Causes of Biodiversity Losses Questions in Gujarati

(B) $Parthenium$ અથવા ગાજર ઘાસ આયાતી ઘઉં સાથે અશુદ્ધિ તરીકે ભારતમાં દાખલ થયું હતું. ત્યારથી તે સમગ્ર દેશમાં ફેલાઈ ગયું છે અને હવે તે સર્વવ્યાપી છે. તેની પરાગરજ મનુષ્યોમાં શ્વસન સંબંધી એલર્જીનું જાણીતું કારણ છે.

(D) એ ખોટી જોડી છે.
સ્ટેલરની સી કાઉ ($Hydrodamalis$ $gigas$) $1741$ માં તેની શોધના $27$ વર્ષની અંદર મનુષ્યો દ્વારા અતિશય શોષણને કારણે રશિયાના કમાન્ડર ટાપુઓ (બેરિંગ સમુદ્ર) માંથી લુપ્ત થઈ ગઈ હતી.
તે ઉત્તર અમેરિકાની મૂળ પ્રજાતિ નહોતી.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
નિવાસસ્થાનનો વિનાશ,જેને પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓના અસ્તિત્વ માટે જરૂરી પરિસ્થિતિઓના નાબૂદી અથવા ફેરફાર તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,તે પ્રજાતિઓના લુપ્ત થવા અને ભયજનક બનવાનું મુખ્ય કારણ છે.
તે માત્ર વ્યક્તિગત પ્રજાતિઓને જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક ઇકોસિસ્ટમના સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરે છે.
નિવાસસ્થાનો વિવિધ માનવીય પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે વિકાસ કાર્યો,વનનાબૂદી અને પ્રદૂષણ દ્વારા નાશ પામે છે અથવા વિભાજિત થાય છે.
જોકે અતિશય શિકાર અને ગેરકાયદેસર શિકાર પણ હાનિકારક અસરો ધરાવે છે,પરંતુ નિવાસસ્થાનનો વિનાશ એ જૈવવિવિધતા માટે સૌથી મોટો ખતરો છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ખેતીના પાકોમાં આનુવંશિક વિવિધતા માટે સૌથી મોટો ખતરો વધારે ઉત્પાદન આપતી જાતો (HYVs) ની રજૂઆત માનવામાં આવે છે.
આનું કારણ એ છે કે કેટલીક આનુવંશિક રીતે સમાન એવી વધારે ઉત્પાદન આપતી જાતોને વ્યાપકપણે અપનાવવાથી ઘણીવાર પરંપરાગત,સ્થાનિક રીતે અનુકૂલિત અને વિવિધ પાક જાતો (લેન્ડરેસ) નું સ્થાન લઈ લેવામાં આવે છે,જેનાથી તે જાતો લુપ્ત થઈ જાય છે.
આ પ્રક્રિયા,જેને આનુવંશિક ધોવાણ (genetic erosion) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે કૃષિ ઇકોસિસ્ટમમાં એકંદર આનુવંશિક વિવિધતાને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે.
જોકે ખાતરો,કીટનાશકો અને જંતુનાશકોનો વ્યાપક ઉપયોગ જમીનના સ્વાસ્થ્ય અને સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમને નકારાત્મક અસર કરી શકે છે,પરંતુ વિવિધ જર્મપ્લાઝમને સમાન HYVs સાથે બદલવાની પ્રક્રિયા આનુવંશિક વિવિધતા પર વધુ સીધી અને અપરિવર્તનીય અસર કરે છે.

(D) નિવાસસ્થાનનો વિનાશ.
નિવાસસ્થાનનો વિનાશ એ મોટાભાગની લુપ્તપ્રાય પ્રજાતિઓ માટે મુખ્ય ખતરો છે,કારણ કે તે રહેવાની જગ્યા અને આવશ્યક સંસાધનોના નુકસાન તરફ દોરી જાય છે.
જોકે અતિશય શિકાર,એસિડ વર્ષા અને દાખલ કરેલી પ્રજાતિઓ સાથેની સ્પર્ધા પણ નોંધપાત્ર જોખમો છે,પરંતુ નિવાસસ્થાનનો વિનાશ એ વૈશ્વિક સ્તરે જૈવવિવિધતાના ઘટાડા માટેનું સૌથી વ્યાપક અને ગંભીર કારણ માનવામાં આવે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ ડોડો મોરેશિયસથી છે $(i-q)$.
$(ii)$ ક્વાગા આફ્રિકાથી છે $(ii-p)$.
$(iii)$ થાઇલેસિન ઓસ્ટ્રેલિયાથી છે $(iii-s)$.
$(iv)$ સ્ટેલરની સી કાઉ રશિયાથી છે $(iv-r)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(i-q), (ii-p), (iii-s), (iv-r)$ છે.

(B) છઠ્ઠું સામૂહિક વિલુપ્તીકરણ મુખ્યત્વે માનવીય પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા સંચાલિત છે.
તેનો દર માનવ-પૂર્વ સમયમાં જોવા મળતા કુદરતી પૃષ્ઠભૂમિ દર કરતા $100$ થી $1000$ ગણો ઝડપી હોવાનો અંદાજ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(2)$ સાચો જવાબ છે.

(C) "ધ ઇવિલ ક્વાર્ટેટ" શબ્દનો ઉપયોગ જૈવવિવિધતાના નુકસાનના ચાર મુખ્ય કારણોનું વર્ણન કરવા માટે થાય છે:
$1$. નિવાસસ્થાનનો નાશ અને વિખંડન: આ પ્રાણીઓ અને વનસ્પતિઓના વિલોપન માટેનું સૌથી મહત્વનું કારણ છે.
$2$. અતિ-શોષણ: મનુષ્યોએ ઘણી પ્રજાતિઓનું અતિ-શોષણ કર્યું છે (દા.ત.,સ્ટેલરની સી કાઉ,પેસેન્જર કબૂતર).
$3$. વિદેશી પ્રજાતિઓનું આક્રમણ: જ્યારે વિદેશી પ્રજાતિઓ અજાણતા અથવા જાણીજોઈને દાખલ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેઓ ઘણીવાર આક્રમક બની જાય છે અને સ્થાનિક પ્રજાતિઓના ઘટાડા અથવા વિલોપનનું કારણ બને છે.
$4$. સહ-વિલોપન: જ્યારે કોઈ પ્રજાતિ લુપ્ત થાય છે,ત્યારે તેની સાથે અનિવાર્ય રીતે જોડાયેલી વનસ્પતિ અને પ્રાણી પ્રજાતિઓ પણ લુપ્ત થઈ જાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $(3)$ ચારેય ઘટકોને યોગ્ય રીતે સૂચિબદ્ધ કરે છે.