વસ્તીમાં જનીન આવૃત્તિને અસર કરતા કોઈપણ ત્રણ પરિબળો જણાવો અને સમજાવો.

(N/A) $(i)$ જનીન સ્થળાંતર અથવા જનીન પ્રવાહ: આમાં સ્થળાંતર અથવા આગમનનો સમાવેશ થાય છે. જ્યારે વસ્તીનો એક ભાગ બીજી જગ્યાએ અને બીજી વસ્તીમાં સ્થળાંતર કરે છે,ત્યારે મૂળ વસ્તી તેમજ નવી વસ્તીમાં જનીન આવૃત્તિઓ બદલાય છે. નવી વસ્તીમાં નવા જનીનો/એલીલ્સ ઉમેરાય છે અને જૂની વસ્તીમાંથી તે દૂર થાય છે. જો આ જનીન સ્થળાંતર વારંવાર થાય તો તેને જનીન પ્રવાહ કહેવાય છે.
$(ii)$ જનીનિક વિચલન (Genetic drift): જો આ જ ફેરફાર આકસ્મિક રીતે થાય,તો તેને જનીનિક વિચલન કહેવામાં આવે છે. ક્યારેક વસ્તીના નવા નમૂનામાં જનીન આવૃત્તિમાં ફેરફાર એટલો અલગ હોય છે કે તેઓ એક અલગ પ્રજાતિ બની જાય છે. મૂળ વિચલિત વસ્તી સ્થાપક બને છે અને આ અસરને સ્થાપક અસર (Founder effect) કહેવામાં આવે છે.
$(iii)$ ઉત્પરિવર્તન (Mutation): આ જનીનિક દ્રવ્યમાં થતા અચાનક,મોટા,સ્વયંભૂ અને વારસાગત ફેરફારો છે. સૂક્ષ્મજીવોના પ્રયોગો દર્શાવે છે કે અગાઉથી અસ્તિત્વમાં રહેલા ફાયદાકારક ઉત્પરિવર્તનો જ્યારે પસંદ કરવામાં આવે છે,ત્યારે નવા સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) જોવા મળે છે. થોડી પેઢીઓ પછી,આના પરિણામે નવી પ્રજાતિનું નિર્માણ (speciation) થાય છે. પ્રાકૃતિક પસંદગી એ એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં વધુ સારી રીતે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવા માટે સક્ષમ વારસાગત ભિન્નતાઓ સજીવોને પ્રજનન કરવા અને વધુ સંખ્યામાં સંતતિ ઉત્પન્ન કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. ઉત્પરિવર્તન જનીન પૂલમાં નવા જનીનો અને એલીલ્સ દાખલ કરે છે.