ન્યૂટનનો ગતિનો ત્રીજો નિયમ લખો અને સમજાવો. ન્યૂટનનો ગતિના ત્રીજા નિયમના મહત્વના મુદ્દાઓ લખો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) વિધાન: દરેક આઘાત (action) માટે હંમેશા સમાન અને વિરુદ્ધ પ્રત્યાઘાત (reaction) હોય છે. જ્યારે એક પદાર્થ બીજા પદાર્થ પર બળ લગાડે છે,ત્યારે બીજો પદાર્થ પણ તેટલા જ મૂલ્યનું અને વિરુદ્ધ દિશામાં બળ પ્રથમ પદાર્થ પર લગાડે છે.
મહત્વના મુદ્દાઓ:
$(1)$ આઘાત અને પ્રત્યાઘાત હંમેશા જોડીમાં હોય છે. એકલું બળ અસ્તિત્વ ધરાવી શકે નહીં.
$(2)$ આઘાત અને પ્રત્યાઘાત બળના મૂલ્યો સમાન હોય છે પરંતુ દિશા વિરુદ્ધ હોય છે.
$(3)$ આઘાત અને પ્રત્યાઘાત બળ હંમેશા અલગ-અલગ પદાર્થો પર લાગે છે. તેથી,તેઓ એકબીજાની અસર નાબૂદ કરતા નથી.
$(4)$ આઘાત એ કારણ છે અને પ્રત્યાઘાત એ અસર છે.
ગાણિતિક સ્વરૂપ:
જો પદાર્થ $A$ દ્વારા પદાર્થ $B$ પર લાગતું બળ $\overrightarrow{F}_{AB}$ હોય અને પદાર્થ $B$ દ્વારા પદાર્થ $A$ પર લાગતું બળ $\overrightarrow{F}_{BA}$ હોય,તો ન્યૂટનના ત્રીજા નિયમ મુજબ:
$\overrightarrow{F}_{AB} = -\overrightarrow{F}_{BA}$
ઉદાહરણ: જ્યારે હાથ વડે સ્પ્રિંગને દબાવવામાં આવે છે,ત્યારે હાથ સ્પ્રિંગ પર બળ લગાડે છે (આઘાત),અને સ્પ્રિંગ હાથ પર સમાન અને વિરુદ્ધ દિશામાં પુનઃસ્થાપક બળ લગાડે છે (પ્રત્યાઘાત).
નોંધ: જ્યારે આપણે કોઈ એક પદાર્થની ગતિનો વિચાર કરીએ,ત્યારે આપણે ફક્ત તે પદાર્થ પર લાગતા બળને ધ્યાનમાં લેવું જોઈએ. જો આપણે $A$ અને $B$ બંને પદાર્થોની સિસ્ટમનો વિચાર કરીએ,તો $\overrightarrow{F}_{AB}$ અને $\overrightarrow{F}_{BA}$ એ આંતરિક બળો છે અને તેમનો સદિશ સરવાળો શૂન્ય થાય છે.

Explore More

Similar Questions

એક બેટ્સમેન $0.2 \ kg$ દળના દડાને તેની $6 \ m/s$ ની પ્રારંભિક ઝડપ બદલ્યા વગર સીધો બોલર તરફ ફટકારે છે. દડાને આપવામાં આવેલ આઘાત (impulse) કેટલો છે ($Ns$ માં)?

$5 \,kg$ દળ ધરાવતો પદાર્થ $t=0 \,s$ સમયે $\vec{v}=(2 \hat{i}+6 \hat{j}) \,m/s$ ના વેગથી ગતિ કરે છે. $t=2 \,s$ સમય પછી,પદાર્થનો વેગ $(10 \hat{i}+6 \hat{j}) \,m/s$ થાય છે,તો પદાર્થના વેગમાનમાં થતો ફેરફાર ......... $kg \cdot m/s$ છે.

$1 \ kg$ દળને એક દોરી $A$ વડે લટકાવવામાં આવ્યું છે. આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ તેના નીચેના છેડે બીજી એક દોરી $C$ જોડવામાં આવી છે. જો $C$ ને અચાનક આંચકો આપવામાં આવે,તો

$0.1 \,kg$ દળનો એક દડો $30 \,ms^{-1}$ ની ઝડપથી દીવાલ સાથે અથડાય છે અને $20 \,ms^{-1}$ ની ઝડપથી પાછો ફરે છે। દીવાલ દ્વારા દડા પર લગાડવામાં આવેલ બળનો આઘાત કેટલો હશે ($\,N-s$ માં)?

એક બંદૂકમાંથી ગોળી છોડવામાં આવે છે. ગોળી પર લાગતું બળ $F = 600 - 2 \times 10^5 t$ દ્વારા આપવામાં આવે છે,જ્યાં $F$ ન્યૂટનમાં અને $t$ સેકન્ડમાં છે. જેવી ગોળી બેરલ છોડે છે,તેના પરનું બળ શૂન્ય થઈ જાય છે. ગોળીને આપવામાં આવેલ ઈમ્પલ્સ (આઘાત) $N-s$ માં કેટલું હશે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo