Geometrical isomerism Questions in Gujarati

(A) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દરેક $sp^2$ સંકરણ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ બે અલગ અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$CH_3-CH=CH-CH_3$ ($2-$બ્યુટીન) માં,દરેક દ્વિ-બંધિત કાર્બન હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને મિથાઇલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે,જે અલગ છે.
તેથી,$2-$બ્યુટીન ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis અને trans સ્વરૂપો) દર્શાવે છે.

(A) $hexa-1, 3, 5-triene$ નું બંધારણ $CH_2=CH-CH=CH-CH=CH_2$ છે.
દ્વિબંધની આસપાસ પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણને કારણે ભૌમિતિક સમઘટકતા ઉદભવે છે.
આ અણુમાં $3$ દ્વિબંધ છે.
જોકે,છેડાના દ્વિબંધો ($C_1=C_2$ અને $C_5=C_6$) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવી શકતા નથી કારણ કે તેઓ બે સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે.
માત્ર મધ્યનો દ્વિબંધ $(C_3=C_4)$ ભૌમિતિક સમઘટકતા ($cis$ અને $trans$) દર્શાવી શકે છે.
તેથી,ભૌમિતિક સમઘટકોની કુલ સંખ્યા $2$ ($cis$ અને $trans$) છે.

(D) ભૌમિતિક સમઘટકતા માટે પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણ (જેમ કે દ્વિબંધ અથવા વલય) અને દ્વિબંધ અથવા વલયના દરેક કાર્બન પરમાણુ પર અલગ-અલગ સમૂહો હોવા જરૂરી છે.
$I$. $CH_3-CH=CH-CH_2-CH_3$: આ પેન્ટ-$2$-ઈન છે. દ્વિબંધના બંને કાર્બન પર અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા છે. તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$II$. $1,2$-ડાયમિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેન: વલય બંધારણ પરિભ્રમણને પ્રતિબંધિત કરે છે. બે મિથાઈલ સમૂહો વલયના સમતલની એક જ બાજુ $(cis)$ અથવા વિરુદ્ધ બાજુ $(trans)$ પર હોઈ શકે છે. તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$III$. $CH_3-N=CH_2$: નાઈટ્રોજન પરમાણુ પાસે અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને મિથાઈલ સમૂહ છે,પરંતુ છેડાના કાર્બન પર બે સમાન હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ છે. તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$IV$. $C_2H_5-CH=N-OH$: આ ઓક્સાઈમ છે. નાઈટ્રોજન પરમાણુ પાસે અબંધકારક ઈલેક્ટ્રોન યુગ્મ અને $-OH$ સમૂહ છે,અને કાર્બન પરમાણુ પાસે હાઈડ્રોજન અને ઈથાઈલ સમૂહ છે. તે ભૌમિતિક સમઘટકતા ($syn/anti$ સમઘટકો) દર્શાવે છે.
તેથી,$I$,$II$,અને $IV$ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(B) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$CH_3-CH=CH-CH_3$ (બ્યુટ$-2-$ઈન) માં,દ્વિબંધના પ્રથમ કાર્બન સાથે $-H$ અને $-CH_3$ સમૂહ જોડાયેલ છે,અને બીજા કાર્બન સાથે પણ $-H$ અને $-CH_3$ સમૂહ જોડાયેલ છે.
બંને કાર્બન પર અલગ-અલગ સમૂહો હોવાથી,તે ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis અને trans સ્વરૂપો) દર્શાવે છે.
અન્ય વિકલ્પોમાં,દ્વિબંધના ઓછામાં ઓછા એક કાર્બન સાથે બે સમાન સમૂહો જોડાયેલા છે,તેથી તેઓ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતા નથી.

(D) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
વિકલ્પ $D$ માં,$CH_3CH_2-CH=CH-CH_3$ (પેન્ટ$-2-$ઈન) માં,દ્વિબંધના કાર્બન પરમાણુઓ અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા છે ($H$ અને $CH_3$ એક બાજુ,અને $H$ અને $CH_2CH_3$ બીજી બાજુ).
આથી તે $cis$ અને $trans$ સમઘટકો ધરાવી શકે છે.
વિકલ્પ $A$ આલ્કાઈન છે,જે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
વિકલ્પ $B$ માં છેડાના કાર્બન પર બે સમાન $H$ પરમાણુઓ છે.
વિકલ્પ $C$ માં દ્વિબંધ ધરાવતા એક કાર્બન પર બે સમાન $CH_3$ સમૂહો છે.

(B) ભૌમિતિક સમઘટકતા એવા આલ્કીન દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોય.
$But-2-ene$ $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ માં,દ્વિબંધનો દરેક કાર્બન એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને એક મિથાઈલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે.
દરેક કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ હોવાથી,$But-2-ene$ ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis અને trans સમઘટકો) દર્શાવે છે.
$1, 1-$ ડાયક્લોરોઈથીનમાં,બંને ક્લોરિન પરમાણુ એક જ કાર્બન પર છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$But-1-ene$ અને $2-$ મિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈનમાં,દ્વિબંધના કાર્બન પૈકી એક કાર્બન બે સમાન સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે ( $But-1-ene$ માં બે હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને $2-$ મિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈનમાં બે મિથાઈલ સમૂહ),તેથી તેઓ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતા નથી.

(B) મલેઇક એસિડ અને ફ્યુમેરિક એસિડ બંને $C_4H_4O_4$ આણ્વીય સૂત્ર ધરાવતા બ્યુટેનડાયોઈક એસિડના સમઘટકો છે.
મલેઇક એસિડ એ $cis$-સમઘટક છે,જેમાં બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ જૂથો દ્વિબંધની એક જ બાજુએ હોય છે.
ફ્યુમેરિક એસિડ એ $trans$-સમઘટક છે,જેમાં બે કાર્બોક્સિલિક એસિડ જૂથો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોય છે.
તેઓ દ્વિબંધની આસપાસ જૂથોની અવકાશી ગોઠવણીમાં અલગ પડે છે,તેથી તેમને ભૌમિતિક સમઘટકો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(B) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધ ધરાવતા દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
વિકલ્પ $A$ $(CH_2=CIBr)$ માં,પ્રથમ કાર્બન બે સમાન $H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
વિકલ્પ $C$ $((CH_3)_2C=ClBr)$ માં,પ્રથમ કાર્બન બે સમાન $CH_3$ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે.
વિકલ્પ $D$ $(CH_3CH=CCl_2)$ માં,બીજો કાર્બન બે સમાન $Cl$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
વિકલ્પ $B$ $(CH_3CH=CIBr)$ માં,પ્રથમ કાર્બન $H$ અને $CH_3$ (અલગ) સાથે જોડાયેલ છે,અને બીજો કાર્બન $I$ અને $Br$ (અલગ) સાથે જોડાયેલ છે. તેથી,આ સંયોજન ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(C) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધ ધરાવતા દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$1$-Phenylpropene $(C_6H_5-CH=CH-CH_3)$ માં,દ્વિબંધનો પ્રથમ કાર્બન ફિનાઈલ સમૂહ અને હાઈડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જ્યારે બીજો કાર્બન મિથાઈલ સમૂહ અને હાઈડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
બંને કાર્બન પર બે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોવાથી,તે ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis અને trans સ્વરૂપો) દર્શાવે છે.
But$-1-$ene,Propene અને $2$-Methylbut$-2-$ene માં,દ્વિબંધનો ઓછામાં ઓછો એક કાર્બન બે સમાન સમૂહો સાથે જોડાયેલો હોય છે,તેથી તેઓ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતા નથી.

(A) $E-Z$ પદ્ધતિમાં,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહોની અગ્રતા પરમાણુ ક્રમાંક પર આધારિત $CIP$ નિયમો દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
જો ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોય,તો તે સમઘટકને $E$ (જર્મન શબ્દ 'entgegen' એટલે કે વિરુદ્ધ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જો ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો એક જ બાજુએ હોય,તો તે સમઘટકને $Z$ (જર્મન શબ્દ 'zusammen' એટલે કે સાથે) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વિકલ્પ $A$ માં,બંધારણ $1$-ક્લોરો-$1$-પ્રોપેન-$1$-ઓલ છે. ડાબી બાજુના કાર્બન પર,$Cl$ (પરમાણુ ક્રમાંક $17$) ની અગ્રતા $H$ (પરમાણુ ક્રમાંક $1$) કરતા વધારે છે. જમણી બાજુના કાર્બન પર,$OH$ (ઓક્સિજન,પરમાણુ ક્રમાંક $8$) ની અગ્રતા $CH_3$ (કાર્બન,પરમાણુ ક્રમાંક $6$) કરતા વધારે છે. ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($Cl$ અને $OH$) વિરુદ્ધ બાજુએ હોવાથી,આ $E$ સમઘટક છે.

(A) ભૌમિતિક સમઘટકતા $C = C$ દ્વિબંધ અથવા વલય બંધારણની આસપાસ પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણને કારણે ઉદ્ભવે છે.
પરિભ્રમણ પ્રતિબંધિત હોવાથી,કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા સમૂહો અવકાશમાં તેમની સાપેક્ષ સ્થિતિ બદલી શકતા નથી,જેના પરિણામે $cis$ અને $trans$ સમઘટકો તરીકે ઓળખાતી વિવિધ અવકાશી ગોઠવણીઓ જોવા મળે છે.

(A) આપેલ સંયોજન $CH_3-CH=CH-CH=CH-CH_2CH_3$ છે.
આ એક અસમપ્રમાણ પોલિન છે જેમાં $n = 2$ દ્વિબંધ છે જે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવી શકે છે.
અસમપ્રમાણ આલ્કીન માટે ભૌમિતિક સમઘટકોની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર $2^n$ છે,જ્યાં $n$ એ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતા દ્વિબંધોની સંખ્યા છે.
અહીં,$n = 2$ છે.
તેથી,ભૌમિતિક સમઘટકોની સંખ્યા = $2^2 = 4$ થશે.
ચાર સમઘટકો છે: $(cis, cis)$,$(cis, trans)$,$(trans, cis)$,અને $(trans, trans)$.

(C) $syn$ અને $anti$ પૂર્વગનો ઉપયોગ સ્ટીરિયોકેમિસ્ટ્રીમાં ભૌમિતિક સમઘટકોનું બંધારણ દર્શાવવા માટે થાય છે,ખાસ કરીને $C=N$ બંધ ધરાવતા સંયોજનોમાં (જેમ કે ઓક્સાઇમ્સ).
ઉદાહરણ તરીકે,ઓક્સાઇમ્સ $(R_2C=N-OH)$ માં,જો $OH$ સમૂહ વિસ્થાપક સાથે એક જ બાજુ હોય,તો તેને $syn$ કહેવાય છે,અને જો તે વિરુદ્ધ બાજુ હોય,તો તેને $anti$ કહેવાય છે.

(B) બેન્ઝાલ્ડોકઝાઇમ $(C_6H_5CH=NOH)$ $C=N$ દ્વિબંધની આસપાસ પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણને કારણે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
તે બે સમઘટક સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે: $syn$-બેન્ઝાલ્ડોકઝાઇમ અને $anti$-બેન્ઝાલ્ડોકઝાઇમ.
તેથી,તે $2$ સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

(C) આપેલ સંયોજન એક પોલીઈન છે જેમાં $n = 3$ દ્વિબંધો છે જે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવી શકે છે.
$n$ દ્વિબંધો ધરાવતા પોલીઈન માટે જ્યાં છેડાઓ અલગ હોય,ભૌમિતિક સમઘટકોની સંખ્યા શોધવાનું સૂત્ર $2^n$ છે.
અહીં,દ્વિબંધો $2, 4,$ અને $6$ સ્થાન પર છે.
આ અણુ $CH_3-CH=CH-CH=CH-CH=CH-Cl$ હોવાથી,તેના અંતિમ સમૂહો અલગ ($-CH_3$ અને $-Cl$) છે.
તેથી,ભૌમિતિક સમઘટકોની સંખ્યા $= 2^3 = 8$ થાય.

(C) $E$ અને $Z$ વિન્યાસ નક્કી કરવા માટે,આપણે પરમાણુ ક્રમાંક પર આધારિત Cahn-Ingold-Prelog $(CIP)$ અગ્રતાના નિયમોનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
$1$. બંધારણ $1$ (પેન્ટ$-2-$ઈન) માં,ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($-CH_3$ અને $-CH_2CH_3$) દ્વિબંધની એક જ બાજુએ છે,તેથી તે $Z$ છે.
$2$. બંધારણ $2$ ($2$-મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન) માં,ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($-CH_3$ અને $-CH_2CH_3$) દ્વિબંધની એક જ બાજુએ છે,તેથી તે $Z$ છે.
$3$. બંધારણ $3$ (સ્ટિલબીન) માં,ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો (ફિનાઈલ વલયો) દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ છે,તેથી તે $E$ છે.
$4$. બંધારણ $4$ ($1$-બ્રોમો$-1-$ક્લોરોપ્રોપ$-1-$ઈન) માં,ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($-Cl$ અને $-CH_3$) દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ છે,તેથી તે $E$ છે.
તેથી,સાચો વિન્યાસ $1-Z, 2-Z, 3-E, 4-E$ છે.

(C) દહન ઉષ્મા $(HOC)$ એ આઈસોમરની સ્થિરતાના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
આપેલા આલ્કાડાઈન્સ માટે:
$(a)$ એ (trans,trans) આઈસોમર છે,જે ન્યૂનતમ અવકાશી અવરોધને કારણે સૌથી વધુ સ્થિર છે.
$(b)$ એ (trans,cis) આઈસોમર છે,જે મધ્યમ સ્થિરતા ધરાવે છે.
$(c)$ એ (cis,cis) આઈસોમર છે,જે મહત્તમ અવકાશી અવરોધને કારણે સૌથી ઓછું સ્થિર છે.
સ્થિરતાનો ક્રમ: $a > b > c$.
તેથી,દહન ઉષ્માનો ક્રમ: $c > b > a$ છે.

(N/A) $(i)$ $CHCl=CHCl$:
$cis-1,2-Dichloroethene$: બંને $Cl$ પરમાણુઓ દ્વિબંધની એક જ બાજુએ છે.
$trans-1,2-Dichloroethene$: બંને $Cl$ પરમાણુઓ દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ છે.
$(ii)$ $C_{2}H_{5}C(CH_{3})=C(CH_{3})C_{2}H_{5}$:
$cis-3,4-Dimethylhex-3-ene$: બંને $C_{2}H_{5}$ સમૂહો દ્વિબંધની એક જ બાજુએ છે.
$trans-3,4-Dimethylhex-3-ene$: બંને $C_{2}H_{5}$ સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ છે.

(C) $cis-trans$ સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે બે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$(i)$ $(CH_3)_2C=CH-C_2H_5$: પ્રથમ કાર્બન સાથે બે સમાન $CH_3$ સમૂહો જોડાયેલા છે. તેથી તે $cis-trans$ સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(ii)$ $CH_2=CBr_2$: પ્રથમ કાર્બન સાથે બે સમાન $H$ પરમાણુઓ જોડાયેલા છે. તેથી તે $cis-trans$ સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(iii)$ $C_6H_5CH=CH-CH_3$: પ્રથમ કાર્બન $H$ અને $C_6H_5$ સાથે જોડાયેલ છે; બીજો કાર્બન $H$ અને $CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે. બંને કાર્બન પર અલગ-અલગ સમૂહો છે. તેથી તે $cis-trans$ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$(iv)$ $CH_3CH=CClCH_3$: પ્રથમ કાર્બન $H$ અને $CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે; બીજો કાર્બન $Cl$ અને $CH_3$ સાથે જોડાયેલ છે. બંને કાર્બન પર અલગ-અલગ સમૂહો છે. તેથી તે $cis-trans$ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
આમ,$(iii)$ અને $(iv)$ $cis-trans$ સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(N/A) ભૌમિતિક સમઘટકતા કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ $(C=C)$ ની આસપાસ પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણને કારણે ઉદભવે છે. $\pi$ બંધ મુક્ત પરિભ્રમણને અટકાવે છે,તેથી દ્વિબંધ સાથે જોડાયેલા પરમાણુઓ અથવા સમૂહો અવકાશમાં નિશ્ચિત રહે છે,જે વિવિધ અવકાશી ગોઠવણી તરફ દોરી જાય છે.
$1$. $Cis$-સમઘટક: જ્યારે સમાન પરમાણુઓ અથવા સમૂહો દ્વિબંધની એક જ બાજુએ હોય,ત્યારે તેને $cis$-સમઘટક કહેવામાં આવે છે.
$2$. $Trans$-સમઘટક: જ્યારે સમાન પરમાણુઓ અથવા સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોય,ત્યારે તેને $trans$-સમઘટક કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ: $But-2-ene$ $(CH_3-CH=CH-CH_3)$
$cis-but-2-ene$ માં,બંને $CH_3$ સમૂહો $C=C$ બંધની એક જ બાજુએ છે.
$trans-but-2-ene$ માં,$CH_3$ સમૂહો $C=C$ બંધની વિરુદ્ધ બાજુએ છે.
આ સમઘટકોને $\pi$ બંધ તોડ્યા વિના એકબીજામાં રૂપાંતરિત કરી શકાતા નથી,તેથી તેઓ અલગ રાસાયણિક પ્રજાતિઓ છે.

(B) $Trans$ સમઘટકનું ઉત્કલનબિંદુ $cis$ સમઘટક કરતા ઓછું હોય છે.
ઉદાહરણ તરીકે: $cis$-બ્યુટ-$2$-ઈન $(277 \ K)$ નું ઉત્કલનબિંદુ $trans$-બ્યુટ-$2$-ઈન $(274 \ K)$ કરતા વધારે હોય છે.
$cis$ ભૂમિતિમાં સમાન સમૂહો એક જ બાજુએ હોવાથી અણુ ધ્રુવીય બને છે,જેના કારણે આંતરઆણ્વીય આકર્ષણ બળો મજબૂત હોય છે. $trans$ ભૂમિતિમાં સમૂહો વિરુદ્ધ દિશામાં હોવાથી અણુ અધ્રુવીય અથવા ઓછો ધ્રુવીય હોય છે,પરિણામે તેનું ઉત્કલનબિંદુ ઓછું હોય છે.

(N/A) $CH_3-CH=CH-CH_3$ (બ્યુટ-$2$-ઈન) બે ભૌમિતિક સમઘટકો ધરાવે છે:
$(i)$ $cis$-બ્યુટ-$2$-ઈન
$(ii)$ $trans$-બ્યુટ-$2$-ઈન
સામાન્ય રીતે,$cis$-સમઘટકનું ડાયપોલ મોમેન્ટ $(\mu)$ $trans$-સમઘટક કરતા વધારે હોય છે.
$trans$-બ્યુટ-$2$-ઈનમાં,બે $-CH_3$ સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ આવેલા હોય છે. પરિણામે,$C-CH_3$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજાની અસરને નાબૂદ કરે છે,જેનાથી $trans$-સમઘટક અધ્રુવીય બને છે $(\mu = 0)$.
$cis$-બ્યુટ-$2$-ઈનમાં,બે $-CH_3$ સમૂહો દ્વિબંધની એક જ બાજુએ આવેલા હોય છે. $C-CH_3$ બંધની ડાયપોલ મોમેન્ટ એકબીજામાં ઉમેરાય છે,જેના પરિણામે ચોખ્ખી ડાયપોલ મોમેન્ટ મળે છે $(\mu \approx 0.33 \ D)$. તેથી,$cis$-સમઘટક ધ્રુવીય છે જ્યારે $trans$-સમઘટક અધ્રુવીય છે.

(C) કોઈપણ અણુ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે તે માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$(a)$ $CH_2=CHCl$ માં,પ્રથમ કાર્બન બે સમાન $H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
$(b)$ $CH_3CH=CH_2$ માં,પ્રથમ કાર્બન બે સમાન $H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
$(c)$ $CHCl=CHCl$ માં,દરેક કાર્બન પરમાણુ એક $H$ પરમાણુ અને એક $Cl$ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે,જે અલગ છે. તેથી,તે ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis અને trans સ્વરૂપો) દર્શાવે છે.
$(d)$ $(CH_3)_2C=CHC_2H_5$ માં,પ્રથમ કાર્બન બે સમાન $CH_3$ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,માત્ર $(c)$ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(B) કોઈ સંયોજન ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે તે માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ હોવા જોઈએ.
આપેલા વિકલ્પોમાં,આપણે એક્સોસાયક્લિક દ્વિબંધનું વિશ્લેષણ કરીએ છીએ:
$(A)$ $4$-ક્લોરોમિથિલીનસાયક્લોહેક્ઝેન: એક્સોસાયક્લિક કાર્બન બે $H$ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(B)$ $3$-મિથાઈલ-$1$-ક્લોરોમિથિલીનસાયક્લોહેક્ઝેન: એક્સોસાયક્લિક કાર્બન એક $H$ અને એક $Cl$ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે. રિંગનો કાર્બન રિંગના બાકીના ભાગ અને $CH_3$ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે. દ્વિબંધની બંને બાજુએ સમૂહો અલગ હોવાથી,તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$(C)$ $1$-ક્લોરોમિથિલીનસાયક્લોહેક્ઝેન: એક્સોસાયક્લિક કાર્બન $H$ અને $Cl$ સાથે જોડાયેલ છે,પરંતુ રિંગનો કાર્બન સાયક્લોહેક્ઝેન રિંગની બે સમાન બાજુઓ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(D)$ $3,5$-ડાયમિથાઈલ-$1$-ક્લોરોમિથિલીનસાયક્લોહેક્ઝેન: $3,5$-ડાયમિથાઈલ વિસ્થાપનની સમપ્રમાણતાને કારણે,રિંગનો કાર્બન બે સમાન માર્ગો સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.

(C) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$(A)$ $2-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન: $(CH_3)_2C=CH-CH_2-CH_3$. $2$ નંબરના કાર્બન પર બે સમાન મિથાઈલ સમૂહો જોડાયેલા છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(B)$ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-1-$ઈન: $CH_2=CH-CH_2-CH(CH_3)_2$. છેડાના કાર્બન $(C_1)$ પર બે સમાન હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(C)$ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન: $CH_3-CH=CH-CH_2-CH(CH_3)_2$. $2$ અને $3$ નંબરના કાર્બન પરમાણુઓ દરેક બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા છે ($-H$ અને $-CH_3$ $C_2$ પર; $-H$ અને $-CH_2CH(CH_3)_2$ $C_3$ પર). તેથી,તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$(D)$ $2-$મિથાઈલપેન્ટ$-1-$ઈન: $CH_2=C(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_3$. છેડાના કાર્બન $(C_1)$ પર બે સમાન હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.

(C) દ્વિબંધ પર ભૌમિતિક સમઘટકતા થવા માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$I$: કાર્બન પરમાણુ બે સમાન મિથાઈલ સમૂહો $(a, a)$ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી ભૌમિતિક સમઘટકતા શક્ય નથી.
$II$: બંને કાર્બન અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
$III$: કાર્બન પરમાણુ બે સમાન મિથાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે,તેથી ભૌમિતિક સમઘટકતા શક્ય નથી.
$IV$: બંને કાર્બન અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.
તેથી,$I$ અને $III$ સ્થાનો પર ભૌમિતિક સમઘટકતા શક્ય નથી.

(D) સાચો જવાબ $(d)$ છે.
આલ્કીન માટે $E/Z$ સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,$C=C$ દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પર બે અલગ-અલગ વિસ્થાપકો હોવા જરૂરી છે. જો કોઈ પણ કાર્બન પર બે સમાન સમૂહો હોય,તો $E/Z$ સમઘટકતા શક્ય નથી.
$(a)$ $2$-મિથાઈલબ્યુટ$-2$-ઈન: $C2$ કાર્બન બે મિથાઈલ સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે. આ સમાન હોવાથી,તે $E/Z$ સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(b)$ $2$-મિથાઈલબ્યુટ$-1$-ઈન: $C1$ કાર્બન બે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે. આ સમાન હોવાથી,તે $E/Z$ સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(c)$ $3$-મિથાઈલપેન્ટ$-1$-ઈન: $C1$ કાર્બન બે હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે. આ સમાન હોવાથી,તે $E/Z$ સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$(d)$ $3$-મિથાઈલપેન્ટ$-2$-ઈન: $C2$ કાર્બન એક હાઈડ્રોજન અને એક મિથાઈલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે,અને $C3$ કાર્બન એક હાઈડ્રોજન અને એક સેક-બ્યુટાઈલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે. દરેક કાર્બન પરના તમામ સમૂહો અલગ હોવાથી,આ સંયોજન $E/Z$ સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(C) $cis-3-hexene$ માં,દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન ($C_3$ અને $C_4$) સાથે જોડાયેલા બે ઇથાઇલ સમૂહો $(-CH_2CH_3)$ દ્વિ-બંધની એક જ બાજુએ હોય છે.
વિકલ્પો જોતા:
વિકલ્પ $A$ એ $1-hexene$ દર્શાવે છે.
વિકલ્પ $B$ એ $trans-3-hexene$ દર્શાવે છે (ઇથાઇલ સમૂહો વિરુદ્ધ બાજુએ છે).
વિકલ્પ $C$ એ $cis-3-hexene$ દર્શાવે છે (ઇથાઇલ સમૂહો એક જ બાજુએ છે).
વિકલ્પ $D$ એ $trans-3-hexene$ દર્શાવે છે (ઇથાઇલ સમૂહો વિરુદ્ધ બાજુએ છે).
તેથી,સાચું બંધારણ વિકલ્પ $C$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવ્યું છે.

(C) . આપેલા વિકલ્પોમાં આઈસોમર્સના પ્રકારો નીચે મુજબ છે:
$(a)$ $CH_3CH_2CH_2OH$ અને $CH_3CH_2OCH_3$: આ ક્રિયાશીલ સમૂહના આઈસોમર્સ છે.
$(b)$ $CH_3CH_2CH_2Cl$ અને $CH_3CHClCH_3$: આ સ્થાનિક આઈસોમર્સ છે.
$(c)$ આપેલી રચનાઓ બ્યુટ$-2-$ઈન ના $cis$ અને $trans$ સ્વરૂપો દર્શાવે છે. તેઓ ભૌમિતિક આઈસોમર્સ છે,જે સ્ટીરિયોઆઈસોમર્સનો એક પ્રકાર છે.
$(d)$ મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટેન અને સાયક્લોહેક્ઝેન: આ રિંગ-ચેઈન આઈસોમર્સ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.

(C) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ હોવા જોઈએ.
ચક્રીય સંયોજનોમાં જ્યાં દ્વિ-બંધ ચક્રની બહાર હોય,ત્યાં ચક્ર પોતે જ એક વિસ્થાપક તરીકે વર્તે છે.
વિકલ્પ $C$ માં,બંધારણ $3$-બ્રોમો-$1$-મિથાઈલીનસાયક્લોહેક્ઝેન છે.
અહીં,સાયક્લોહેક્ઝેન રિંગના $3$-સ્થાન પરનો કાર્બન કાયરલ છે અને $1$-સ્થાન પરનો દ્વિ-બંધ રિંગ સાથે જોડાયેલ છે.
રિંગ $3$-સ્થાન પર વિસ્થાપિત હોવાથી,દ્વિ-બંધથી $3$-સ્થાન સુધીના રિંગના બંને માર્ગો અલગ છે.
આમ,દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન પરના સમૂહો અસરકારક રીતે અલગ છે,જે ભૌમિતિક સમઘટકતાને શક્ય બનાવે છે.

(D) આપેલ બંધારણમાં $3$ દ્વિબંધો છે જે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે સક્ષમ છે (આકૃતિમાં ફૂદડી (*) દ્વારા દર્શાવેલ છે).
દરેક દ્વિબંધ $E$ અથવા $Z$ વિન્યાસમાં અસ્તિત્વ ધરાવી શકે છે.
અણુ અસમપ્રમાણ હોવાથી (છેડાના દ્વિબંધો સાથે જોડાયેલા સમૂહો અલગ છે),ભૌમિતિક સમઘટકોની કુલ સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે,જ્યાં $n$ એ સ્ટીરિયોસેન્ટર્સની સંખ્યા છે.
અહીં,$n = 3$.
તેથી,ભૌમિતિક સમઘટકોની કુલ સંખ્યા = $2^3 = 8$.

(B) $cis-2$-બ્યુટીનનું ડાયપોલ મોમેન્ટ $trans-2$-બ્યુટીન કરતા વધારે હોય છે કારણ કે $cis$ સમઘટકમાં બે $C-CH_3$ બંધના ડાયપોલ એકબીજાને મદદ કરે છે,જ્યારે $trans$ સમઘટકમાં તેઓ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરે છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ માં આપેલ વિધાન ખોટું છે.

(D) આલ્કીનમાં ભૌમિતિક સમઘટકતા $(GI)$ માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન સાથે બે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
સાયક્લોઆલ્કેનમાં $GI$ માટે,વલયના ઓછામાં ઓછા બે $sp^3$ કાર્બન સાથે બે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$1.$ $Pent-1-ene$ $(CH_2=CH-CH_2-CH_2-CH_3)$: ટર્મિનલ $CH_2$ સમૂહ પાસે બે સમાન $H$ પરમાણુઓ છે,તેથી તે $GI$ દર્શાવતું નથી.
$2.$ $2-Methylhex-2-ene$ $((CH_3)_2C=CH-CH_2-CH_2-CH_3)$: $C-2$ કાર્બન પાસે બે સમાન $CH_3$ સમૂહો છે,તેથી તે $GI$ દર્શાવતું નથી.
$3.$ $1, 1-Dimethylcyclopropane$: $C-1$ કાર્બન પાસે બે સમાન $CH_3$ સમૂહો છે,તેથી તે $GI$ દર્શાવતું નથી.
$4.$ $1, 2-Dimethylcyclohexane$: $1$ અને $2$ સ્થાન પરના બે $sp^3$ કાર્બનમાંથી દરેક એક $CH_3$ સમૂહ અને એક $H$ પરમાણુ (અલગ સમૂહો) સાથે જોડાયેલા છે,જે $cis$ અને $trans$ બંધારણોની શક્યતા આપે છે.
આમ,$1, 2-Dimethylcyclohexane$ એ $cis-trans$ સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(A) સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે બે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
સંયોજન $H_2C=C(R)_2$ માં,પ્રથમ કાર્બન પરમાણુ સાથે બે સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ જોડાયેલા છે.
તેથી,આ સંયોજન સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા દર્શાવી શકતું નથી.

(A) $But-2-ene$ $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે કારણ કે દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો (એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને એક મિથાઈલ સમૂહ) સાથે જોડાયેલા છે.
તે બે સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે:
$1$. $cis-but-2-ene$: બંને મિથાઈલ સમૂહો દ્વિબંધની એક જ બાજુએ હોય છે.
$2$. $trans-but-2-ene$: બંને મિથાઈલ સમૂહો દ્વિબંધની વિરુદ્ધ બાજુએ હોય છે.

(A) ભૌમિતિક સમઘટકતા એવા સંયોજનો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં $C=C$ દ્વિબંધ હોય,શરત એ છે કે દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
ભૌમિતિક સમઘટકતા માટેની સામાન્ય શરત $abC=Cab$ છે,જ્યાં $a \neq b$.

(D) ભૌમિતિક સમઘટકતા એવા આલ્કીન દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$2-$બ્યુટીન $(CH_3-CH=CH-CH_3)$,$3-$હેક્સિન $(CH_3-CH_2-CH=CH-CH_2-CH_3)$,અને બ્યુટ$-2-$ઈનાલ $(CH_3-CH=CH-CHO)$ માં,દ્વિબંધના કાર્બન પરમાણુઓ અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા છે.
સ્ટાયરીન $(C_6H_5-CH=CH_2)$ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી કારણ કે દ્વિબંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓમાંથી એક બે સમાન હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.

(D) ભૌમિતિક સમઘટકતા માટે પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણની જરૂર હોય છે,જેમ કે $C=C$ દ્વિબંધ,જ્યાં દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
બ્યુટીરિક એસિડ $(CH_3CH_2CH_2COOH)$,એસ્પાર્ટિક એસિડ અને પામિટિક એસિડ $(CH_3(CH_2)_{14}COOH)$ સંતૃપ્ત સંયોજનો છે અને તેમાં $C=C$ દ્વિબંધ હોતો નથી.
સિનામિક એસિડ $(C_6H_5-CH=CH-COOH)$ માં $C=C$ દ્વિબંધ હોય છે જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ સાથે અલગ-અલગ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે,જે તેને ભૌમિતિક સમઘટકતા (cis-trans સમઘટકતા) દર્શાવવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(A) સીસ-ટ્રાન્સ સમઘટકતા (ભૌમિતિક સમઘટકતા) એવા સંયોજનો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે જેમાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ હોય છે,જ્યાં દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$2-$બ્યુટીન $(CH_3-CH=CH-CH_3)$ માં,દ્વિબંધનો દરેક કાર્બન એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ અને એક મિથાઇલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે. તેથી,તે સીસ અને ટ્રાન્સ સમઘટકો તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$2-$બ્યુટાઇનમાં ત્રિ-બંધ હોય છે,$2-$બ્યુટેનોલ એ આલ્કોહોલ છે,અને બ્યુટેનાલ એ આલ્ડિહાઇડ છે; આમાંથી કોઈ પણ ભૌમિતિક સમઘટકતા માટેની શરત સંતોષતું નથી.

(A) ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધ ધરાવતા દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ.
$CHCl=CHCl$ $(1,2-dichloroethene)$ માં,દરેક કાર્બન એક $H$ પરમાણુ અને એક $Cl$ પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
આથી તે બે ભૌમિતિક સમઘટકો દર્શાવે છે: $cis-1,2-dichloroethene$ અને $trans-1,2-dichloroethene$.
અન્ય વિકલ્પો ($CH_2=CCl_2$,$CCl_2=CHCl$,અને $CH_2=CH_2$) માં,ઓછામાં ઓછો એક કાર્બન પરમાણુ બે સમાન સમૂહો સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તેઓ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવી શકતા નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(A) ભૌમિતિક સમઘટકતા માટે દ્વિબંધની આસપાસ પ્રતિબંધિત પરિભ્રમણ જરૂરી છે,જ્યાં દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોય.
$Prop-2-$ઈનોઈક એસિડ $(CH_2=CH-COOH)$ માં ટર્મિનલ કાર્બન $(C_1)$ બે સમાન હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે,તેથી તે ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
$2-$બ્યુટીન,$2-$મિથાઈલ$-2-$બ્યુટીનોઈક એસિડ અને $3-$મિથાઈલ$-2-$પેન્ટેનોઈક એસિડમાં દ્વિબંધના બંને કાર્બન પરમાણુઓ પર અલગ-અલગ સમૂહો હોવાથી તેઓ ભૌમિતિક સમઘટકતા દર્શાવે છે.

(C) $cis, trans$ સમઘટકતા દર્શાવવા માટે,દ્વિબંધના દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ સમૂહો સાથે જોડાયેલા હોવા જોઈએ. એટલે કે,બંધારણ $abC=Ccd$ પ્રકારનું હોવું જોઈએ જ્યાં $a \neq b$ અને $c \neq d$.
આપેલા વિકલ્પોનું વિશ્લેષણ:
a) $YXC=CXZ$: કાર્બન $1$ પર $Y \neq X$,કાર્બન $2$ પર $X \neq Z$. આ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
b) $X_2C=CX_2$: કાર્બન $1$ પર $X = X$,કાર્બન $2$ પર $X = X$. સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
c) $YXC=CXY$: કાર્બન $1$ પર $Y \neq X$,કાર્બન $2$ પર $X \neq Y$. આ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
d) $YXC=CWZ$: કાર્બન $1$ પર $Y \neq X$,કાર્બન $2$ પર $W \neq Z$. આ સમઘટકતા દર્શાવે છે.
e) $X_2C=CXY$: કાર્બન $1$ પર $X = X$. સમઘટકતા દર્શાવતું નથી.
તેથી,$cis, trans$ સમઘટકતા દર્શાવતા આલ્કીન $a, c, d$ છે.

(C) સંયોજન $C_2FClBrI$ એ વિસ્થાપિત ઈથીન છે જ્યાં દરેક કાર્બન પરમાણુ બે અલગ-અલગ હેલોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
$abcC=Cde$ પ્રકારના આલ્કીન માટે,ભૌમિતિક સમઘટકોની સંખ્યા દ્વિબંધની આસપાસના સમૂહોની ગોઠવણી દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.
તમામ ચાર વિસ્થાપકો $(F, Cl, Br, I)$ અલગ હોવાથી,આપણે પ્રથમ કાર્બન પર એક પરમાણુ (દા.ત.,$F$) નું સ્થાન નિશ્ચિત કરી શકીએ છીએ અને બાકીનાને ગોઠવી શકીએ છીએ.
ચોક્કસ રીતે,$C_2FClBrI$ માટે,ભૌમિતિક સમઘટકોની સંખ્યા $3! = 6$ છે.
આ છ શક્ય સમઘટકો આપેલી આકૃતિમાં દર્શાવેલ છે.
આમ,$6$ ભૌમિતિક સમઘટકો શક્ય છે.
તેથી,વિકલ્પ $(c)$ સાચો જવાબ છે.

(D) Cahn-Ingold-Prelog $(CIP)$ અગ્રતાના નિયમો મુજબ,જો ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો દ્વિબંધની એક જ બાજુએ હોય તો વિન્યાસ '$Z$' (zusammen) હોય છે,અને જો તેઓ વિરુદ્ધ બાજુએ હોય તો વિન્યાસ '$E$' (entgegen) હોય છે.
સંયોજન $(i)$ માટે:
ડાબો કાર્બન: $Cl > H$ (અગ્રતા).
જમણો કાર્બન: $Br > F$ (અગ્રતા).
ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($Cl$ અને $Br$) એક જ બાજુએ હોવાથી,તે '$Z$' વિન્યાસ ધરાવે છે.
સંયોજન $(ii)$ માટે:
ડાબો કાર્બન: $Cl > H$ (અગ્રતા).
જમણો કાર્બન: $Br > F$ (અગ્રતા).
ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($Cl$ અને $Br$) વિરુદ્ધ બાજુએ હોવાથી,તે '$E$' વિન્યાસ ધરાવે છે.
સંયોજન $(iii)$ માટે:
ડાબો કાર્બન: $Br > Cl$ (અગ્રતા).
જમણો કાર્બન: $CH_3 > H$ (અગ્રતા).
ઉચ્ચ અગ્રતા ધરાવતા સમૂહો ($Br$ અને $CH_3$) એક જ બાજુએ હોવાથી,તે '$Z$' વિન્યાસ ધરાવે છે.
આમ,સંયોજન $(i)$ અને $(iii)$ '$Z$' વિન્યાસ ધરાવે છે.