Ethylene Questions in Gujarati

(D) ઈથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે મુખ્યત્વે જીર્ણતા પામતી પેશીઓ અને પાકતા ફળો દ્વારા મોટી માત્રામાં સંશ્લેષિત થાય છે. તે વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક તરીકે કાર્ય કરે છે જે ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.

(B) ઇથિલિન એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે. તેનું સંશ્લેષણ એમિનો એસિડ મિથિઓનાઇનમાંથી થાય છે,કેરોટીનોઇડ્સમાંથી નહીં. એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ એ કેરોટીનોઇડ્સમાંથી મેળવવામાં આવતું વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે. તેથી,વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.

(A) ટ્રિપલ રિસ્પોન્સ એ ઇથિલીન દ્વારા સારવાર આપવામાં આવેલા અંધારામાં ઉગાડવામાં આવેલા વટાણાના અંકુરિત છોડમાં જોવા મળતી એક લાક્ષણિક શારીરિક અસર છે. તેમાં ત્રણ મુખ્ય ઘટકોનો સમાવેશ થાય છે: $1.$ પ્રકાંડની લંબાઈમાં અવરોધ,$2.$ પ્રકાંડની પાર્શ્વીય વૃદ્ધિ (જાડાઈમાં વધારો) ને પ્રોત્સાહન,અને $3.$ આડી વૃદ્ધિ (સામાન્ય ભૂઆવર્તન અભિમુખતા ગુમાવવી).

(C) $CH_2 = CH_2$ એ ઇથિલીનનું રાસાયણિક સૂત્ર છે. ઇથિલીન એક વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોને પકવવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવીને તેમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.

(N/A) ઇથિલિન એક સાદો વાયુરૂપ $PGR$ છે.
તે વૃદ્ધત્વ પામતી પેશીઓ અને પાકતા ફળો દ્વારા મોટી માત્રામાં સંશ્લેષિત થાય છે.
વનસ્પતિઓ પર ઇથિલિનની અસરોમાં રોપાઓની આડી વૃદ્ધિ,ધરીનો સોજો અને દ્વિદળી રોપાઓમાં અગ્રસ્થ હૂકનું નિર્માણ સામેલ છે.
ઇથિલિન વનસ્પતિના અંગો,ખાસ કરીને પાંદડા અને ફૂલોના વૃદ્ધત્વ અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ઇથિલિન ફળ પકવવામાં અત્યંત અસરકારક છે.
તે ફળોના પાકતી વખતે શ્વસન દરને વધારે છે.
શ્વસન દરમાં થતા આ વધારાને 'રેસ્પિરેટરી ક્લાઇમેક્ટિક' કહેવામાં આવે છે.
ઇથિલિન બીજ અને કલિકાની સુષુપ્તતા તોડે છે,મગફળીના બીજમાં અંકુરણની શરૂઆત કરે છે અને બટાકાના કંદમાં ફણગા ફૂટવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરે છે.
ઇથિલિન ઊંડા પાણીના ડાંગરના છોડમાં આંતરગાંઠ/પર્ણદંડની ઝડપી લંબાઈને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તે પાંદડા/પ્રરોહના ઉપરના ભાગોને પાણીની ઉપર રહેવામાં મદદ કરે છે.
ઇથિલિન મૂળની વૃદ્ધિ અને મૂળના રોમનું નિર્માણ પણ વધારે છે,આમ છોડને તેમની શોષણ સપાટી વધારવામાં મદદ કરે છે.
ઇથિલિનનો ઉપયોગ અનાનસમાં ફૂલ આવવાની શરૂઆત કરવા અને ફળ બેસવાની પ્રક્રિયાને સુમેળ કરવા માટે થાય છે.
તે કેરીમાં પણ ફૂલ આવવાની પ્રક્રિયાને પ્રેરે છે.
ઇથિલિન ઘણી શારીરિક પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરતું હોવાથી,તે કૃષિમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા $PGR$ પૈકીનું એક છે.
જલીય દ્રાવણમાં રહેલ ઇથેફોન વનસ્પતિમાં સરળતાથી શોષાય છે અને વહન પામે છે અને ધીમે ધીમે ઇથિલિન મુક્ત કરે છે.
ઇથેફોન ટામેટાં અને સફરજનમાં ફળ પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે અને ફૂલો અને ફળોના ખરી પડવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે (કપાસ,ચેરી,અખરોટનું પાતળું કરવું).
તે કાકડીમાં માદા ફૂલોને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી ઉત્પાદનમાં વધારો થાય છે.

(D) વનસ્પતિ પર ઇથિલિનની અસરોમાં અંકુરની આડી વૃદ્ધિ,ધરીનું ફૂલવું અને દ્વિદળી અંકુરોમાં અગ્રસ્થ હૂક (apical hook) નું નિર્માણ સામેલ છે.
ઇથિલિન વનસ્પતિના અંગો,ખાસ કરીને પાંદડા અને ફૂલોના વૃદ્ધત્વ (senescence) અને ખરી પડવાની પ્રક્રિયા (abscission) ને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ઇથિલિન ફળોના પાકવાની પ્રક્રિયામાં અત્યંત અસરકારક છે.

(C) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે. તે મુખ્યત્વે ફળોના પાકવા માટે જવાબદાર છે.
- ઇથિલિન એકલિંગી (monoecious) ફૂલોના જાતિ નિર્ધારણમાં પણ મુખ્ય ભૂમિકા ભજવે છે અને વનસ્પતિઓમાં માદાપણાને પ્રોત્સાહન આપવા સાથે સંકળાયેલ છે.
- તેથી,ખેડૂતે તેના કાકડીના પાક પર ઇથિલિન અંતઃસ્ત્રાવનો છંટકાવ કરવો જોઈએ જેથી વધુ માદા ફૂલો ઉત્પન્ન થાય અને ઉત્પાદનમાં વધારો થાય.

(A) વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક $Ethylene$ (ઇથિલીન) છે.
$Ethylene$ મૂળની વૃદ્ધિ અને મૂળરોમનું નિર્માણ કરવામાં તેની ભૂમિકા માટે જાણીતું છે,જે મૂળની શોષણ સપાટીનું ક્ષેત્રફળ વધારવામાં મદદ કરે છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે $Ethylene$ ખાસ કરીને મૂળની વૃદ્ધિ અને મૂળરોમના વિકાસને ઉત્તેજિત કરે છે.
વિકલ્પ $B$ એ $Cytokinins$ (સાયટોકાઈનિન) નું કાર્ય છે.
વિકલ્પ $C$ એ $Auxins$ (ઓક્સિન) (દા.ત.,$2,4-D$) નું કાર્ય છે.
વિકલ્પ $D$ એ $Gibberellins$ (જિબરેલિન) નું કાર્ય છે.

(B) ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ (ફાયટોહોર્મોન) છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. તેની સૌથી મહત્વપૂર્ણ કૃષિ ઉપયોગીતાઓમાંની એક કાકડી જેવા એકલિંગી વનસ્પતિઓમાં માદા ફૂલોના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપવાની તેની ક્ષમતા છે. માદા ફૂલોની સંખ્યામાં વધારો કરીને,પાકનું ફળ ધારણ અને એકંદરે ઉત્પાદન નોંધપાત્ર રીતે વધે છે. તેથી,ઉત્પાદન વધારવા માટે વ્યાવસાયિક કાકડીની ખેતીમાં ઇથિલીનનો ઉપયોગ વ્યાપકપણે થાય છે.

(B) વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક $Ethylene$ (ઈથિલીન) અજોડ છે કારણ કે તે વૃદ્ધિ પ્રેરક અને વૃદ્ધિ અવરોધક એમ બંને તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ફળોનું પાકવું,પર્ણો અને પુષ્પોનું વૃદ્ધત્વ (senescence) અને પર્ણપતન જેવી પ્રક્રિયાઓને પ્રેરે છે.
જોકે,તે પ્રકાંડ અને મૂળની લંબાઈમાં થતી વૃદ્ધિને અવરોધે છે,અને તે મુખ્યત્વે ઘણી શારીરિક પરિસ્થિતિઓમાં વૃદ્ધિને અવરોધવા માટે જાણીતું છે,જે તેને એક બહુમુખી નિયામક બનાવે છે.

(D) ઈથિલીન એ એક સાદું વાયુમય વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે. તે જીર્ણતા પામતી પેશીઓ અને પાકતા ફળો દ્વારા મોટા પ્રમાણમાં સંશ્લેષિત થાય છે. તે અંકુરની આડી વૃદ્ધિ,ધરીનો સોજો અને દ્વિદળી અંકુરિત છોડમાં અગ્રસ્થ હૂકનું નિર્માણ પ્રેરે છે.

(C) ઈથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તેનું એક જાણીતું કાર્ય બટાટાના ગ્રંથિલ (tubers) માં અંકુરણ પ્રેરે છે. તે કલિકાઓની સુષુપ્ત અવસ્થાને તોડે છે,જેનાથી ગ્રંથિલમાંથી નવા પ્રરોહનો વિકાસ સરળ બને છે.

(D) ઈથિફોન એ ઈથિલીનનો વ્યાપકપણે ઉપયોગમાં લેવાતો સ્ત્રોત છે.
$1$. તે જલીય દ્રાવણ સ્વરૂપે આપવામાં આવે છે,જે વનસ્પતિમાં સરળતાથી શોષાય છે અને વહન પામે છે,અને તે ધીમે ધીમે ઈથિલીન મુક્ત કરે છે.
$2$. તે ટામેટા અને સફરજનમાં ફળ પાકવાની પ્રક્રિયાને ઝડપી બનાવે છે અને પુષ્પો તથા ફળોના ખરી પડવાની પ્રક્રિયાને વેગ આપે છે.
$3$. તે કાકડીમાં માદા પુષ્પોને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી ઉત્પાદનમાં વધારો થાય છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.

(D) ઈથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળને પકવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
તે કોષદીવાલના વિઘટન,સ્ટાર્ચનું શર્કરામાં રૂપાંતર અને ક્લોરોફિલના વિઘટનને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી ફળ નરમ અને મીઠા બને છે.
તેથી,ખેતીમાં ક્લાઈમેક્ટેરિક ફળોને એકસરખી રીતે પકવવા માટે તેનો વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.

(D) ઈથિલીન એ વાયુ સ્વરૂપનો વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વનસ્પતિની વૃદ્ધિ અને વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ઊંડા પાણીમાં ઉગતી ડાંગરની જાતોમાં,ઈથિલીન આંતરગાંઠ અને પર્ણદંડની ઝડપી લંબાઈમાં વધારો પ્રેરે છે.
આ અનુકૂલનને કારણે છોડના પાંદડા અને ઉપરના ભાગો પાણીની સપાટીની ઉપર રહી શકે છે,જેથી પૂર જેવી સ્થિતિમાં પણ વાયુ વિનિમય અને પ્રકાશસંશ્લેષણની પ્રક્રિયા ચાલુ રહી શકે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) ઈથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વનસ્પતિની વૃદ્ધિ અને વિકાસમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ઊંડા પાણીના ડાંગરના છોડમાં,ઈથિલીન આંતરગાંઠ અને પર્ણદંડની ઝડપી લંબાઈમાં વધારો કરે છે.
આ અનુકૂલન છોડના પાંદડા અને ઉપરના ભાગોને પાણીની સપાટીની ઉપર રહેવા દે છે,જે પૂરની સ્થિતિ દરમિયાન વાયુ વિનિમય અને અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવાની ખાતરી આપે છે.

(A) ટ્રિપલ રિસ્પોન્સ એ ઇથિલીનના સંપર્કમાં આવતા અંધારામાં ઉગાડવામાં આવેલા (etiolated) વટાણાના અંકુરિત છોડમાં જોવા મળતી એક લાક્ષણિક શારીરિક પ્રતિક્રિયા છે.
તેમાં ત્રણ સ્પષ્ટ મોર્ફોલોજિકલ ફેરફારોનો સમાવેશ થાય છે:
$1$. પ્રકાંડની લંબાઈમાં અવરોધ.
$2$. પ્રકાંડનો પાર્શ્વીય વિસ્તાર (જાડાઈ) વધવો.
$3$. પ્રકાંડની ઊર્ધ્વ વૃદ્ધિને બદલે આડી વૃદ્ધિ (diageotropism).
તેથી,ઇથિલીન એ ટ્રિપલ રિસ્પોન્સ માટે જવાબદાર અંતઃસ્ત્રાવ છે.

(B) ઊંડા પાણીના ડાંગરના છોડમાં,પૂર દરમિયાન અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે $Ethylene$ અંતઃસ્ત્રાવ નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવે છે.
જ્યારે છોડ પાણીમાં ડૂબી જાય છે,ત્યારે પેશીઓમાં $Ethylene$ એકઠું થાય છે.
આ સંચય આંતરગાંઠ અને પર્ણદંડની ઝડપી લંબાઈને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનાથી છોડના પાંદડા અને ઉપરના ભાગો ગેસ વિનિમય અને પ્રકાશસંશ્લેષણ માટે પાણીની સપાટીની ઉપર રહી શકે છે.

(C) ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
તે બીજની આડી વૃદ્ધિ,ધરીનો સોજો અને દ્વિદળી બીજમાં અગ્રસ્થ હૂક (apical hook) ના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે.
આ અસરો ઇથિલીન દ્વારા પ્રેરિત 'ત્રિગુણિત પ્રતિભાવ' (triple response) ની લાક્ષણિકતા છે,જે બીજને જમીનમાં અવરોધોમાંથી બહાર આવવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
કાકડીના છોડમાં,ઇથિલિન માદા પુષ્પોની સંખ્યામાં વધારો કરવા માટે જાણીતું છે.
તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં પુષ્પસર્જનને પ્રેરિત કરવા અને માદા પુષ્પોના વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે,જેનાથી ફળના ઉત્પાદનમાં વધારો થાય છે.

(A) ઇથિલિન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે વિવિધ શારીરિક પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. કાકડીના છોડમાં,ઇથિલિન માદા પુષ્પોના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જાણીતું છે,જેનાથી ફળોનું ઉત્પાદન વધે છે. આ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોની જાતીય અભિવ્યક્તિમાં ભૂમિકાનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(D) વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવોને મુખ્યત્વે વૃદ્ધિ પ્રેરક અને વૃદ્ધિ અવરોધક એમ બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવે છે.
$1$. વૃદ્ધિ પ્રેરકોમાં ઓક્સિન્સ,જિબરેલિન્સ અને સાયટોકાઈનિનનો સમાવેશ થાય છે,જે કોષ વિભાજન,લંબાઈ અને વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરે છે.
$2$. વૃદ્ધિ અવરોધકોમાં ઈથિલીન અને એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ નો સમાવેશ થાય છે,જે વૃદ્ધિને અવરોધે છે અને જીર્ણતા અથવા સુષુપ્તાવસ્થાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
તેથી,ઈથિલીન એ વૃદ્ધિ અવરોધક છે,વૃદ્ધિ પ્રેરક નથી.

(A) ઇથિલીન એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામક છે. તે જીર્ણતા પામતી પેશીઓ અને પાકતા ફળો દ્વારા મોટી માત્રામાં સંશ્લેષિત થાય છે. તેનો ઉપયોગ ખેતીમાં ટામેટાં અને સફરજન જેવા ફળોને પકવવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.

(D) ઇથિલિન એ એકમાત્ર જાણીતો વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે.
તે મુખ્યત્વે ફળોના પાકવા અને વનસ્પતિના અંગોના વૃદ્ધત્વ (senescence) માં સામેલ છે.
અન્ય અંતઃસ્ત્રાવો જેવા કે $ABA$,$Gibberellins$ અને $Auxin$ વાયુરૂપ હોતા નથી.

(D) અબ્સિસન લેયર (Abscission layer) નું નિર્માણ ઇથિલિન દ્વારા ઝડપી બને છે.
ઇથિલિન એ એકમાત્ર વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે ફળોના પાકવા સાથે સંકળાયેલ છે.
તે પર્ણો,પુષ્પો અને ફળોમાં અબ્સિસન લેયરના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેના પરિણામે તેમનો ખરવાનો દર વધે છે.
વધુમાં,તે કલિકા અને બીજની સુષુપ્તતા તોડે છે અને પાર્શ્વીય મૂળના નિર્માણમાં મદદ કરે છે.

(B) ઇથિલીન એ વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે જીર્ણતા અને ફળના પાકવાની પ્રક્રિયાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ફળ પાકવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન,શ્વસન દરમાં અચાનક વધારો જોવા મળે છે,જેને 'રેસ્પિરેટરી ક્લાઇમેક્ટેરિક' (respiratory climacteric) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઇથિલીન શ્વસનમાં આ વધારાને ઉત્તેજિત કરે છે,જે ફળ પાકવા સાથે સંકળાયેલા ચયાપચયના ફેરફારો માટે જરૂરી ઊર્જા પૂરી પાડે છે.

(D) ઈથિલીન એ એક સાદો વાયુરૂપ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે. તે જીર્ણતા પામતી પેશીઓ અને પાકતા ફળો દ્વારા મોટી માત્રામાં સંશ્લેષિત થાય છે. જોકે,તે વનસ્પતિના લગભગ તમામ ભાગોમાં,જેમાં પર્ણો,પ્રકાંડ,મૂળ,પુષ્પો અને ફળોનો સમાવેશ થાય છે,ત્યાં ઉત્પન્ન થાય છે જેથી ફળનું પાકવું,જીર્ણતા અને પર્ણપતન જેવી વિવિધ દેહધાર્મિક પ્રક્રિયાઓનું નિયમન થઈ શકે. તેથી,તે વનસ્પતિના લગભગ તમામ ભાગોમાં ઉત્પન્ન થાય છે તેમ માનવામાં આવે છે.

(D) $2$-ક્લોરોઇથાઇલફોસ્ફોનિક એસિડ,જે સામાન્ય રીતે $Ethrel$ તરીકે ઓળખાય છે,તેનો ઉપયોગ અનાનસમાં સુમેળભર્યું પુષ્પસર્જન પ્રેરે તે માટે કરવામાં આવે છે.
તે ઇથિલિન મુક્ત કરતા સંયોજન તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પુષ્પસર્જનને ઉત્તેજિત કરે છે.