માં $dsp^2$ સંકરણ છે અને $B$ માં $sp^3$ સંકરણ છે. તેથી,વિકલ્પ $(A)$ સાચો છે.
જવાબનો ક્રમ $A, C, A$ છે.

(A) . $[Co(NH_3)_4(H_2O)_2]Cl_2$: $Co$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($d^7$ ઇલેક્ટ્રોન રચના,અનુચુંબકીય). તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે (cis અને trans સ્વરૂપો). મેચ: $p, q, s$.
$B$. $[Pt(NH_3)_2Cl_2]$: $Pt$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($5d^8$ ઇલેક્ટ્રોન રચના,પ્રતિચુંબકીય). તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે (cis અને trans સ્વરૂપો). મેચ: $p, r, s$.
$C$. $[Co(H_2O)_5Cl]Cl$: $Co$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($d^7$ ઇલેક્ટ્રોન રચના,અનુચુંબકીય). તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી. મેચ: $q, s$.
$D$. $[Ni(H_2O)_6]Cl_2$: $Ni$ એ $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($3d^8$ ઇલેક્ટ્રોન રચના,અનુચુંબકીય). તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી. મેચ: $q, s$.
તેથી,સાચી જોડ $A$ $\rightarrow p, q, s; B$ $\rightarrow p, r, s; C$ $\rightarrow q, s; D$ $\rightarrow q, s$ છે.

(A) $1.$ જ્યારે $Cu$ સળિયા $(M)$ ને $AgNO_3$ $(N)$ માં ડૂબાડવામાં આવે છે,ત્યારે $Cu$ એ $Ag^+$ આયનોને વિસ્થાપિત કરે છે: $Cu(s) + 2Ag^+(aq) \rightarrow Cu^{2+}(aq) + 2Ag(s)$. $Cu^{2+}$ ના નિર્માણને કારણે દ્રાવણ આછા વાદળી રંગનું બને છે.
$2.$ દ્રાવણમાં $NaCl$ ઉમેરવાથી $AgCl$ $(O)$ ના અવક્ષેપ મળે છે: $Ag^+(aq) + Cl^-(aq) \rightarrow AgCl(s)$ (સફેદ અવક્ષેપ).
$3.$ વધારાનું $NH_3$ ઉમેરવાથી $AgCl$ અવક્ષેપ દ્રાવ્ય સંકિર્ણ બનાવીને ઓગળી જાય છે: $AgCl(s) + 2NH_3(aq) \rightarrow [Ag(NH_3)_2]^+(aq) + Cl^-(aq)$. તે જ સમયે,$Cu^{2+}$ આયનો $NH_3$ સાથે પ્રતિક્રિયા કરીને ઘેરા વાદળી રંગનું સંકિર્ણ બનાવે છે: $Cu^{2+}(aq) + 4NH_3(aq) \rightarrow [Cu(NH_3)_4]^{2+}(aq)$.
આમ,$M = Cu$,$N = AgNO_3$,અને અંતિમ દ્રાવણમાં $[Ag(NH_3)_2]^+$ અને $[Cu(NH_3)_4]^{2+}$ હોય છે. સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(A) સંકીર્ણ $[Cr(H_2O)_5Cl]Cl_2$ પાણીમાં વિયોજિત થઈને પ્રતિ મોલ સંકીર્ણ દીઠ $2$ મોલ આયનીય $Cl^-$ આયનો મુક્ત કરે છે.
$[Cr(H_2O)_5Cl]Cl_2$ ના મિલીમોલની સંખ્યા $= 30 \ mL \times 0.01 \ M = 0.3 \ mmol$.
દરેક મોલ સંકીર્ણ $2$ મોલ $Cl^-$ આપે છે, તેથી $Cl^-$ ના કુલ મિલીમોલ $= 0.3 \times 2 = 0.6 \ mmol$.
સંપૂર્ણ અવક્ષેપન માટે, $Ag^+$ એ $Cl^-$ સાથે $1:1$ મોલર ગુણોત્તરમાં પ્રતિક્રિયા આપે છે $(Ag^+ + Cl^- \rightarrow AgCl(s))$.
તેથી, જરૂરી $AgNO_3$ ના મિલીમોલ $= 0.6 \ mmol$.
સૂત્ર $M = \frac{mmol}{V(in \ mL)}$ નો ઉપયોગ કરતા, $0.1 = \frac{0.6}{V}$.
$V = \frac{0.6}{0.1} = 6 \ mL$.

(B) એમોનિયાની તૈયારી માટેની પ્રક્રિયા: $(NH_4)_2SO_4 + Ca(OH)_2 \longrightarrow CaSO_4 \cdot 2H_2O + 2NH_3$.
$1584 \ g$ $(NH_4)_2SO_4$ $(M = 132 \ g \ mol^{-1})$ માટે,મોલની સંખ્યા $n = 1584 / 132 = 12 \ mol$.
આ $12 \ mol$ જીપ્સમ $(CaSO_4 \cdot 2H_2O)$ અને $24 \ mol$ $NH_3$ ઉત્પન્ન કરે છે.
જીપ્સમનું દળ $(M = 172 \ g \ mol^{-1})$ $= 12 \times 172 = 2064 \ g$.
નિકલ ક્લોરાઇડ સાથેની પ્રક્રિયા: $NiCl_2 \cdot 6H_2O + 6NH_3 \longrightarrow [Ni(NH_3)_6]Cl_2 + 6H_2O$.
$952 \ g$ $NiCl_2 \cdot 6H_2O$ $(M = 238 \ g \ mol^{-1})$ માટે,મોલની સંખ્યા $n = 952 / 238 = 4 \ mol$.
આ $24 \ mol$ $NH_3$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $4 \ mol$ $[Ni(NH_3)_6]Cl_2$ ઉત્પન્ન કરે છે.
$[Ni(NH_3)_6]Cl_2$ નું દળ $(M = 232 \ g \ mol^{-1})$ $= 4 \times 232 = 928 \ g$.
કુલ દળ $= 2064 \ g + 928 \ g = 2992 \ g$.

(A) $1$. સંકીર્ણ $[Co(en)(NH_3)_3(H_2O)]^{3+}$ બે ભૌમિતિક સમઘટકો ધરાવે છે,ફેશિયલ $(fac)$ અને મેરિડિયોનલ $(mer)$. તેથી,વિધાન $A$ સાચું છે.
$2$. 'en' ને બે સાયનાઈડ લિગેન્ડ $(CN^-)$ સાથે બદલવાથી $[Co(NH_3)_3(H_2O)(CN)_2]^+$ મળે છે. આ સંકીર્ણ ત્રણ ભૌમિતિક સમઘટકો ધરાવે છે. તેથી,વિધાન $B$ સાચું છે.
$3$. $Co^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $d^6$ છે. 'en' અને $NH_3$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,સંકીર્ણ લો-સ્પિન અને પ્રતિચુંબકીય છે. તેથી,વિધાન $C$ ખોટું છે.
$4$. સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જા $\Delta_0$ એ શોષાયેલા પ્રકાશની તરંગલંબાઇના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે $(\Delta_0 = \frac{hc}{\lambda})$. $H_2O$ એ $NH_3$ કરતા નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી,$[Co(en)(NH_3)_3(H_2O)]^{3+}$ ની $\Delta_0$ એ $[Co(en)(NH_3)_4]^{3+}$ કરતા ઓછી હોય છે. તેથી,તે લાંબી તરંગલંબાઇ પર પ્રકાશનું શોષણ કરે છે. તેથી,વિધાન $D$ સાચું છે.

(A) $[FeCl_4]^-$ માં,$Fe^{3+}$ ની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Ar] 3d^5$ છે. $Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ હોવાથી,તે $sp^3$ સંકરણ સાથે હાઇ-સ્પિન ટેટ્રાહેડ્રલ સંકીર્ણ બનાવે છે.
$(C)$ $[FeCl_4]^-$ માં $5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તેની સ્પિન-ઓન્લી ચુંબકીય મોમેન્ટ $\mu = \sqrt{5(5+2)} = \sqrt{35} \approx 5.92 \ BM$ છે. $[Co(en)(NH_3)_2Cl_2]^+$ માં,$Co^{3+}$ ની રચના $[Ar] 3d^6$ છે. પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગાન્ડ ($en$ અને $NH_3$) ની હાજરીને કારણે,ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત થાય છે,પરિણામે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન $(n=0, \mu=0)$ મળે છે. તેથી,$[FeCl_4]^-$ ની ચુંબકીય મોમેન્ટ વધારે છે.
$(B)$ ખોટું છે કારણ કે $[Co(en)(NH_3)_2Cl_2]^+$ $3$ ભૌમિતિક સમઘટકો ધરાવે છે.
$(D)$ ખોટું છે કારણ કે આ લો-સ્પિન ઓક્ટાહેડ્રલ સંકીર્ણમાં $Co^{3+}$ નું સંકરણ $d^2sp^3$ છે.

(A) પ્રક્રિયા છે: $2KI + 2K_3[Fe(CN)_6] \longrightarrow I_2 + 2K_4[Fe(CN)_6]$.
$(A)$ આ એક રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે જેમાં $I^-$ નું $I_2$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે અને $Fe^{3+}$ નું $Fe^{2+}$ માં રિડક્શન થાય છે. તેથી,$(A)$ સાચું છે.
$(B)$ $ZnSO_4$ સાથે બનતા સફેદ અવક્ષેપ $K_2Zn_3[Fe(CN)_6]_2$ છે. તેથી,$(B)$ સાચું છે.
$(C)$ ગાળણમાં $I_2$ (અથવા $I_3^-$) હોય છે,જે સ્ટાર્ચ સાથે પ્રક્રિયા કરીને વાદળી રંગ આપે છે. તેથી,$(C)$ સાચું છે.
$(D)$ સફેદ અવક્ષેપ $K_2Zn_3[Fe(CN)_6]_2$ એ $NaOH$ દ્રાવણમાં દ્રાવ્ય છે કારણ કે તેમાં દ્રાવ્ય ઝિંકેટ સંકીર્ણ $[Zn(OH)_4]^{2-}$ બને છે. તેથી,$(D)$ સાચું છે.
બધા જ વિધાનો $(A), (B), (C)$ અને $(D)$ સાચા છે.

(A) $(P) [Cr(NH_3)_4Cl_2]Cl$: $Cr^{3+}$ એ $d^3$ (પેરામેગ્નેટિક) છે. તે સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવે છે. $3$ સાથે જોડાય છે.
$(Q) [Ti(H_2O)_5Cl](NO_3)_2$: $Ti^{3+}$ એ $d^1$ (પેરામેગ્નેટિક) છે. તે આયનીકરણ સમઘટકતા દર્શાવે છે. $1$ સાથે જોડાય છે.
$(R) [Pt(en)(NH_3)_2Cl_2]NO_3$: $Pt^{2+}$ એ $d^8$ (ડાયામેગ્નેટિક,સમતલીય ચોરસ) છે. તે આયનીકરણ સમઘટકતા દર્શાવે છે. $4$ સાથે જોડાય છે.
$(S) [Co(NH_3)_4(NO_3)_2]NO_3$: $Co^{3+}$ એ $d^6$ (ડાયામેગ્નેટિક,પ્રબળ લિગેન્ડ) છે. તે સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવે છે. $2$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $P-3, Q-1, R-4, S-2$ છે.

(A) એન્ટ્રોપી ફેરફાર અને કોષ પોટેન્શિયલ વચ્ચેનો સંબંધ $\Delta S = nF \left( \frac{dE_{cell}}{dT} \right)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $(A)$ માટે: આપેલ છે $\frac{dE_{cell}}{dT} = \frac{R}{F}$ અને પ્રક્રિયા $M_{(s)} + 2H^{+}_{(aq)} \rightarrow H_{2(g)} + M^{2+}_{(aq)}$ માટે, $n = 2$. તેથી, $\Delta S = 2 \times F \times \frac{R}{F} = 2R$. $2R \neq R$ હોવાથી, $(A)$ ખોટું છે.
વિકલ્પ $(B)$ માટે: આ એક સાંદ્રતા કોષ છે. સાંદ્રતા કોષો માટે $\Delta H = 0$. પ્રક્રિયા સ્વયંભૂ હોવાથી $(E_{cell} > 0)$, $\Delta G < 0$. $\Delta G = \Delta H - T \Delta S$ પરથી, આપણને $\Delta S > 0$ મળે છે. તેથી, તે એન્ટ્રોપી-સંચાલિત પ્રક્રિયા છે. $(B)$ સાચું છે.
વિકલ્પ $(C)$ માટે: રેસેમાઇઝેશનમાં ઓપ્ટિકલી સક્રિય સંયોજનનું રેસેમિક મિશ્રણમાં રૂપાંતર થાય છે. આ સિસ્ટમની અસ્તવ્યસ્તતા વધારે છે, તેથી $\Delta S > 0$. $(C)$ સાચું છે.
વિકલ્પ $(D)$ માટે: પ્રક્રિયા $[Ni(H_2O)_6]^{2+} + 3en \rightarrow [Ni(en)_3]^{2+} + 6H_2O$ માં $6$ મોનોડેન્ટેટ લિગાન્ડ્સનું $3$ બાયડેન્ટેટ લિગાન્ડ્સ દ્વારા વિસ્થાપન થાય છે, જે દ્રાવણમાં મુક્ત અણુઓની સંખ્યા વધારે છે. આ એન્ટ્રોપી વધારે છે, તેથી $\Delta S > 0$. $(D)$ સાચું છે.

(D) પોટેશિયમ આયોડાઈડ અને પોટેશિયમ ફેરીસાયનાઈડ વચ્ચેની પ્રક્રિયા:
$2K_3[Fe(CN)_6] + 2KI \rightleftharpoons 2K_4[Fe(CN)_6] + I_2$
અહીં,$P$ એ $K_4[Fe(CN)_6]$ છે.
$(1)$ તત્વયોગમિતિ મુજબ,$2$ મોલ $K_4[Fe(CN)_6]$ $(P)$ ઉત્પન્ન કરવા માટે $2$ મોલ $KI$ જરૂરી છે. તેથી,$KI$ ના મોલની સંખ્યા $2$ છે.
$(2)$ $K_4[Fe(CN)_6]$ ની $ZnCl_2$ સાથેની પ્રક્રિયાથી અલ્પ દ્રાવ્ય સંકીર્ણ $K_2Zn_3[Fe(CN)_6]_2$ બને છે. આ સૂત્રમાં ઝિંક આયનો $(Zn^{2+})$ ની સંખ્યા $3$ છે.

(A) પેરામેગ્નેટિક જાતિઓમાં ઓછામાં ઓછો એક અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન હોય છે. દરેક જાતિનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1. O_2$: $\pi^* 2p$ કક્ષકોમાં $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે. (પેરામેગ્નેટિક)
$2. O_2^{+}$: $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે. (પેરામેગ્નેટિક)
$3. O_2^{-}$: $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે. (પેરામેગ્નેટિક)
$4. NO$: $15$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે (એકી ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી જાતિ). (પેરામેગ્નેટિક)
$5. NO_2$: $23$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે (એકી ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી જાતિ). (પેરામેગ્નેટિક)
$6. CO$: $14$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,બધા યુગ્મિત છે. (ડાયામેગ્નેટિક)
$7. K_2[NiCl_4]$: $Ni^{2+}$ એ $3d^8$ છે. $Cl^-$ એ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,તેથી તે $2$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન સાથે સમચતુષ્ફલકીય સંકીર્ણ બનાવે છે. (પેરામેગ્નેટિક)
$8. [Co(NH_3)_6]Cl_3$: $Co^{3+}$ એ $3d^6$ છે. $NH_3$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,તેથી તે બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય તેવું અષ્ટફલકીય સંકીર્ણ બનાવે છે. (ડાયામેગ્નેટિક)
$9. K_2[Ni(CN)_4]$: $Ni^{2+}$ એ $3d^8$ છે. $CN^-$ એ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ છે,તેથી તે બધા ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મિત હોય તેવું સમતલીય ચોરસ સંકીર્ણ બનાવે છે. (ડાયામેગ્નેટિક)
પેરામેગ્નેટિક જાતિઓ $O_2, O_2^{+}, O_2^{-}, NO, NO_2, K_2[NiCl_4]$ છે. કુલ સંખ્યા $6$ છે.

(D) સોડિયમ નાઇટ્રોપ્રુસાઇડ,$Na_2[Fe(CN)_5NO]$ અને સલ્ફાઇડ આયનો,$S^{2-}$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Na_2[Fe(CN)_5NO] + Na_2S \rightarrow Na_4[Fe(CN)_5NOS]$
પ્રક્રિયકમાં,સોડિયમ નાઇટ્રોપ્રુસાઇડમાં,$Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ છે (કારણ કે $CN^-$ એ $-1$ અને $NO^+$ એ $+1$ છે).
નીપજમાં,સોડિયમ થાયોનાઇટ્રોપ્રુસાઇડ,$Na_4[Fe(CN)_5NOS]$ માં,$Fe$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ જ રહે છે (કારણ કે $CN^-$ એ $-1$ અને $NOS^{3-}$ એ $-3$ છે).
આમ,પ્રક્રિયા દરમિયાન આયર્નનો ઓક્સિડેશન આંક બદલાતો નથી.

(B) સાચું: જ્યારે $NCS^-$ અથવા $SCN^-$ જેવો ઉભયદંતી લિગેન્ડ હાજર હોય ત્યારે બંધારણીય સમઘટકતા જોવા મળે છે। અહીં, $N$ અને $S$ દાતા પરમાણુઓ છે, તેથી તે સાચું છે.
$(b)$ સાચું: $K_4[Ni(CN)_4]$ માં, $4(+1) + x + 4(-1) = 0$, તેથી $x = 0$.
$(c)$ ખોટું: $K_3[Cu(CN)_4]$ માં, $Cu$ એ $+1$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે ($3d^{10}$ ઇલેક્ટ્રોન રચના)। તે $sp^3$ સંકરણ, સમચતુષ્ફલકીય આકાર ધરાવે છે અને પ્રતિચુંબકીય છે $(\mu = 0 \ B.M.)$।
$(d)$ ખોટું: $[Cr(NCS)(NH_3)_5][ZnCl_4]$ એ બંધારણીય સમઘટકતા અને સવર્ગ સમઘટકતા બંને દર્શાવે છે (બે સવર્ગ એકમોની હાજરીને કારણે)।

(C) સાચી જોડ $A-IV, B-III, C-I, D-II$ છે.
$[Ni(H_2O)_6]^{2+}$ લીલા રંગનું $(I)$ છે.
જેમ $H_2O$ લિગેન્ડને $en$ (વધુ પ્રબળ લિગેન્ડ) દ્વારા બદલવામાં આવે છે, તેમ સ્ફટિક ક્ષેત્ર વિભાજન ઉર્જા $(\Delta_o)$ વધે છે.
શોષાયેલા પ્રકાશની તરંગલંબાઇ ઘટે છે, જે અવલોકિત રંગને જાંબલી તરફ ખસેડે છે.
$en$ દ્વારા $H_2O$ ના વિસ્થાપન સાથે રંગોનો ક્રમ: $[Ni(H_2O)_6]^{2+}$ (લીલો) $\rightarrow$ $[Ni(H_2O)_4(en)]^{2+}$ (આછો વાદળી) $\rightarrow$ $[Ni(H_2O)_2(en)_2]^{2+}$ (વાદળી) $\rightarrow$ $[Ni(en)_3]^{2+}$ (જાંબલી).

(C) ચાલો દરેક અણુનું વિશ્લેષણ કરીએ:
$1$. $PCl_5$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $P$ પાસે $5$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. સંકરણ $sp^3d$ છે અને આકાર ત્રિકોણીય દ્વિપિરામિડલ છે.
$2$. $[Ni(CN)_4]^{2-}$: $Ni^{2+}$ પાસે $d^8$ ઇલેક્ટ્રોન રચના છે. $CN^-$ એ પ્રબળ લિગેન્ડ છે,જે ઇલેક્ટ્રોનનું યુગ્મીકરણ કરે છે. સંકરણ $dsp^2$ છે અને આકાર સમતલીય ચોરસ છે.
$3$. $SF_6$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $S$ પાસે $6$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $0$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. સંકરણ $sp^3d^2$ છે અને આકાર અષ્ટફલકીય છે. આ સાચો સેટ છે.
$4$. $IF_3$: મધ્યસ્થ પરમાણુ $I$ પાસે $3$ બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $2$ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ છે. સંકરણ $sp^3d$ છે અને આકાર વળેલું $T$-આકારનું છે.

(A) $[Ni(H_2O)_6]^{2+}$ ની $en$ સાથેની પ્રક્રિયા તબક્કાવાર થાય છે:
$1$. $1:1$ ગુણોત્તર માટે: $[Ni(H_2O)_6]^{2+} + en \rightarrow [Ni(H_2O)_4(en)]^{2+} + 2H_2O$. નીપજ આછો વાદળી $(I)$ રંગ ધરાવે છે.
$2$. $1:2$ ગુણોત્તર માટે: $[Ni(H_2O)_6]^{2+} + 2en \rightarrow [Ni(H_2O)_2(en)_2]^{2+} + 4H_2O$. નીપજ વાદળી/જાંબલી $(II)$ રંગ ધરાવે છે.
$3$. $1:3$ ગુણોત્તર માટે: $[Ni(H_2O)_6]^{2+} + 3en \rightarrow [Ni(en)_3]^{2+} + 6H_2O$. નીપજ જાંબલી $(III)$ રંગ ધરાવે છે.
આમ,સાચી જોડ $A-I, B-II, C-III$ છે.

(C) $FeCl_3$ ની $NH_3$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $Fe(OH)_3$ મળે છે જે કથ્થઈ રંગના અવક્ષેપ છે. તેથી,$(A)$ એ $(III)$ સાથે જોડાય છે.
$AgCl$ ની $NH_3$ સાથેની પ્રક્રિયાથી $[Ag(NH_3)_2]Cl$ મળે છે જે રંગહીન દ્રાવણ છે. તેથી,$(B)$ એ $(IV)$ સાથે જોડાય છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(A-III, B-IV)$ છે.

(B) પ્રક્રિયા $4FeCl_3 + 3K_4[Fe(CN)_6] \rightarrow Fe_4[Fe(CN)_6]_3 + 12KCl$ પ્રશિયન બ્લુ આપે છે,જે $Fe_4[Fe(CN)_6]_3$ $(I)$ છે.
ઝિંક ક્લોરાઈડ સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ ઝિંકેટ બનાવે છે: $ZnCl_2 + 4NaOH \rightarrow Na_2ZnO_2 + 2NaCl + 2H_2O$ $(V)$.
ફેરિક ક્લોરાઈડ હાઈડ્રોજન સલ્ફાઈડ દ્વારા ફેરસ ક્લોરાઈડમાં રિડક્શન પામે છે: $2FeCl_3 + H_2S \rightarrow 2FeCl_2 + 2HCl + S$ $(II)$.
આમ,સાચી જોડ $A-I, B-V, C-II$ છે.

(A, B, C) $Ni^{2+}$ ની એમોનિયાયુક્ત (બેઝિક) માધ્યમમાં ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સાઈમ $(DMG)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી નિકલ$(II)$ ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સાઈમેટ,$[Ni(DMG)_2]$ ના ચેરી-લાલ અવક્ષેપ મળે છે.
આ સંકીર્ણમાં,બે ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સાઈમેટ એકમો એક $Ni^{2+}$ આયન સાથે જોડાયેલા હોય છે.
બે ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સાઈમેટ એકમો મજબૂત આંતઃઆણ્વીય હાઈડ્રોજન બંધ દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
દરેક ડાયમિથાઈલગ્લાયોક્સાઈમેટ એકમ ઓક્સાઈમ જૂથના નાઈટ્રોજન પરમાણુઓ દ્વારા $Ni^{2+}$ આયન સાથે પાંચ-સભ્યની કીલેટ રીંગ બનાવે છે.
તેથી,વિધાનો $A$,$B$ અને $C$ સાચા છે,જ્યારે $D$ ખોટું છે કારણ કે કીલેટ રીંગ પાંચ-સભ્યની હોય છે,છ-સભ્યની નહીં.

(A) $4 \ L$ દ્રાવણમાં $0.4 \ mol$ $[Co(NH_{3})_{5}SO_{4}]Br$ અને $0.4 \ mol$ $[Co(NH_{3})_{5}Br]SO_{4}$ હાજર છે.
મિશ્રણના $2 \ L$ માં દરેક સંકીર્ણના $0.2 \ mol$ હશે.
જ્યારે મિશ્રણના $2 \ L$ વધારાના $AgNO_{3}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે માત્ર $[Co(NH_{3})_{5}SO_{4}]Br$ પ્રક્રિયા કરીને $AgBr$ અવક્ષેપ $(Y)$ બનાવે છે. આમ,$0.2 \ mol$ $AgBr$ બને છે.
જ્યારે મિશ્રણના $2 \ L$ વધારાના $BaCl_{2}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે માત્ર $[Co(NH_{3})_{5}Br]SO_{4}$ પ્રક્રિયા કરીને $BaSO_{4}$ અવક્ષેપ $(Z)$ બનાવે છે. આમ,$0.2 \ mol$ $BaSO_{4}$ બને છે.

(C) $K_{3}[Co(CO_{3})_{3}]$ માં,$Co$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ ($d^{6}$ ઇલેક્ટ્રોન રચના) છે. $CO_{3}^{2-}$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી તે બાહ્ય કક્ષકીય સંકીર્ણ બનાવે છે: $sp^{3}d^{2}$ સંકરણ,અષ્ટફલકીય ભૂમિતિ અને $4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન. ચુંબકીય ચાકમાત્રા $\mu = \sqrt{4(6)} = 4.9 \ BM$. વિધાન-$I$ સાચું છે.
$[Ni(CN)_{4}]^{2-}$ માટે,$Ni^{2+}$ એ $d^{8}$ છે. $CN^{-}$ પ્રબળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી $dsp^{2}$ સંકરણ,સમતલીય ચોરસ,$0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,$\mu = 0 \ BM$.
$[MnBr_{4}]^{2-}$ માટે,$Mn^{2+}$ એ $d^{5}$ છે. $Br^{-}$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી $sp^{3}$ સંકરણ,ચતુષ્ફલકીય,$5$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,$\mu = 5.9 \ BM$.
$[CoF_{6}]^{3-}$ માટે,$Co^{3+}$ એ $d^{6}$ છે. $F^{-}$ નિર્બળ ક્ષેત્ર લિગેન્ડ હોવાથી $sp^{3}d^{2}$ સંકરણ,અષ્ટફલકીય,$4$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન,$\mu = 4.9 \ BM$.
વિધાન-$II$ માં તમામ મૂલ્યો સાચા છે. તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે.

(A) $[Mn(H_2O)_6]^{2+}$ માટે,ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $d^5$ છે અને લિગાન્ડ નિર્બળ છે,તેથી $CFSE$ $0 \Delta_o$ થાય છે.
$[Cr(H_2O)_6]^{2+}$ માટે,ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $d^4$ છે અને લિગાન્ડ નિર્બળ છે,તેથી $CFSE$ $-0.6 \Delta_o$ થાય છે. આમ,વિધાન $I$ સાચું છે.
$K_3[Fe(CN)_6]$ માં $Fe^{3+}$ $(d^5)$ છે,જે $1$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી $\mu = \sqrt{3} \ B.M.$
$Na_4[Fe(CN)_6]$ માં $Fe^{2+}$ $(d^6)$ છે,જે $0$ અયુગ્મિત ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે,તેથી $\mu = 0 \ B.M.$
આમ,વિધાન $II$ પણ સાચું છે.