Properties Questions in Gujarati

(D) મંદ બેઝની હાજરીમાં બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ અને એસિટાલડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ ક્રોસ-આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા છે.
એસિટાલડિહાઈડ પાસે $\alpha$-હાઈડ્રોજન હોવાથી તે ન્યુક્લિયોફાઈલ તરીકે વર્તે છે અને એનોલેટ આયન બનાવે છે.
આ એનોલેટ બેન્ઝાલ્ડિહાઈડના કાર્બોનિલ કાર્બન પર હુમલો કરીને $\beta$-હાઈડ્રોક્સી આલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CH(OH)CH_2CHO)$ બનાવે છે.
ગરમ કરવા પર અથવા નિર્જલીકરણ દ્વારા,આ મધ્યવર્તી સંયોજન પાણીનો અણુ ગુમાવીને $\alpha,\beta$-અસંતૃપ્ત આલ્ડિહાઈડ બનાવે છે,જે સિનામાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CH=CHCHO)$ છે.

(D) $Grignard$ પ્રક્રિયક $(RMgX)$ આલ્ડિહાઇડ્સ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ સિવાય) સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ અને કીટોન્સ સાથે પ્રક્રિયા કરીને તૃતીયક આલ્કોહોલ બનાવે છે.
$R^{-}MgX + CH_3CHO$ $\rightarrow CH_3-CH(OMgX)-R$ $\xrightarrow{H_2O} CH_3-CH(OH)-R$ (દ્વિતીયક આલ્કોહોલ).
$R^{-}MgX + CH_3COCH_3$ $\rightarrow CH_3-C(OMgX)(CH_3)-R$ $\xrightarrow{H_2O} CH_3-C(OH)(CH_3)-R$ (તૃતીયક આલ્કોહોલ).

(C) આલ્ડોલ સંઘનન માટે આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન અણુમાં ઓછામાં ઓછો એક $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોવો જરૂરી છે.
$1$. બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી.
$2$. $2, 2-$ડાયમિથાઈલપ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ $((CH_3)_3CCHO)$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી.
$3$. એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ માં ત્રણ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
$4$. ફોર્માલ્ડિહાઈડ $(HCHO)$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન નથી.
તેથી,માત્ર એસીટાલ્ડિહાઈડ બેઝ-ઉદ્દીપિત આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપી શકે છે.

(C) ફેહલિંગ દ્રાવણ એ બે દ્રાવણોનું મિશ્રણ છે:
$1$. ફેહલિંગ દ્રાવણ $A$: જલીય કોપર સલ્ફેટ $(CuSO_4 \cdot 5H_2O)$.
$2$. ફેહલિંગ દ્રાવણ $B$: આલ્કલાઇન સોડિયમ પોટેશિયમ ટાર્ટ્રેટ (રોશેલ ક્ષાર,$KNaC_4H_4O_6 \cdot 4H_2O$ અને $NaOH$).
તેથી,સાચું બંધારણ કોપર સલ્ફેટ,સોડિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ અને રોશેલ ક્ષાર છે.

(A) આલ્ડિહાઈડ $(R-CHO)$ નું રિડક્શન $NaBH_4$ અથવા $LiAlH_4$ જેવા રિડક્શનકર્તાનો ઉપયોગ કરીને કરવાથી પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(R-CH_2OH)$ મળે છે.
$R-CHO + 2[H] \xrightarrow{\text{Reduction}} R-CH_2OH$ (પ્રાથમિક આલ્કોહોલ).

(A) જે આલ્ડિહાઇડમાં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી,તે સાંદ્ર $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.
મિથેનાલ $(HCHO)$ માં $\alpha$-હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી.
પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $HCHO + HCHO \xrightarrow{Conc. NaOH} CH_3OH + HCOONa$.
અહીં,$CH_3OH$ (મિથેનોલ) એ આલ્કોહોલ છે.

(A) શિફ પ્રક્રિયક એ મેજેન્ટા અથવા ગુલાબી રંગના રોઝાનિલિન હાઇડ્રોક્લોરાઇડનું જલીય દ્રાવણ છે,જેમાંથી $SO_{2}$ પસાર કરવામાં આવે ત્યારે તે રંગવિહીન બને છે.
તેનો ઉપયોગ આલ્ડિહાઇડની પરખ માટેની કસોટી તરીકે થાય છે.

(C) : એસીટોનનું ઊંચા તાપમાને પાયરોલિસિસ કરવાથી કીટીન અને મિથેન મળે છે.
$CH_3COCH_3 \xrightarrow{\Delta} CH_2=C=O + CH_4$
નીપજ $CH_2=C=O$ ને કીટીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(A) . $CH_3-CO-CH_3$ (એસીટોન) એ કીટોન છે.
કીટોનનું ઓક્સિડેશન કરવાથી $C-C$ બંધ તૂટે છે,જેના પરિણામે મૂળ કીટોન કરતા ઓછા કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.
તેનાથી વિપરીત,પ્રાથમિક આલ્કોહોલ $(CH_3-CH_2-CH_2-OH)$ અને આલ્ડિહાઈડ ($CH_3-CH_2-CHO$ અને $CCl_3-CH_2-CHO$) ના ઓક્સિડેશનથી સમાન સંખ્યામાં કાર્બન પરમાણુ ધરાવતા કાર્બોક્સિલિક એસિડ મળે છે.

(A) એસીટલ,આલ્ડિહાઈડની શુષ્ક $HCl$ વાયુની હાજરીમાં આલ્કોહોલના બે અણુઓ સાથેની પ્રક્રિયા દ્વારા મેળવવામાં આવે છે.
શુષ્ક $HCl$ એસિડ ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે જે કાર્બોનિલ ઓક્સિજનનું પ્રોટોનેશન કરે છે,જેનાથી કાર્બોનિલ કાર્બન વધુ ઇલેક્ટ્રોફિલિક બને છે.
ઉદાહરણ તરીકે,એસીટાલ્ડિહાઈડ ઇથેનોલના $2$ અણુઓ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $1,1-$ડાયઈથોક્સીઈથેન (એસીટલ) બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3CHO + 2C_2H_5OH \xrightarrow{dry \ HCl} CH_3CH(OC_2H_5)_2 + H_2O$.

(B) ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો $(RMgX)$ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન બંને સાથે પ્રક્રિયા કરીને એડિશન પ્રોડક્ટ્સ (એડક્ટ્સ) બનાવે છે,જેનું જળવિભાજન કરવાથી આલ્કોહોલ મળે છે.
આલ્ડિહાઈડ માટે: $RCHO + R'MgX \to RCH(OMgX)R' \xrightarrow{H_2O} RCH(OH)R'$
કીટોન માટે: $RCOR' + R''MgX \to RC(OMgX)(R')R'' \xrightarrow{H_2O} RC(OH)(R')R''$
ફેહલિંગનું પ્રક્રિયક,શિફનું પ્રક્રિયક અને ટોલેન્સનું પ્રક્રિયક એ આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનને અલગ પાડવા માટે વપરાતી વિશિષ્ટ કસોટીઓ છે,કારણ કે તે આલ્ડિહાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે પરંતુ કીટોન સાથે નહીં.

(B) આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા એવા સંયોજનો દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $CH_3CO-$ જૂથ અથવા $CH_3CH(OH)-$ જૂથ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) માં $CH_3CO-$ જૂથ હાજર છે.
તેથી,$CH_3CHO$ આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા આપે છે અને આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ના પીળા અવક્ષેપ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા: $CH_3CHO + 3I_2 + 4NaOH \rightarrow CHI_3 + HCOONa + 3NaI + 3H_2O$.

(B) ફેહલિંગ દ્રાવણ એક નિર્બળ ઓક્સિડેશનકર્તા છે જે એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,પરંતુ બેન્ઝીન વલયની રેઝોનન્સ સ્થિરતાને કારણે $Benzaldehyde$ જેવા એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડનું ઓક્સિડેશન કરી શકતું નથી. તેથી,$Benzaldehyde$ ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે હકારાત્મક કસોટી આપતું નથી.

(D) બેન્ઝાલ્ડિહાઇડ ઇથેનોલિક $KCN$ ની હાજરીમાં બેન્ઝોઇન કન્ડેન્સેશન પ્રક્રિયા આપે છે અને બેન્ઝોઇન બનાવે છે.
$2C_6H_5CHO \xrightarrow{Alc. KCN} C_6H_5CH(OH)COC_6H_5$ (બેન્ઝોઇન).
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(D)$ છે.

(A) $Aldehydes$ એ $Schiff's \ reagent$ (જે રંગહીન હોય છે) સાથે પ્રક્રિયા કરીને લાક્ષણિક ગુલાબી રંગ આપે છે.
$Ketones$ આ કસોટી આપતા નથી.

(A) જ્યારે એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ ક્લોરિન $(Cl_2)$ ના વધારાના જથ્થા સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે મિથાઈલ સમૂહના ત્રણેય હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ ક્લોરિન પરમાણુઓ દ્વારા વિસ્થાપિત થઈને ક્લોરલ $(CCl_3CHO)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $CH_3CHO + 3Cl_2 \rightarrow CCl_3CHO + 3HCl$.

(B) જે આલ્ડિહાઈડમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન હોતો નથી,તેની સાંદ્ર આલ્કલી $(50\% \, NaOH)$ સાથેની પ્રક્રિયાને કેનિઝારો પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં,આલ્ડિહાઈડનો એક અણુ અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડ (ક્ષાર તરીકે) માં ઓક્સિડેશન પામે છે અને બીજો અણુ અનુરૂપ આલ્કોહોલમાં રિડક્શન પામે છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ $(C_6H_5CHO)$ માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
તેથી,તે કેનિઝારો પ્રક્રિયા દ્વારા બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ અને સોડિયમ બેન્ઝોએટ $(C_6H_5COONa)$ બનાવે છે.
પ્રક્રિયા:
$2C_6H_5CHO + NaOH (50\%) \rightarrow C_6H_5CH_2OH + C_6H_5COONa$
આમ,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(D) બ્યુટેન-$2$-ઓન એ કીટોન છે. જ્યારે તેને ઝિંક એમાલગમ અને હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડ $(Zn-Hg/HCl)$ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે ક્લેમેન્સન રિડક્શન અનુભવે છે અને અનુરૂપ હાઇડ્રોકાર્બન,બ્યુટેન આપે છે.
$CH_3-CO-CH_2-CH_3 \xrightarrow{Zn-Hg/HCl} CH_3-CH_2-CH_2-CH_3$
એમાઇડ્સ,કાર્બોક્સિલિક એસિડ્સ અને એસ્ટર્સ આ પ્રક્રિયક દ્વારા હાઇડ્રોકાર્બનમાં રિડ્યુસ થતા નથી.

(B) જ્યારે એસીટોનના ત્રણ અણુઓ $(CH_3COCH_3)$ સૂકા $HCl$ વાયુની હાજરીમાં પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેઓ એલ્ડૉલ સંઘનન અને ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ પામીને ફોરોન બનાવે છે.
પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$3CH_3COCH_3 \xrightarrow{Dry \ HCl} (CH_3)_2C=CH-CO-CH=C(CH_3)_2 + 2H_2O$
આમ,સાચી નીપજ ફોરોન છે.

(D) આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનનું તેમના અનુરૂપ હાઈડ્રોકાર્બનમાં ઝિંક એમાલગમ $(Zn-Hg)$ અને સાંદ્ર હાઈડ્રોક્લોરિક એસિડ $(HCl)$ નો ઉપયોગ કરીને કરવામાં આવતા રિડક્શનને ક્લેમેન્સન રિડક્શન કહેવામાં આવે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$R_2C=O + 4[H] \xrightarrow{Zn-Hg/HCl} R_2CH_2 + H_2O$
તેથી,વિકલ્પ $(D)$ સાચો જવાબ છે.

(B) એસીટોનની $NaOH$ જેવા બેઇઝની હાજરીમાં આયોડિન સાથેની પ્રક્રિયાને આયોડોફોર્મ કસોટી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયા $CH_3CO-$ અથવા $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનો માટે વિશિષ્ટ છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3COCH_3 + 3I_2 + 4NaOH \rightarrow CHI_3 + CH_3COONa + 3NaI + 3H_2O$
આમ,સાચો પ્રક્રિયક $NaOH$ છે.

(B) એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3-CHO)$ એ $HCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસીટાલ્ડિહાઈડ સાયનોહાઇડ્રિન $(CH_3-CH(OH)CN)$ બનાવે છે.
એસિડિક જળવિભાજન પર,સાયનો ગ્રુપ $(-CN)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે,જે લેક્ટિક એસિડ $(CH_3-CH(OH)COOH)$ આપે છે.
$CH_3-CHO + HCN$ $\rightarrow CH_3-CH(OH)CN$ $\xrightarrow{H_3O^{+}} CH_3-CH(OH)COOH$

(B) ટોલેન્સ પ્રક્રિયક $(AgNO_3 + NH_4OH)$ નો ઉપયોગ આલ્ડિહાઇડ્સને ઓળખવા માટે થાય છે.
આલ્ડિહાઇડ્સ ટોલેન્સ પ્રક્રિયકનું રિડક્શન કરીને ધાત્વિક સિલ્વર બનાવે છે,જે ટેસ્ટ ટ્યુબની અંદરની દિવાલ પર સિલ્વર મિરર બનાવે છે.

(C) માત્ર એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ ફેહલિંગ દ્રાવણનું રિડક્શન કરે છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ અને સેલિસાલ્ડિહાઈડ એરોમેટિક આલ્ડિહાઈડ છે અને આ કસોટી આપતા નથી.
એસીટાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CHO)$ એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ છે અને ફેહલિંગ દ્રાવણ સાથે ક્યુપ્રસ ઓક્સાઈડ $(Cu_2O)$ ના લાલ અવક્ષેપ આપે છે.

(A) નીપજ $(CH_3)_2C=CH-CO-CH_3$ (મેસિટાઇલ ઓક્સાઈડ) એ એસીટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ ના સ્વયં-આલ્ડોલ સંઘનન અને ત્યારબાદ નિર્જલીકરણ દ્વારા બને છે.
$2CH_3-CO-CH_3$ $\xrightarrow{OH^-} (CH_3)_2C(OH)-CH_2-CO-CH_3$ $\xrightarrow{\Delta, -H_2O} (CH_3)_2C=CH-CO-CH_3$.

(A) વર્ણવેલ પ્રક્રિયા કેનિઝારો પ્રક્રિયા છે,જે એવા આલ્ડિહાઈડમાં થાય છે જેમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોતો નથી.
$HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ) માં કોઈ $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ નથી.
જ્યારે $HCHO$ સાંદ્ર $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે સ્વ-ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન (અસમાનતા) પામીને મિથેનોલ અને સોડિયમ ફોર્મેટ બનાવે છે.
$2HCHO + NaOH \xrightarrow{} CH_3OH + HCOONa$
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) એસીટાલ્ડિહાઈડ એ આલ્ડિહાઈડ છે,જ્યારે એસીટોન એ કીટોન છે.
ફેહલિંગ દ્રાવણ કસોટીનો ઉપયોગ એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ અને કીટોન વચ્ચે તફાવત કરવા માટે થાય છે.
એસીટાલ્ડિહાઈડ ફેહલિંગ દ્રાવણનું રિડક્શન કરીને $Cu_2O$ ના લાલ અવક્ષેપ આપે છે,જ્યારે એસીટોન આ કસોટી આપતું નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(C) $(C)$. આ આંતર-આણ્વીય કેનિઝારો પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે।
આ પ્રક્રિયામાં,ગ્લાયોક્સલ $(OCH-CHO)$ બેઝ $(OH^-)$ ની હાજરીમાં વિષમીકરણ (disproportionation) અનુભવે છે,જેમાં એક આલ્ડિહાઈડ સમૂહનું આલ્કોહોલ સમૂહ $(-CH_2OH)$ માં રિડક્શન થાય છે અને બીજાનું કાર્બોક્સિલેટ સમૂહ $(-COO^-)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે।
સમગ્ર પ્રક્રિયા: $OCH-CHO + OH^- \xrightarrow{} HOCH_2-COO^-$.

(B) આલ્ડિહાઈડના કાર્બોનિલ કાર્બન પર ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલાની સંવેદનશીલતા કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા આલ્કાઈલ જૂથોની અવકાશીય અવરોધ (steric hindrance) અને ઈલેક્ટ્રોનિક અસરો પર આધાર રાખે છે.
જેમ આલ્કાઈલ જૂથોની સંખ્યા વધે છે,તેમ અવકાશીય અવરોધ વધે છે અને ઈલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ અસર ($+I$ અસર) વધે છે,જે કાર્બોનિલ કાર્બનની ઈલેક્ટ્રોફિલીસીટી ઘટાડે છે.
તેથી,ન્યુક્લિયોફિલિક હુમલા પ્રત્યે પ્રતિક્રિયાશીલતાનો ક્રમ $1^o > 2^o > 3^o$ છે.

(A) . વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન: આલ્ડિહાઇડ્સ અને કીટોન્સની પ્રક્રિયા હાઇડ્રેઝિન $(NH_2NH_2)$ સાથે કરવામાં આવે છે અને ત્યારબાદ પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(KOH)$ જેવા પ્રબળ બેઇઝ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે.
આ પ્રક્રિયામાં હાઇડ્રેઝોન મધ્યવર્તી સંયોજન બને છે,જે બેઇઝની હાજરીમાં વિઘટન પામીને આલ્કેન આપે છે.
પ્રક્રિયા: $> C = O + NH_2NH_2$ $\rightarrow > C = NNH_2 + H_2O$ $\xrightarrow{KOH, \text{heat}} > CH_2 + N_2$.

(D) આલ્ડિહાઇડ્સ અને મોટાભાગના કીટોન્સ સોડિયમ બાયસલ્ફાઇટ $(NaHSO_3)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સ્ફટિકીય બાયસલ્ફાઇટ એડિશન પ્રોડક્ટ બનાવે છે.
સામાન્ય પ્રક્રિયા આ મુજબ છે:
$R_2C=O + NaHSO_3 \rightarrow R_2C(OH)(SO_3Na)$
$CH_3COCH_3$ (એસીટોન),$CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઇડ),અને $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઇડ) એ બધા કાર્બોનિલ સંયોજનો હોવાથી,તે બધા આ એડિશન પ્રક્રિયા આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(D) . ફેહલિંગનું દ્રાવણ એ બે દ્રાવણોનું મિશ્રણ છે: ફેહલિંગ દ્રાવણ $A$ ($CuSO_4$ નું દ્રાવણ) અને ફેહલિંગ દ્રાવણ $B$ (સોડિયમ પોટેશિયમ ટાર્ટરેટનું આલ્કલાઇન દ્રાવણ,જેને રોશેલ ક્ષાર તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે).
આપેલા વિકલ્પોમાં રોશેલ ક્ષારનો ઉલ્લેખ ન હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(C) વોલ્ફ-કિશનર રિડક્શન એ કાર્બોનિલ સમૂહો (આલ્ડિહાઈડ અથવા કીટોન) ને આલ્કેનમાં રૂપાંતરિત કરવા માટે વપરાતી રાસાયણિક પ્રક્રિયા છે.
તે ખાસ કરીને $-CHO$ (આલ્ડિહાઈડ) અથવા $C=O$ (કીટોન) સમૂહને $-CH_2-$ (મિથિલીન) સમૂહમાં ઘટાડે છે.
તેથી,તે $-CHO$ સમૂહનું રિડક્શન કરે છે.

(A) સંયોજનનું આણ્વીય દળ $2 \times \text{બાષ્પ ઘનતા} = 2 \times 29 = 58$ છે.
આપેલા સંયોજનોના આણ્વીય દળ નીચે મુજબ છે:
$CH_3CH_2CHO = 58$
$CH_3CHOHCH_3 = 60$
$CH_3COCH_3 = 58$
$CH_3CH_2COOH = 74$
$CH_3CH_2CHO$ અને $CH_3COCH_3$ બંનેનું આણ્વીય દળ $58$ છે.
આયોડોફોર્મ કસોટી (આલ્કલી અને આયોડિન સાથે પીળા અવક્ષેપ) એવા સંયોજનો આપે છે જેમાં $CH_3CO-$ સમૂહ અથવા $CH_3CH(OH)-$ સમૂહ હોય.
વિકલ્પોમાંથી,$CH_3COCH_3$ (એસીટોન) માં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે અને તે આયોડોફોર્મના પીળા અવક્ષેપ આપે છે.

(C) કાર્બોનિલ સંયોજનોની ન્યુક્લિયોફિલિક યોગશીલ પ્રતિક્રિયાઓ (જેમ કે $PhMgBr$ જેવા ગ્રીગનાર્ડ પ્રક્રિયકો સાથે) પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાશીલતા બે મુખ્ય પરિબળો પર આધાર રાખે છે:
$1.$ અવકાશી અવરોધ (Steric hindrance): કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા જૂથોનું કદ અને સંખ્યા વધતા,ન્યુક્લિયોફાઇલનો અભિગમ વધુ મુશ્કેલ બને છે,જે પ્રતિક્રિયાશીલતા ઘટાડે છે.
$2.$ ઇલેક્ટ્રોનિક અસર: ઇલેક્ટ્રોન-ડોનેટિંગ જૂથો (જેમ કે $+I$ અસર દ્વારા આલ્કાઇલ જૂથો) અથવા રેઝોનન્સ સ્ટેબિલાઇઝેશન (જેમ કે ફિનાઇલ જૂથો) કાર્બોનિલ કાર્બન પરનો ધન વીજભાર ઘટાડે છે,જેનાથી તે ઓછું ઇલેક્ટ્રોફિલિક બને છે.
આપેલા સંયોજનોની સરખામણી કરતા:
$(II)$ એસીટાલ્ડિહાઇડ $(CH_3-CHO)$ માં સૌથી ઓછો અવકાશી અવરોધ છે અને માત્ર એક $+I$ જૂથ છે.
$(III)$ એસીટોન $(CH_3-CO-CH_3)$ માં બે $+I$ જૂથો છે અને એસીટાલ્ડિહાઇડ કરતા વધુ અવરોધ છે.
$(I)$ બેન્ઝોફેનોન $(Ph-CO-Ph)$ માં બે મોટા ફિનાઇલ જૂથો અને નોંધપાત્ર રેઝોનન્સ છે,જે તેને સૌથી ઓછું પ્રતિક્રિયાશીલ બનાવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $(II) > (III) > (I)$ છે.

(D) એસીટાલ્ડિહાઈડમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોય છે,જે તેને $I_2$ અને $NaOH$ ની હાજરીમાં આયોડોફોર્મ કસોટી આપવા માટે સક્ષમ બનાવે છે,જેનાથી આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ ના પીળા અવક્ષેપ મળે છે.
ફોર્માલ્ડિહાઈડમાં $CH_3CO-$ સમૂહ હોતો નથી,તેથી તે આયોડોફોર્મ કસોટી આપતું નથી.
એસીટાલ્ડિહાઈડ અને ફોર્માલ્ડિહાઈડ બંને ફેહલિંગનું દ્રાવણ,ટોલેન્સ પ્રક્રિયક અને શિફ પ્રક્રિયક સાથે સમાન પ્રતિક્રિયા આપે છે,તેથી તે બંને વચ્ચે તફાવત પારખવા માટે યોગ્ય નથી.

(C) સિલ્વર મિરર કસોટી (ટોલેન્સ કસોટી) નો ઉપયોગ આલ્ડિહાઇડ અને અન્ય કાર્બોનિલ સંયોજનો અથવા એસિડ વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે થાય છે.
આલ્ડિહાઇડનું ટોલેન્સ પ્રક્રિયક દ્વારા કાર્બોક્સિલેટ આયનોમાં ઓક્સિડેશન થાય છે,જે $Ag^+$ આયનોનું રિડક્શન કરીને ધાત્વિક સિલ્વરમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જેનાથી ટેસ્ટ ટ્યુબની અંદરની સપાટી પર સિલ્વર મિરર બને છે.
કાર્બોક્સિલિક એસિડ ટોલેન્સ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(C)$ છે.

(B) પેરાલ્ડીહાઈડ એ ઓરડાના તાપમાને સાંદ્ર $H_2SO_4$ ની હાજરીમાં એસીટાલ્ડીહાઈડ $(CH_3CHO)$ ના ટ્રાયમરાઈઝેશન દ્વારા બને છે.
$3CH_3CHO \xrightarrow{\text{conc. } H_2SO_4, \text{ room temp.}} \text{Paraldehyde}$
જેহেতু એસીટાલ્ડીહાઈડના ત્રણ અણુઓ જોડાઈને પેરાલ્ડીહાઈડનો એક અણુ બનાવે છે,તેથી તે એસીટાલ્ડીહાઈડનો ટ્રાયમર છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) આયોડોફોર્મ કસોટીનો ઉપયોગ કાર્બનિક સંયોજનમાં $CH_3CO-$ સમૂહની હાજરી શોધવા માટે થાય છે.
$\therefore$ મિથાઈલ કીટોનને આયોડોફોર્મ કસોટી દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે.
તેઓ $I_2$ અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આયોડોફોર્મનું પીળા રંગનું અવક્ષેપ $(CHI_3)$ આપે છે.

(A) ફેલિંગ દ્રાવણ કસોટી એલિફેટિક આલ્ડિહાઈડ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
કીટોન ફેલિંગ દ્રાવણ કસોટી આપતા નથી.
એસીટોન એ કીટોન છે,જ્યારે $Propanal$,$Ethanal$,અને $Butanal$ એ આલ્ડિહાઈડ છે.

(C) દર્શાવેલી પ્રક્રિયા આયોડોફોર્મ પ્રક્રિયા છે.
બ્યુટેન-$2$-ઓન $(CH_3-CH_2-CO-CH_3)$ જેવા મિથાઈલ કીટોન $I_2$ અને $NaOH$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આયોડોફોર્મ $(CHI_3)$ અને કાર્બોક્સિલિક એસિડનો સોડિયમ ક્ષાર $(C_2H_5COONa)$ બનાવે છે.
ત્યારબાદ $H^+$ સાથે એસિડિકરણ કરવાથી પ્રોપેનોઈક એસિડ $(C_2H_5COOH)$ મળે છે.

(B) કીટોન્સની $Mg-Hg$ (મેગ્નેશિયમ એમાલગમ) સાથે બેન્ઝીન જેવા દ્રાવકની હાજરીમાં પ્રક્રિયા થવાથી મેગ્નેશિયમ પિનાકોલેટ સંકીર્ણ બને છે.
ત્યારબાદ જળવિભાજન (પાણી સાથે પ્રક્રિયા) કરવાથી પિનાકોલ (એક વિસીનલ ડાયોલ) મળે છે.
આ પ્રક્રિયાને પિનાકોલ રિડક્શન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,$2(CH_3)_2C=O$ $\xrightarrow{Mg/Hg} [(CH_3)_2C(O)]_2Mg$ $\xrightarrow{H_2O} (CH_3)_2C(OH)-C(OH)(CH_3)_2 + Mg(OH)_2$.

(A) જ્યારે કોઈ સંયોજન સેમિકાર્બેઝાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરે ત્યારે ભૌમિતિક સમઘટકતા ($E$ અને $Z$ સમઘટકો) દર્શાવવા માટે,પરિણામી સેમિકાર્બેઝોનમાં $C=N$ બંધના કાર્બન પરમાણુ સાથે બે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$Benzaldehyde$ $(C_6H_5CHO)$ સેમિકાર્બેઝાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ સેમિકાર્બેઝોન $(C_6H_5CH=NNHCONH_2)$ બનાવે છે.
આ નીપજમાં,કાર્બન પરમાણુ એક ફિનાઈલ સમૂહ $(-C_6H_5)$ અને એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ $(-H)$ સાથે જોડાયેલ છે,જે બંને અલગ છે.
આમ,તે બે ભૌમિતિક સમઘટક સ્વરૂપો ($E$ અને $Z$) માં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે.

(D) એસીટાલ્ડિહાઈડ $HCN$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને એસીટાલ્ડિહાઈડ સાયનોહાઈડ્રિન $(A)$ બનાવે છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$CH_3-CHO + HCN \to CH_3-CH(OH)-CN$ (સંયોજન $A$)
જળવિભાજન પર,નાઈટ્રાઈલ ગ્રુપ $(-CN)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ ગ્રુપ $(-COOH)$ માં રૂપાંતરિત થાય છે:
$CH_3-CH(OH)-CN \xrightarrow{H_3O^{+}} CH_3-CH(OH)-COOH$ (લેક્ટિક એસિડ).

(B) કેનિઝારો પ્રક્રિયા એવા આલ્ડિહાઈડ દ્વારા આપવામાં આવે છે જેમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી.
$2$-મિથાઈલપ્રોપેનાલ $(CH_3-CH(CH_3)-CHO)$ માં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ હોય છે,તેથી તે મુખ્યત્વે કેનિઝારો પ્રક્રિયાને બદલે આલ્ડૉલ સંઘનન પ્રક્રિયા આપે છે.
બેન્ઝાલ્ડિહાઈડ,$p$-મિથોક્સીબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ અને $2,2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેનાલમાં $\alpha$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ હોતા નથી અને તેથી તેઓ કેનિઝારો પ્રક્રિયા આપે છે.

(D) પ્રાથમિક આલ્કોહોલ (જેમ કે ઇથેનોલ) અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલ (જેમ કે $2$-પ્રોપેનોલ) $K_2Cr_2O_7$ અને મંદ $H_2SO_4$ દ્વારા અનુક્રમે આલ્ડિહાઇડ/કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને કીટોનમાં સરળતાથી ઓક્સિડાઇઝ થાય છે.
એસીટાલ્ડિહાઇડ પણ સરળતાથી એસિટિક એસિડમાં ઓક્સિડાઇઝ થાય છે.
એસીટોન (પ્રોપેનોન) એક કીટોન છે અને તે મંદ $H_2SO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ જેવી હળવી પરિસ્થિતિઓમાં ઓક્સિડેશન સામે પ્રતિરોધક છે કારણ કે તેને મજબૂત $C-C$ બંધ તોડવાની જરૂર હોય છે.
તેથી,એસીટોન આ ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં પ્રક્રિયા કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે.

(B) એસીટાલ્ડિહાઈડ એ આલ્ડિહાઈડ છે અને તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયક $(Ag(NH_3)_2^+)$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને સિલ્વર મિરર બનાવે છે,જ્યારે એસીટોન એ કીટોન છે અને તે ટોલેન્સ પ્રક્રિયક સાથે પ્રક્રિયા કરતું નથી.

(B) ક્લોરલ $(Cl_3C-CHO)$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને ક્લોરલ હાઇડ્રેટ $(Cl_3C-CH(OH)_2)$ બનાવે છે.
ત્રણ ક્લોરિન પરમાણુઓની પ્રબળ ઇલેક્ટ્રોન-આકર્ષક પ્રેરક અસર અને આંતર-આણ્વીય હાઇડ્રોજન બંધનને કારણે આ એક સ્થાયી જેમ-ડાયોલ છે.

(C) $C_3H_6O$ સૂત્ર ધરાવતું સંયોજન $A$ આયોડોફોર્મ કસોટી આપે છે,તેથી તે પ્રોપેનોન $(CH_3COCH_3)$ છે.
પ્રોપેનોન મંદ $HCl$ ની હાજરીમાં સ્વયં-આલ્ડોલ સંઘનન પ્રક્રિયા દ્વારા મેસિટિલ ઓક્સાઇડ $(C_6H_{10}O)$ બનાવે છે અને ત્યારબાદના સંઘનનથી ફોરોન $(C_9H_{14}O)$ મળે છે,જે $2,6-$ડાયમિથાઇલ$-2,5-$હેપ્ટાડાયન$-4-$ઓન છે.
આમ,$A$ પ્રોપેનોન છે અને $B$ $2,6-$ડાયમિથાઇલ$-2,5-$હેપ્ટાડાયન$-4-$ઓન છે.

(A) $(C_3H_8O)$ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે.
તેનું ઓક્સિડેશન થઈને આલ્ડિહાઈડ $B$ $(C_3H_6O)$ મળે છે જે ટોલેન્સ કસોટી (ચળકતો સિલ્વર મિરર) આપે છે,તેથી $B$ એ પ્રોપેનાલ હોવું જોઈએ.
$CH_3CH_2CH_2OH \xrightarrow{K_2Cr_2O_7/H^{+}} CH_3CH_2CHO$
$A$ (પ્રોપેન$-1-$ઓલ) $\rightarrow$ $B$ (પ્રોપેનાલ)
પ્રોપેનાલની પ્રક્રિયા સેમિકાર્બેઝાઈડ $(NH_2NHCONH_2)$ સાથે સોડિયમ એસિટેટની હાજરીમાં કરતા પ્રોપેનાલ સેમિકાર્બેઝોન $(C)$ મળે છે:
$CH_3CH_2CHO + NH_2NHCONH_2 \rightarrow CH_3CH_2CH=NNHCONH_2 + H_2O$
આમ,$C$ નું બંધારણ $CH_3CH_2CH=NNHCONH_2$ છે.