Introduction Questions in Gujarati

(A) લીનિયસની વર્ગીકરણ પદ્ધતિને $Artificial$ (કૃત્રિમ) ગણવામાં આવે છે કારણ કે તે વનસ્પતિઓના માત્ર એક કે બે બાહ્યાકાર લક્ષણો પર આધારિત છે,જેમ કે પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા,ન કે વનસ્પતિના સંપૂર્ણ લક્ષણો અથવા ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો પર.

(B) પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ $R.H. Whittaker$ દ્વારા $1969$ માં આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ સજીવોને પાંચ સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરે છે: $Monera$,$Protista$,$Fungi$,$Plantae$ અને $Animalia$.
આ વર્ગીકરણ માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા મુખ્ય માપદંડોમાં કોષ રચના,શરીરનું આયોજન,પોષણ પદ્ધતિ,પ્રજનન અને જાતિવિકાસીય સંબંધોનો સમાવેશ થાય છે.

(D) આધુનિક જૈવિક વર્ગીકરણ,જેને ઘણીવાર જાતિવિકાસીય (phylogenetic) વર્ગીકરણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે સજીવોના વ્યાપક વિશ્લેષણ પર આધારિત છે.
જોકે પ્રારંભિક પદ્ધતિઓમાં (જેમ કે એરિસ્ટોટલની પદ્ધતિ) બાહ્ય લક્ષણોનો ઉપયોગ થતો હતો,પરંતુ આધુનિક વર્ગીકરણ વિજ્ઞાન ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો પર ભાર મૂકે છે.
આ સંબંધો શારીરિક (રચનાત્મક),દેહધાર્મિક (કાર્યાત્મક) અને જૈવરાસાયણિક લાક્ષણિકતાઓ તેમજ આનુવંશિક ડેટાની તુલના કરીને નક્કી કરવામાં આવે છે.
તેથી,શારીરિક અને દેહધાર્મિક લાક્ષણિકતાઓ ઉત્ક્રાંતિના વંશાવળી સ્થાપિત કરવા અને સજીવોને સચોટ રીતે વર્ગીકૃત કરવા માટે સૌથી મજબૂત પુરાવા પૂરા પાડે છે.

(D) $R.H. Whittaker$ $(1969)$,જે એક અમેરિકન પરિસ્થિતિશાસ્ત્રી (ecologist) હતા,તેમણે પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી,જેણે અગાઉની બે સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિનું સ્થાન લીધું હતું.

(C) વર્ગીકરણની કૃત્રિમ પદ્ધતિ થોડા ઉપરછલ્લા બાહ્યાકાર લક્ષણો (જેમ કે આદત,રંગ,સંખ્યા અને પર્ણોનો આકાર) પર આધારિત છે.
તેની સરખામણીમાં,વર્ગીકરણની કુદરતી પદ્ધતિ સજીવો વચ્ચેની કુદરતી સમાનતાઓ અને અસમાનતાઓને બહાર લાવવા માટે વાનસ્પતિક અને પુષ્પીય એમ બંને પ્રકારના ઘણા બધા લક્ષણોને ધ્યાનમાં લે છે.
આ અભિગમ સજીવોને માત્ર થોડા મનસ્વી લક્ષણોને બદલે તેમની એકંદર સમાનતાઓના આધારે જૂથબદ્ધ કરવામાં મદદ કરે છે.

(A) કેરોલસ લિનિયસ દ્વારા પ્રસ્તાવિત વર્ગીકરણ પદ્ધતિને વર્ગીકરણની કૃત્રિમ પદ્ધતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે મુખ્યત્વે થોડા વાનસ્પતિક લક્ષણો અથવા ઉપરછલ્લા બાહ્યાકાર લક્ષણો પર આધારિત હતી,જેમ કે પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા અને ગોઠવણી (વર્ગીકરણની જાતીય પદ્ધતિ).
કારણ કે તે ઉદવિકાસીય સંબંધો અથવા વનસ્પતિના સંપૂર્ણ લક્ષણોને ધ્યાનમાં લેવાને બદલે મર્યાદિત બાહ્યાકાર લક્ષણો પર આધારિત હતી,તેથી તેને 'કૃત્રિમ' કહેવામાં આવે છે.

(C) જાતિવિકાસીય (Phylogenetic) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો પર આધારિત છે.
તે સજીવોને જૂથબદ્ધ કરવા માટે પૂર્વજો અને ઉત્ક્રાંતિના વિકાસના ક્રમ (ફાયલોજેની) ને ધ્યાનમાં લે છે.
આ અભિગમ માત્ર બાહ્ય રચનાત્મક સમાનતાઓને બદલે જાતિઓના આનુવંશિક અને ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસને પ્રતિબિંબિત કરે છે.

(D) સજીવોનું આધુનિક વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે જાતિવિકાસ (phylogeny) પર આધારિત છે,જે ઉત્ક્રાંતિના સંબંધોને ધ્યાનમાં લે છે.
વ્યાપક વર્ગીકરણ પ્રાપ્ત કરવા માટે,વૈજ્ઞાનિકો શક્ય તેટલા વધુ ક્ષેત્રોમાંથી લક્ષણોની તુલના કરે છે,જેમાં શારીરિક (anatomical),દેહધાર્મિક (physiological),જૈવરસાયણિક અને આનુવંશિક લાક્ષણિકતાઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,શારીરિક અને દેહધાર્મિક લાક્ષણિકતાઓ આધુનિક વર્ગીકરણ પ્રણાલીઓ માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ માપદંડ તરીકે સેવા આપે છે.

(D) સજીવોનું પ્રોકેરિયોટા અને યુકેરિયોટામાં વર્ગીકરણ મુખ્યત્વે કોષના બંધારણીય આયોજન પર આધારિત છે.
પ્રોકેરિયોટિક કોષોમાં સુવ્યવસ્થિત પટલમય કોષકેન્દ્ર અને પટલમય કોષીય અંગિકાઓનો અભાવ હોય છે.
યુકેરિયોટિક કોષોમાં સ્પષ્ટ,પટલમય કોષકેન્દ્ર અને વિવિધ પટલમય કોષીય અંગિકાઓ (જેમ કે કણાભસૂત્ર,અંતઃકોષરસજાળ,વગેરે) હાજર હોય છે.
વધુમાં,રંગસૂત્રોની પ્રકૃતિ (પ્રોકેરિયોટ્સમાં વર્તુળાકાર $DNA$ વિરુદ્ધ યુકેરિયોટ્સમાં હિસ્ટોન પ્રોટીન સાથે જોડાયેલ રેખીય $DNA$) પણ એક ભેદ પાડતું લક્ષણ છે.
તેથી,આ વર્ગીકરણ માટે આ તમામ લક્ષણોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.

(C) ત્રિક્ષેત્રીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિ $1990$ માં કાર્લ વ્હૂઝ દ્વારા આપવામાં આવી હતી. આ પદ્ધતિ તમામ સજીવોને ત્રણ ક્ષેત્રોમાં વિભાજિત કરે છે: $Bacteria$,$Archaea$ અને $Eukarya$. આ વર્ગીકરણ $16S$ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના ક્રમમાં રહેલા તફાવતો પર આધારિત છે.

(B) કાર્લ વૂઝ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ત્રિક્ષેત્રિય પદ્ધતિ,તમામ સજીવોને ત્રણ ક્ષેત્રોમાં વિભાજિત કરે છે: $Bacteria$,$Archaea$,અને $Eukarya$.
આ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુખ્યત્વે $16S$ $r-RNA$ (રિબોઝોમલ $RNA$) જનીનોના ન્યુક્લિઓટાઇડ અનુક્રમમાં રહેલા તફાવતો પર આધારિત છે.
$r-RNA$ ના અનુક્રમો ખૂબ જ સંરક્ષિત હોય છે અને સજીવો વચ્ચેના ઉદ્વિકાસીય સંબંધો નક્કી કરવા માટે આણ્વિય ઘડિયાળ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચો જવાબ છે.

(A) વર્ગીકરણની ઉદ્વિકાસીય પદ્ધતિઓ વિવિધ સજીવો વચ્ચેના ઉદ્વિકાસીય સંબંધો પર આધારિત છે. આ પદ્ધતિઓ એવી ધારણા પર કામ કરે છે કે સમાન વર્ગકોમાં આવતા સજીવોના પૂર્વજો સમાન હોય છે. ત્રિક્ષેત્રીય પદ્ધતિ (જે કાર્લ વૂઝ દ્વારા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી હતી) એ ઉદ્વિકાસીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,કારણ કે તે $16S$ $rRNA$ શૃંખલાઓમાં રહેલા ઉદ્વિકાસીય તફાવતોના આધારે સજીવોનું વર્ગીકરણ કરે છે.

(B) ડોમેઇન $Eukarya$ માં એવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જેમના કોષોમાં પટલમય કોષકેન્દ્ર અને અંગિકાઓ હોય છે.
ડોમેઇન $Bacteria$ થી વિપરીત,સુકોષકેન્દ્રીઓની કોષદીવાલ (જ્યારે હાજર હોય,જેમ કે વનસ્પતિ અને ફૂગમાં) માં $peptidoglycan$ હોતું નથી.
$Peptidoglycan$ એ $Bacteria$ ની કોષદીવાલનો લાક્ષણિક ઘટક છે.
તેથી,$peptidoglycan$ ની ગેરહાજરી એ ડોમેઇન $Eukarya$ નું સાચું લક્ષણ છે.

(A) કાર્લ લિનિયસે તેમના પુસ્તક 'Systema Naturae' માં વર્ગીકરણની જાતીય પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી. તેમણે પુંકેસરની સંખ્યા,લંબાઈ અને જોડાણ (જાતીય લક્ષણો) ના આધારે વનસ્પતિઓને $24$ વર્ગોમાં વિભાજિત કરી હતી. આ પદ્ધતિને વર્ગીકરણની કૃત્રિમ પદ્ધતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) $A.$ યુકેરિયા ડોમેઈનમાં પ્રોટિસ્ટા, ફૂગ, વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિનો સમાવેશ થાય છે. તેને પાંચ સૃષ્ટિમાં વિભાજિત કરવામાં આવતું નથી; પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ (વ્હીટેકર) માં તમામ સજીવોનો સમાવેશ થાય છે, માત્ર યુકેરિયાનો નહીં. તેથી, વિધાન $A$ ખોટું છે.
$R.$ ત્રિક્ષેત્રીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિ ખરેખર $\text{કાર્લ}$ $\text{વ્હુઝ}$ દ્વારા આપવામાં આવી હતી, જે તમામ સજીવોને બેક્ટેરિયા, આર્કિયા અને યુકેરિયામાં વિભાજિત કરે છે. તેથી, વિધાન $R$ સાચું છે.

(C) $R.H. Whittaker$ એ $1969$ માં પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી.
આ પદ્ધતિમાં સજીવોને પાંચ સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા હતા: $Monera$,$Protista$,$Fungi$,$Plantae$ અને $Animalia$.
આ વર્ગીકરણ માટે ઉપયોગમાં લેવાયેલા મુખ્ય માપદંડોમાં કોષ રચના,દેહિક આયોજન,પોષણ પદ્ધતિ,પ્રજનન અને જાતિવિકાસીય સંબંધોનો સમાવેશ થાય છે.

(C) કાર્લ વૂઝ દ્વારા પ્રસ્તાવિત ત્રણ-પ્રતિક્ષેત્ર વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં તમામ સજીવોને ત્રણ પ્રતિક્ષેત્રમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે: $Archaea$,$Bacteria$ અને $Eukarya$.
$Archaea$ અને $Bacteria$ પ્રતિક્ષેત્રમાં આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
$Eukarya$ પ્રતિક્ષેત્રમાં તમામ સુકોષકેન્દ્રિય સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં પ્રજીવો,ફૂગ,વનસ્પતિઓ અને પ્રાણીઓનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Eukarya$ એ સુકોષકેન્દ્રિય સજીવો ધરાવતું પ્રતિક્ષેત્ર છે.

(C) એરિસ્ટોટલને 'જીવવિજ્ઞાનના પિતા' અને 'પ્રાણીવિજ્ઞાનના પિતા' તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેઓ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા જેમણે વનસ્પતિઓને તેમના સરળ બાહ્યાકાર લક્ષણોના આધારે વૃક્ષો,છોડ અને ક્ષુપમાં વર્ગીકૃત કરી હતી. તેથી,વનસ્પતિઓનું પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક વર્ગીકરણ એરિસ્ટોટલને આભારી છે.

(C) આર. એચ. વ્હિટેકરે $1969$ માં પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી. તેમના દ્વારા સૂચવવામાં આવેલી પાંચ સૃષ્ટિઓ મોનેરા,પ્રોટિસ્ટા,ફૂગ,વનસ્પતિ અને પ્રાણી છે. આ પદ્ધતિ કોષીય રચના,દેહિક આયોજન,પોષણ પદ્ધતિ,પ્રજનન અને જાતિવિકાસીય સંબંધો જેવા માપદંડો પર આધારિત છે.

(B) વર્ગીકરણની જાતિ વિકાસીય પ્રણાલી સજીવો વચ્ચેના ઉદ્દવિકાસીય સંબંધો પર આધારિત છે. આ પ્રણાલી સજીવોને એવી રીતે ગોઠવવાનો પ્રયાસ કરે છે જે તેમના ઉદ્દવિકાસીય ઇતિહાસ અને સામાન્ય પૂર્વજોને પ્રતિબિંબિત કરે છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) સજીવોને વર્ગીકૃત કરવા માટેના પ્રારંભિક વૈજ્ઞાનિક પ્રયત્નો ગ્રીક તત્વજ્ઞાનીઓ દ્વારા કરવામાં આવ્યા હતા. ખાસ કરીને એરિસ્ટોટલે વનસ્પતિઓને વૃક્ષો,છોડ અને ક્ષુપમાં વર્ગીકૃત કરવા માટે સરળ બાહ્યાકાર લક્ષણોનો ઉપયોગ કર્યો હતો અને પ્રાણીઓને લાલ રુધિર ધરાવતા અને ન ધરાવતા એમ બે જૂથોમાં વર્ગીકૃત કર્યા હતા.

(A) વર્ગીકરણની કૃત્રિમ પ્રણાલી મુખ્યત્વે બાહ્યાકાર લક્ષણો જેવા કે વનસ્પતિનો પ્રકાર,રંગ,સંખ્યા અને પર્ણના આકાર જેવા ઉપરછલ્લા લક્ષણો પર આધારિત હતી. તે સજીવોને વર્ગીકૃત કરવા માટે માત્ર એક અથવા બે વાનસ્પતિક અથવા પ્રજનન લક્ષણોનો ઉપયોગ કરતી હતી. આ પ્રણાલી લિનિયસ જેવા વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા આપવામાં આવી હતી અને તેમાં ઉદ્દવિકાસીય સંબંધો કે કુદરતી સામ્યતાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી ન હતી.

(A) કેરોલસ લિનિયસે વર્ગીકરણની કૃત્રિમ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી.
આ પદ્ધતિ મુખ્યત્વે બાહ્ય દેખાવના લક્ષણો પર આધારિત હતી,જેમ કે પુંકેસર અને સ્ત્રીકેસરની સંખ્યા અને ગોઠવણી.
તેમાં સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિના સંબંધો કે કુદરતી સામ્યતાઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવી ન હતી.

(C) જાતિવિકાસીય (Phylogenetic) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ વિવિધ સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો પર આધારિત છે.
તે એવી ધારણા પર આધારિત છે કે સમાન સમૂહ (taxa) માં આવતા સજીવોના પૂર્વજો સમાન હોય છે.
કૃત્રિમ પદ્ધતિઓ બાહ્ય દેખાવના લક્ષણો પર આધારિત છે,જ્યારે કુદરતી પદ્ધતિઓ કુદરતી સામ્યતા અને આંતરિક લક્ષણો પર આધારિત છે.

(C) ઓગસ્ટ વિલ્હેમ આઇક્લર $(1839-1887)$ એક જર્મન વનસ્પતિશાસ્ત્રી હતા જેમણે વનસ્પતિ સૃષ્ટિ માટે વર્ગીકરણ પદ્ધતિ સૂચવી હતી. તેમની પદ્ધતિ વનસ્પતિ સૃષ્ટિને બે મુખ્ય જૂથોમાં વિભાજિત કરનાર પ્રથમ હતી: ક્રિપ્ટોગેમી (પુષ્પવિહીન વનસ્પતિઓ) અને ફેનેરોગેમી (પુષ્પધારી વનસ્પતિઓ). આ પદ્ધતિ સંપૂર્ણપણે વનસ્પતિઓના વર્ગીકરણ પર કેન્દ્રિત હતી.

(B) આર. એચ. વ્હિટેકર $(1969)$ એ પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ પ્રસ્તાવિત કરી હતી. તેમના દ્વારા વ્યાખ્યાયિત સૃષ્ટિઓ મોનેરા,પ્રોટિસ્ટા,ફૂગ,વનસ્પતિ અને પ્રાણીસૃષ્ટિ છે. તેમના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલા વર્ગીકરણના મુખ્ય માપદંડો નીચે મુજબ છે:
$1$. કોષીય રચના
$2$. સુકાય આયોજન
$3$. પોષણ પદ્ધતિ
$4$. પ્રજનન
$5$. જાતિવિકાસીય સંબંધો
આમ,આ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ માટે કુલ $5$ મુખ્ય માપદંડોનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો છે.

(C) $R.H. Whittaker$ ની $5$-સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં, વર્ગીકરણ માટેના મુખ્ય માપદંડો કોષીય રચના, દેહિક આયોજન, પોષણ પદ્ધતિ, પ્રજનન અને જાતિવિકાસીય સંબંધો હતા.
પોષણ પદ્ધતિના સંદર્ભમાં, $Whittaker$ એ સજીવોને મુખ્યત્વે બે વિશાળ જૂથોમાં વર્ગીકૃત કર્યા હતા: $\text{સ્વયંપોષી}$ (જે સજીવો પોતાનો ખોરાક જાતે બનાવે છે) અને $\text{વિષમપોષી}$ (જે સજીવો ખોરાક માટે અન્ય પર આધાર રાખે છે).
તેથી, સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) વ્હીટેકરની પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ કોષીય રચના,દેહિક આયોજન,પોષણ પદ્ધતિ,પ્રજનન અને ઉદવિકાસીય સંબંધો પર આધારિત છે.
તે સજીવો વચ્ચેના ઉદવિકાસીય સંબંધોને ધ્યાનમાં લેતી હોવાથી,તેને ઉદવિકાસીય (ફાયલોજેનેટિક) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) વર્ગીકરણની $3$-ક્ષેત્રીય પદ્ધતિ કાર્લ હૂઝ (Carl Woese) દ્વારા $1990$ માં આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ તમામ સજીવોને ત્રણ ક્ષેત્રોમાં વિભાજિત કરે છે: $Bacteria$,$Archaea$ અને $Eukarya$.
આ વર્ગીકરણ $16S$ રિબોઝોમલ $RNA$ $(rRNA)$ ના ક્રમમાં રહેલા તફાવતો પર આધારિત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(C) $Eukarya$ (યુકેરિયા) ડોમેઈનમાં પ્રાણીઓ અને અમુક પ્રજીવો (જેમ કે અમીબા) જેવા સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં કોષદિવાલનો અભાવ હોય છે. આની સરખામણીમાં,$Archaea$ (આર્કીયા) અને $Bacteria$ (બેક્ટેરિયા) ડોમેઈનના સભ્યોમાં સામાન્ય રીતે કોષદિવાલ જોવા મળે છે,જોકે તેમનું રાસાયણિક બંધારણ વનસ્પતિ કે ફૂગ કરતા અલગ હોય છે. તેથી,સાચો જવાબ $Eukarya$ ડોમેઈન છે.

(A) કાર્લ વૂઝે $1990$ માં વર્ગીકરણની ત્રિક્ષેત્રીય પદ્ધતિ પ્રસ્તાવિત કરી હતી.
આ પદ્ધતિ તમામ જીવંત સજીવોને ત્રણ ડોમેઇન (ક્ષેત્રો) માં વિભાજિત કરે છે: આર્કિયા (Archaea),બેક્ટેરિયા (Bacteria) અને યુકેરિયા (Eukarya).
આ વર્ગીકરણ $16S$ રિબોઝોમલ $RNA$ ($16S$ rRNA) ના ક્રમમાં રહેલા તફાવતો પર આધારિત છે.
આમ,વિધાન $S$ એ ત્રિક્ષેત્રીય પદ્ધતિને યોગ્ય રીતે ઓળખાવે છે અને કારણ $R$ આ વિભાજનનો સાચો આધાર સમજાવે છે,તેથી $R$ એ $S$ ની સાચી સમજૂતી છે.

(C) કાર્લ $Woese$ દ્વારા $1990$ માં વર્ગીકરણની $Three-domain$ (ત્રિક્ષેત્રીય) પદ્ધતિ આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ તમામ સજીવોને ત્રણ ક્ષેત્રોમાં વિભાજિત કરે છે: $Bacteria$,$Archaea$ અને $Eukarya$.
આ વર્ગીકરણ $16S$ $rRNA$ ના અનુક્રમમાં રહેલા તફાવતો પર આધારિત છે.

(C) કાર્લ વૂઝ દ્વારા પ્રસ્તાવિત વર્ગીકરણની ત્રણ-ડોમેઈન પદ્ધતિ,તમામ જીવંત સજીવોને ત્રણ ડોમેઈનમાં વિભાજિત કરે છે: $Archaea$,$Bacteria$ અને $Eukarya$.
$Archaea$ અને $Bacteria$ માં આદિકોષકેન્દ્રિય (prokaryotic) સજીવોનો સમાવેશ થાય છે.
$Eukarya$ માં તમામ સુકોષકેન્દ્રિય (eukaryotic) સજીવોનો સમાવેશ થાય છે,જેમાં પ્રજીવો (protists),ફૂગ (fungi),વનસ્પતિઓ (plants) અને પ્રાણીઓ (animals) નો સમાવેશ થાય છે.

(B) કાર્લ વૂઝ દ્વારા પ્રસ્તાવિત વર્ગીકરણ પદ્ધતિને $Three-Domain$ સિસ્ટમ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે તમામ કોષીય સજીવોને ત્રણ ક્ષેત્રોમાં વિભાજિત કરે છે: $Bacteria$,$Archaea$ અને $Eukarya$.
આ પદ્ધતિ $16S$ $rRNA$ ના ક્રમમાં રહેલા તફાવતો પર આધારિત છે.

(A) પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ $R.H. Whittaker$ દ્વારા $1969$ માં આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ સજીવોને પાંચ સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરે છે: $Monera$,$Protista$,$Fungi$,$Plantae$ અને $Animalia$.
આ વર્ગીકરણ કોષ રચના,શરીરનું આયોજન,પોષણની પદ્ધતિ અને જાતિવિકાસીય સંબંધો પર આધારિત છે.

(A) એરિસ્ટોટલ એ સજીવોના વર્ગીકરણ માટે વૈજ્ઞાનિક આધાર આપવાનો સૌપ્રથમ પ્રયાસ કર્યો હતો. તેમણે વનસ્પતિઓને તેમના બાહ્ય સ્વરૂપના આધારે વૃક્ષો,છોડ અને ક્ષુપમાં વર્ગીકૃત કરી હતી. તેમણે પ્રાણીઓને પણ બે જૂથોમાં વહેંચ્યા હતા: જેમનામાં લાલ રુધિર હોય અને જેમનામાં લાલ રુધિર ન હોય. તેથી,એરિસ્ટોટલને સજીવોના વર્ગીકરણનો વિચાર આપનાર પ્રથમ વ્યક્તિ માનવામાં આવે છે.

(A) જાતિવિકાસીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિ સજીવો વચ્ચેના ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો પર આધારિત છે.
જુલિયન હકસલીએ 'નૂતન વર્ગીકરણ વિદ્યા' (new systematics) અથવા 'બાયોસિસ્ટમેટિક્સ' શબ્દ રજૂ કર્યો,જે સજીવોના ઉત્ક્રાંતિના ઇતિહાસ અને આનુવંશિક સંબંધો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
તેથી,આ અભિગમના વિકાસનો શ્રેય જુલિયન હકસલીને જાય છે.

(C) $5$ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ $R.H. Whittaker$ દ્વારા $1969$ માં આપવામાં આવી હતી.
આ પદ્ધતિ સજીવોને $5$ સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરે છે: $Monera$,$Protista$,$Fungi$,$Plantae$ અને $Animalia$.
આ વર્ગીકરણ કોષીય રચના,શરીરનું આયોજન,પોષણની પદ્ધતિ અને જાતિવિકાસીય સંબંધો પર આધારિત છે.

(A) પાંચસૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ $R.H. Whittaker$ દ્વારા $1969$ માં પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી હતી.
તેમણે સજીવોને પાંચ સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કર્યા: $Monera$,$Protista$,$Fungi$,$Plantae$ અને $Animalia$.
આ વર્ગીકરણ કોષીય રચના,દેહિક આયોજન,પોષણ પદ્ધતિ અને જાતિવિકાસીય સંબંધો પર આધારિત હતું.

(D) $R.H. Whittaker$ એ $1969$ માં $Five-Kingdom$ (પાંચ સૃષ્ટિ) વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી.
તેમણે સૂચવેલી પાંચ સૃષ્ટિઓ $Monera$ (મોનેરા),$Protista$ (પ્રોટિસ્ટા),$Fungi$ (ફૂગ),$Plantae$ (વનસ્પતિ) અને $Animalia$ (પ્રાણી) છે.
આ પદ્ધતિ કોષીય રચના,દેહિક આયોજન,પોષણ પદ્ધતિ,પ્રજનન અને જાતિવિકાસીય સંબંધો જેવા માપદંડો પર આધારિત છે.

(B) વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓને સજીવોના જૂથ બનાવવા માટે વપરાતા માપદંડોના આધારે વ્યાપકપણે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
કૃત્રિમ વર્ગીકરણ એક અથવા થોડા સરળતાથી જોઈ શકાય તેવા બાહ્યાકાર લક્ષણો પર આધારિત છે.
કુદરતી વર્ગીકરણ કુદરતી સામ્યતા પર આધારિત છે અને તેમાં આંતરિક અને બાહ્ય લક્ષણો સહિત મોટી સંખ્યામાં લક્ષણોને ધ્યાનમાં લેવામાં આવે છે.
પ્રશ્ન વિવિધ બાહ્યાકાર લક્ષણો પર આધારિત વર્ગીકરણનો ઉલ્લેખ કરે છે (જે ઘણીવાર અવલોકનક્ષમ લક્ષણોના મર્યાદિત સમૂહને સૂચવે છે),તેથી તેને ઐતિહાસિક રીતે કૃત્રિમ વર્ગીકરણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
વર્ગીકરણની જાતિવિકાસીય પદ્ધતિ,જેને ક્લેડિસ્ટિક્સ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે સજીવો વચ્ચેના ઉદવિકાસીય ઇતિહાસ અને આનુવંશિક સંબંધો પર આધારિત છે.
કૃત્રિમ અથવા કુદરતી પદ્ધતિઓથી વિપરીત જે બાહ્યાકાર અથવા પુષ્પીય લક્ષણો પર આધાર રાખે છે,જાતિવિકાસીય પદ્ધતિ સજીવોને તેમના સામાન્ય પૂર્વજો અને ઉદવિકાસીય ક્રમ અનુસાર ગોઠવે છે.
$Engler$ અને $Prantl$ દ્વારા તેમના કાર્ય $Die$ $Naturlichen$ $Pflanzen$ $Familien$ $(1892)$ માં સૂચવવામાં આવેલી પદ્ધતિને પ્રથમ મુખ્ય જાતિવિકાસીય વર્ગીકરણ માનવામાં આવે છે,જે લીલથી લઈને આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ સુધીની તમામ વનસ્પતિઓને તેમના ઉદવિકાસીય ક્રમમાં સરળથી જટિલ સ્વરૂપો તરફ ગોઠવે છે.

(D) $Protista$ (પ્રજીવ) અને $Monera$ (મોનેરા) સજીવોમાં, પિતૃ કોષ બે ભાગમાં વિભાજિત થઈને નવા સજીવોનું નિર્માણ કરે છે. આ પ્રક્રિયાને ભાજન $(binary fission)$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ એકકોષી સજીવોમાં, કોષ વિભાજન એ જ પ્રજનનની પદ્ધતિ છે, કારણ કે તેના પરિણામે બે સંતતિ કોષો બને છે જે નવા સજીવો તરીકે કાર્ય કરે છે.

(B) $R.H. Whittaker$ એ $1969$ માં પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી. આ વર્ગીકરણ માટે તેમના દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાયેલા મુખ્ય માપદંડો નીચે મુજબ છે:
$1$. કોષીય બંધારણ (આદિકોષકેન્દ્રી કે સુકોષકેન્દ્રી).
$2$. સુકાય આયોજન (એકકોષી કે બહુકોષી).
$3$. પોષણ પદ્ધતિ (સ્વપોષી,મૃતોપજીવી કે પ્રાણીસમ).
$4$. પ્રજનન (લિંગી કે અલિંગી).
$5$. જાતિવિકાસીય સંબંધો (ઉદવિકાસીય ઇતિહાસ).
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,પોષણ પદ્ધતિ એ વર્ગીકરણ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા પ્રાથમિક માપદંડોમાંનું એક છે.

(N/A) પૃથ્વી પર લાખો વનસ્પતિઓ,પ્રાણીઓ અને સૂક્ષ્મજીવો જોવા મળે છે.
તેમાંથી ઘણાને વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા ઓળખી લેવામાં આવ્યા છે,જ્યારે વિશ્વભરમાં હજુ પણ ઘણી નવી પ્રજાતિઓની શોધ થઈ રહી છે.
તેથી,આ નવી શોધાયેલી પ્રજાતિઓને વર્ગીકૃત કરવા માટે,સમયાંતરે વર્ગીકરણની નવી પદ્ધતિઓ વિકસાવવી પડે છે.
આના કારણે વર્ગીકરણની હાલની પદ્ધતિઓમાં ફેરફાર કરવાની અથવા તેને અપડેટ કરવાની જરૂરિયાત ઊભી થાય છે જેથી નવી જૈવિક માહિતીનો સમાવેશ કરી શકાય.

(N/A) સમય જતાં વર્ગીકરણ પદ્ધતિઓમાં અનેક ફેરફારો થયા છે.
$1$. વર્ગીકરણનો પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક પ્રયાસ એરિસ્ટોટલ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો,જેમણે વનસ્પતિઓને છોડ,ક્ષુપ અને વૃક્ષોમાં વર્ગીકૃત કરી હતી અને પ્રાણીઓને રક્તકણોની હાજરી કે ગેરહાજરીના આધારે વર્ગીકૃત કર્યા હતા.
$2$. આ પદ્ધતિ મર્યાદિત હતી અને તમામ જાણીતા સજીવોનું વર્ગીકરણ કરી શકતી ન હતી.
$3$. ત્યારબાદ લીનિયસે વનસ્પતિ સૃષ્ટિ $(Plantae)$ અને પ્રાણી સૃષ્ટિ $(Animalia)$ ધરાવતી દ્વિ-સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ આપી. જોકે,આ પદ્ધતિ એકકોષી અને બહુકોષી સજીવો વચ્ચે,તથા આદિકોષકેન્દ્રી $(prokaryotes)$ અને સુકોષકેન્દ્રી $(eukaryotes)$ સજીવો વચ્ચે ભેદ પાડી શકી ન હતી.
$4$. આ મર્યાદાઓને દૂર કરવા માટે,$R.H. Whittaker$ દ્વારા $1969$ માં પાંચ-સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરવામાં આવી હતી. આ પદ્ધતિ સજીવોને કોષ રચના,શરીરનું આયોજન,પોષણ પદ્ધતિ અને જાતિવિકાસના સંબંધો જેવા માપદંડોના આધારે મોનેરા,પ્રોટિસ્ટા,ફૂગ,વનસ્પતિ અને પ્રાણી સૃષ્ટિમાં વર્ગીકૃત કરે છે.

(N/A) $\rightarrow$ સભ્યતાના સમયથી સજીવોને વર્ગીકૃત કરવાના ઘણા પ્રયાસો થયા છે.
$\rightarrow$ શરૂઆતમાં,વર્ગીકરણ વૈજ્ઞાનિક માપદંડોનો ઉપયોગ કર્યા વિના સહજ રીતે કરવામાં આવ્યું હતું,પરંતુ તે ખોરાક,આશ્રય અને કપડાં માટે સજીવોનો ઉપયોગ કરવાની જરૂરિયાત પર આધારિત હતું.
$\rightarrow$ એરિસ્ટોટલ વર્ગીકરણ માટે વધુ વૈજ્ઞાનિક આધારનો પ્રયાસ કરનાર પ્રથમ વ્યક્તિ હતા.
$\rightarrow$ એરિસ્ટોટલે વનસ્પતિઓને વૃક્ષો,છોડ અને ક્ષુપમાં વર્ગીકૃત કરવા માટે સરળ બાહ્યાકાર લક્ષણોનો ઉપયોગ કર્યો હતો.
$\rightarrow$ એરિસ્ટોટલે પ્રાણીઓને બે જૂથોમાં વિભાજિત કર્યા: જેમનામાં લાલ રુધિર હતું અને જેમનામાં નહોતું.
$\rightarrow$ લિનિયસે વર્ગીકરણની $Two$ $Kingdom$ (દ્વિ-સૃષ્ટિ) પદ્ધતિ વિકસાવી,જેમાં અનુક્રમે $Plantae$ (વનસ્પતિ સૃષ્ટિ) અને $Animalia$ (પ્રાણી સૃષ્ટિ) નો સમાવેશ થતો હતો.
$\rightarrow$ આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ ખૂબ જ તાજેતર સુધી કરવામાં આવ્યો હતો.
$\rightarrow$ આ પદ્ધતિ સુકોષકેન્દ્રી અને આદિકોષકેન્દ્રી,એકકોષી અને બહુકોષી સજીવો,તથા પ્રકાશસંશ્લેષી (લીલી લીલ) અને અપ્રકાશસંશ્લેષી (ફૂગ) સજીવો વચ્ચે તફાવત કરી શકતી ન હતી.
$\rightarrow$ સજીવોનું વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓમાં વર્ગીકરણ સમજવામાં સરળ હતું,પરંતુ મોટી સંખ્યામાં સજીવો આ બંનેમાંથી કોઈ પણ શ્રેણીમાં આવતા ન હતા; તેથી,લાંબા સમય સુધી વપરાતી આ $Two$ $Kingdom$ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ અપૂરતી સાબિત થઈ.

(B) $\rightarrow$ બાહ્યાકાર લક્ષણો ઉપરાંત કોષ રચના,કોષદીવાલની પ્રકૃતિ,પોષણ પદ્ધતિ,નિવાસસ્થાન,પ્રજનન પદ્ધતિઓ અને ઉત્ક્રાંતિ સંબંધો જેવા અન્ય લક્ષણોનો સમાવેશ કરવાની જરૂરિયાત અનુભવાઈ હતી.
$\rightarrow$ સજીવો માટેની વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં સમય જતાં અનેક ફેરફારો થયા છે.
$\rightarrow$ જોકે વનસ્પતિ અને પ્રાણી સૃષ્ટિ તમામ અલગ-અલગ પદ્ધતિઓમાં સ્થિર રહી છે,પરંતુ આ સૃષ્ટિઓમાં કયા જૂથો અથવા સજીવોનો સમાવેશ કરવો જોઈએ તેની સમજ બદલાતી રહી છે. આ ઉપરાંત,અન્ય સૃષ્ટિઓની સંખ્યા અને પ્રકૃતિને પણ સમય જતાં વિવિધ વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા અલગ રીતે સમજવામાં આવી છે.

(N/A) આર.એચ. વ્હીટેકર $(1969)$ એ કોષ રચના,દેહ રચના,પોષણ પદ્ધતિ,પ્રજનન અને જાતિવિકાસીય સંબંધો જેવા માપદંડોના આધારે પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિ રજૂ કરી હતી.
$1$. સૃષ્ટિ $Monera$: તેમાં બેક્ટેરિયા જેવા એકકોષીય આદિકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ સૌથી વધુ વિપુલ પ્રમાણમાં જોવા મળતા સૂક્ષ્મજીવો છે.
$2$. સૃષ્ટિ $Protista$: તેમાં એકકોષીય સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે. તેઓ વનસ્પતિ,પ્રાણીઓ અને ફૂગ સાથે કડી બનાવે છે.
$3$. સૃષ્ટિ $Fungi$: તેમાં વિષમપોષી,સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જે કાર્બનિક પદાર્થોમાંથી પોષણ મેળવે છે. તેમની કોષદીવાલ કાઈટીન (chitin) ની બનેલી હોય છે.
$4$. સૃષ્ટિ $Plantae$: તેમાં બહુકોષીય,સ્વયંપોષી,સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરે છે.
$5$. સૃષ્ટિ $Animalia$: તેમાં બહુકોષીય,વિષમપોષી,સુકોષકેન્દ્રી સજીવોનો સમાવેશ થાય છે જેમાં કોષદીવાલનો અભાવ હોય છે અને તેઓ ખોરાકનું અંતઃગ્રહણ કરે છે.