M Phase Questions in Gujarati

(B) કોષકેન્દ્રીય ત્રાક (સમભાજન ત્રાક) મુખ્યત્વે બે પ્રકારના સૂક્ષ્મનલિકાઓ (microtubules) નું બનેલું હોય છે:
$1$. કાઇનેટોકોર સૂક્ષ્મનલિકાઓ: આ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
$2$. ધ્રુવીય (અથવા નોન-કાઇનેટોકોર) સૂક્ષ્મનલિકાઓ: આ ધ્રુવોથી વિષુવવૃત્ત તરફ વિસ્તરે છે અને ત્રાકનો આકાર જાળવી રાખવા માટે એકબીજા પર ઓવરલેપ થાય છે.
તેથી,ત્રાક બે પ્રકારના તંતુઓનું બનેલું હોય છે.

(B) જે રંગસૂત્રો સ્પિન્ડલ તંતુઓ (તર્કુ તંતુઓ) સાથે જોડાય છે તેને સ્પિન્ડલ રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે.
સેન્ટ્રોમિયર પરનું તે વિશિષ્ટ સ્થાન જ્યાં સ્પિન્ડલ તંતુઓ જોડાય છે તેને કાઈનેટોકોર કહેવામાં આવે છે.
આમ,કોષ વિભાજન દરમિયાન સ્પિન્ડલ તંતુઓના જોડાણ માટે સ્પિન્ડલ રંગસૂત્રોમાં કાઈનેટોકોર હોય છે.

(B) કાઈનેટોકોર એ એક જટિલ પ્રોટીન રચના છે જે કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયર પર બને છે.
તે કોષવિભાજન (સમભાજન અને અર્ધીકરણ) દરમિયાન સ્પિન્ડલ તંતુઓ (સૂક્ષ્મ નલિકાઓ) ને જોડાવા માટેનું સ્થાન પૂરું પાડે છે,જેથી રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈ શકે.
તેથી,કાઈનેટોકોર રંગસૂત્રો સાથે સંકળાયેલ છે.

(C) કોષ વિભાજન દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ સેન્ટ્રોમિયરની બાજુઓ પર હાજર તકતી જેવા માળખા સાથે જોડાય છે,જેને કાઈનેટોકોર્સ (Kinetochores) કહેવામાં આવે છે.
આ માળખાં ભાજનાવસ્થા (Anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રોના ધ્રુવો તરફના સ્થળાંતર માટે આવશ્યક છે.

(C) સાચો જવાબ $(c)$ છે. કોષ વિભાજન દરમિયાન,તર્કુ તંતુઓ રંગસૂત્રોના સેન્ટ્રોમિયર પર આવેલા કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
જેમ જેમ તર્કુ તંતુઓ ટૂંકા થાય છે,તેમ તેઓ રંગસૂત્રોને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચે છે.
આ ગતિના પરિણામે,સેન્ટ્રોમિયરના સ્થાનના આધારે રંગસૂત્રો $'V'$,$'L'$,$'J'$ અથવા $'I'$ આકારના દેખાય છે.

(A) કોલચીસીન એ $Colchicum \text{ } autumnale$ વનસ્પતિમાંથી મેળવવામાં આવતું એક રાસાયણિક તત્વ છે।
તે ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીન સાથે જોડાઈને કોષવિભાજનમાં અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે, જેનાથી સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) નું પોલિમરાઈઝેશન અટકી જાય છે।
કોષવિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણ માટે સૂક્ષ્મ નલિકાઓ આવશ્યક હોવાથી, કોલચીસીન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણને અટકાવે છે।
આ અસર ખાસ કરીને $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન જોવા મળે છે, કારણ કે ત્રાકતંતુઓના અભાવને કારણે રંગસૂત્રો યોગ્ય રીતે ગોઠવાઈ શકતા નથી કે અલગ થઈ શકતા નથી।

(B) સમભાજનની પૂર્વાવસ્થા $(Prophase)$ દરમિયાન સ્પિન્ડલ ઉપકરણની રચના શરૂ થાય છે. આ તબક્કા દરમિયાન,આંતરાવસ્થાના $S$ તબક્કામાં જે સેન્ટ્રોસોમ્સનું સ્વયંજનન થયું હોય છે,તે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે. જેમ જેમ તેઓ ગતિ કરે છે,તેમ તેઓ માઈટોટિક સ્પિન્ડલનું નિર્માણ શરૂ કરે છે,જે સૂક્ષ્મ નલિકાઓ $(microtubules)$ દ્વારા બનેલું હોય છે.

(D) $Cyclin$ એ એક નિયંત્રક પ્રોટીન છે જે $Cyclin-dependent kinases (CDKs)$ ને સક્રિય કરીને કોષચક્રની પ્રગતિને નિયંત્રિત કરે છે.
તે $Mitosis$ (કોષ વિભાજન) ના નિયમનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે કોષ કોષચક્રના વિવિધ તબક્કાઓમાંથી યોગ્ય રીતે પસાર થાય છે.

(C) ક્લીવેજ (વિખંડન) દરમિયાન,યુગ્મનજ (zygote) ઝડપી સમભાજન પામે છે. આ વિભાજનની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે તેમાં કોષચક્રના $G_1$ અને $G_2$ તબક્કાઓનો અભાવ હોય છે,એટલે કે વિભાજન વચ્ચે કોષો કદમાં વધતા નથી. આ પ્રકારના ઝડપી સમભાજનને,જેમાં કોષચક્ર મુખ્યત્વે $S$ અને $M$ તબક્કાઓ પૂરતું મર્યાદિત હોય છે,તેને 'બંધ સમભાજન' (closed mitosis) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) અર્ધીકરણમાં,કોષ બે ક્રમિક વિભાજનોમાંથી પસાર થાય છે.
અર્ધીકરણ-$I$ પૂર્ણ થયા પછી,બે એકકીય (haploid) બાળ કોષો બને છે.
ત્યારબાદના તબક્કામાં,એટલે કે અર્ધીકરણ-$II$ માં,આ બે કોષો પૂર્વાવસ્થા-$II$ અને ત્યારબાદ ભાજનાવસ્થા-$II$ માં પ્રવેશે છે.
ભાજનાવસ્થા-$II$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો (જે દરેક બે રંગસૂત્રિકાઓના બનેલા હોય છે) બંને કોષોમાં ત્રાક વિષુવવૃત્ત પર ગોઠવાય છે.
તેથી,સાચો તબક્કો ભાજનાવસ્થા-$II$ છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ (ભાજનાવસ્થા) છે.
સમભાજનની ભાજનાવસ્થા $(Metaphase)$ દરમિયાન,રંગસૂત્રો અત્યંત ઘટ્ટ (condensed) બને છે અને કોષના વિષુવવૃત્તીય તલ (equatorial plate) પર ગોઠવાય છે.
આ મહત્તમ ઘનીકરણને કારણે તેઓ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સ્પષ્ટ રીતે જોઈ શકાય છે,જે રંગસૂત્રોની સંખ્યા ગણવા અને તેમના બંધારણ,જેમ કે સેન્ટ્રોમિયરનું સ્થાન,તેનો અભ્યાસ કરવા માટે શ્રેષ્ઠ તબક્કો છે.

(B) ભાજનાવસ્થા $(Metaphase)$ દરમિયાન, રંગસૂત્રો સ્પિન્ડલ તંતુઓના વિષુવવૃત્ત પર ગોઠવાય છે, જેને ભાજનાવસ્થા પટ્ટિકા $(Metaphase plate)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ ગોઠવણી સમભાજનની ભાજનાવસ્થાનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે, જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો સમાન સેટ પ્રાપ્ત થાય.

(A) કોષચક્રના $S$-તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે,જેના પરિણામે દરેક રંગસૂત્ર સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલા બે સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સનું બનેલું હોય છે. દરેક ક્રોમેટિડમાં એક $DNA$ અણુ હોય છે. એનાફેઝ દરમિયાન,સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ અલગ થઈ જાય છે. દરેક અલગ થયેલ ક્રોમેટિડ હવે સ્વતંત્ર રંગસૂત્ર ગણાય છે. તેથી,એનાફેઝ રંગસૂત્ર (જે એક જ ક્રોમેટિડ છે) માં બરાબર $1$ $DNA$ અણુ હોય છે.

(C) સમભાજન દરમિયાન,$Anaphase$ (ભાજનાવસ્થા) તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા દરેક રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન છે.
જેમ સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,તેમ બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids),જે અગાઉ એકબીજા સાથે જોડાયેલી હતી,તે અલગ થઈ જાય છે અને કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવાનું શરૂ કરે છે.
તેથી,રંગસૂત્રો (રંગસૂત્રિકાઓ) નું અલગ થવાનું કાર્ય $Anaphase$ ની શરૂઆતમાં થાય છે.

(C) સમભાજન દરમિયાન,રંગસૂત્રોની વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફની ગતિ તર્કુ તંત્ર (spindle apparatus) દ્વારા સરળ બને છે.
તર્કુ તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓના બનેલા હોય છે જે રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
આ તંતુઓ સંકોચાય છે અથવા ટૂંકા થાય છે,જેનાથી ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (રંગસૂત્રો) કોષના સંબંધિત ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.

(B) સમભાજનની $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રદ્રવ્ય ઘટ્ટ થઈને રંગસૂત્રોમાં ફેરવાય છે. આ સાથે જ,કોષકેન્દ્રિકા,કોષકેન્દ્રપટલ અને અન્ય અંગિકાઓ જેવી કે અંતઃકોષરસજાળ અને ગોલ્ગી પ્રસાધન અદ્રશ્ય થવાની શરૂઆત કરે છે,જેથી રંગસૂત્રોનું હલનચલન સરળતાથી થઈ શકે.

(D) સમભાજન એ કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે જે બે આનુવંશિક રીતે સમાન પુત્રી કોષોમાં પરિણમે છે.
તે ચાર મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે:
$1$. પૂર્વાવસ્થા: રંગસૂત્રદ્રવ્ય રંગસૂત્રોમાં ઘટ્ટ થાય છે અને કોષકેન્દ્રપટલ તૂટવાનું શરૂ થાય છે.
$2$. ભાજનમધ્યાવસ્થા: રંગસૂત્રો કોષની વિષુવવૃત્તીય પટ્ટી પર ગોઠવાય છે.
$3$. ભાજનાવસ્થા: રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થાય છે અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
$4$. અંત્યાવસ્થા: રંગસૂત્રો ધ્રુવો પર પહોંચે છે અને કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે.
તેથી,સાચો ક્રમ પૂર્વાવસ્થા $\rightarrow$ ભાજનમધ્યાવસ્થા $\rightarrow$ ભાજનાવસ્થા $\rightarrow$ અંત્યાવસ્થા છે.

(A) કોષવિભાજનની $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન,રંગસૂત્રો કોષના વિષુવવૃત્તીય સમતલ પર ગોઠવાય છે,જેને મેટાફેઝ પ્લેટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ ગોઠવણી રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓ (spindle fibers) દ્વારા થાય છે. તેથી,સાચો જવાબ $Metaphase$ છે.

(A) કોષચક્ર મુખ્યત્વે બે તબક્કાઓ ધરાવે છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$-તબક્કો (સમભાજન).
આંતરાવસ્થા એ તૈયારીનો તબક્કો છે જે કોષચક્રના મોટાભાગના સમયગાળા દરમિયાન ચાલે છે.
તેની સામે,$M$-તબક્કો,જેમાં કોષનું વાસ્તવિક વિભાજન થાય છે,તે પ્રમાણમાં ટૂંકો હોય છે.
મોટાભાગના સુકોષકેન્દ્રી કોષો માટે,સક્રિય સમભાજનના તબક્કા ($M$-phase) નો સમયગાળો કોષના પ્રકાર અને સજીવના આધારે આશરે $10$ મિનિટ થી થોડા કલાકો સુધીનો હોય છે.

(C) માઈટોટિક ઈન્ડેક્સ એટલે કોષોની વસ્તીમાં સમભાજન (mitosis) પામતા કોષોની સંખ્યા અને કુલ કોષોની સંખ્યાનો ગુણોત્તર.
તે કોષોની વસ્તીની પ્રજનન ક્ષમતાનું માપદંડ છે.
ગાણિતિક રીતે, તેને આ રીતે દર્શાવવામાં આવે છે: $\text{Mitotic Index} = \frac{\text{Number of cells in mitosis}}{\text{Total number of cells}} \times 100$.

(D) $M$ તબક્કો (ભાજન અવસ્થા) એ કોષચક્રનો સૌથી ટૂંકો તબક્કો છે.
તે સામાન્ય રીતે કોષચક્રના કુલ સમયના માત્ર $1.5 - 10\%$ જેટલો જ સમય લે છે,જ્યારે આંતરાવસ્થા $(G_1, S, G_2)$ મોટાભાગનો સમય રોકે છે.

(C) તારાકેન્દ્ર (Centrioles) એ નળાકાર અંગિકાઓ છે જે પ્રાણીકોષોમાં કોષવિભાજન દરમિયાન તર્કુ તંતુઓના નિર્માણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં,કોષવિભાજન તારાકેન્દ્રની ગેરહાજરીમાં થાય છે. તેના બદલે,તેઓ કોષરસમાં આવેલા માઇક્રોટ્યુબ્યુલ ઓર્ગેનાઇઝિંગ સેન્ટર્સ (MTOCs) નો ઉપયોગ કરીને તર્કુ તંતુઓ બનાવે છે.
તેથી,ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના સમભાજન પામતા કોષોમાં તારાકેન્દ્રનો અભાવ હોય છે.

(B) સમભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,$M$ તબક્કો ચાર તબક્કાઓનો બનેલો છે: પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તર અવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા.
પૂર્વાવસ્થામાં,કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
અંત્યાવસ્થામાં,જે કોષકેન્દ્ર વિભાજનનો અંતિમ તબક્કો છે,રંગસૂત્રો વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર એકઠા થાય છે અને તેમની ઓળખ વિશિષ્ટ ઘટકો તરીકે ખોવાઈ જાય છે.
દરેક ધ્રુવ પર રંગસૂત્રોના સમૂહની આસપાસ કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે,અને કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળ પુનઃનિર્માણ પામે છે,જે કોષકેન્દ્રપટલના પુનઃપ્રગટીકરણને દર્શાવે છે.

(C) $\text{ભાજનોત્તર } \text{ (Anaphase)}$ દરમિયાન, દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ (જેને હવે બાળ રંગસૂત્રો કહેવાય છે) અલગ પડે છે। આ બાળ રંગસૂત્રો કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા ત્રાકતંતુઓના ટૂંકા થવાને કારણે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે। તેથી, રંગસૂત્રોનું ધ્રુવો તરફનું સ્થળાંતર એ $\text{ભાજનોત્તર } \text{ (Anaphase)}$ ની લાક્ષણિકતા છે।

(C) સમભાજનના પૂર્વાવસ્થા (prophase) તબક્કા દરમિયાન,કોષકેન્દ્રિકા (nucleolus),કોષકેન્દ્રપટલ અને અંતઃકોષરસજાળ અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
આ પ્રક્રિયા રંગસૂત્રદ્રવ્યનું ઘટ્ટ થઈને રંગસૂત્રોમાં રૂપાંતરિત થવા માટે અને કોષ વિભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોની હેરફેર માટે અનિવાર્ય છે.
જ્યારે કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા વિઘટિત થાય છે,ત્યારે કોષદીવાલ અને કોષરસસ્તર સમભાજનની સમગ્ર પ્રક્રિયા દરમિયાન અકબંધ રહે છે.

(C) કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયામાં,કોષકેન્દ્રના વિભાજનને $Karyokinesis$ (કોષકેન્દ્ર વિભાજન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Cytokinesis$ (કોષરસ વિભાજન) એ કોષરસના વિભાજનને દર્શાવે છે,જેના પરિણામે કોષ બે બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે.
તેથી,$Karyokinesis$ માં ખાસ કરીને કોષકેન્દ્રનું વિભાજન થાય છે.

(C) સમભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન, $Prophase$ (પૂર્વાવસ્થા) ને પ્રારંભિક અને અંતિમ તબક્કામાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
$Early \text{ prophase}$ (પ્રારંભિક પૂર્વાવસ્થા) માં, રંગસૂત્રદ્રવ્યનું ઘનીકરણ થઈને રંગસૂત્રો બને છે.
$Late \text{ prophase}$ (અંતિમ પૂર્વાવસ્થા) માં, કોષકેન્દ્રપટલ અને કોષકેન્દ્રિકા સંપૂર્ણપણે અદ્રશ્ય થઈ જાય છે, જેથી ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાઈ શકે.
તેથી, કોષકેન્દ્રપટલ $Late \text{ prophase}$ (અંતિમ પૂર્વાવસ્થા) માં અદ્રશ્ય થાય છે.

(A) કોષ વિભાજનની મેટાફેઝ (ભાજનાવસ્થા) દરમિયાન,બધા રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તકતી (મેટાફેઝ પ્લેટ) પર ગોઠવાય છે.
આ તબક્કે રંગસૂત્રો તેમની હિલચાલ અને વિભાજનને સરળ બનાવવા માટે અત્યંત ઘનીભૂત (condensed) હોય છે.
એક્રોસેન્ટ્રિક રંગસૂત્ર,અન્ય તમામ રંગસૂત્રોની જેમ,તેના ઘનીભૂત સ્વરૂપમાં હશે અને કોષના વિષુવવૃત્ત પર સ્થિત હશે,જે તેના કાઇનેટોકોર દ્વારા સ્પિન્ડલ તંતુઓ સાથે જોડાયેલું હશે.

(C) કોલચીસીન એક આલ્કલોઇડ છે જે સમભાજન વિષ (mitotic poison) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીન સાથે જોડાય છે,જેનાથી સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) નું બહુલીકરણ અટકી જાય છે.
તર્કુ તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓના બનેલા હોવાથી,કોલચીસીન કોષ વિભાજન દરમિયાન તર્કુ તંત્રના નિર્માણને અવરોધે છે.
પરિણામે,ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રો અલગ થઈ શકતા નથી,જેના કારણે કોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થઈ જાય છે (પોલિપ્લોઇડી) અને કોષરસ વિભાજન થતું નથી.

(A) તર્કુ તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) ના બનેલા હોય છે,જે કોષના કોષપિંજરના બંધારણીય ઘટકો છે.
આ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ મુખ્યત્વે ટ્યુબ્યુલિન (tubulin) નામના પ્રોટીનથી બનેલી હોય છે.
તેથી,તર્કુ તંતુઓ પ્રોટીનયુક્ત હોય છે.

(B) સમભાજનને તારાકેન્દ્ર (asters) ની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
પ્રાણીકોષોમાં,તારાકેન્દ્રો (centrioles) ત્રાકતંતુઓના ધ્રુવોની આસપાસ તારા જેવી રચનાઓ બનાવે છે,જેને એસ્ટ્રલ સમભાજન કહેવામાં આવે છે.
ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં તારાકેન્દ્રોનો અભાવ હોય છે,તેથી ત્રાકતંતુઓના નિર્માણ દરમિયાન કોઈ તારા જેવી રચના (asters) બનતી નથી. આ પ્રકારના વિભાજનને એનાસ્ટ્રલ સમભાજન કહેવામાં આવે છે.

(A) $Anaphase$ દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે. આ રંગસૂત્રિકાઓ,જે હવે રંગસૂત્રો તરીકે ઓળખાય છે,તે વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. વધુમાં,તર્કુ ધ્રુવો એકબીજાથી વધુ દૂર જાય છે. ગોલ્ગી બોડી અને અંતઃકોષરસજાળ $(ER)$ નું પુનઃનિર્માણ $Telophase$ (અંત્યાવસ્થા) દરમિયાન થાય છે,$Anaphase$ દરમિયાન નહીં. તેથી,વિકલ્પ $A$ એ $Anaphase$ માટે સાચું નથી.

(B) $G_2$ તબક્કો (ગેપ $2$ તબક્કો) એ $DNA$ પ્રતિકૃતિ ($S-$ તબક્કો) પછી અને સમભાજન ($M$ તબક્કો) શરૂ થતા પહેલાનો સમયગાળો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,કોષ વૃદ્ધિ કરવાનું ચાલુ રાખે છે અને ટ્યુબ્યુલિન જેવા આવશ્યક પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે,જે સમભાજન દરમિયાન સ્પિન્ડલ ફાઇબરના નિર્માણ માટે જરૂરી છે.
તેથી,સ્પિન્ડલ ફાઇબરના નિર્માણ માટે પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવાનો સાચો તબક્કો $G_2$ તબક્કો છે.

(A) કોષ વિભાજન દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રોના સેન્ટ્રોમિયર પર આવેલી તકતી જેવી રચના,જેને $kinetochore$ (કાઈનેટોકોર) કહેવાય છે,તેની સાથે જોડાય છે. આ જોડાણને કારણે રંગસૂત્રો મેટાફેઝ દરમિયાન કોષના વિષુવવૃત્તીય પ્રદેશ (equatorial plate) પર ગોઠવાય છે અને તેમની હિલચાલ શક્ય બને છે.

(A) કોલચીસીન એ એક રાસાયણિક પદાર્થ છે જે કોષ વિભાજન (સમભાજન) દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણને અટકાવે છે.
કારણ કે ત્રાકતંતુઓ બનતા નથી,તેથી ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રોના બે ભાગ છૂટા પડી શકતા નથી.
જોકે,$DNA$ નું પ્રતિકૃતિ અને રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન સામાન્ય રીતે ચાલુ રહે છે.
પરિણામે,કોષ બમણા રંગસૂત્રો સાથે આગળના તબક્કામાં પ્રવેશે છે,જેનાથી $2n$ (દ્વિતીય) કોષ $4n$ (ચતુર્થકીય) કોષમાં ફેરવાય છે.

(C) કોષચક્રના $S$ તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે,જેના પરિણામે દરેક રંગસૂત્ર બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) ધરાવે છે.
મેટાફેઝ દરમિયાન,આ રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
એનાફેઝની શરૂઆતમાં,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે.
એકવાર અલગ થયા પછી,દરેક રંગસૂત્રિકાને સ્વતંત્ર રંગસૂત્ર ગણવામાં આવે છે.
તેથી,એનાફેઝ તબક્કે,દરેક રંગસૂત્રમાં માત્ર એક જ રંગસૂત્રિકા હોય છે.

(C) સેન્ટ્રોમિયર એ રંગસૂત્રનો તે પ્રદેશ છે જે કોષ વિભાજન દરમિયાન સ્પિન્ડલ તંતુઓ માટે જોડાણ સ્થાન તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેમાં કાઇનેટોકોર નામનું પ્રોટીન સંકુલ હોય છે,જે સ્પિન્ડલ તંતુઓના માઇક્રોટ્યુબ્યુલ્સ સાથે જોડાય છે.
આ જોડાણ એનાફેઝ દરમિયાન રંગસૂત્રોના યોગ્ય ગોઠવણી અને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફની ગતિ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,સેન્ટ્રોમિયર રંગસૂત્રોની હિલચાલમાં સીધી રીતે સામેલ છે.

(D) $M$ તબક્કા (ભાજન) દરમિયાન,ખાસ કરીને મેટાફેઝ (ભાજનાવસ્થા) માં,રંગસૂત્રોનું ઘનીકરણ મહત્તમ સ્તરે પહોંચે છે.
ઘનીકરણના આ ઉચ્ચ સ્તરને કારણે રંગસૂત્રો પ્રકાશ સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સ્પષ્ટપણે જોઈ શકાય છે.
વધુમાં,આ તબક્કે સેન્ટ્રોમિયર સ્પષ્ટ અને સરળતાથી જોઈ શકાય તેવા બને છે,જે રંગસૂત્રોની યોગ્ય ગોઠવણી અને વિભાજન માટે આવશ્યક છે.

(D) $\text{સેન્ટ્રોમિયર}$ એ રંગસૂત્રનો એક વિશિષ્ટ $DNA$ ક્રમ છે જે રંગસૂત્રની બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓને જોડે છે। કોષ વિભાજન દરમિયાન, $\text{સેન્ટ્રોમિયર}$ પર $\text{કાઈનેટોકોર}$ (એક પ્રોટીન સંકુલ) ગોઠવાય છે। ત્રાકતંતુઓ $\text{કાઈનેટોકોર}$ સાથે જોડાય છે, જે સમભાજન અને અર્ધીકરણની $\text{ભાજનોત્તર અવસ્થા}$ $(anaphase)$ દરમિયાન રંગસૂત્રોના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફના ગમન માટે અનિવાર્ય છે।

(B) સમભાજન દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે,જેનાથી બે ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) અલગ થઈ શકે છે.
આ અલગ થયેલી રંગસૂત્રિકાઓ ત્યારબાદ કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.
આ ગતિને એનાફેસિક ગતિ (anaphasic movement) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે ખાસ કરીને ભાજનાવસ્થા (Anaphase) દરમિયાન થાય છે.

(B) કોલચીસીન એ એક આલ્કલોઇડ છે જે 'માઈટોટિક પોઈઝન' (કોષવિભાજન માટેનું ઝેર) તરીકે કાર્ય કરે છે.
તે ટ્યુબ્યુલિન પ્રોટીનના પોલીમરાઈઝેશનને અટકાવે છે,જે કોષવિભાજન દરમિયાન તર્કુ તંતુઓ (spindle fibres) ના નિર્માણને અટકાવે છે.
પરિણામે,ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રો અલગ થઈ શકતા નથી,જેના કારણે પોલીપ્લોઈડી (બહુગુણિતતા) સર્જાય છે,જે વાસ્તવમાં કોષની અંદર રંગસૂત્રોનું દ્રીગુણન છે.

(A) કોલ્ચીસીન એ $Colchicum$ $autumnale$ (કુળ $Liliaceae$) માંથી મેળવવામાં આવતું આલ્કલોઇડ છે.
તે કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણને અટકાવીને 'સ્પિન્ડલ પોઈઝન' તરીકે કાર્ય કરે છે.
આ પ્રક્રિયા રંગસૂત્રોના છૂટા પડવાની ક્રિયાને અટકાવે છે,જેના પરિણામે કોષરસ વિભાજન થતું નથી અને બહુગુણિતતા $(polyploidy)$ પ્રેરાય છે,જે રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં વધારો કરે છે.

(D) $Colchicum$ $autumnale$ માંથી મેળવવામાં આવતા આલ્કલોઇડને $Colchicine$ કહેવામાં આવે છે.
$Colchicine$ એ એક પ્રકારનું માઈટોટિક પોઈઝન (ભાજન વિષ) છે જે કોષ વિભાજન દરમિયાન ત્રાકતંતુઓના નિર્માણને અટકાવે છે.
તે ભાજનાવસ્થા $(Anaphase)$ દરમિયાન રંગસૂત્રોને અલગ થતા અટકાવે છે, જેના પરિણામે કોષમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થાય છે, જેને $Polyploidy$ (બહુકીયતા) કહેવામાં આવે છે.
તેથી, વનસ્પતિ સંવર્ધનમાં વનસ્પતિઓમાં $Polyploidy$ પ્રેરવા માટે $Colchicine$ નો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.

(B) કોલ્ચીસીન એ એક આલ્કલોઇડ છે જે કોષ વિભાજન (સમભાજન) દરમિયાન સ્પિન્ડલ તંતુઓના નિર્માણને અવરોધે છે.
તે ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સને અલગ થતા અટકાવે છે,જેના કારણે કોષરસ વિભાજન (cytokinesis) થતું નથી.
પરિણામે,દ્વિકીય કોષ $(2n)$ માં $DNA$ નું સ્વયંજનન તો થાય છે પરંતુ કોષ વિભાજન ન થવાથી રંગસૂત્રોની સંખ્યા બમણી થઈ જાય છે અને તે ચતુર્થકીય $(4n)$ બને છે.

(B) કોષચક્રની $G_2$ અવસ્થા દરમિયાન,કોષમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થયેલું હોય છે.
$DNA$ નું સ્વયંજનન $S$ અવસ્થા દરમિયાન થતું હોવાથી,$G_2$ અવસ્થામાં સિસ્ટર અર્ધરંગસૂત્રો હાજર હોય છે.
આ સિસ્ટર અર્ધરંગસૂત્રો $DNA$ ને થતા નુકસાન (જેમ કે ડબલ-સ્ટ્રેન્ડ બ્રેક્સ) ને હોમોલોગસ રિકોમ્બિનેશન દ્વારા રિપેર કરવા માટે ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે,જેથી આનુવંશિક માહિતી સચોટ રીતે બાળ કોષોમાં વહન પામે છે.

(B) કોષવિભાજન (સમભાજન અને અર્ધીકરણ) દરમિયાન ત્રાક તંતુઓ એક આવશ્યક રચના છે જે રંગસૂત્રોના હલનચલન અને વિભાજનમાં મદદ કરે છે.
આ તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) ના બનેલા હોય છે, જે $\text{Tubulin}$ નામના પ્રોટીનમાંથી બનેલી નળાકાર રચનાઓ છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો, $\text{Tubulin}$ ડાયમર્સ ($\alpha$ અને $\beta$ સબયુનિટ્સ) પોલિમરાઇઝ થઈને સૂક્ષ્મ નલિકાઓ બનાવે છે જે ત્રાક તંતુઓનું નિર્માણ કરે છે.

(A) કોષચક્ર મુખ્ય બે તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: આંતરાવસ્થા (Interphase) અને $M$ અવસ્થા (ભાજન અવસ્થા).
આંતરાવસ્થાને ત્રણ પેટા-તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે: $G_1$ અવસ્થા,$S$ અવસ્થા અને $G_2$ અવસ્થા.
$1$. $G_1$ અવસ્થા (Gap $1$) એ ભાજન અને $DNA$ ના સ્વયંજનન વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
$2$. $S$ અવસ્થા (Synthesis) એ એવો સમયગાળો છે જેમાં $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે.
$3$. $G_2$ અવસ્થા (Gap $2$) એ $DNA$ સ્વયંજનન પૂર્ણ થયા ($S$ અવસ્થા) અને ભાજન અવસ્થા ($M$ અવસ્થા) શરૂ થયા વચ્ચેનો સમયગાળો છે.
તેથી,$G_2$ અવસ્થા $S$ અવસ્થા અને $M$ અવસ્થાની વચ્ચે આવે છે.

(A) સમસૂત્રીભાજન મુખ્ય ચાર તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલું છે: પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તરાવસ્થા અને અંત્યાવસ્થા.
પૂર્વાવસ્થા એ સમસૂત્રીભાજનનો પ્રથમ અને સૌથી લાંબો તબક્કો છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,રંગસૂત્રદ્રવ્યનું સંઘનન થઈને તે સ્પષ્ટ રંગસૂત્રોમાં ફેરવાય છે,કોષકેન્દ્રપટલ વિઘટિત થવાનું શરૂ થાય છે અને ત્રાકતંતુઓનું નિર્માણ શરૂ થાય છે.
આ જટિલ રચનાત્મક ફેરફારોમાં નોંધપાત્ર સમય લાગતો હોવાથી,પૂર્વાવસ્થા સમસૂત્રીભાજનના અન્ય તબક્કાઓ કરતાં વધુ સમય લે છે.

(B) $M$ અવસ્થા (ભાજન અવસ્થા) એ તબક્કો છે જેમાં વાસ્તવિક કોષ વિભાજન થાય છે.
તે કોષકેન્દ્રના વિભાજનથી શરૂ થાય છે,જેને $Karyokinesis$ (કોષકેન્દ્રવિભાજન) કહેવામાં આવે છે.
$Karyokinesis$ પછી કોષરસનું વિભાજન થાય છે,જેને $Cytokinesis$ (કોષરસવિભાજન) કહેવાય છે.
તેથી,$M$ અવસ્થા $Karyokinesis$ થી શરૂ થાય છે.

(B) ખનિજશાસ્ત્રમાં,સ્ફટિકોનો સમૂહ જે કેન્દ્રબિંદુમાંથી બહારની તરફ ફેલાયેલો હોય અને તારા જેવો આકાર ધરાવતો હોય,તેને $Druse$ (ડ્રુઝ) કહેવામાં આવે છે. જોકે,$Druse$ મુખ્યત્વે નાના સ્ફટિકોથી ઢંકાયેલી સપાટીને દર્શાવે છે. જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,$Aster$ શબ્દ કોષ વિભાજન દરમિયાન બનતી તારા જેવી રચનાઓ માટે વપરાય છે,પરંતુ ખનિજોના સમૂહ માટે $Druse$ એ યોગ્ય શબ્દ છે.