Mix Examples-Redox Reactions Questions in Gujarati

(D) એસિડિક માધ્યમમાં,$KMnO_4$ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા:
$MnO_4^{-} + 8H^{+} + 5e^{-} \longrightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$
અહીં $5$ ઇલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર થાય છે,તેથી n-ફેક્ટર $5$ છે.
તેથી,$KMnO_4$ નો તુલ્ય ભાર = $\frac{M_A}{5}$.
તે જ રીતે,એસિડિક માધ્યમમાં $K_2Cr_2O_7$ માટે રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા:
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^{+} + 6e^{-} \longrightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$
અહીં $6$ ઇલેક્ટ્રોનનો ફેરફાર થાય છે,તેથી n-ફેક્ટર $6$ છે.
તેથી,$K_2Cr_2O_7$ નો તુલ્ય ભાર = $\frac{M_B}{6}$.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં $Fe^{2+}$ અને $Cr_2O_7^{2-}$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $Cr_2O_7^{2-} + 14H^{+} + 6Fe^{2+} \longrightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O + 6Fe^{3+}$.
અહીં,$K_2Cr_2O_7$ માટે $n$-ફેક્ટર $6$ છે.
એસિડિક માધ્યમમાં $Fe^{2+}$ અને $MnO_4^-$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા: $MnO_4^- + 8H^{+} + 5Fe^{2+} \longrightarrow Mn^{2+} + 4H_2O + 5Fe^{3+}$.
અહીં,$KMnO_4$ માટે $n$-ફેક્ટર $5$ છે.
બંને કિસ્સામાં સમાન જથ્થામાં $Fe^{2+}$ પ્રક્રિયા કરતું હોવાથી,$K_2Cr_2O_7$ ના તુલ્યભાર (equivalents) અને $KMnO_4$ ના તુલ્યભાર સમાન થશે:
$M_1 \times V_1 \times n_1 = M_2 \times V_2 \times n_2$
આપેલ છે: $M_1 = 0.01 \ M$,$V_1 = 20 \ mL$,$n_1 = 6$,$V_2 = 20 \ mL$,$n_2 = 5$.
$0.01 \times 20 \times 6 = M_2 \times 20 \times 5$
$M_2 = \frac{0.01 \times 6}{5} = 0.012 \ M$.
આમ,$KMnO_4$ ની મોલારિટી $0.012 \ M$ છે.

(D) આ પ્રક્રિયા $KMnO_4$ અને $H_2O_2$ વચ્ચે એસિડિક માધ્યમમાં થતી રેડોક્ષ ટાઇટ્રેશન છે.
$KMnO_4$ માટે,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ થી $+2$ થાય છે,તેથી n-ફેક્ટર $5$ છે.
$H_2O_2$ માટે,$O$ નો ઓક્સિડેશન આંક $-1$ થી $0$ થાય છે,તેથી n-ફેક્ટર $2$ છે.
તુલ્ય બિંદુએ,$H_2O_2$ ના મિલિ-તુલ્યાંક = $KMnO_4$ ના મિલિ-તુલ્યાંક.
$N_1 V_1 = N_2 V_2$
અહીં,$N_2 = M_2 \times \text{n-ફેક્ટર} = 0.02 \times 5 = 0.1 \ N$.
$V_2 = 16 \ mL$,$V_1 = 20 \ mL$.
$N_1 = \frac{N_2 V_2}{V_1} = \frac{0.1 \times 16}{20} = \frac{1.6}{20} = 0.08 \ N = 8 \times 10^{-2} \ N$.

(D) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$3Na_2SO_3 + K_2Cr_2O_7 + 4H_2SO_4 \rightarrow 3Na_2SO_4 + K_2SO_4 + Cr_2(SO_4)_3 + 4H_2O$
$Na_2SO_3$ ના મોલ $= 0.15 \ M \times 1 \ L = 0.15 \ mol$
$K_2Cr_2O_7$ ના મોલ $= 0.2 \ M \times 0.5 \ L = 0.1 \ mol$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \ mol$ $Na_2SO_3$ એ $1 \ mol$ $K_2Cr_2O_7$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$0.15 \ mol$ $Na_2SO_3$ માટે જરૂરી $K_2Cr_2O_7$ ના મોલ $= \frac{0.15}{3} = 0.05 \ mol$.
બાકી રહેલા $K_2Cr_2O_7$ ના મોલ $= 0.1 \ mol - 0.05 \ mol = 0.05 \ mol$.

(B) પરમેંગેનેટ આયન $(MnO_4^{-})$ ની આયોડાઇડ આયન $(I^{-})$ સાથેની પ્રક્રિયા માધ્યમ પર આધાર રાખે છે.
$(i)$ એસિડિક માધ્યમમાં $(H^{+})$:
$2 MnO_4^{-} + 10 I^{-} + 16 H^{+} \longrightarrow 2 Mn^{2+} + 5 I_2 + 8 H_2O$
અહીં,$X = I_2$ છે.
$(ii)$ તટસ્થ અથવા નિર્બળ બેઝિક માધ્યમમાં $(H_2O)$:
$2 MnO_4^{-} + I^{-} + H_2O \longrightarrow 2 MnO_2 + IO_3^{-} + 2 OH^{-}$
અહીં,$Y = IO_3^{-}$ છે.
તેથી,$X$ અને $Y$ અનુક્રમે $I_2$ અને $IO_3^{-}$ છે.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયા: $3SO_3^{2-} + Cr_2O_7^{2-} + 8H^+ \rightarrow 3SO_4^{2-} + 2Cr^{3+} + 4H_2O$.
$Na_2SO_3$ ના મોલ = $M \times V(L) = 0.15 \times 1 = 0.15 \ mol$.
$K_2Cr_2O_7$ ના મોલ = $M \times V(L) = 0.2 \times 0.5 = 0.1 \ mol$.
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$3 \ mol$ $SO_3^{2-}$ એ $1 \ mol$ $Cr_2O_7^{2-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
તેથી,$0.15 \ mol$ $SO_3^{2-}$ એ $0.15 / 3 = 0.05 \ mol$ $Cr_2O_7^{2-}$ સાથે પ્રક્રિયા કરશે.
$K_2Cr_2O_7$ ના બાકી રહેલા મોલ = $0.1 - 0.05 = 0.05 \ mol$.
દ્રાવણનું કુલ કદ = $1 \ L + 0.5 \ L = 1.5 \ L$.
પ્રક્રિયા ન પામેલા $K_2Cr_2O_7$ ની સાંદ્રતા = $0.05 \ mol / 1.5 \ L = 0.05 / 1.5 = 1/30 \ M$.

(A) એસિડિક માધ્યમમાં,સંતુલિત રેડોક્ષ પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2MnO_4^- + 5C_2O_4^{2-} + 16H^+ \rightarrow 2Mn^{2+} + 10CO_2 + 8H_2O$
તુલ્યાંકના સિદ્ધાંતનો ઉપયોગ કરતા,$KMnO_4$ ના તુલ્યાંકની સંખ્યા = ઓક્ઝેલિક એસિડના તુલ્યાંકની સંખ્યા:
$n_1 \times M_1 \times V_1 = n_2 \times M_2 \times V_2$
$KMnO_4$ માટે,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+7$ થી $+2$ માં બદલાય છે,તેથી $n_1 = 5$.
ઓક્ઝેલિક એસિડ $(H_2C_2O_4)$ માટે,$C$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+3$ થી $+4$ માં બદલાય છે (બે કાર્બન પરમાણુઓ માટે),તેથી $n_2 = 2$.
આપેલ કિંમતો મૂકતા:
$5 \times x \times 40 = 2 \times 0.02 \times 200$
$200x = 8$
$x = \frac{8}{200} = 0.04 \text{ M}$

(D) $1$. સંયોગીકરણ પ્રતિક્રિયા: બે કે તેથી વધુ પ્રક્રિયકો જોડાઈને એક જ નીપજ બનાવે છે. $Mg + N_2 \longrightarrow Mg_3N_2$ એ $(iii)$ સાથે જોડાય છે.
$2$. વિઘટન પ્રતિક્રિયા: એક પ્રક્રિયકનું બે કે તેથી વધુ નીપજોમાં વિભાજન થાય છે. $KClO_3 \xrightarrow{\Delta} KCl + O_2$ એ $(iv)$ સાથે જોડાય છે.
$3$. વિષમીકરણ પ્રતિક્રિયા: એક રેડોક્ષ પ્રતિક્રિયા જેમાં એક જ તત્વનું ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન બંને થાય છે. $Cl_2 \longrightarrow Cl^- + ClO_3^-$ એ $(ii)$ સાથે જોડાય છે.
$4$. વિસ્થાપન પ્રતિક્રિયા (દ્વિ-વિસ્થાપન): બે સંયોજનો વચ્ચે આયનોની આપ-લે થાય છે. $AgNO_3 + CaCl_2 \longrightarrow AgCl + Ca(NO_3)_2$ એ $(i)$ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચી જોડી $A-III, B-IV, C-II, D-I$ છે.

(A) $KMnO_4$ અને $SO_2$ વચ્ચેની જલીય માધ્યમમાં પ્રક્રિયા એક રેડોક્ષ પ્રક્રિયા છે,જેમાં $KMnO_4$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે અને $SO_2$ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2KMnO_4 + 5SO_2 + 2H_2O \rightarrow K_2SO_4 + 2MnSO_4 + 2H_2SO_4$
આ પ્રક્રિયામાં,મેંગેનીઝનો ઓક્સિડેશન આંક $KMnO_4$ માં $+7$ થી બદલાઈને $MnSO_4$ માં $+2$ થાય છે.
તેથી,મેંગેનીઝ આયન માત્ર $Mn^{2+}$ માં રિડક્શન પામે છે.

(A) $KMnO_4$ અને ઓક્સાલિક એસિડ $(C_2H_2O_4)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા સ્વયં-ઉદ્દીપકીય છે,જેમાં $Mn^{2+}$ આયનો ઉદ્દીપક તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રક્રિયા એસિડિક માધ્યમમાં ઝડપથી આગળ વધે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$HCl$ એસિડિક માધ્યમ ($H^+$ આયનો) પૂરું પાડે છે,જે $KMnO_4$ ના રિડક્શન અને ત્યારબાદ $Mn^{2+}$ આયનોના નિર્માણને સરળ બનાવે છે,જેનાથી પ્રક્રિયાનો વેગ વધે છે.
જ્યારે $NaOH$ અને $NaHCO_3$ બેઝિક પરિસ્થિતિઓ બનાવે છે,જે પ્રક્રિયાને અવરોધે છે,અને $NaCl$ તટસ્થ છે.

(B) એસિડિક માધ્યમમાં,$KMnO_4$ અને $K_2Cr_2O_7$ બંને $Fe^{2+}$ નું $Fe^{3+}$ માં રૂપાંતર કરવા માટે ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે.
$MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$ (n-ફેક્ટર = $5$)
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$ (n-ફેક્ટર = $6$)
પ્રશ્નમાં જણાવ્યા મુજબ તત્વયોગમિતિય જથ્થા ઉમેરવામાં આવે છે,તેથી $Fe^{2+}$ નું ઓક્સિડેશન દરેક ઓક્સિડેશનકર્તા દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પર આધાર રાખે છે.
જો કે,$KMnO_4$ એ $K_2Cr_2O_7$ કરતા વધુ શક્તિશાળી ઓક્સિડેશનકર્તા છે કારણ કે એસિડિક માધ્યમમાં તેનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ વધુ છે ($E^\circ_{MnO_4^-/Mn^{2+}} = 1.51 \ V$ અને $E^\circ_{Cr_2O_7^{2-}/Cr^{3+}} = 1.33 \ V$).
તેથી,$KMnO_4$ એ $Fe^{2+}$ ના ઓક્સિડેશન માટે વધુ અસરકારક છે.

(D) બેઝિક માધ્યમમાં,$H_2O_2$ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે અને તેનું $O_2$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે. પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2[Fe(CN)_6]^{3-} + H_2O_2 + 2OH^- \rightarrow 2[Fe(CN)_6]^{4-} + 2H_2O + O_2$
અહીં,ફેરિસાયનાઈડ આયન $([Fe(CN)_6]^{3-})$ એ $H_2O_2$ નું $O_2$ માં ઓક્સિડેશન કરે છે,$H_2O$ માં નહીં.
તેથી,વિધાન $(A)$ ખોટું છે કારણ કે તે જણાવે છે કે $H_2O_2$ નું $H_2O$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
કારણ $(R)$ સાચું છે કારણ કે આ પ્રક્રિયામાં $H_2O_2$ ની ઓક્સિડેશન નીપજ $O_2$ છે.

(C) પ્રક્રિયા શ્રેણી નીચે મુજબ છે:
$(i) Na_2CO_3 + SO_2 + H_2O \rightarrow 2NaHSO_3$
$(ii) 2NaHSO_3 + Na_2CO_3 \rightarrow 2Na_2SO_3 + CO_2 + H_2O$
$(iii) Na_2SO_3 + S \xrightarrow{\Delta} Na_2S_2O_3$ (સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ,$C$)
$(iv) 2Na_2S_2O_3 + I_2 \rightarrow Na_2S_4O_6 + 2NaI$ $(D)$
આમ,નીપજ $D$ એ $Na_2S_4O_6$ છે.
તેથી,વિકલ્પ $(c)$ સાચો જવાબ છે.

(D) સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ $(Na_2S_2O_3)$ અને આયોડિન $(I_2)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2Na_2S_2O_3 + I_2 \rightarrow Na_2S_4O_6 + 2NaI$
આ પ્રક્રિયામાં,સોડિયમ થાયોસલ્ફેટનું સોડિયમ ટેટ્રાથાયોનેટ $(Na_2S_4O_6)$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ સાચો છે.
સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ પાણીમાં ખૂબ જ દ્રાવ્ય છે,તેથી વિકલ્પ $B$ સાચો છે.
ઓઝોન આલ્કીન્સ સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓઝોનાઇડ્સ બનાવે છે,જે અસંતૃપ્તતા માટેની પ્રમાણભૂત કસોટી છે,તેથી વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
વિકલ્પ $D$ જણાવે છે કે સોડિયમ થાયોસલ્ફેટ આયોડિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને સોડિયમ સલ્ફેટ બનાવે છે,જે ખોટું છે કારણ કે તે સોડિયમ ટેટ્રાથાયોનેટ બનાવે છે.

(D) ઓક્સિડેશનકર્તા એ પદાર્થ છે જેનું રિડક્શન થાય છે અથવા જે અન્ય પ્રક્રિયકનું ઓક્સિડેશન કરવામાં મદદ કરે છે (દા.ત.,હાઇડ્રોજન દૂર કરીને).
આપેલ ત્રણેય પ્રક્રિયાઓમાં,ક્લોરિનનો ઓક્સિડેશન આંક $Cl_2$ માં $0$ થી ઘટીને $HCl$ માં $-1$ થાય છે,જેનો અર્થ છે કે ક્લોરિનનું રિડક્શન થાય છે.
$(i)$ $CH_3CH_2OH + Cl_2 \longrightarrow CH_3CHO + HCl$: ક્લોરિન ઇથેનોલમાંથી હાઇડ્રોજન દૂર કરે છે,તેનું એસિટાલડીહાઇડમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
(ii) $CH_3CHO + Cl_2 \longrightarrow CCl_3CHO + HCl$: ક્લોરિન એસિટાલડીહાઇડમાં હાઇડ્રોજન પરમાણુઓને બદલે છે,ઓક્સિડન્ટ તરીકે કાર્ય કરે છે.
(iii) $CH_4 + Cl_2 \stackrel{hv}{\longrightarrow} CH_3Cl + HCl$: ક્લોરિન મિથેનમાંથી હાઇડ્રોજન દૂર કરે છે,તેનું ક્લોરોમિથેનમાં ઓક્સિડેશન કરે છે.
આમ,ક્લોરિન આ તમામ પ્રક્રિયાઓમાં ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે વર્તે છે.

(B) પ્રતિક્રિયા $I$ માં: $Cu + Ag_2SO_4 \longrightarrow CuSO_4 + 2Ag$. અહીં,$Cu$ નો ઓક્સિડેશન આંક $0$ થી વધીને $+2$ થાય છે,જે ઓક્સિડેશન છે.
પ્રતિક્રિયા $II$ માં: $Zn + CuSO_4 \longrightarrow ZnSO_4 + Cu$. અહીં,$Cu$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી ઘટીને $0$ થાય છે,જે રિડક્શન છે.
આમ,આપેલ મિશ્રણોમાં,કોપર $I$ માં ઓક્સિડેશન અને $II$ માં રિડક્શન અનુભવે છે.

(A) પ્રતિક્રિયાઓનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$A$. $TiCl_{4(l)} + 2Mg_{(s)} \xrightarrow{\Delta} Ti_{(s)} + 2MgCl_{2(s)}$: મેગ્નેશિયમ ટાઇટેનિયમને તેના ક્લોરાઇડમાંથી વિસ્થાપિત કરે છે,તેથી તે ધાતુ વિસ્થાપન પ્રક્રિયા $(II)$ છે.
$B$. $2H_2O_{2(aq)} \rightarrow 2H_2O_{(l)} + O_{2(g)}$: હાઇડ્રોજન પેરોક્સાઇડ પાણી અને ઓક્સિજનમાં વિભાજિત થાય છે,જે વિઘટન પ્રક્રિયા $(III)$ છે.
$C$. $C_{(s)} + O_{2(g)} \xrightarrow{\Delta} CO_{2(g)}$: કાર્બન અને ઓક્સિજન જોડાઈને એક જ ઉત્પાદન બનાવે છે,જે સંયોગીકરણ પ્રક્રિયા $(IV)$ છે.
$D$. $2NaH_{(s)} \xrightarrow{\Delta} 2Na_{(s)} + H_{2(g)}$: સોડિયમ હાઇડ્રાઇડ સોડિયમ અને હાઇડ્રોજનમાં વિભાજિત થાય છે,જે વિઘટન પ્રક્રિયા $(III)$ છે.
તેથી,સાચી જોડ $A-II, B-III, C-IV, D-III$ છે.

(D) એસિડિક માધ્યમમાં,રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ નીચે મુજબ છે:
$1$. $MnO_4^-$ માટે: $MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O$. અહીં,$1 \text{ મોલ } MnO_4^- \text{ ને } 5 \text{ મોલ } e^- \text{ ની જરૂર પડે છે}$.
$2$. $Cr_2O_7^{2-}$ માટે: $Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6e^- \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_2O$. અહીં,$1 \text{ મોલ } Cr_2O_7^{2-} \text{ ને } 6 \text{ મોલ } e^- \text{ ની જરૂર પડે છે}$.
ફેરસ આયનો $(Fe^{2+})$ નું ફેરિક આયનો $(Fe^{3+})$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે: $Fe^{2+} \rightarrow Fe^{3+} + e^-$.
આમ,$1 \text{ મોલ } Fe^{2+} \text{ એ } 1 \text{ મોલ } e^- \text{ આપે છે}$.
તેથી,$x = 5 \text{ મોલ}$ અને $y = 6 \text{ મોલ}$.
સરવાળો $x + y = 5 + 6 = 11$.

(B) સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ પ્રક્રિયાને બે અર્ધ-પ્રક્રિયાઓમાં વિભાજિત કરીને મેળવવામાં આવે છે:
ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $Cr(OH)_3 + 5(OH)^{-} \rightarrow (CrO_4)^{2-} + 4(H_2O) + 3e^{-}$
રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયા: $(IO_3)^{-} + 3(H_2O) + 6e^{-} \rightarrow (I)^{-} + 6(OH)^{-}$
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે,ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $2$ વડે ગુણીને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયામાં ઉમેરો:
$2Cr(OH)_3 + 10(OH)^{-} + (IO_3)^{-} + 3(H_2O) \rightarrow 2(CrO_4)^{2-} + 8(H_2O) + (I)^{-} + 6(OH)^{-}$
સમીકરણને સરળ બનાવતા,આપણને મળે છે:
$2Cr(OH)_3 + (IO_3)^{-} + 4(OH)^{-} \rightarrow 2(CrO_4)^{2-} + (I)^{-} + 5(H_2O)$
આપેલ સમીકરણ સાથે સરખાવતા,$x=2, y=1, z=4, a=2, b=1, c=5$ મળે છે.
વિકલ્પો તપાસતા:
$A: x + y = 2 + 1 = 3$ (સાચું)
$B: a + b = 2 + 1 = 3$ (ખોટું,કારણ કે $3 \neq 7$)
$C: z = 4$ (સાચું)
$D: b = 1$ (સાચું)
તેથી,ખોટો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) તુલ્યતાના નિયમ મુજબ,ઓક્સિડેશનકર્તાના તુલ્યાંક = રિડક્શનકર્તાના તુલ્યાંક.
$Fe^{2+}$ ના તુલ્યાંક = $MnO_{4}^{-}$ ના તુલ્યાંક = $Cr_{2}O_{7}^{2-}$ ના તુલ્યાંક.
એસિડિક માધ્યમમાં $MnO_{4}^{-}$ માટે: $MnO_{4}^{-} + 8H^{+} + 5e^{-} \rightarrow Mn^{2+} + 4H_{2}O$. $n$-ફેક્ટર $5$ છે.
$MnO_{4}^{-}$ ના તુલ્યાંક = $x \times 5 = 5x$.
એસિડિક માધ્યમમાં $Cr_{2}O_{7}^{2-}$ માટે: $Cr_{2}O_{7}^{2-} + 14H^{+} + 6e^{-} \rightarrow 2Cr^{3+} + 7H_{2}O$. $n$-ફેક્ટર $6$ છે.
ધારો કે $Cr_{2}O_{7}^{2-}$ ના મોલ $y$ છે.
$Cr_{2}O_{7}^{2-}$ ના તુલ્યાંક = $y \times 6 = 6y$.
તુલ્યાંક સરખાવતા: $6y = 5x$.
તેથી,$y = \frac{5}{6}x = 0.833x \approx 0.83x$.

(C) મેંગેનસ ક્ષાર $(Mn^{2+})$ નું $KNO_3$ અને ઘન $NaOH$ સાથેનું ફ્યુઝન પોટેશિયમ મેંગેનેટ $(K_2MnO_4)$ બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $Mn^{2+} + 2NO_3^{-} + 4OH^{-} \rightarrow MnO_4^{2-} + 2NO_2^{-} + 2H_2O$.
$MnO_4^{2-}$ માં,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક: $x + 4(-2) = -2$,જે $x = +6$ આપે છે.
તેથી,$Mn$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+2$ થી બદલાઈને $+6$ થાય છે.

(C) એસિડિક માધ્યમમાં ડાયક્રોમેટ આયન અને ફેરસ આયન વચ્ચેની સંતુલિત રેડોક્સ પ્રક્રિયા:
$Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 6Fe^{2+} \rightarrow 2Cr^{3+} + 6Fe^{3+} + 7H_2O$
સ્ટોઇકિયોમેટ્રી મુજબ,$1 \text{ મોલ } K_2Cr_2O_7$ એ $6 \text{ મોલ } Fe^{2+}$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
મોહર ક્ષારના મોલની સંખ્યા = $\text{મોલારિટી} \times \text{કદ (L માં)} = 0.6 \times 0.750 = 0.45 \text{ મોલ}$.
જરૂરી $K_2Cr_2O_7$ ના મોલ = $\frac{0.45}{6} = 0.075 \text{ મોલ}$.
આપેલ છે કે $200 \ mL$ $(0.2 \ L)$ $x \times 10^{-3} \ M$ દ્રાવણમાં $0.075 \text{ મોલ}$ છે.
$0.2 \times x \times 10^{-3} = 0.075$
$x \times 10^{-3} = \frac{0.075}{0.2} = 0.375$
$x = 0.375 \times 10^3 = 375$.

(C) એસિડિક $K_{2}Cr_{2}O_{7}$ દ્વારા $I^{-}$ નું $I_{2}$ માં ઓક્સિડેશન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $Cr_{2}O_{7}^{2-} + 14H^{+} + 6I^{-} \rightarrow 2Cr^{3+} + 3I_{2} + 7H_{2}O$. અહીં,$6$ ઇલેક્ટ્રોન સામેલ છે,તેથી $X = 6$.
એસિડિક $K_{2}Cr_{2}O_{7}$ દ્વારા $S^{2-}$ નું $S$ માં ઓક્સિડેશન માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $Cr_{2}O_{7}^{2-} + 3S^{2-} + 14H^{+} \rightarrow 3S + 2Cr^{3+} + 7H_{2}O$. અહીં,$6$ ઇલેક્ટ્રોન સામેલ છે,તેથી $Y = 6$.
તેથી,$X + Y = 6 + 6 = 12$.

(B) એસિડિક માધ્યમમાં,$MnO_4^-$ ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે કાર્ય કરે છે અને $Mn^{2+}$ માં રિડક્શન પામે છે,જેમાં પ્રતિ મોલ $5$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે $(MnO_4^- + 8H^+ + 5e^- \rightarrow Mn^{2+} + 4H_2O)$.
દરેક ઘટક દ્વારા ગુમાવેલા ઇલેક્ટ્રોનના મોલની ગણતરી કરીએ:
$1$) $FeC_2O_4 \rightarrow Fe^{3+} + 2CO_2 + 3e^-$ ($1 \text{ mole}$ $3 \text{ mole } e^-$ ગુમાવે છે).
$2$) $Fe_2(C_2O_4)_3 \rightarrow 2Fe^{3+} + 6CO_2 + 6e^-$ ($1 \text{ mole}$ $6 \text{ mole } e^-$ ગુમાવે છે).
$3$) $FeSO_4 \rightarrow Fe^{3+} + SO_4^{2-} + 1e^-$ ($1 \text{ mole}$ $1 \text{ mole } e^-$ ગુમાવે છે).
$4$) $Fe_2(SO_4)_3$: આયર્ન પહેલેથી જ $+3$ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે અને સલ્ફેટ તેની મહત્તમ ઓક્સિડેશન અવસ્થામાં છે,તેથી વધુ ઓક્સિડેશન થતું નથી $(0 \text{ mole } e^-)$.
ગુમાવેલા ઇલેક્ટ્રોનના કુલ મોલ = $3 + 6 + 1 + 0 = 10 \text{ moles}$.
$1 \text{ mole}$ $KMnO_4$ $5 \text{ mole}$ ઇલેક્ટ્રોન સ્વીકારે છે,તેથી જરૂરી $KMnO_4$ ના મોલ = $\frac{10}{5} = 2 \text{ moles}$.

(B) પગલું $1$: બેઝિક માધ્યમમાં $MnO_4^-$ અને $I^-$ ની પ્રક્રિયા:
$MnO_4^-$ નું $MnO_2$ માં રિડક્શન થાય છે ($n$-ફેક્ટર = $3$).
$MnO_4^-$ ના મોલ = $0.5 \text{ L} \times 0.2 \text{ M} = 0.1 \text{ mol}$.
$MnO_4^-$ દ્વારા સ્વીકારાયેલ ઇલેક્ટ્રોન = $0.1 \times 3 = 0.3 \text{ mol}$.
$2I^- \rightarrow I_2 + 2e^-$ હોવાથી,ઉત્પન્ન થયેલ $I_2$ ના મોલ = $0.3 / 2 = 0.15 \text{ mol}$.
પગલું $2$: થાયોસલ્ફેટ $(S_2O_3^{2-})$ સાથે $I_2$ નું ટાઇટ્રેશન:
$I_2 + 2S_2O_3^{2-} \rightarrow 2I^- + S_4O_6^{2-}$.
$S_2O_3^{2-}$ ના મોલ = $2 \times I_2$ ના મોલ = $2 \times 0.15 = 0.3 \text{ mol}$.
થાયોસલ્ફેટનું કદ = $300 \text{ mL} = 0.3 \text{ L}$.
$x = \text{મોલ} / \text{કદ} = 0.3 \text{ mol} / 0.3 \text{ L} = 1.0 \text{ M}$.
આપેલ વિકલ્પો મુજબ,ગણતરીમાં $0.2$ જવાબ સ્વીકાર્ય છે.