Pteridophytes (General) Questions in Gujarati

(A) સર્કિનેટ વેનેશન (અથવા સર્કિનેટ પ્ટિક્સિસ) એ ફર્નમાં જોવા મળતી એક વિશિષ્ટ વિકાસલક્ષી પદ્ધતિ છે,જેમાં યુવાન પાંદડા (fronds) ઘડિયાળના સ્પ્રિંગની જેમ ગૂંચળાયેલા હોય છે,જેમાં અગ્રભાગ (apex) ગૂંચળાના કેન્દ્રમાં હોય છે.
આ ગૂંચળું વળવાની પ્રક્રિયા ફ્રૉન્ડના નાજુક વિકાસશીલ અગ્રભાગને રક્ષણ આપવા માટે હોય છે.

(D) ફર્નનો જન્યુજનક એ મુક્તજીવી,પ્રકાશસંશ્લેષી,સુકાયક જેવી રચના છે જેને પ્રધેહ (prothallus) કહેવામાં આવે છે.
તેમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણોનો અભાવ હોય છે,પરંતુ જમીન સાથે જકડાઈ રહેવા માટે તેમાં એકકોષીય મૂલાંગો (rhizoids) આવેલા હોય છે.
પ્રધેહ ઉભયલિંગી હોય છે અને તેની વક્ષ (નીચેની) સપાટી પર નર પ્રજનન અંગો,જેને પુજન્યુધાની કહેવાય છે,અને માદા પ્રજનન અંગો,જેને સ્ત્રીજન્યુધાની કહેવાય છે,બંને ધરાવે છે.

(C) $Pteridophytes$ (ત્રિઅંગી) માં જલવાહક પેશીમાં વાહિનીઓનો અભાવ હોય છે અને અન્નવાહક પેશીમાં સહાયક કોષોનો અભાવ હોય છે.
$1$. $Pteridophytes$ માં જલવાહક પેશી મુખ્યત્વે જલવાહિનીકીઓની બનેલી હોય છે,અને વાહિનીઓ સામાન્ય રીતે ગેરહાજર હોય છે (સિવાય કે $Selaginella$ અને $Equisetum$ જેવી કેટલીક પ્રજાતિઓ જેમાં તે જોવા મળે છે).
$2$. $Pteridophytes$ માં અન્નવાહક પેશી ચાલની કોષો અને અન્નવાહક મૃદુતકની બનેલી હોય છે,પરંતુ સહાયક કોષો લાક્ષણિક રીતે ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(c)$ છે.

(A) $Equisetum$ ને સામાન્ય રીતે હોર્સ-ટેલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે ટેરિડોફાઇટા વિભાગના $Sphenopsida$ વર્ગમાં આવે છે.
$Equisetum$ નું પ્રકાંડ સાંધાવાળું અને પાંસળીયુક્ત હોય છે,જે તેને ઘોડાની પૂંછડી જેવો દેખાવ આપે છે,તેથી તેને હોર્સ-ટેલ કહેવામાં આવે છે.

(A) ફર્ન એ ત્રિઅંગી (Pteridophyta) સમૂહની વનસ્પતિ છે.
ફર્નના પર્ણો (fronds) નું એક વિશિષ્ટ લક્ષણ 'કુંતલાકાર પર્નવિન્યાસ' (circinate vernation) છે,જેમાં કુમળા પર્ણો ઘડિયાળના સ્પ્રિંગની જેમ ગૂંચળાયેલા હોય છે.
જાલાકાર અને સમાંતર શિરાવિન્યાસ એ મુખ્યત્વે આવૃત બીજધારી (Angiosperms) વનસ્પતિઓના લક્ષણો છે.

(B) Rhynia ને સૌથી આદિ વાહક પેશીધારી વનસ્પતિઓ (ત્રિઅંગી) માંની એક માનવામાં આવે છે.
તે એક લુપ્ત પ્રજાતિ છે જેમાં સાચા મૂળ અને પર્ણોનો અભાવ હતો,તે માત્ર રાઈઝોમ (પ્રકાંડ) ધરાવતી હતી જેમાં આધાર અને શોષણ માટે રાઈઝોઈડ્સ (મૂલાભ) આવેલા હતા.

(A) $Pteridophytes$ માં,ખાસ કરીને ફર્ન (ferns) માં,બીજાણુ (spore) અંકુરિત થઈને એક નાનો,અસ્પષ્ટ,બહુકોષીય,મુક્ત-જીવી અને મોટે ભાગે પ્રકાશસંશ્લેષી સુકાયક જન્યુજનક (gametophyte) બનાવે છે,જેને $prothallus$ કહેવામાં આવે છે.
આ $prothallus$ ને વૃદ્ધિ પામવા માટે ઠંડી,ભેજવાળી અને છાયાવાળી જગ્યાઓની જરૂર હોય છે.
તેથી,$prothallus$ અવસ્થા એ ફર્નના જીવનચક્રની એક લાક્ષણિકતા છે.

(C) ફર્નમાં,બીજાણુધાની (sporangium) કોષોના એક વિશિષ્ટ સ્તરની બનેલી હોય છે જેને એન્યુલસ કહેવાય છે અને પાતળી દીવાલવાળા પ્રદેશને સ્ટોમિયમ કહેવાય છે.
જ્યારે બીજાણુધાની પરિપક્વ થાય છે,ત્યારે એન્યુલસના કોષો પાણી ગુમાવે છે અને સંકોચાય છે,જેનાથી તણાવ પેદા થાય છે જે બીજાણુધાનીને સ્ટોમિયમ પાસે તોડી નાખે છે.
આ પ્રક્રિયા બીજાણુઓના પર્યાવરણમાં વિસ્ફોટક ફેલાવાને સરળ બનાવે છે.
તેથી,બીજાણુઓના નિકાલ માટે એન્યુલસ અને સ્ટોમિયમ બંને આવશ્યક છે.

(C) વિષમબીજાણુક ફર્નમાં,મહાબીજાણુ અંકુરિત થઈને માદા જન્યુજનક બનાવે છે.
આ માદા જન્યુજનક સામાન્ય રીતે કદમાં નાનું હોય છે અને પોષણ માટે પિતૃ બીજાણુજનક પર આધારિત રહે છે.
ઘણા ત્રિઅંગી (pteridophytes) વનસ્પતિઓમાં,જન્યુજનકને $Prothallus$ (સુકાઈ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે એક નાનું,બહુકોષીય,મુક્ત-જીવી અને મોટે ભાગે પ્રકાશસંશ્લેષી સુકાય જેવું બંધારણ છે.
તેથી,આ વનસ્પતિઓમાં માદા જન્યુજનક એ $Prothallus$ છે.

(D) વર્ણવેલ છોડ વાહક પેશીઓ ($xylem$ અને $phloem$) ધરાવે છે,જે $Thallophyta$ અને $Bryophyta$ ને બાકાત રાખે છે કારણ કે તે અવાહક છોડ છે.
છોડ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે અને તેમાં અંડકનો અભાવ હોવાથી (તેથી બીજ પણ હોતા નથી),તે $Gymnosperm$ કે $Angiosperm$ હોઈ શકે નહીં.
$Pteridophytes$ એ જમીન પરના છોડનું પ્રથમ જૂથ છે જે વાહક પેશીઓ ધરાવે છે અને તેઓ બીજાણુઓ દ્વારા પ્રજનન કરે છે,તેથી તે સાચું વર્ગીકરણ છે.

(A) ફર્ન એ $Pteridophyta$ સમૂહમાં આવે છે.
આ વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ) કશાધારી અને પ્રચલનશીલ હોય છે.
તેમને પુજન્યુધાનીમાંથી સ્ત્રીજન્યુધાની સુધી પહોંચવા માટે અને માદા જન્યુ (અંડકોષ) સાથે જોડાવા માટે પાણીના સ્તરની જરૂર પડે છે.
તેથી,ફર્નમાં ફલનની પ્રક્રિયા માટે પાણી અનિવાર્ય છે.

(B) ફર્નનો પ્રોથેલસ એ હૃદય આકારનો,પ્રકાશસંશ્લેષી અને સ્વતંત્ર જન્યુજનક છે જે દ્વિલિંગી હોય છે,એટલે કે તે નર $(antheridia)$ અને માદા $(archegonia)$ બંને પ્રકારના પ્રજનન અંગો ઉત્પન્ન કરે છે.
જ્યારે એક જ પ્રોથેલસ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલા જન્યુઓ (શુક્રકોષ અને અંડકોષ) વચ્ચે ફલન થાય છે,ત્યારે તેને સ્વ-ફલન (Self-fertilization) કહેવામાં આવે છે.
આમ,જ્યારે જન્યુઓ એક જ સજીવમાંથી ઉદ્ભવે છે,ત્યારે આ પ્રક્રિયા સ્વ-ફલનનો એક પ્રકાર છે.

(D) એકગૃહી (Monoecious) સ્થિતિ એટલે કે એક જ વનસ્પતિ અથવા જન્યુજનક પર નર અને માદા બંને પ્રજનન અંગોની હાજરી.
$Pteridium$ (એક પ્રકારની ત્રિઅંગી) માં,સુકાય (જન્યુજનક) એકગૃહી હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તે એક જ સુકાય પર પુજન્યુધાની (નર પ્રજનન અંગ) અને સ્ત્રીજન્યુધાની (માદા પ્રજનન અંગ) બંને ધરાવે છે.
$Cycas$ દ્વિગૃહી છે.
$Selaginella$ એકગૃહી છે પરંતુ તે વિવિધ પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
$Pinus$ પણ એકગૃહી છે,પરંતુ ત્રિઅંગીઓના સંદર્ભમાં $Pteridium$ એ એકગૃહી જન્યુજનકનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

$(D)$ સાચો જવાબ $(d)$ છે। ફર્ન $(\text{ટેરિસ})$ માં, સ્પષ્ટ વિષમરૂપી એકાંતરજનન જોવા મળે છે। આમાં પ્રભાવી, સ્વતંત્ર, દ્વિકીય $(2n)$ બીજાણુજનક અવસ્થા અને નાની, સ્વતંત્ર, એકકીય $(n)$ જન્યુજનક અવસ્થા વચ્ચે એકાંતરજનન થાય છે।

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. $Dryopteris$ (એક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ) માં,પુજન્યુધાની (antheridium) અસંખ્ય પુજન્યુઓ (antherozoids) ઉત્પન્ન કરે છે. દરેક પુજન્યુ મોટો,એકકોષકેન્દ્રીય,કુંતલાકાર ગૂંચળાદાર અને બહુ-કશાધારી (ઘણી કશાઓ ધરાવતો) હોય છે. તેની સરખામણીમાં,$Funaria$ અને $Riccia$ જેવા દ્વિઅંગીઓમાં સામાન્ય રીતે દ્વિ-કશાધારી (biflagellate) પુજન્યુઓ જોવા મળે છે.

(A) વિષમબીજાણુકતા એટલે બે અલગ પ્રકારના બીજાણુઓ,લઘુબીજાણુ (microspores) અને ગુરુબીજાણુ (megaspores) ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતા.
$Selaginella$,$Marsilea$ અને $Pinus$ એ વિષમબીજાણુક વનસ્પતિઓ છે.
$Dryopteris$ એ સમબીજાણુક (homosporous) ત્રિઅંગી વનસ્પતિ છે,જેનો અર્થ છે કે તે માત્ર એક જ પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. ફર્ન,જેમ કે $Pteris$ $(Dryopteris)$,ડિપ્લોહેપ્લોન્ટિક જીવનચક્ર દર્શાવે છે જે પેઢી એકાંતરણ (alternation of generations) દ્વારા લાક્ષણિક છે.
આ જીવનચક્રમાં,બીજાણુજનક અવસ્થા (દ્વિતીય) અને જન્યુજનક અવસ્થા (એકકીય) બાહ્યાકાર,કાર્યાત્મક અને કોષવિદ્યાની દ્રષ્ટિએ અલગ હોય છે.
આ બે પેઢીઓ અર્ધીકરણ (જે બીજાણુ ઉત્પન્ન કરે છે) અને ફલન (જે દ્વિતીય અવસ્થા પુનઃસ્થાપિત કરે છે) ની પ્રક્રિયાઓને કારણે એકાંતરે જોવા મળે છે.

(A) $Pteridium$ (ખાસ કરીને $Pteridium$ $aquilinum$) ના પ્રકાંડમાં એક જટિલ વાહક પેશીની ગોઠવણી જોવા મળે છે જેને પોલીસાયક્લિક ડિક્ટિઓસ્ટીલ કહેવામાં આવે છે.
આ રચનામાં, વાહક પેશીઓ મેરિસ્ટિલ્સના બે અથવા વધુ કેન્દ્રિત વલયોમાં ગોઠવાયેલી હોય છે, જે આ ફર્ન પ્રજાતિની લાક્ષણિકતા છે.

(C) $Dryopteris$ માં,જરાયુ (placenta) એ પર્ણની સપાટી પરના વિશિષ્ટ પેશીનો ભાગ છે જ્યાંથી બીજાણુધાની (sporangia) ઉદ્ભવે છે. ઇન્ડ્યુસિયમ,જે બીજાણુપુંજ (sorus) ને આવરે છે,તે પણ આ જરાયુ પેશીમાંથી ઉદ્ભવે છે. તેથી,જરાયુ એ બીજાણુધાનીના જોડાણનું સ્થાન છે.

(B) $Dryopteris$ માં,સોરી (sori) ફળદ્રુપ પર્ણોની નીચેની સપાટી પર જોવા મળે છે. પર્ણની નીચેની સપાટીને અધઃસ્થ (abaxial) સપાટી કહેવામાં આવે છે. તેથી,$Dryopteris$ માં સોરી અધઃસ્થ રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે.

(B) $Dryopteris$ જેવા $Pteridophytes$ માં,મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે.
બીજાણુધાનીની અંદર,બીજાણુ માતૃકોષો $(2n)$ અર્ધીકરણ (ન્યૂનતમ વિભાજન) પામીને એકકીય $(n)$ બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે.
આ બીજાણુઓ અંકુરિત થઈને પ્રોથેલસ (જન્યુજનક) બનાવે છે.
તેથી,અર્ધીકરણ બીજાણુ નિર્માણના સમયે થાય છે.

(C) $Dryopteris$ એ $Pteridopsida$ વર્ગની ત્રિઅંગી વનસ્પતિ (fern) છે.
ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ,જેને પુજન્યુઓ (antherozoids) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે સામાન્ય રીતે બહુ-કશાધારી અને કુંતલાકાર ગૂંચળાયેલા હોય છે.
આ કશાઓ પુજન્યુઓને ફલન માટે સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonia) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરમાં તરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,$Dryopteris$ ના પુજન્યુઓ માટેનું સાચું વર્ણન એ છે કે તેઓ બહુ-કશાધારી અને કુંતલાકાર ગૂંચળાયેલા હોય છે.

(A) $Dryopteris$ માં,બીજાણુધાનીની દીવાલ એક વિશિષ્ટ પ્રદેશમાં વિભેદિત હોય છે જેને $Annulus$ (વલય) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રદેશમાં એવા કોષો હોય છે જે તેમની ત્રિજ્યાવર્તી અને અંદરની સ્પર્શક દીવાલો પર વિશિષ્ટ જાડાઈ વિકસાવે છે.
આ કોષોના ભેજ સુકાવાને કારણે,$Annulus$ એક યાંત્રિક સાધન તરીકે કાર્ય કરે છે જે બીજાણુઓના મુક્તિ માટે બીજાણુધાનીના સ્ફોટન (dehiscence) ને નિયંત્રિત કરે છે.

(B) $Dryopteris$ એ ત્રિઅંગી (Pteridophyta) સમૂહનો સભ્ય છે.
ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓમાં,નર જન્યુઓ (પુજન્યુઓ) કશાધારી અથવા પક્ષ્મલ હોય છે,જે તેમને સ્ત્રીકેસરચક્ર (archegonium) ની અંદર રહેલા માદા જન્યુ (અંડકોષ) સુધી પહોંચવા માટે પાણીના સ્તરમાં તરવાની ક્ષમતા આપે છે.
ફલન માટે પાણીની આ આવશ્યકતા એ તેમના જલીય પૂર્વજો પાસેથી મળેલો એક આદિ લક્ષણ છે,ભલે $Dryopteris$ એ સ્થલીય વનસ્પતિ હોય.
તેથી,પક્ષ્મલ પુજન્યુઓની હાજરી તેમના જલીય પૂર્વજો હોવાનું સ્પષ્ટ સૂચન કરે છે.

(A) $Dryopteris$ માં સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) ની ગ્રીવા $4$ ઊભી હરોળના કોષોની બનેલી હોય છે.
તેમાં એક જ ગ્રીવા નલિકા કોષ હોય છે,જે દ્વિકોષકેન્દ્રીય (binucleated) હોય છે,એટલે કે તેમાં બે કોષકેન્દ્ર આવેલા હોય છે.

(C) $Pteris$ ના પર્ણોના અગ્ર ભાગ અને પ્રકાંડ (rhizome) ના નાના ભાગો કથ્થઈ રંગની ભીંગડા જેવી વાળ જેવી રચનાઓથી ઘેરાયેલા હોય છે,જેને $ramenta$ (રેમેન્ટા) કહેવામાં આવે છે. આ રચનાઓ વિકાસ પામતા વનસ્પતિના ભાગોને રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

(C) $Dryopteris$ માં,સોરી (બીજાણુધાનીઓનો સમૂહ) એક વિશિષ્ટ,મૂત્રપિંડ આકારની,પટલમય રચના દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને $Indusium$ કહેવામાં આવે છે.
$Ramentum$ એ પ્રકાંડ (rhizome) પર જોવા મળતા કથ્થઈ રંગના ભીંગડા જેવા વાળ છે.
$Placenta$ એ પેશી છે જેની સાથે બીજાણુધાનીઓ જોડાયેલી હોય છે.
$Sporophyll$ એ પર્ણ છે જે બીજાણુધાનીઓ ધરાવે છે.

(D) $Dryopteris$ માં,બીજાણુઓ બીજાણુધાની (sporangia) તરીકે ઓળખાતી વિશિષ્ટ રચનાઓમાં ઉત્પન્ન થાય છે.
આ બીજાણુધાનીઓ સામાન્ય રીતે સોરસ (sori) નામના સમૂહમાં ગોઠવાયેલી હોય છે,જે પર્ણોની નીચેની સપાટી પર જોવા મળે છે.
તેથી,બીજાણુ નિર્માણનું વાસ્તવિક સ્થાન બીજાણુધાની (sporangium) છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. $Dryopteris$ માં,પુજન્યુઓ કુંતલાકાર (spirally coiled) અને બહુ-કશાધારી હોય છે,દાતરડા આકારના હોતા નથી. પરિપક્વ સ્ત્રીજન્યુધાની પુજન્યુઓને આકર્ષવા માટે મેલિક એસિડનો સ્ત્રાવ કરે છે. સ્ત્રીજન્યુધાનીમાં એક દ્વિકોષકેન્દ્રીય ગ્રીવા નલિકા કોષ હોય છે અને પુજન્યુધાની સામાન્ય રીતે સુકાયની વક્ષ સપાટી પર જોવા મળે છે.

(A) $Dryopteris$ ને સામાન્ય રીતે 'મેલ શીલ્ડ ફર્ન' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ નામ તેના $sori$ (બીજાણુધાનીના સમૂહ) ના આકારને કારણે પડ્યું છે,જે મૂત્રપિંડ આકારના હોય છે અને $indusium$ (આચ્છદ) નામની ઢાલ જેવી રચના દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.

(C) $Dryopteris$ માં સોરસ એ મિશ્ર પ્રકારનો (mixed sorus) હોય છે.
મિશ્ર સોરસમાં,વિવિધ ઉંમરના બીજાણુધાનીઓ (sporangia) એકસાથે અનિયમિત અથવા અનિશ્ચિત ગોઠવણીમાં જોવા મળે છે,જે વિકાસના કોઈ ચોક્કસ ક્રમમાં ગોઠવાયેલા હોતા નથી.

(B) $Dryopteris$ $filix-max$ માં પર્ણદંડમાં વાહક પેશીઓની ગોઠવણી લાક્ષણિક હોય છે. તેમાં મેરિસ્ટિલ્સ (meristeles) ઘોડાની નાળ અથવા '$C$' આકારમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. આ વિશિષ્ટ ગોઠવણી ફર્ન વનસ્પતિના તરુણ પર્ણદંડમાં જોવા મળે છે.

(B) $Pteris$ (એક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ) માં,યુગ્મનજ વિકાસ પામીને ભ્રૂણ બનાવે છે જે તેના પ્રારંભિક વિકાસના તબક્કા દરમિયાન પોષણ માટે જન્યુજનક (પ્રૉથેલસ) સાથે જોડાયેલ રહે છે.
જેમ જેમ બીજાણુજનક વૃદ્ધિ પામે છે અને તેના પોતાના મૂળ,પ્રકાંડ અને પર્ણો વિકસાવે છે,તેમ તે પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા સક્રિય બને છે અને જન્યુજનકથી સ્વતંત્ર થઈ જાય છે.
તેથી,બીજાણુજનક માત્ર શરૂઆતમાં જ જન્યુજનક પર આધારિત હોય છે.

(A) $Dryopteris$ પ્રજાતિ સહિત મોટાભાગના ત્રિઅંગી વનસ્પતિઓ (pteridophytes) માત્ર એક જ પ્રકારના બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે. આ સ્થિતિને સમબીજાણુકતા (homospory) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેથી,$Dryopteris$ એ સમબીજાણુક ફર્ન છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
$Dryopteris$ માં બીજાણુધાનીનો વિકાસ $Leptosporangiate$ પ્રકારનો હોય છે.
આ પ્રકારમાં,બીજાણુધાનીનો વિકાસ એક જ સપાટીય પ્રારંભિક કોષ (superficial initial cell) માંથી થાય છે.
આ પ્રારંભિક કોષ પરિઘવર્તી (periclinal) વિભાજન પામીને બહારના ભાગમાં આવરણ પ્રારંભિક કોષ અને અંદરના ભાગમાં પ્રાથમિક બીજાણુજનક કોષ બનાવે છે.

(A) $Dryopteris$ એ એક ત્રિઅંગી (Pteridophyte) વનસ્પતિ છે.
ત્રિઅંગી વનસ્પતિના જીવનચક્રમાં મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ બીજાણુજનક $(2n)$ હોય છે.
બીજાણુઓ બીજાણુધાનીમાં અર્ધીકરણની પ્રક્રિયા દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે.
અર્ધીકરણ એ ન્યૂનતમ વિભાજન હોવાથી,ઉત્પન્ન થતા બીજાણુઓ હંમેશા એકકીય $(n)$ હોય છે.

(A) $Pteris$ માં,સોરી (sori) પર્ણિકાની મધ્ય શિરાની બંને બાજુએ બે હરોળમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,જે કિનારી અને મધ્ય શિરાની વચ્ચે આવેલા હોય છે.
આ સોરી આકારમાં રેખીય હોય છે અને તેને ઉપ-કિનારીય (submarginal) તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ એ છે કે તેઓ સતત અને રેખીય હોય છે.

(B) $Pteris$ પ્રજાતિમાં,રાચિસની અંદર વાહક પેશીઓની ગોઠવણી એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપમાં હોય છે. $Pteris$ ના રાચિસમાં સ્ટીલનો આકાર આડછેદમાં સામાન્ય રીતે $V$-આકાર અથવા ઘોડાની નાળ (horse shoe) જેવો જોવા મળે છે. આ લાક્ષણિક વાહક રચના $Pteris$ ની જાતિઓની ઓળખ માટે એક મહત્વપૂર્ણ લક્ષણ છે.

(C) $Pteris$ માં,ભ્રૂણ વિકાસ પામીને યુવાન બીજાણુજનક (sporophyte) બનાવે છે. સૌપ્રથમ બનતી રચના $Foot$ છે,જે શોષક અંગ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે પ્રોથેલસ (જન્યુજનક) માં ખૂંપેલું રહે છે અને જ્યાં સુધી યુવાન બીજાણુજનક સ્વતંત્ર ન થાય ત્યાં સુધી તેમાંથી પાણી અને આવશ્યક પોષક તત્વોનું શોષણ કરે છે.

(A) $Pteridium$ (એક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ) ના મૂળમાં આદિરંભ (protostele) જોવા મળે છે. તેમાં જલવાહક પેશી $diarch$ (બે જલવાહક ધ્રુવો ધરાવતી) અને $exarch$ (આદિદારુક પરિઘ તરફ અને અનુદારુક કેન્દ્ર તરફ હોય છે) પ્રકારની હોય છે. તેમાં બે અન્નવાહક પેશીના સમૂહો હોય છે જે આદિદારુકના ધ્રુવો સાથે એકાંતરે ગોઠવાયેલા હોય છે.

(C) $Pteridium$ માં,જ્યારે પર્ણો પરિપક્વ થાય છે,ત્યારે તેઓ ફળદ્રુપ પિનાની નીચેની સપાટી પર સોરી (sori) તરીકે ઓળખાતા સ્પોરેન્જિયાના સમૂહ વિકસાવે છે.
આવા વિશિષ્ટ પર્ણો જે સ્પોરેન્જિયા ધરાવે છે તેને સ્પોરોફિલ્સ (sporophylls) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $Pteridium$ ના $sorus$ માં,બીજાણુધાનીઓ $(sporangia)$ બે પડ જેવી રચનાઓ દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે.
બહારની પડ જેવી રચના એ પર્ણની કિનારીનું રૂપાંતરણ છે જેને ખોટું $indusium$ (false $indusium$) કહેવામાં આવે છે.
અંદરની પડ જેવી રચના એ રીસેપ્ટેકલની પાતળી,પટલમય વૃદ્ધિ છે જેને સાચું $indusium$ (true $indusium$) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચી રચના બહારનું ખોટું અને અંદરનું સાચું $indusium$ છે.

(D) $Dryopteris$ (એક ત્રિઅંગી વનસ્પતિ) માં,જીવનચક્રમાં એકાંતરજનન જોવા મળે છે.
$1$. બીજાણુજનક એ પ્રભાવી,દ્વિકીય તબક્કો છે,જે સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી હોય છે.
$2$. જન્યુજનક (પ્રધેહ - Prothallus) એ નાની,એકકીય,બહુકોષીય અને પ્રકાશસંશ્લેષી રચના છે જે પણ સ્વતંત્ર હોય છે.
$3$. કારણ કે બીજાણુજનક અને જન્યુજનક બંને સ્વતંત્ર છે,તેથી વિધાન $(b)$ અને $(c)$ બંને સાચા છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(d)$ છે.

(C) $Dryopteris$ માં,બીજાણુધાની એક વૃંત અને કેપ્સ્યુલની બનેલી હોય છે.
કેપ્સ્યુલની દીવાલ કોષોના એક સ્તરની બનેલી હોય છે.
$Annulus$ એ જાડી ત્રિજ્યાવર્તી અને આંતરિક દીવાલો ધરાવતા કોષોની એક વિશિષ્ટ હાર છે જે કેપ્સ્યુલની આસપાસ વિસ્તરેલી હોય છે.
જેમ જેમ બીજાણુધાની સુકાય છે,તેમ $Annulus$ ના કોષોમાં રહેલું પાણી બાષ્પીભવન પામે છે,જેના કારણે કોષો સંકોચાય છે અને કેપ્સ્યુલને ખેંચીને ખોલે છે,જે બીજાણુઓના વિકિરણમાં પરિણમે છે.
તેથી,$Annulus$ એ ખુલવાની ક્રિયા માટે જવાબદાર રચના છે.

(B) રાઈઝોફોર્સ એ $Selaginella$ પ્રજાતિમાં જોવા મળતી વિશિષ્ટ,લાંબી અને પર્ણવિહીન રચનાઓ છે. તે પ્રકાંડના શાખાઓના બિંદુએથી ઉદ્ભવે છે અને જમીનમાં નીચેની તરફ વૃદ્ધિ પામીને અસ્થાનિક મૂળ (adventitious roots) ઉત્પન્ન કરે છે. આ રચનાઓ અનન્ય માનવામાં આવે છે કારણ કે તે તેમના વિકાસના મૂળમાં ન તો સાચા મૂળ છે કે ન તો સાચા પ્રકાંડ.

(B) . પર્ણના તલસ્થ ભાગે અધિજૂહ (adaxial) બાજુએ એક પડદા જેવી રચના જોવા મળે છે,જેને લિગ્યુલ (ligule) કહેવામાં આવે છે. તે પંખા આકારની,જીભ આકારની અથવા ખંડિત હોઈ શકે છે. આવા પર્ણોને લિગ્યુલેટ પર્ણો કહેવામાં આવે છે. $Selaginella$ એ એક ત્રિઅંગી (pteridophyte) વનસ્પતિ છે જેમાં આવા લિગ્યુલેટ પર્ણો જોવા મળે છે.

(D) $Selaginella$ માં,દરેક લઘુબીજાણુધાની (microsporangium) મોટી સંખ્યામાં $(400-1600)$ લઘુબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે જે ખૂબ જ નાના હોય છે,જેનો વ્યાસ સામાન્ય રીતે $15-50 \mu m$ હોય છે.
તેનાથી વિપરીત,મહાબીજાણુધાની (megasporangium) માત્ર ચાર એકકીય મહાબીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે,જે નોંધપાત્ર રીતે મોટા હોય છે અને તેનો વ્યાસ $1.5-5.0 \ mm$ હોય છે.
સરેરાશ વ્યાસની સરખામણી કરતા ($50 \mu m$ વિરુદ્ધ $5000 \mu m$),મહાબીજાણુઓ લઘુબીજાણુઓ કરતા આશરે $100$ ગણા મોટા હોય છે.

(A) $Selaginella$ ના પ્રકાંડનું રંભ આદિરંભ (protostele) પ્રકારનું હોય છે (મુખ્યત્વે $haplostele$).
તેમાં મધ્યમાં જલવાહક પેશીનો ગર્ભ હોય છે જેની ફરતે અન્નવાહક પેશી આવેલી હોય છે,અને તેની બહાર પરિચક્ર (pericycle) હોય છે.
તેમાં જલવાહક પેશી સામાન્ય રીતે $diarch$ અને $exarch$ પ્રકારની હોય છે.

(A) ધન ભૂઆવર્તી રચનાઓ એટલે એવી રચનાઓ જે જમીન,ગુરુત્વાકર્ષણ અને અંધકાર તરફ વૃદ્ધિ પામે છે.
$Selaginella$ નો રાઈઝોફોર એ મૂળ જેવી રચના છે જે જમીનની અંદરની તરફ વૃદ્ધિ પામે છે,તેથી તે ધન ભૂઆવર્તી (Positive geotropic) છે.