Mix Examples -Reproduction in Organisms Questions in Gujarati

(D) લિંગી પ્રજનન નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણ,યુગ્મનજનું નિર્માણ,ભ્રૂણજનન અને વિવિધતાઓ દ્વારા લાક્ષણિક છે. આ ઘટનાઓને ત્રણ અલગ તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવી છે:
$1$. ફલન-પૂર્વીય ઘટનાઓ: આમાં જન્યુઓના જોડાણ પહેલાની તમામ ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે,ખાસ કરીને જન્યુજનન (જન્યુઓનું નિર્માણ) અને જન્યુ વહન.
$2$. ફલન: આ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણની પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા દ્વિતીય યુગ્મનજ બને છે.
$3$. ફલન-પશ્ચાત ઘટનાઓ: આમાં યુગ્મનજના નિર્માણ પછી થતી ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે,જેમ કે યુગ્મનજનો વિકાસ અને ભ્રૂણજનન.
તેથી,સાચો ક્રમ ફલન-પૂર્વીય $\rightarrow$ ફલન $\rightarrow$ ફલન-પશ્ચાત છે,જે $I \rightarrow II \rightarrow III$ ને અનુરૂપ છે.

(D) ક્લોન એટલે એવા સજીવોનો સમૂહ જે એકબીજાને અને તેમના પિતૃને બાહ્યાકાર અને જનીનિક રીતે સમાન હોય છે.
આ સજીવો અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં કોઈ જનીનિક પુનઃસંયોજન થતું નથી.
તેથી,ક્લોન તેમના શારીરિક દેખાવ (બાહ્યાકાર) અને તેમના જનીનિક બંધારણ (જનીન પ્રકાર) બંનેમાં સમાનતા દર્શાવે છે.

(D) લિંગી પ્રજનનમાં સૌથી આવશ્યક ઘટના ફલન છે. $ (a) $ ફલન એટલે નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ થઈને દ્વિકીય યુગ્મનજ બનવાની પ્રક્રિયા. કારણ કે $ (a) $ અને $ (b) $ બંને એક જ જૈવિક પ્રક્રિયા દર્શાવે છે,તેથી બંને વિકલ્પો સાચા છે.

(A) જન્મથી કુદરતી મૃત્યુ સુધીના સમયગાળાને સજીવનો જીવનકાળ કહેવામાં આવે છે.
જીવનકાળને સામાન્ય રીતે ચાર તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$(i)$ બાલ્યાવસ્થા (Juvenility): જન્મથી લઈને જ્યાં સુધી સજીવ પ્રજનન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવે ત્યાં સુધીનો સમયગાળો.
$(ii)$ પુખ્તાવસ્થા (Maturity): આ તબક્કે પ્રજનન શરૂ થાય છે અને તે વિકસે છે.
$(iii)$ જીર્ણતા અથવા વૃદ્ધત્વ (Senescence or ageing): શરીરના કાર્યોમાં ક્રમશઃ ઘટાડો થવો તેને વૃદ્ધત્વ કહેવાય છે,જે જીર્ણતામાં પરિણમે છે.
$(iv)$ મૃત્યુ (Death): જીર્ણતાના અંતે સજીવની તમામ મહત્વપૂર્ણ જૈવિક પ્રક્રિયાઓ અટકી જવી તેને મૃત્યુ કહેવાય છે.

(D) અલિંગી પ્રજનન એ તુલનાત્મક રીતે સરળ આયોજન ધરાવતા સજીવોમાં પ્રજનનનું સામાન્ય સ્વરૂપ છે.
તે એકકોષી સજીવો (જેમ કે મોનેરા અને પ્રોટિસ્ટા) માં પ્રજનનની પ્રાથમિક પદ્ધતિ છે.
તે સરળ શારીરિક આયોજન ધરાવતી વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓમાં પણ જોવા મળે છે (દા.ત.,લીલ,ફૂગ અને સરળ અપૃષ્ઠવંશી પ્રાણીઓ જેવા કે વાદળી અથવા હાઇડ્રા).
અલિંગી પ્રજનનમાં સમભાજન (mitotic cell division) થાય છે,જે અર્ધીકરણ (meiosis) કરતા ઝડપી અને ઓછું જટિલ છે,જે ઝડપી વસ્તી વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો એવા જૂથોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જેમાં અલિંગી પ્રજનન સામાન્ય છે.

(A) સાચું. જે સજીવો નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો ધરાવે છે તેમને ઉભયલિંગી (hermaphrodite) અથવા દ્વિલિંગી સજીવો કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે અળસિયું,વાદળી,પટ્ટીકૃમિ અને જળો.

(C) બાહ્યાકાર અને જનીનિક રીતે સમાન સજીવોને ક્લોન કહેવામાં આવે છે.
તેઓ અલિંગી પ્રજનન દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે,જે પ્રજનનનો એક એવો પ્રકાર છે જેમાં માત્ર એક જ સજીવ ભાગ લે છે.

(A) પિતૃ શરીર એકકીય $(n)$ હોય કે દ્વિકીય $(2n)$,જન્યુઓ હંમેશા એકકીય $(n)$ જ હોય છે.
જો પિતૃ શરીર એકકીય હોય,તો તે સમભાજન (mitosis) દ્વારા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે $(n \rightarrow n)$.
જો પિતૃ શરીર દ્વિકીય હોય,તો તે અર્ધીકરણ (meiosis) દ્વારા જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી થઈ જાય છે $(2n \rightarrow n)$.

(C) સંગમન (ફલન) એ નર અને માદા જન્યુઓનું જોડાણ છે. તેના બે પ્રકાર છે:
$(i)$ બાહ્ય ફલન: જ્યારે સંગમન બાહ્ય માધ્યમમાં થાય છે. સામાન્ય રીતે,બાહ્ય માધ્યમ પાણી હોય છે,દા.ત.,ઉભયજીવીઓ અને માછલીઓ.
(ii) આંતરિક ફલન: જ્યારે સંગમન માદા શરીરની અંદર થાય છે,દા.ત.,સરીસૃપ,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ.
આમ,સંગમન બાહ્ય અને આંતરિક બંને માધ્યમોમાં થઈ શકે છે,તેથી સાચો જવાબ $(a)$ અને $(b)$ બંને છે.

(C) $\text{વિધાન }\; I$: ખોટું છે। સજીવોના નીચલા જૂથો સામાન્ય રીતે સરળ શરીર રચના ધરાવે છે。
$\text{વિધાન }\; II$: સાચું છે। અલિંગી પ્રજનન એ સરળ, વહેલા ઉત્ક્રાંતિ પામેલા સજીવોમાં પ્રજનનનું મુખ્ય માધ્યમ છે。
$\text{વિધાન }\; III$: ખોટું છે। લિંગી પ્રજનન એ ઉચ્ચ, વધુ જટિલ સજીવોમાં પ્રજનનનું મુખ્ય માધ્યમ છે。
$\text{વિધાન }\; IV$: સાચું છે। જટિલ સજીવો જે પછીથી ઉત્ક્રાંતિ પામ્યા, જેમ કે આવૃતબીજધારી અને પૃષ્ઠવંશીઓ, મુખ્યત્વે લિંગી પ્રજનનનો ઉપયોગ કરે છે, જે અલિંગી પ્રજનનની તુલનામાં વધુ જટિલ પ્રક્રિયા છે。
તેથી, વિધાન $II$ અને $IV$ એ દૃષ્ટિકોણને સમર્થન આપે છે કે ઉત્ક્રાંતિમાં લિંગી પ્રજનન મોડું આવ્યું હતું।

(A) બાહ્ય ફલન ધરાવતા સજીવોમાં મોટી સંખ્યામાં સંતતિ ઉત્પન્ન થાય છે. તેનું કારણ એ છે કે બાહ્ય માધ્યમમાં,જન્યુઓ અને વિકાસ પામતા ભ્રૂણ પર્યાવરણીય જોખમો,શિકારીઓ અને પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓના સંપર્કમાં આવે છે. ઓછામાં ઓછી કેટલીક સંતતિ પુખ્તાવસ્થા સુધી જીવિત રહે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે,સજીવો મોટી સંખ્યામાં જન્યુઓ અને સંતતિઓ ઉત્પન્ન કરે છે.

(B) કોઈપણ સજીવનું આયુષ્ય તેના જન્મથી લઈને તેના કુદરતી મૃત્યુ સુધીનો સમયગાળો છે。
જૈવિક માહિતી મુજબ, ગાયનું સરેરાશ આયુષ્ય આશરે $20-25\, \text{વર્ષ}$ હોય છે。
ઘોડાનું સરેરાશ આયુષ્ય આશરે $25-30\, \text{વર્ષ}$ હોય છે。
તેથી, સાચો વિકલ્પ $B$ છે。

(A) અલિંગી પ્રજનન એ પ્રજનનનો એવો પ્રકાર છે જેમાં જન્યુઓના નિર્માણ કે જોડાણ (ફલન) અને અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા થતી નથી.
આ પ્રક્રિયામાં જનીનિક દ્રવ્યનું પુનઃસંયોજન થતું ન હોવાથી, સંતતિ પિતૃને જનીનિક રીતે સમાન હોય છે, જેને ક્લોન કહેવાય છે.
આથી, વનસ્પતિને કોઈપણ જનીનિક ભિન્નતા વગર અનિશ્ચિત સમય સુધી ગુણિત કરી શકાય છે.
બંને વિધાનો સાચા છે, અને $\text{વિધાન}\; 2$ એ સમજાવે છે કે શા માટે વનસ્પતિમાં ફેરફાર થતો નથી (અર્ધીકરણ અને ફલનનો અભાવ ભિન્નતા અટકાવે છે).

(D) આપેલા સજીવોનું સરેરાશ આયુષ્ય નીચે મુજબ છે:
$(A)$ પતંગિયું: $1-2 \text{ અઠવાડિયા}$ $(A-4)$
$(B)$ કાગડો: $15 \text{ વર્ષ}$ $(B-3)$
$(C)$ પોપટ: $140 \text{ વર્ષ}$ $(C-2)$
$(D)$ મગર: $60 \text{ વર્ષ}$ $(D-1)$
તેથી,સાચી જોડ $A-4, B-3, C-2, D-1$ છે.

(B) આપેલ સજીવોનું અંદાજિત આયુષ્ય નીચે મુજબ છે:
$1$. હાથી: $60-90 \text{ વર્ષ}$ $(A-d)$
$2$. ફળમાખી: $30 \text{ દિવસ}$ અથવા $1 \text{ મહિનો}$ $(B-a)$
$3$. ડાંગરનો છોડ: $3-4 \text{ મહિના}$ $(C-b)$
$4$. પતંગિયું: $1-2 \text{ અઠવાડિયા}$ અથવા $7-15 \text{ દિવસ}$ $(D-c)$
તેથી,સાચી જોડ $A-d, B-a, C-b, D-c$ છે.

(D) પ્રજનન એ એક પાયાની જૈવિક પ્રક્રિયા છે જે જાતિની સાતત્યતા જાળવી રાખે છે. સજીવ દ્વારા અપનાવવામાં આવતી પ્રજનન પદ્ધતિ યાદચ્છિક નથી,પરંતુ તે ઘણા જટિલ પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
$1$. નિવાસસ્થાન: સજીવ જે પર્યાવરણમાં રહે છે (દા.ત. જલીય કે સ્થલીય) તે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની વ્યૂહરચના અને પ્રજનન પદ્ધતિઓ નક્કી કરે છે.
$2$. આંતરિક શરીરવિજ્ઞાન: સજીવની ચયાપચય અને અંતઃસ્ત્રાવી સ્થિતિ તે અલિંગી કે લિંગી પ્રજનન કરશે તે નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$3$. પ્રજનન અંગો: લિંગી પ્રજનન માટે પ્રજનન અંગોની હાજરી અને જટિલતા આવશ્યક છે.
આ તમામ પરિબળો સામૂહિક રીતે સજીવ કેવી રીતે પ્રજનન કરે છે તેના પર અસર કરતા હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) અસંયોગીજનન (parthenogenesis) એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે જેમાં ફલન વગરના અંડકોષમાંથી ભ્રૂણનો વિકાસ થાય છે.
આ ઘટના પ્રાણી સૃષ્ટિના વિવિધ સજીવોમાં જોવા મળે છે.
$1$. $Rotifers$ માં,અસંયોગીજનન એ પ્રજનનની સામાન્ય પદ્ધતિ છે.
$2$. $Turkey$ $birds$ માં,અસંયોગીજનન થઈ શકે છે,જેના પરિણામે અફલિત ઈંડામાંથી ભ્રૂણનો વિકાસ થાય છે.
$3$. $Some$ $reptiles$ (જેમ કે ગરોળીની કેટલીક પ્રજાતિઓ) માં પણ અસંયોગીજનન એક જાણીતી પ્રજનન વ્યૂહરચના છે.
આમ,આપેલા તમામ વિકલ્પોમાં આ પ્રક્રિયા જોવા મળે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) ઋતુચક્ર (Oestrus cycle) એ પ્રાઇમેટ ન હોય તેવા સસ્તન પ્રાણીઓમાં અંડાશય અને સહાયક નલિકાઓની પ્રવૃત્તિઓમાં થતા ચક્રીય ફેરફારોને દર્શાવે છે.
આ ફેરફારો ખાસ કરીને સજીવના પ્રજનન અથવા મોસમી સમયગાળા દરમિયાન થાય છે.
તેથી,તે મોસમી પ્રજનન કરનારા પ્રાણીઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) માદા વંદાને દર્શાવે છે કારણ કે માદા વંદામાં પ્રજનન કોથળી (brood pouch) અને ઉદરીય રચનાઓ તેની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતાઓ છે.
$B$ એ $Marchantia$ (માર્કેન્શિયા) દર્શાવે છે, જે એક લીવરવર્ટ છે જેમાં સુકાયકાય (thalloid body) હોય છે અને નર તથા માદા પ્રજનન અંગો અલગ-અલગ સુકાય પર જોવા મળે છે.
$C$ એ દ્વિલિંગી પુષ્પ દર્શાવે છે કારણ કે તેમાં નર (પુંકેસર) અને માદા (સ્ત્રીકેસર) બંને પ્રજનન ભાગો એક જ પુષ્પમાં હાજર હોય છે.

(C) આકૃતિ $A$ સમજન્યુઓ દર્શાવે છે,જ્યાં બંને જન્યુઓ બાહ્યાકાર રીતે સમાન હોય છે.
આકૃતિ $B$ વિષમજન્યુઓ દર્શાવે છે,જ્યાં બંને જન્યુઓના કદમાં નોંધપાત્ર તફાવત જોવા મળે છે.
આકૃતિ $C$ સ્પષ્ટ વિષમજન્યુઓ દર્શાવે છે,જેમાં અંડકોષ (માદા) અને શુક્રકોષ (નર) છે,જે બાહ્યાકાર અને દેહધાર્મિક રીતે અલગ હોય છે.

(A) દ્વિતીય યુગ્મનજની હાજરી તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં સાર્વત્રિક છે.
આ બાબતને ધ્યાનમાં લીધા વિના કે પિતૃઓ એકકીય (Haploid) છે કે દ્વિતીય (Diploid).
એકકીય પિતૃ ધરાવતા સજીવોમાં,દ્વિતીય યુગ્મનજ અર્ધીકરણ (Meiosis) પામીને એકકીય બીજાણુઓ બનાવે છે,જે એકકીય શરીરનો વિકાસ કરે છે.
જ્યારે દ્વિતીય સજીવોમાં,દ્વિતીય યુગ્મનજ સમભાજન (Mitosis) પામીને દ્વિતીય સજીવમાં વિકસે છે.

(A) આપેલ સજીવોનું સરેરાશ આયુષ્ય નીચે મુજબ છે:
$1$. ફળમાખી: આશરે $2$ અઠવાડિયા.
$2$. ડાંગર: આશરે $3-4$ મહિના.
$3$. ગુલાબ: આશરે $5-7$ વર્ષ.
તેથી,વધતા આયુષ્યનો ક્રમ આ મુજબ છે: ફળમાખી < ડાંગર < ગુલાબ.

(D) સજીવમાં પ્રજનનની પદ્ધતિ ઘણા જટિલ પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે:
- $1$. સજીવનું નિવાસસ્થાન: નિવાસસ્થાનમાં સંસાધનોની ઉપલબ્ધતા અને પર્યાવરણીય સ્થિરતા પ્રજનન વ્યૂહરચનાને નોંધપાત્ર રીતે પ્રભાવિત કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે,પોષક તત્વોની ઉણપ અથવા તણાવપૂર્ણ પરિસ્થિતિઓમાં રહેતા સજીવો ઘણીવાર આનુવંશિક વિવિધતા વધારવા માટે લિંગી પ્રજનન તરફ વળે છે.
- $2$. પર્યાવરણીય પરિબળો: તાપમાન,પ્રકાશ અને પાણીની ઉપલબ્ધતા જેવી બાહ્ય પરિસ્થિતિઓ સંકેત તરીકે કાર્ય કરે છે જે ઘણી પ્રજાતિઓમાં પ્રજનન ચક્રને ઉત્તેજિત કરે છે.
- $3$. આંતરિક શરીરવિજ્ઞાન: સજીવનું અંતઃસ્ત્રાવી સંતુલન,ચયાપચયની સ્થિતિ અને આનુવંશિક બંધારણ તેની પ્રજનન કરવાની તૈયારી અને ક્ષમતા નક્કી કરે છે.
આ તમામ પરિબળો સજીવની પ્રજનન પદ્ધતિ નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવતા હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(D) અલિંગી પ્રજનન એ પ્રજનનની એવી પદ્ધતિ છે જેમાં એક જ પિતૃ સંતતિ ઉત્પન્ન કરે છે.
તે એકકોષી સજીવો (જેમ કે બેક્ટેરિયા અને પ્રોટિસ્ટા) અને સરળ શારીરિક આયોજન ધરાવતા સજીવો (જેમ કે ઘણી લીલ અને ફૂગ) માં સામાન્ય છે.
આમ,વિકલ્પ $A$ અને વિકલ્પ $B$ બંને સાચા હોવાથી,સૌથી યોગ્ય જવાબ $D$ છે.

(D) બેક્ટેરિયા અને અમીબા જેવા એકકોષી સજીવોને અમર માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમનું કુદરતી મૃત્યુ થતું નથી. પ્રજનન દરમિયાન,પિતૃ કોષ ભાજન (binary fission) દ્વારા બે સંતતિ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે,જેનો અર્થ છે કે મૂળ પિતૃ સજીવ સંતતિના ભાગ રૂપે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. આમ,આ સજીવો માટે કોઈ કુદરતી મૃત્યુ નથી.

(D) એકકોષી સજીવોમાં,કોષ વિભાજન એ પ્રજનન સાથે સમાન છે.
$Amoeba$ (અમીબા) અને $Bacteria$ (બેક્ટેરિયા) એકકોષી સજીવો છે જે દ્વિભાજન દ્વારા પ્રજનન કરે છે,જે કોષ વિભાજનનું એક સ્વરૂપ છે.

(D) યીસ્ટમાં,કલિકાસર્જન એ અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર છે.
$1$. કોષરસવિભાજન અસમાન હોય છે,કારણ કે પિતૃ કોષ પર એક નાની કલિકા બને છે જ્યારે પિતૃ કોષ અકબંધ રહે છે.
$2$. આ અલિંગી પ્રજનન હોવાથી,સંતતિ આનુવંશિક રીતે પિતૃ જેવી જ હોય છે,એટલે કે ક્લોન ઉત્પન્ન થાય છે.
$3$. પિતૃનું અસ્તિત્વ નાશ પામતું નથી.
તેથી,$A$ અને $C$ બંને સાચા છે,જે $D$ ને સાચો વિકલ્પ બનાવે છે.

(C) આકૃતિમાં દર્શાવેલ સજીવ $Eichhornia$ $crassipes$ (જળકુંભી) છે.
તેને 'જળાશયોનો ઉપદ્રવ' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તે ખૂબ જ ઝડપથી ફેલાય છે અને પાણીની સપાટીને સંપૂર્ણપણે આવરી લે છે.
તેમાં વાનસ્પતિક પ્રજનન 'ભૂસ્તારીકા' (offset) નામની રચનાઓ દ્વારા થાય છે.
તે પાણીમાં ઓગળેલા ઓક્સિજનના સ્તરમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરે છે,જેના કારણે માછલીઓ અને અન્ય જલીય સજીવો મૃત્યુ પામે છે.
તે સામાન્ય રીતે સ્થિર પાણીમાં જોવા મળે છે,વહેતા પાણીમાં નહીં. તેથી,'વહેતા પાણીમાં જોવા મળે છે' તે વિધાન ખોટું છે.

(D) વાનસ્પતિક પ્રજનનને અલિંગી પ્રજનનનો એક પ્રકાર માનવામાં આવે છે કારણ કે:
$1$. તેમાં માત્ર એક જ પિતૃ સામેલ હોય છે (એકપિતૃ).
$2$. તેમાં જન્યુઓનું નિર્માણ કે જોડાણ થતું નથી.
$3$. તેમાં માત્ર સમભાજન (mitosis) થાય છે, એટલે કે અર્ધીકરણ (meiosis) થતું નથી.
આમ, ત્રણેય વિધાનો ($A$, $B$, અને $C$) સાચા હોવાથી, સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(A) તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં સમાવિષ્ટ ઘટનાઓ સમાન હોય છે અને તે ક્રમિક રીતે થાય છે.
ઘટનાઓનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Pre-fertilization \rightarrow Fertilization \rightarrow Post-fertilization$ (ફલન-પૂર્વીય ઘટનાઓ $\rightarrow$ ફલન $\rightarrow$ ફલન-પશ્ચાત ઘટનાઓ).

(D) જીવવિજ્ઞાનમાં,જાતીયતા એ દર્શાવે છે કે સજીવ એકલિંગી (monoecious/bisexual) છે કે દ્વિલિંગી (dioecious/unisexual).
$1$. નાળિયેર,કુકરબિટ્સ અને કારા એ એકલિંગી (monoecious) વનસ્પતિઓના ઉદાહરણો છે,જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા પ્રજનન અંગો એક જ સજીવ પર હાજર હોય છે.
$2$. પપૈયું એ દ્વિલિંગી (dioecious) વનસ્પતિ છે,જેનો અર્થ છે કે નર અને માદા પ્રજનન અંગો અલગ-અલગ સજીવો પર હાજર હોય છે (એકલિંગી).
તેથી,પપૈયું એ અસંગત વિકલ્પ છે.

(A) ડુંગળી $(Allium \text{ cepa})$ માં, રંગસૂત્રોની દ્વિકીય સંખ્યા $(2n)$ $32$ છે.
મિયોસાઇટ એ દ્વિકીય કોષો છે જે જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે અર્ધસૂત્રીભાજનની પ્રક્રિયામાંથી પસાર થાય છે.
તેથી, મિયોસાઇટમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $2n = 32$ છે.
જન્યુઓ એ અર્ધસૂત્રીભાજન પછી ઉત્પન્ન થતા એકકીય કોષો છે, જેમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી $(n)$ હોય છે.
આમ, જન્યુમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $n = 16$ છે.
તેથી, ડુંગળીના મિયોસાઇટ અને જન્યુમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અનુક્રમે $32$ અને $16$ છે.

(C) ફૂગમાં,$homothallic$ શબ્દ એવી સ્થિતિ દર્શાવે છે જેમાં નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગો એક જ સુકાય (thallus) અથવા કવકજાળ (mycelium) પર હાજર હોય છે. આ સ્થિતિ $bisexual$ (દ્વિલિંગી) અથવા $monoecious$ (એકસદની) સ્થિતિને સમાન છે,જેમાં એક જ સજીવ બંને પ્રકારના જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરી શકે છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં,$A$ એ Cladophora નામની લીલના સમજન્યુઓ (isogametes) દર્શાવે છે,જે બાહ્યાકાર રીતે સમાન હોય છે.
$B$ એ બદામી લીલ Fucus ના વિષમજન્યુઓ (heterogametes - પુજન્યુ અને અંડકોષ) દર્શાવે છે,જે બાહ્યાકાર રીતે અલગ હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ Cladophora ના સમજન્યુઓ અને Fucus ના વિષમજન્યુઓ છે.

(B) અલિંગી પ્રજનનમાં સામેલ રચનાઓ છે: Zoospore (ચલ બીજાણુ),Conidia (કણી બીજાણુ),Tuber (વજ્રકંદ),અને Offset (ભૂસ્તારિકા).
અલિંગી પ્રજનન સાથે સંકળાયેલી ન હોય તેવી રચનાઓ છે: Pollen (પરાગરજ) અને Zygote (યુગ્મનજ).
$1$. Pollen એ લિંગી પ્રજનનમાં સામેલ નર જન્યુજનક છે.
$2$. Zygote એ લિંગી પ્રજનન દરમિયાન નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી બનતો દ્વિકીય કોષ છે.
તેથી,કુલ $2$ રચનાઓ એવી છે જે અલિંગી પ્રજનન સાથે સંકળાયેલી નથી.

(C) સરળ આયોજન ધરાવતા સજીવો (જેમ કે લીલ અને ફૂગ) માં નીચે મુજબના અવલોકનો જોવા મળે છે:
$(a)$ અલિંગી પ્રજનન સામાન્ય રીતે અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં થાય છે, જ્યારે લિંગી પ્રજનન ઘણીવાર પ્રતિકૂળ પરિસ્થિતિઓમાં થાય છે જેથી જનીનિક પુનઃસંયોજન દ્વારા અસ્તિત્વ ટકાવી શકાય.
$(b)$ અલિંગી પ્રજનન વધુ વારંવાર થાય છે કારણ કે તે ઝડપી પ્રક્રિયા છે, જ્યારે લિંગી પ્રજનન ઓછું જોવા મળે છે.
$(c)$ અલિંગી પ્રજનનમાં બીજાણુઓ (દા.ત. ચલ બીજાણુ) નું નિર્માણ થાય છે, જ્યારે લિંગી પ્રજનનમાં જન્યુઓનું નિર્માણ અને જોડાણ થાય છે.
$(d)$ અલિંગી પ્રજનનમાં સમભાજન (અથવા સાદું વિભાજન) થાય છે, જ્યારે લિંગી પ્રજનનમાં એકકીય જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે અર્ધીકરણ થાય છે.
તેથી, વિધાનો $(a)$, $(b)$ અને $(c)$ સાચા છે. વિધાન $(d)$ ખોટું છે કારણ કે કોષવિભાજનના પ્રકારો અદલાબદલી કરવામાં આવ્યા છે.

(C) એકવર્ષાયુ (annual) અને દ્વિવર્ષાયુ (biennial) વનસ્પતિઓમાં વાનસ્પતિક,પ્રજનન અને જીર્ણતાના તબક્કાઓ વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત જોવા મળે છે. આ વનસ્પતિઓ અનુક્રમે એક કે બે ઋતુમાં તેમનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરે છે અને ત્યારબાદ મૃત્યુ પામે છે. તેની સરખામણીમાં,ઘણી બહુવર્ષાયુ (perennial) જાતિઓમાં જટિલ અને એકબીજા પર વ્યાપ્ત તબક્કાઓ જોવા મળે છે,જેના કારણે સ્પષ્ટ તફાવત કરવો મુશ્કેલ છે. તેથી,બધી એકવર્ષાયુ અને દ્વિવર્ષાયુ વનસ્પતિઓ આ સ્પષ્ટ તબક્કાઓ દર્શાવે છે.

(A) ઘણી લીલ અને થોડી ફૂગમાં,નર અને માદા બંને જન્યુઓ ચલિત (કશાધારી) હોય છે. આ સ્થિતિને સમજન્યુકતા (isogamy) અથવા અસમજન્યુકતા (anisogamy) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેમાં બંને જન્યુઓ બાહ્યાકાર રીતે સમાન અથવા થોડા અલગ હોય છે પરંતુ બંને હલનચલન કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

(C) આંતરિક ફલન દર્શાવતા સજીવોમાં,નર જન્યુઓ ખૂબ જ મોટી સંખ્યામાં ઉત્પન્ન થાય છે જેથી તે સુનિશ્ચિત કરી શકાય કે તેઓ અંડકોષ સુધી પહોંચે,કારણ કે ફલનના સ્થળ સુધીની મુસાફરી દરમિયાન તેમના નાશ થવાનું જોખમ વધારે હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,ઉત્પન્ન થતા માદા જન્યુઓની સંખ્યામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે કારણ કે આંતરિક વાતાવરણ રક્ષણ પૂરું પાડે છે અને સફળ ફલનની સંભાવના વધારે છે.
તેથી,માદા જન્યુઓની સંખ્યામાં ઘટાડો અને નર જન્યુઓની સંખ્યામાં વધારો જોવા મળે છે.

(C) ઘણા જલીય સજીવોમાં,જેમ કે મોટાભાગની લીલ,માછલીઓ અને ઉભયજીવીઓમાં,ફલન (syngamy) બાહ્ય માધ્યમ (પાણી) માં થાય છે.
ફલનની શક્યતા વધારવા માટે,આ સજીવો નર અને માદા વચ્ચે ખૂબ જ સુમેળતા દર્શાવે છે અને આસપાસના માધ્યમમાં મોટી સંખ્યામાં જન્યુઓ મુક્ત કરે છે.
આ બાહ્ય ફલનનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(D) વિધાન $I$ ખોટું છે કારણ કે સજીવનું આયુષ્ય તેના કદ સાથે સંબંધિત હોવું જરૂરી નથી (દા.ત.,કાગડો અને પોપટ સમાન કદના હોવા છતાં તેમનું આયુષ્ય ઘણું અલગ હોય છે).
વિધાન $II$ સાચું છે કારણ કે મૃત્યુ એ તમામ સજીવો માટે અનિવાર્ય જૈવિક વાસ્તવિકતા છે.
વિધાન $III$ સાચું છે કારણ કે સજીવની પ્રજનન પદ્ધતિ તેના નિવાસસ્થાન,આંતરિક શરીરવિજ્ઞાન અને અન્ય પર્યાવરણીય પરિબળો દ્વારા પ્રભાવિત થાય છે.
વિધાન $IV$ સાચું છે કારણ કે અલિંગી પ્રજનનમાં એક જ પિતૃ સામેલ હોય છે અને તેમાં જન્યુઓના નિર્માણ કે જોડાણની જરૂર હોતી નથી.
તેથી,વિધાન $II, III$ અને $IV$ સાચા છે. જોકે,આપેલા વિકલ્પોના આધારે,સૌથી યોગ્ય વિકલ્પ $D$ ($II, IV$ સાચા છે) છે.

(D) આપેલી આકૃતિઓમાં:
$a$ એ ન્યુક્યુલ (Chara માં માદા પ્રજનન અંગ) દર્શાવે છે.
$b$ એ ગ્લોબ્યુલ (Chara માં નર પ્રજનન અંગ) દર્શાવે છે.
$c$ એ પુંકેસર (પુષ્પમાં નર પ્રજનન અંગ) દર્શાવે છે.
$d$ એ સ્ત્રીકેસર (પુષ્પમાં માદા પ્રજનન અંગ) દર્શાવે છે.
$e$ એ આર્કિગોનિયોફોર (Marchantia માં માદા પ્રજનન અંગ ધારક) દર્શાવે છે.
$f$ એ એન્થેરિડિયોફોર (Marchantia માં નર પ્રજનન અંગ ધારક) દર્શાવે છે.
તેથી,માદા પ્રજનન અંગો $a$ (ન્યુક્યુલ),$d$ (સ્ત્રીકેસર) અને $e$ (આર્કિગોનિયોફોર) છે. સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) વિધાન $I$ સાચું છે: અલિંગી પ્રજનન એકકોષી સજીવો અને સરળ શારીરિક આયોજન ધરાવતા સજીવોમાં સામાન્ય છે.
વિધાન $II$ ખોટું છે: કણી બીજાણુ,કલિકા અને રત્નકલિકા એ અલિંગી પ્રજનન રચનાઓ છે,લિંગી રચનાઓ નથી.
વિધાન $III$ સાચું છે: ભૂસ્તારી,અધોભૂસ્તારી,ભૂસ્તારિકા,ગ્રંથિલ,ભૂસ્તારીકા અને વજ્રકંદ એ વનસ્પતિઓમાં વાનસ્પતિક પ્રજનન એકમોના ઉદાહરણો છે.
વિધાન $IV$ ખોટું છે: મીઠા પાણીના જળાશયોમાં જોવા મળતું આક્રમક નીંદણ $Eichhornia$ $crassipes$ (જળકુંભી) છે,$Zostera$ નથી. $Zostera$ એ દરિયાઈ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ (સી ગ્રાસ) છે.
તેથી,વિધાન $I$ અને $III$ સાચા છે.

(C) $I$. એકવર્ષાયુ અને દ્વિવર્ષાયુ વનસ્પતિઓ સ્પષ્ટ વાનસ્પતિક,પ્રજનન અને જીર્ણતાના તબક્કાઓ દર્શાવે છે,તેથી આ વિધાન સાચું છે.
$II$. વાંસની જાતિઓ તેમના જીવનકાળમાં માત્ર એક જ વાર પુષ્પસર્જન કરવા માટે જાણીતી છે,જે સામાન્ય રીતે $50-100$ વર્ષ પછી થાય છે,તેથી આ વિધાન સાચું છે.
$III$. $Strobilanthus$ $kunthiana$ (નીલકુરિંજી) એક મોનોકાર્પિક વનસ્પતિ છે,પરંતુ તે દર $12$ વર્ષે એકવાર પુષ્પસર્જન કરે છે,$6$ વર્ષે નહીં. તેથી,આ વિધાન ખોટું છે.
આમ,વિધાન $I$ અને $II$ સાચા છે.

(C) વિધાન $(A)$ સાચું છે કારણ કે જુવેનાઈલ તબક્કો (અથવા વનસ્પતિઓમાં વાનસ્પતિક તબક્કો) એ સજીવ પ્રજનન પરિપક્વતા પ્રાપ્ત કરે તે પહેલાંનો વૃદ્ધિ અને વિકાસનો સમયગાળો છે. આ તબક્કો પૂર્ણ થયા પછી,સજીવ પ્રજનન કરવાની ક્ષમતા પ્રાપ્ત કરે છે.
કારણ $(R)$ ખોટું છે. વનસ્પતિઓમાં પ્રથમ અને પછીના પુષ્પસર્જન વચ્ચેનો સમયગાળો એ જુવેનાઈલ તબક્કાની વ્યાખ્યા નથી. જુવેનાઈલ તબક્કો એટલે જન્મ/અંકુરણથી લઈને પ્રજનન પરિપક્વતાની શરૂઆત સુધીનો સમયગાળો. બે પુષ્પસર્જનની ઘટનાઓ વચ્ચેના સમયગાળાને ઘણીવાર પોલીકાર્પિક વનસ્પતિઓમાં આંતર-પુષ્પસર્જન સમયગાળો કહેવામાં આવે છે.

(A) પ્રજનન એ એક જૈવિક પ્રક્રિયા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે જેમાં સજીવ પોતાના જેવા જ નવા સજીવો (સંતતિ) ઉત્પન્ન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા જાતિના અસ્તિત્વ માટે આવશ્યક છે કારણ કે તે વસ્તીનું કદ વધારે છે અને પેઢી દર પેઢી જાતિની સાતત્યતા જાળવી રાખે છે.
તેથી,વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,અને કારણ એ વિધાન માટે યોગ્ય સમજૂતી આપે છે કે પ્રજનન શા માટે એક આવશ્યક જૈવિક પ્રક્રિયા છે.

(D) વિધાન $A$ જણાવે છે કે મોટાભાગના પ્રાણીઓમાં અંતઃપ્રજનન સામાન્ય છે,જે ખોટું છે. અંતઃપ્રજનન એટલે એક બંધ જૂથ અથવા વસ્તીમાં પ્રજનન,જ્યારે મોટાભાગના પ્રાણીઓ આનુવંશિક વિવિધતાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે બહિઃપ્રજનન (Exogamy) દર્શાવે છે.
કારણ $R$ જણાવે છે કે જોડાતા જન્યુઓ તદ્દન અલગ હોય છે અને અલગ-અલગ વ્યક્તિઓમાંથી વિકસે છે. આ લિંગી પ્રજનન (ખાસ કરીને પર-ફલન) ની લાક્ષણિકતા છે,જે ઘણા પ્રાણીઓ માટે સાચી છે,પરંતુ તે વિધાનને સમર્થન આપતું નથી કારણ કે વિધાન પોતે જ ખોટું છે.
આમ,વિધાન ખોટું છે અને કારણ અંતઃપ્રજનનથી વિપરીત પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરે છે,તેથી બંને વિધાનો ખોટા ગણાય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) મોનોકાર્પિક (એકવાર ફળ આપતી) વનસ્પતિઓ એવી છે જે તેમના જીવનકાળમાં માત્ર એક જ વાર પુષ્પસર્જન કરે છે અને બીજ ઉત્પન્ન કરે છે,ત્યારબાદ તે મૃત્યુ પામે છે. ઘઉં,ચોખા અને મકાઈ જેવા અનાજ એકવર્ષાયુ વનસ્પતિઓ છે જે એક ઋતુમાં તેમનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરે છે,એકવાર પુષ્પસર્જન કરે છે અને પછી મૃત્યુ પામે છે,તેથી તે મોનોકાર્પિક છે.
તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવો,જેમાં મોનોકાર્પિક વનસ્પતિઓનો પણ સમાવેશ થાય છે,તેમના જીવનચક્રમાં સ્પષ્ટ તબક્કાઓ દર્શાવે છે: કિશોરાવસ્થા (વૃદ્ધિ),પ્રજનન અવસ્થા (પુષ્પસર્જન/ફળ),અને જીર્ણતા અવસ્થા (વૃદ્ધત્વ/મૃત્યુ).
તેથી,બંને વિધાનો સાચા છે,અને આ સ્પષ્ટ તબક્કાઓનું અસ્તિત્વ એ તમામ સજીવોની સામાન્ય લાક્ષણિકતા છે,પરંતુ મોનોકાર્પિક હોવાનું ચોક્કસ કારણ માત્ર આ તબક્કાઓનું અસ્તિત્વ નથી,પરંતુ એકવાર પુષ્પસર્જનની ઘટના છે. તેથી,$B$ સાચો વિકલ્પ છે.

(B) વિધાન સાચું છે કારણ કે તમામ લિંગી પ્રજનન કરતા સજીવોમાં,નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી દ્વિતીય યુગ્મનજનું નિર્માણ થાય છે,જે બે પેઢીઓ વચ્ચેની મહત્વપૂર્ણ કડી તરીકે કાર્ય કરે છે.
કારણ પણ સાચું છે કારણ કે ભ્રૂણજનન પ્રક્રિયામાં યુગ્મનજમાંથી ભ્રૂણનો વિકાસ કોષ વિભાજન (સમભાજન) અને કોષ વિભેદન (કોષોનું પેશીઓ અને અંગોમાં વિશિષ્ટીકરણ) દ્વારા થાય છે.
જો કે,કારણ એ સમજાવતું નથી કે યુગ્મનજ નવી પેઢીનો પ્રથમ કોષ શા માટે છે; તે ફક્ત યુગ્મનજ બન્યા પછી થતી પ્રક્રિયાઓનું વર્ણન કરે છે. તેથી,બંને સાચા છે,પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.

(C) વિધાન સાચું છે કારણ કે બેક્ટેરિયા અથવા પ્રોટોઝોઆ જેવા એકકોષી સજીવોમાં,પિતૃ કોષ બે સંતતિ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે,જે કુદરતી મૃત્યુ વિના તેમનું જીવન અસરકારક રીતે ચાલુ રાખે છે. આમ,તેઓ જૈવિક રીતે અમર ગણાય છે.
કારણ ખોટું છે કારણ કે કલિકાસર્જન એ યીસ્ટ અથવા હાઇડ્રા જેવા સજીવોમાં જોવા મળતી અલિંગી પ્રજનનની એક પદ્ધતિ છે,પરંતુ તે બહુકોષીય વનસ્પતિ કે પ્રાણી પ્રજાતિઓને 'અમર' બનાવતી નથી. બહુકોષીય સજીવોનું જીવનકાળ નિશ્ચિત હોય છે અને તેઓ વૃદ્ધત્વ અને મૃત્યુ પામે છે. તેથી,કલિકાસર્જનને કારણે તેઓ મૃત્યુ પામતા નથી તેવું વિધાન તથ્યની દ્રષ્ટિએ ખોટું છે.