અ Gujarati
Double Circulation and Circulatory pathway Questions in Gujarati
Class 11 Biology · Body Fluids and Circulations · Double Circulation and Circulatory pathway
116+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 16 of 116 questions in Gujarati
101
MediumMCQ
ફુપ્ફુસીય પરિવહન (Pulmonary circulation) માટે નીચેનામાંથી કયો માર્ગ સાચો છે?
A
જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ વાયુકોષ્ઠોની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક
B
ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ વાયુકોષ્ઠોની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
C
ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ મહાધમની $\rightarrow$ ધમની $\rightarrow$ ધમનિકા $\rightarrow$ પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ શિરિકા $\rightarrow$ શિરા $\rightarrow$ મહાશિરા $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
D
જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ મહાધમની $\rightarrow$ ધમની $\rightarrow$ ધમનિકા $\rightarrow$ પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ શિરિકા $\rightarrow$ શિરા $\rightarrow$ મહાશિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક
Solution
(A) ફુપ્ફુસીય પરિવહન એ હૃદયમાંથી અશુદ્ધ રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ફેફસાં સુધી લઈ જવાની અને ત્યાંથી શુદ્ધ રુધિરને પાછું હૃદયમાં લાવવાની પ્રક્રિયા છે.
$1$. અશુદ્ધ રુધિર $\text{જમણા} \text{ક્ષેપક}$ માંથી $\text{ફુપ્ફુસીય} \text{ધમની}$ દ્વારા ફેફસાંમાં જાય છે.
$2$. $\text{ફુપ્ફુસીય} \text{ધમની}$ આ રુધિરને ફેફસાંની $\text{વાયુકોષ્ઠોની} \text{રુધિરકેશિકાઓ}$ સુધી લઈ જાય છે, જ્યાં વાયુઓની આપ-લે થાય છે.
$3$. ત્યારબાદ ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર $\text{ફુપ્ફુસીય} \text{શિરા}$ દ્વારા હૃદયના $\text{ડાબા} \text{કર્ણક}$ માં પહોંચે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ: $\text{જમણું} \text{ક્ષેપક} \rightarrow \text{ફુપ્ફુસીય} \text{ધમની} \rightarrow \text{વાયુકોષ્ઠોની} \text{રુધિરકેશિકાઓ} \rightarrow \text{ફુપ્ફુસીય} \text{શિરા} \rightarrow \text{ડાબું} \text{કર્ણક}$ છે.
$1$. અશુદ્ધ રુધિર $\text{જમણા} \text{ક્ષેપક}$ માંથી $\text{ફુપ્ફુસીય} \text{ધમની}$ દ્વારા ફેફસાંમાં જાય છે.
$2$. $\text{ફુપ્ફુસીય} \text{ધમની}$ આ રુધિરને ફેફસાંની $\text{વાયુકોષ્ઠોની} \text{રુધિરકેશિકાઓ}$ સુધી લઈ જાય છે, જ્યાં વાયુઓની આપ-લે થાય છે.
$3$. ત્યારબાદ ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર $\text{ફુપ્ફુસીય} \text{શિરા}$ દ્વારા હૃદયના $\text{ડાબા} \text{કર્ણક}$ માં પહોંચે છે.
તેથી, સાચો ક્રમ: $\text{જમણું} \text{ક્ષેપક} \rightarrow \text{ફુપ્ફુસીય} \text{ધમની} \rightarrow \text{વાયુકોષ્ઠોની} \text{રુધિરકેશિકાઓ} \rightarrow \text{ફુપ્ફુસીય} \text{શિરા} \rightarrow \text{ડાબું} \text{કર્ણક}$ છે.
0 likes
View Solution102
MediumMCQ
દૈહિક પરિવહન (Systemic circulation) માટે નીચેનામાંથી કયો માર્ગ સાચો છે?
A
જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસધમની $\rightarrow$ વાયુકોષ્ઠોની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ ફુપ્ફુસશિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક
B
ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસધમની $\rightarrow$ વાયુકોષ્ઠોની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ ફુપ્ફુસશિરા $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
C
ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ મહાધમની $\rightarrow$ ધમની $\rightarrow$ ધમનિકા $\rightarrow$ પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ શિરિકાઓ $\rightarrow$ શિરાઓ $\rightarrow$ મહાશિરાઓ $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
D
જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ મહાધમની $\rightarrow$ ધમની $\rightarrow$ ધમનિકા $\rightarrow$ પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ શિરિકાઓ $\rightarrow$ શિરાઓ $\rightarrow$ મહાશિરાઓ $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક
Solution
(C) દૈહિક પરિવહનમાં ડાબા ક્ષેપકમાંથી ઓક્સિજનયુક્ત રુધિરનું શરીરના તમામ પેશીઓ સુધી વહન અને પેશીઓમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિરનું જમણા કર્ણકમાં પરત આવવાનો સમાવેશ થાય છે.
$1$. ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ડાબા ક્ષેપકમાંથી પંપ થઈને મહાધમનીમાં જાય છે.
$2$. મહાધમની શાખાઓમાં વહેંચાઈને ધમનીઓ,ત્યારબાદ ધમનિકાઓ અને અંતે પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓમાં જાય છે જ્યાં વાયુઓની આપ-લે થાય છે.
$3$. ઓક્સિજનવિહીન રુધિર શિરિકાઓ દ્વારા એકત્રિત થાય છે,જે જોડાઈને શિરાઓ બનાવે છે.
$4$. આ શિરાઓ અંતે મહાશિરામાં ખુલે છે,જે રુધિરને જમણા કર્ણકમાં પાછું લાવે છે.
તેથી,સાચો માર્ગ છે: ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ મહાધમની $\rightarrow$ ધમની $\rightarrow$ ધમનિકા $\rightarrow$ પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ શિરિકાઓ $\rightarrow$ શિરાઓ $\rightarrow$ મહાશિરાઓ $\rightarrow$ જમણું કર્ણક.
$1$. ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ડાબા ક્ષેપકમાંથી પંપ થઈને મહાધમનીમાં જાય છે.
$2$. મહાધમની શાખાઓમાં વહેંચાઈને ધમનીઓ,ત્યારબાદ ધમનિકાઓ અને અંતે પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓમાં જાય છે જ્યાં વાયુઓની આપ-લે થાય છે.
$3$. ઓક્સિજનવિહીન રુધિર શિરિકાઓ દ્વારા એકત્રિત થાય છે,જે જોડાઈને શિરાઓ બનાવે છે.
$4$. આ શિરાઓ અંતે મહાશિરામાં ખુલે છે,જે રુધિરને જમણા કર્ણકમાં પાછું લાવે છે.
તેથી,સાચો માર્ગ છે: ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ મહાધમની $\rightarrow$ ધમની $\rightarrow$ ધમનિકા $\rightarrow$ પેશીઓની રુધિરકેશિકાઓ $\rightarrow$ શિરિકાઓ $\rightarrow$ શિરાઓ $\rightarrow$ મહાશિરાઓ $\rightarrow$ જમણું કર્ણક.
0 likes
View Solution103
MediumMCQ
દૈહિક પરિવહન (Systemic circulation) માટે યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરો.
A
તે પોષકતત્વો,ઓક્સિજન અને અન્ય આવશ્યક પદાર્થોને પેશીઓ સુધી પહોંચાડે છે.
B
દૈહિક પરિવહન પથમાં ફેફસાંનો સમાવેશ થતો નથી.
C
તે પેશીઓમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને અન્ય હાનિકારક પદાર્થોને દૂર કરે છે.
D
ઉપરના તમામ.
Solution
(D) દૈહિક પરિવહનમાં ડાબા ક્ષેપકમાંથી ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર મહાધમની દ્વારા શરીરના તમામ ભાગોમાં વહન પામે છે અને અશુદ્ધ રુધિર મહાશિરા દ્વારા જમણા કર્ણકમાં પાછું ફરે છે.
$1$. તે ચયાપચયની ક્રિયાઓ માટે પેશીઓને ઓક્સિજન,પોષકતત્વો અને આવશ્યક પદાર્થો પૂરા પાડે છે.
$2$. તે પેશીઓમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને ચયાપચયના નકામા પદાર્થોને એકત્રિત કરે છે જેથી તેમને ઉત્સર્જન માટે ફેફસાં અને મૂત્રપિંડ સુધી પહોંચાડી શકાય.
$3$. ફુપ્સ પરિવહનથી વિપરીત,દૈહિક પરિવહનમાં ફેફસાંનો સીધો સમાવેશ થતો નથી; તે શરીરની દૈહિક પેશીઓ માટે કાર્ય કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
$1$. તે ચયાપચયની ક્રિયાઓ માટે પેશીઓને ઓક્સિજન,પોષકતત્વો અને આવશ્યક પદાર્થો પૂરા પાડે છે.
$2$. તે પેશીઓમાંથી કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને ચયાપચયના નકામા પદાર્થોને એકત્રિત કરે છે જેથી તેમને ઉત્સર્જન માટે ફેફસાં અને મૂત્રપિંડ સુધી પહોંચાડી શકાય.
$3$. ફુપ્સ પરિવહનથી વિપરીત,દૈહિક પરિવહનમાં ફેફસાંનો સીધો સમાવેશ થતો નથી; તે શરીરની દૈહિક પેશીઓ માટે કાર્ય કરે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિધાનો સાચા છે.
0 likes
View Solution104
EasyMCQ
યકૃત નિવાહિકા શિરાતંત્રનું સ્થાન જણાવો.
A
અન્નનળી અને યકૃત વચ્ચે
B
યકૃત અને હૃદય વચ્ચે
C
નાનું આંતરડું અને યકૃત વચ્ચે
D
યકૃત અને ફેફસાં વચ્ચે
Solution
(C) યકૃત નિવાહિકા શિરાતંત્ર એ એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે જે પાચન માર્ગમાંથી રુધિરને યકૃતમાં લઈ જાય છે,ત્યારબાદ તે દૈહિક પરિભ્રમણમાં પાછું ફરે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે પાચન માર્ગ (મુખ્યત્વે નાનું આંતરડું) માંથી પોષકતત્વોથી ભરપૂર,ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા યકૃત સુધી પહોંચાડે છે.
આ પ્રક્રિયા યકૃતને રુધિર સામાન્ય પરિભ્રમણમાં પ્રવેશે તે પહેલાં પોષકતત્વોનું સંશ્લેષણ,ઝેરી પદાર્થોનું નિરાકરણ અને શર્કરાના સ્તરનું નિયમન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
તેથી,તેનું સાચું સ્થાન નાના આંતરડા અને યકૃતની વચ્ચે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,તે પાચન માર્ગ (મુખ્યત્વે નાનું આંતરડું) માંથી પોષકતત્વોથી ભરપૂર,ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા યકૃત સુધી પહોંચાડે છે.
આ પ્રક્રિયા યકૃતને રુધિર સામાન્ય પરિભ્રમણમાં પ્રવેશે તે પહેલાં પોષકતત્વોનું સંશ્લેષણ,ઝેરી પદાર્થોનું નિરાકરણ અને શર્કરાના સ્તરનું નિયમન કરવાની મંજૂરી આપે છે.
તેથી,તેનું સાચું સ્થાન નાના આંતરડા અને યકૃતની વચ્ચે છે.
0 likes
View Solution105
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ હૃદયના રુધિરાભિસરણ (Coronary circulation) માટેનો સાચો માર્ગ દર્શાવે છે?
A
મહાધમની $\rightarrow$ હૃદયશિરા $\rightarrow$ હૃદયસ્નાયુ $\rightarrow$ હૃદયધમની $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
B
મહાધમની $\rightarrow$ હૃદયધમની $\rightarrow$ હૃદયસ્નાયુ $\rightarrow$ હૃદયશિરા $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
C
જમણું કર્ણક $\rightarrow$ હૃદયશિરા $\rightarrow$ હૃદયસ્નાયુ $\rightarrow$ હૃદયધમની $\rightarrow$ મહાધમની
D
જમણું કર્ણક $\rightarrow$ હૃદયધમની $\rightarrow$ હૃદયસ્નાયુ $\rightarrow$ હૃદયશિરા $\rightarrow$ મહાધમની
Solution
(B) કોરોનરી પરિભ્રમણ (Coronary circulation) એ હૃદયના સ્નાયુઓને (માયોકાર્ડિયમ) રુધિર પૂરું પાડતી રુધિરવાહિનીઓનું પરિભ્રમણ છે.
$1$. ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ડાબા ક્ષેપકમાંથી મહાધમનીમાં જાય છે.
$2$. આ રુધિરનો એક ભાગ કોરોનરી ધમનીઓમાં પ્રવેશે છે,જે હૃદયના સ્નાયુઓને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
$3$. વાયુઓના વિનિમય પછી,ઓક્સિજનવિહીન રુધિર કોરોનરી શિરાઓ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
$4$. કોરોનરી શિરાઓ આ ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને સીધું હૃદયના જમણા કર્ણકમાં ઠાલવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: મહાધમની $\rightarrow$ હૃદયધમની $\rightarrow$ હૃદયસ્નાયુ $\rightarrow$ હૃદયશિરા $\rightarrow$ જમણું કર્ણક.
$1$. ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ડાબા ક્ષેપકમાંથી મહાધમનીમાં જાય છે.
$2$. આ રુધિરનો એક ભાગ કોરોનરી ધમનીઓમાં પ્રવેશે છે,જે હૃદયના સ્નાયુઓને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પૂરા પાડે છે.
$3$. વાયુઓના વિનિમય પછી,ઓક્સિજનવિહીન રુધિર કોરોનરી શિરાઓ દ્વારા એકત્રિત કરવામાં આવે છે.
$4$. કોરોનરી શિરાઓ આ ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને સીધું હૃદયના જમણા કર્ણકમાં ઠાલવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: મહાધમની $\rightarrow$ હૃદયધમની $\rightarrow$ હૃદયસ્નાયુ $\rightarrow$ હૃદયશિરા $\rightarrow$ જમણું કર્ણક.
0 likes
View Solution106
DifficultMCQ
ઉપરની આકૃતિમાં '$A$' ને ઓળખો.
A
યકૃત નલિકા (Hepatic duct)
B
યકૃત નિવાહિકા શિરા (Hepatic portal vein)
C
પિત્ત નલિકાની શાખા (Branch of bile duct)
D
યકૃત ધમની (Hepatic artery)
Solution
(B) આ આકૃતિ યકૃત નિવાહિકા તંત્ર (hepatic portal system) દર્શાવે છે.
યકૃત નિવાહિકા તંત્ર એ પાચન માર્ગ અને યકૃત વચ્ચે જોવા મળતું એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે.
પાચન માર્ગ $(GUT)$ માંથી આવતું રુધિર પોષકતત્વો ધરાવે છે અને તે દૈહિક પરિભ્રમણમાં પહોંચે તે પહેલાં યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા યકૃતમાં વહન પામે છે.
આપેલ આકૃતિમાં,'$A$' એ પાચન માર્ગમાંથી યકૃત તરફ રુધિર લઈ જતી વાહિની દર્શાવે છે,જે યકૃત નિવાહિકા શિરા છે.
યકૃત નિવાહિકા તંત્ર એ પાચન માર્ગ અને યકૃત વચ્ચે જોવા મળતું એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે.
પાચન માર્ગ $(GUT)$ માંથી આવતું રુધિર પોષકતત્વો ધરાવે છે અને તે દૈહિક પરિભ્રમણમાં પહોંચે તે પહેલાં યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા યકૃતમાં વહન પામે છે.
આપેલ આકૃતિમાં,'$A$' એ પાચન માર્ગમાંથી યકૃત તરફ રુધિર લઈ જતી વાહિની દર્શાવે છે,જે યકૃત નિવાહિકા શિરા છે.
0 likes
View Solution107
MediumMCQ
પરિવહન તંત્રની એવી ભાત,જેમાં હૃદય દ્વારા પંપ થયેલું રુધિર મોટી નલિકાઓ દ્વારા ખુલ્લી જગ્યાઓ અથવા દેહગુહામાં વહે છે,જેને $.......$ કહેવાય છે અને તે $........$ માં જોવા મળે છે.
A
બંધ,સંધિપાદ (Arthropods)
B
ખુલ્લું,મૃદુકાય (Molluscs)
C
બંધ,મેરુદંડી (Chordates)
D
ખુલ્લું,નૂપુરક (Annelids)
Solution
(B) ખુલ્લા રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,હૃદય દ્વારા પંપ કરવામાં આવેલું રુધિર મોટી નલિકાઓ દ્વારા ખુલ્લી જગ્યાઓ અથવા દેહગુહામાં વહે છે,જેને સાઇનસ (sinuses) કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર સંધિપાદ (Arthropods) અને મોટાભાગના મૃદુકાય (Molluscs) પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Open$ (ખુલ્લું) અને $Molluscs$ (મૃદુકાય) છે.
આ પ્રકારનું પરિવહન તંત્ર સંધિપાદ (Arthropods) અને મોટાભાગના મૃદુકાય (Molluscs) પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $Open$ (ખુલ્લું) અને $Molluscs$ (મૃદુકાય) છે.
0 likes
View Solution108
MediumMCQ
માનવ હૃદય દ્વારા એક મિનિટમાં સામાન્ય રીતે કેટલા બેવડા પરિવહન (double circulation) પૂર્ણ થાય છે?
A
$8$
B
$16$
C
$72$
D
$36$
Solution
(C) એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિમાં માનવ હૃદય એક મિનિટમાં આશરે $72$ વખત ધબકે છે.
દરેક હૃદયના ધબકારા એક સંપૂર્ણ કાર્ડિયાક ચક્ર દર્શાવે છે,જેમાં રુધિર હૃદયમાંથી બે વાર પસાર થાય છે (એકવાર જમણી બાજુથી અને એકવાર ડાબી બાજુથી).
આ પ્રક્રિયાને બેવડું પરિવહન (double circulation) કહેવામાં આવે છે.
જેથી,એક ધબકારો એક સંપૂર્ણ બેવડા પરિવહન સમાન છે,તેથી એક મિનિટમાં $72$ ધબકારા એટલે $72$ સંપૂર્ણ બેવડા પરિવહન થાય છે.
દરેક હૃદયના ધબકારા એક સંપૂર્ણ કાર્ડિયાક ચક્ર દર્શાવે છે,જેમાં રુધિર હૃદયમાંથી બે વાર પસાર થાય છે (એકવાર જમણી બાજુથી અને એકવાર ડાબી બાજુથી).
આ પ્રક્રિયાને બેવડું પરિવહન (double circulation) કહેવામાં આવે છે.
જેથી,એક ધબકારો એક સંપૂર્ણ બેવડા પરિવહન સમાન છે,તેથી એક મિનિટમાં $72$ ધબકારા એટલે $72$ સંપૂર્ણ બેવડા પરિવહન થાય છે.
0 likes
View Solution109
MediumMCQ
વિધાન $(A)$: મનુષ્યોમાં યકૃત નિવાહિકા તંત્ર (hepatic portal system) હાજર હોય છે.
કારણ $(R)$: યકૃત શિરા (hepatic vein) આંતરડામાંથી રુધિરને યકૃત સુધી લઈ જાય છે.
કારણ $(R)$: યકૃત શિરા (hepatic vein) આંતરડામાંથી રુધિરને યકૃત સુધી લઈ જાય છે.
A
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી
B
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે પરંતુ કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી છે
C
વિધાન સાચું છે પરંતુ કારણ ખોટું છે
D
વિધાન અને કારણ બંને ખોટા છે
Solution
(C) યકૃત નિવાહિકા તંત્ર એ પાચન માર્ગ અને યકૃત વચ્ચે અસ્તિત્વ ધરાવતું એક વિશિષ્ટ રુધિરવાહિની જોડાણ છે.
આ તંત્રમાં,આંતરડામાંથી આવતું રુધિર દૈહિક પરિભ્રમણમાં પહોંચતા પહેલા યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા યકૃતમાં લઈ જવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ જણાવે છે કે યકૃત શિરા આંતરડામાંથી રુધિરને યકૃત સુધી લઈ જાય છે.
આ ખોટું છે કારણ કે યકૃત નિવાહિકા શિરા આંતરડામાંથી રુધિરને યકૃતમાં લઈ જાય છે,જ્યારે યકૃત શિરા યકૃતમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને પશ્ચ મહાશિરા (inferior vena cava) સુધી લઈ જાય છે.
આમ,કારણ $(R)$ ખોટું છે.
આ તંત્રમાં,આંતરડામાંથી આવતું રુધિર દૈહિક પરિભ્રમણમાં પહોંચતા પહેલા યકૃત નિવાહિકા શિરા દ્વારા યકૃતમાં લઈ જવામાં આવે છે.
તેથી,વિધાન $(A)$ સાચું છે.
કારણ $(R)$ જણાવે છે કે યકૃત શિરા આંતરડામાંથી રુધિરને યકૃત સુધી લઈ જાય છે.
આ ખોટું છે કારણ કે યકૃત નિવાહિકા શિરા આંતરડામાંથી રુધિરને યકૃતમાં લઈ જાય છે,જ્યારે યકૃત શિરા યકૃતમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને પશ્ચ મહાશિરા (inferior vena cava) સુધી લઈ જાય છે.
આમ,કારણ $(R)$ ખોટું છે.
0 likes
View Solution110
MediumMCQ
મનુષ્યની પોર્ટલ સિસ્ટમમાં:
A
એક શિરા અંગમાંથી શરૂ થાય છે અને હૃદયમાં સમાપ્ત થાય છે
B
એક શિરા હૃદય સિવાયના અન્ય અંગમાં પ્રવેશે છે અને કેશિકાઓમાં વિભાજિત થાય છે
C
એક ધમની અંગમાં વિભાજિત થાય છે અને તેની કેશિકાઓના જોડાણથી ફરી શરૂ થાય છે
D
આંતરડામાંથી લોહી કિડનીમાં લાવવામાં આવે છે અને પછી $\text{IVC}$ માં જાય છે
Solution
(B) પોર્ટલ સિસ્ટમ એ એક પરિભ્રમણ માર્ગ છે જ્યાં રુધિર સીધું હૃદયમાં જવાને બદલે પોર્ટલ શિરા દ્વારા મધ્યવર્તી અંગમાંથી પસાર થાય છે.
આ સિસ્ટમમાં,એક શિરા એક અંગ (દા.ત.,પાચન માર્ગ) માંથી શરૂ થાય છે અને બીજા અંગ (દા.ત.,યકૃત) માં પ્રવેશે છે,જ્યાં તે હૃદય તરફ આગળ વધતા પહેલા કેશિકાઓમાં વિભાજિત થાય છે.
તેથી,સાચી વ્યાખ્યા એ છે કે એક શિરા હૃદય સિવાયના અંગમાં પ્રવેશે છે અને કેશિકાઓમાં વિભાજિત થાય છે.
આ સિસ્ટમમાં,એક શિરા એક અંગ (દા.ત.,પાચન માર્ગ) માંથી શરૂ થાય છે અને બીજા અંગ (દા.ત.,યકૃત) માં પ્રવેશે છે,જ્યાં તે હૃદય તરફ આગળ વધતા પહેલા કેશિકાઓમાં વિભાજિત થાય છે.
તેથી,સાચી વ્યાખ્યા એ છે કે એક શિરા હૃદય સિવાયના અંગમાં પ્રવેશે છે અને કેશિકાઓમાં વિભાજિત થાય છે.
0 likes
View Solution111
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું ખુલ્લા રુધિરાભિસરણ તંત્રનું લાક્ષણિક લક્ષણ નથી?
A
હિમોસીલની હાજરી
B
રુધિર ઓછા દબાણ સાથે વહે છે
C
શ્વસન રંજકદ્રવ્યનો અભાવ
D
રુધિર વાહિનીઓ દ્વારા વહે છે
Solution
(D) ખુલ્લા રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,રુધિર હૃદયમાંથી બહાર નીકળીને શરીરની ગુહાઓ અથવા સાઇનસમાં વહે છે જેને હિમોસીલ કહેવામાં આવે છે.
રુધિર વાહિનીઓમાં સીમિત ન હોવાથી,તે ઓછા દબાણ સાથે વહે છે.
ખુલ્લા રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં શ્વસન રંજકદ્રવ્યો હોઈ શકે છે અથવા ન પણ હોઈ શકે (દા.ત.,કીટકોમાં શ્વસન રંજકદ્રવ્યોનો અભાવ હોય છે,જ્યારે મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં હિમોસાયનિન હોઈ શકે છે).
જો કે,બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્રની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે રુધિર રુધિર વાહિનીઓના સતત નેટવર્ક દ્વારા વહે છે.
તેથી,રુધિર વાહિનીઓ દ્વારા વહે છે તે વિધાન બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્રની લાક્ષણિકતા છે,ખુલ્લા તંત્રની નહીં.
રુધિર વાહિનીઓમાં સીમિત ન હોવાથી,તે ઓછા દબાણ સાથે વહે છે.
ખુલ્લા રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં શ્વસન રંજકદ્રવ્યો હોઈ શકે છે અથવા ન પણ હોઈ શકે (દા.ત.,કીટકોમાં શ્વસન રંજકદ્રવ્યોનો અભાવ હોય છે,જ્યારે મૃદુકાય પ્રાણીઓમાં હિમોસાયનિન હોઈ શકે છે).
જો કે,બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્રની મુખ્ય લાક્ષણિકતા એ છે કે રુધિર રુધિર વાહિનીઓના સતત નેટવર્ક દ્વારા વહે છે.
તેથી,રુધિર વાહિનીઓ દ્વારા વહે છે તે વિધાન બંધ રુધિરાભિસરણ તંત્રની લાક્ષણિકતા છે,ખુલ્લા તંત્રની નહીં.
0 likes
View Solution112
EasyMCQ
માછલીઓમાં રુધિરાભિસરણ અંગે નીચે બે વિધાનો આપેલા છે.
વિધાન $I$: માછલીનું હૃદય માત્ર અશુદ્ધ (ઓક્સિજનવિહીન) રુધિર ધરાવે છે.
વિધાન $II$: માછલીઓમાં એકવડું રુધિરાભિસરણ જોવા મળે છે અને રુધિર દરેક ચક્ર દરમિયાન હૃદયમાંથી માત્ર એક જ વાર પસાર થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
વિધાન $I$: માછલીનું હૃદય માત્ર અશુદ્ધ (ઓક્સિજનવિહીન) રુધિર ધરાવે છે.
વિધાન $II$: માછલીઓમાં એકવડું રુધિરાભિસરણ જોવા મળે છે અને રુધિર દરેક ચક્ર દરમિયાન હૃદયમાંથી માત્ર એક જ વાર પસાર થાય છે.
ઉપરોક્ત વિધાનોના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો.
A
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને સાચા છે.
B
વિધાન $I$ અને વિધાન $II$ બંને ખોટા છે.
C
વિધાન $I$ સાચું છે અને વિધાન $II$ ખોટું છે.
D
વિધાન $I$ ખોટું છે અને વિધાન $II$ સાચું છે.
Solution
(A) વિધાન $I$ સાચું છે: માછલીનું હૃદય બે ખંડોનું બનેલું હોય છે (એક કર્ણક અને એક ક્ષેપક). તે શરીરના પેશીઓમાંથી અશુદ્ધ રુધિર મેળવે છે અને તેને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ઝાલરો (gills) તરફ પંપ કરે છે. આમ,તે માત્ર અશુદ્ધ રુધિરનું વહન કરે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: માછલીઓમાં,રુધિર હૃદયમાંથી ઝાલરો તરફ,ત્યારબાદ શરીરના અંગો તરફ અને ફરીથી હૃદયમાં પાછું ફરે છે. રુધિર એક સંપૂર્ણ ચક્ર દરમિયાન હૃદયમાંથી માત્ર એક જ વાર પસાર થતું હોવાથી,તેને એકવડું રુધિરાભિસરણ કહેવામાં આવે છે.
વિધાન $II$ સાચું છે: માછલીઓમાં,રુધિર હૃદયમાંથી ઝાલરો તરફ,ત્યારબાદ શરીરના અંગો તરફ અને ફરીથી હૃદયમાં પાછું ફરે છે. રુધિર એક સંપૂર્ણ ચક્ર દરમિયાન હૃદયમાંથી માત્ર એક જ વાર પસાર થતું હોવાથી,તેને એકવડું રુધિરાભિસરણ કહેવામાં આવે છે.
0 likes
View Solution113
EasyMCQ
વંદા અને ગોકળગાયમાં રુધિરનું પરિભ્રમણ હિમોસીલ (haemocoel) દ્વારા થાય છે. તે . . . . . . છે.
A
ખુલ્લું પરિભ્રમણ
B
બંધ પરિભ્રમણ
C
બેવડું પરિભ્રમણ
D
પેરેન્કાઈમલ પરિભ્રમણ
Solution
(A) ખુલ્લા રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,રુધિર હૃદયમાંથી બહાર પંપ કરવામાં આવે છે અને રુધિરવાહિનીઓમાં વહે છે જે શરીરની ગુહાઓ અથવા સાઇનસમાં ખુલે છે,જેને સામૂહિક રીતે હિમોસીલ (haemocoel) કહેવામાં આવે છે.
આ તંત્રમાં,આંતરિક અંગો રુધિરમાં ડૂબેલા રહે છે અને દ્રવ્યોની આપ-લે સીધી રુધિર અને શરીરના કોષો કે પેશીઓ વચ્ચે થાય છે.
આ તંત્રમાં,આંતરિક અંગો રુધિરમાં ડૂબેલા રહે છે અને દ્રવ્યોની આપ-લે સીધી રુધિર અને શરીરના કોષો કે પેશીઓ વચ્ચે થાય છે.
0 likes
View Solution114
EasyMCQ
દ્વિ-પરિવહન (Double circulation) શેમાં જોવા મળે છે?
A
માછલીઓ અને ઉભયજીવીઓ
B
મૃદુકાય અને હેમિકોર્ડેટ્સ
C
નૂપુરક અને સંધિપાદ
D
પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ
Solution
(D) દ્વિ-પરિવહન એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં રુધિર એક સંપૂર્ણ ચક્રમાં હૃદયમાંથી બે વાર પસાર થાય છે.
આ પ્રક્રિયા ચાર ખંડોવાળા હૃદય ધરાવતા પ્રાણીઓ,જેમ કે પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
આ તંત્રમાં ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિર સંપૂર્ણપણે અલગ રહે છે,જે પેશીઓને ઓક્સિજનનો કાર્યક્ષમ પુરવઠો પૂરો પાડવામાં મદદ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા ચાર ખંડોવાળા હૃદય ધરાવતા પ્રાણીઓ,જેમ કે પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળે છે.
આ તંત્રમાં ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિર સંપૂર્ણપણે અલગ રહે છે,જે પેશીઓને ઓક્સિજનનો કાર્યક્ષમ પુરવઠો પૂરો પાડવામાં મદદ કરે છે.
0 likes
View Solution115
EasyMCQ
પલ્મોનરી પરિભ્રમણ (Pulmonary circulation) માં રુધિરના વહનનો માર્ગ . . . . . . . . . . . . . છે.
A
જમણું કર્ણક $\rightarrow$ જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ ફેફસાં $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક
B
ડાબું કર્ણક $\rightarrow$ ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ ફેફસાં $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
C
ડાબું કર્ણક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ જમણું કર્ણક
D
જમણું કર્ણક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક
Solution
(A) પલ્મોનરી પરિભ્રમણ એ હૃદયથી ફેફસાં સુધી અને ફેફસાંથી પાછા હૃદય સુધી રુધિરના વહનનો માર્ગ છે.
$1$. અશુદ્ધ (ઓક્સિજનવિહીન) રુધિર જમણા ક્ષેપકમાંથી ફુપ્ફુસીય ધમનીમાં પંપ કરવામાં આવે છે.
$2$. ફુપ્ફુસીય ધમની આ રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ફેફસાંમાં લઈ જાય છે.
$3$. ફેફસાંમાં વાયુઓની આપ-લે થયા પછી,ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ફુપ્ફુસીય શિરાઓ દ્વારા ડાબા કર્ણકમાં પાછું આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ ફેફસાં $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક. પ્રશ્નમાં જમણા કર્ણકથી શરૂઆત પૂછવામાં આવી હોવાથી,સંપૂર્ણ માર્ગ: જમણું કર્ણક $\rightarrow$ જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ ફેફસાં $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક થાય છે.
$1$. અશુદ્ધ (ઓક્સિજનવિહીન) રુધિર જમણા ક્ષેપકમાંથી ફુપ્ફુસીય ધમનીમાં પંપ કરવામાં આવે છે.
$2$. ફુપ્ફુસીય ધમની આ રુધિરને ઓક્સિજનયુક્ત કરવા માટે ફેફસાંમાં લઈ જાય છે.
$3$. ફેફસાંમાં વાયુઓની આપ-લે થયા પછી,ઓક્સિજનયુક્ત રુધિર ફુપ્ફુસીય શિરાઓ દ્વારા ડાબા કર્ણકમાં પાછું આવે છે.
તેથી,સાચો ક્રમ છે: જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ ફેફસાં $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક. પ્રશ્નમાં જમણા કર્ણકથી શરૂઆત પૂછવામાં આવી હોવાથી,સંપૂર્ણ માર્ગ: જમણું કર્ણક $\rightarrow$ જમણું ક્ષેપક $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય ધમની $\rightarrow$ ફેફસાં $\rightarrow$ ફુપ્ફુસીય શિરા $\rightarrow$ ડાબું કર્ણક થાય છે.
0 likes
View Solution116
EasyMCQ
યકૃત ધમની (hepatic artery) થી મહાધમની (aorta) સુધીની મુસાફરીમાં રક્તકણ $(RBC)$ ને હૃદયમાંથી કેટલી વાર પસાર થવું પડશે?
A
માત્ર એક વાર
B
બે વાર
C
ચાર વાર
D
ઘણી વાર
Solution
(A) મનુષ્યમાં રુધિરાભિસરણ તંત્ર એ બેવડું રુધિરાભિસરણ (double circulation) તંત્ર છે.
$1$. રુધિર યકૃત ધમનીમાંથી યકૃતની કેશિકાઓમાં વહે છે.
$2$. યકૃતમાંથી,રુધિર યકૃત શિરામાં પ્રવેશે છે,જે પશ્ચ મહાશિરા (inferior vena cava) માં ખુલે છે.
$3$. પશ્ચ મહાશિરા અશુદ્ધ રુધિરને હૃદયના જમણા કર્ણકમાં લાવે છે.
$4$. જમણા કર્ણકમાંથી,તે જમણા ક્ષેપકમાં જાય છે અને ત્યારબાદ ઓક્સિજનયુક્ત થવા માટે ફુપ્ફુસીય ધમની દ્વારા ફેફસાંમાં જાય છે.
$5$. ઓક્સિજનયુક્ત થયા પછી,રુધિર ફુપ્ફુસીય શિરાઓ દ્વારા ડાબા કર્ણકમાં પાછું ફરે છે,ડાબા ક્ષેપકમાં પ્રવેશે છે અને અંતે મહાધમનીમાં પંપ થાય છે.
$6$. આમ,આ સમગ્ર મુસાફરીમાં,$RBC$ હૃદયમાંથી માત્ર એક જ વાર પસાર થાય છે.
$1$. રુધિર યકૃત ધમનીમાંથી યકૃતની કેશિકાઓમાં વહે છે.
$2$. યકૃતમાંથી,રુધિર યકૃત શિરામાં પ્રવેશે છે,જે પશ્ચ મહાશિરા (inferior vena cava) માં ખુલે છે.
$3$. પશ્ચ મહાશિરા અશુદ્ધ રુધિરને હૃદયના જમણા કર્ણકમાં લાવે છે.
$4$. જમણા કર્ણકમાંથી,તે જમણા ક્ષેપકમાં જાય છે અને ત્યારબાદ ઓક્સિજનયુક્ત થવા માટે ફુપ્ફુસીય ધમની દ્વારા ફેફસાંમાં જાય છે.
$5$. ઓક્સિજનયુક્ત થયા પછી,રુધિર ફુપ્ફુસીય શિરાઓ દ્વારા ડાબા કર્ણકમાં પાછું ફરે છે,ડાબા ક્ષેપકમાં પ્રવેશે છે અને અંતે મહાધમનીમાં પંપ થાય છે.
$6$. આમ,આ સમગ્ર મુસાફરીમાં,$RBC$ હૃદયમાંથી માત્ર એક જ વાર પસાર થાય છે.
0 likes
View SolutionBody Fluids and Circulations — Double Circulation and Circulatory pathway · Frequently Asked Questions
1Are these Body Fluids and Circulations questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a Body Fluids and Circulations Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.