Pattern of Biodiversity Questions in Gujarati

(C) ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનોમાં સ્પષ્ટ ઋતુકીય ફેરફારોનો અભાવ હોય છે અને ત્યાંનું વાતાવરણ સ્થિર અને ગરમ હોય છે. આ પર્યાવરણ આખા વર્ષ દરમિયાન ફળોના સતત વિકાસ અને ઉત્પાદન માટે અનુકૂળ છે. તેની સરખામણીમાં,સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોમાં સ્પષ્ટ ઋતુઓ જોવા મળે છે,જે ફળોની ઉપલબ્ધતાના સમયગાળાને મર્યાદિત કરે છે. તેથી,ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનોમાં ખાદ્ય સંસાધનો (ફળો) ની સતત ઉપલબ્ધતા ફળાહારી સજીવોની ઉચ્ચ વિવિધતાને ટેકો આપે છે.

(B) સામાન્ય રીતે,જેમ આપણે વિષુવવૃત્તથી ધ્રુવો તરફ અથવા નીચાણવાળા વિસ્તારોથી ઊંચાઈવાળા વિસ્તારો તરફ જઈએ છીએ,તેમ જાતિ વિવિધતામાં ઘટાડો થાય છે. આનું મુખ્ય કારણ ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળતી કઠોર પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓ છે. ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં આબોહવાની સ્થિતિ અસ્થિર હોય છે અને તેમાં ભારે મોસમી ફેરફારો જોવા મળે છે,જે ઘણી જાતિઓ માટે ટકી રહેવું અને વિકાસ પામવું મુશ્કેલ બનાવે છે. તેનાથી વિપરીત,નીચાણવાળા વિસ્તારો વધુ સ્થિર,ગરમ અને અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ પૂરી પાડે છે જે વધુ વિવિધતા ધરાવતી જાતિઓને ટેકો આપે છે.

(D) વિધાન-$I$ સાચું છે: ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં વધુ સૌર ઊર્જા પ્રાપ્ત થાય છે,જે ઉચ્ચ ઉત્પાદકતામાં ફાળો આપે છે. તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશ,ગરમ તાપમાન અને વધુ વાર્ષિક વરસાદ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવતું આ અનુકૂળ વાતાવરણ ફળ આપતા વૃક્ષો સહિત વનસ્પતિની જાતિઓની વધુ વિવિધતાને ટેકો આપે છે.
વિધાન-$II$ સાચું છે: ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં ફળ આપતા વૃક્ષોની ઉચ્ચ વિવિધતાને કારણે,આ સંસાધનો પર આધાર રાખતા ફળાહારી (ફળ ખાનારા) સજીવોની વિવિધતામાં પણ વધારો થાય છે. સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોની તુલનામાં આ વિવિધતા ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં નોંધપાત્ર રીતે વધારે છે,કારણ કે ત્યાંનું વાતાવરણ ઓછું સ્થિર અને ઓછું ઉત્પાદક હોય છે.

(D) વિષુવવૃત્ત નજીકના ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં ઘણી અનુકૂળ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓને કારણે ઉચ્ચ જાતિ વિવિધતા જોવા મળે છે. જેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. વધુ વાર્ષિક વરસાદ,જે વિવિધ વનસ્પતિઓને ટેકો આપે છે.
$2$. હૂંફાળું તાપમાન,જે ચયાપચયની પ્રક્રિયા અને વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે.
$3$. તીવ્ર સૂર્યપ્રકાશ,જે પ્રાથમિક ઉત્પાદકતા માટે પુષ્કળ ઉર્જા પૂરી પાડે છે.
તેનાથી વિપરીત,ઋતુગત આબોહવામાં ભારે ફેરફારો એ સમશીતોષ્ણ પ્રદેશોની લાક્ષણિકતા છે,ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોની નહીં. ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારો પ્રમાણમાં સ્થિર હોય છે,જે વિશિષ્ટ સ્થાન (niche) ના વિકાસ અને ઉચ્ચ જૈવવિવિધતા માટે અનુકૂળ છે. તેથી,જે પરિબળ ઉષ્ણકટિબંધીય વિસ્તારોમાં ઉચ્ચ જાતિ વિવિધતામાં ફાળો આપતું નથી તે 'ઋતુગત આબોહવામાં ભારે ફેરફારો' છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
પર્યાવરણીય જીવવિજ્ઞાનીઓ સૂચવે છે કે ઉષ્ણકટિબંધીય પ્રદેશોમાં પ્રમાણમાં સ્થિર અને અનુકૂળ આબોહવા $Niche$ (નિક) વિશિષ્ટીકરણ માટે અનુકૂળ છે.
પર્યાવરણ સ્થિર હોવાથી અને સતત અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ તેમજ પુષ્કળ સૌર ઊર્જા પૂરી પાડતું હોવાથી,તે વિવિધ પ્રકારની જાતિઓના ઉત્ક્રાંતિને સમર્થન આપે છે,જે વધુ જાતિ વિવિધતા તરફ દોરી જાય છે.

(C) આપેલ આલેખ જાતિ-વિસ્તાર સંબંધ (species-area relationship) દર્શાવે છે.
એલેક્ઝાન્ડર વોન હમ્બોલ્ટે અવલોકન કર્યું હતું કે કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારમાં,જેમ જેમ વિસ્તાર વધે છે તેમ તેમ જાતિ વિવિધતા (species richness) પણ વધે છે,પરંતુ તે એક મર્યાદા સુધી જ હોય છે.
આ સંબંધને $S = CA^Z$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે,જ્યાં:
$S$ = જાતિ વિવિધતા
$A$ = વિસ્તાર
$Z$ = રેખાનો ઢાળ (regression coefficient)
$C$ = $Y$-આંતરછેદ ($Y$-intercept)
લોગ સ્કેલ પર,આ સંબંધ એક સીધી રેખા તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે,જેનું સમીકરણ $\log S = \log C + Z \log A$ છે.

(A) જાતિ-વિસ્તાર સંબંધ એલેક્ઝાન્ડર વોન હમ્બોલ્ટ દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો.
આ સંબંધને $S = CA^Z$ સમીકરણ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
બંને બાજુ લઘુગણક (logarithm) લેતા,આપણને મળે છે:
$\log S = \log(CA^Z)$
$\log S = \log C + \log(A^Z)$
$\log S = \log C + Z \log A$
તેથી,સાચું સમીકરણ $\log S = \log C + Z \log A$ છે.

(A) સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
આપેલ આલેખમાં,$M$ સામાન્ય સ્કેલ પર જાતિ-વિસ્તાર સંબંધ દર્શાવે છે,જે એક લંબચોરસ અતિવલય (rectangular hyperbola) છે અને તેનું સમીકરણ $S = CA^Z$ છે.
$N$ એ લઘુગણકીય (logarithmic) સ્કેલ પર સમાન સંબંધ દર્શાવે છે,જે એક સીધી રેખા બનાવે છે અને તેનું સમીકરણ $\log S = \log C + Z \log A$ છે.
અહીં,$S$ એ જાતિ સમૃદ્ધિ (species richness) દર્શાવે છે,$A$ એ વિસ્તાર (area) દર્શાવે છે,$Z$ એ રેખાનો ઢાળ (regression coefficient) છે અને $C$ એ $Y$-અક્ષ પરનો આંતરછેદ (intercept) છે.