ભ્રૂણપુટ (Embryo sac) ની રચના અને વિકાસ સમજાવો.

(N/A) સક્રિય મહાબીજાણુનું કોષકેન્દ્ર સમવિભાજન પામીને બે કોષકેન્દ્રો બનાવે છે,જે વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરીને $2$-કોષકેન્દ્રીય ભ્રૂણપુટ બનાવે છે.
ત્યારબાદ બે ક્રમિક સમવિભાજન દ્વારા $4$-કોષકેન્દ્રીય અને પછી $8$-કોષકેન્દ્રીય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે. આ સમવિભાજન મુક્ત કોષકેન્દ્રીય પ્રકારના હોય છે,એટલે કે કોષકેન્દ્ર વિભાજન બાદ તરત જ કોષદીવાલનું નિર્માણ થતું નથી.
$8$-કોષકેન્દ્રીય અવસ્થા પછી કોષદીવાલનું નિર્માણ થાય છે,જે લાક્ષણિક માદા જન્યુજનક અથવા ભ્રૂણપુટની રચના કરે છે.
આઠમાંથી છ કોષકેન્દ્રો કોષદીવાલ દ્વારા ઘેરાઈને કોષો બનાવે છે; બાકીના બે કોષકેન્દ્રો,જેને ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો કહેવાય છે,તે મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં અંડપ્રસાધનની નીચે ગોઠવાયેલા હોય છે. ભ્રૂણપુટમાં કોષોની લાક્ષણિક ગોઠવણી જોવા મળે છે.
અંડછિદ્ર તરફના છેડે ત્રણ કોષો સમૂહમાં ગોઠવાયેલા હોય છે જે અંડપ્રસાધન બનાવે છે. અંડપ્રસાધનમાં બે સહાયક કોષો અને એક અંડકોષ હોય છે.
સહાયક કોષોના અંડછિદ્ર તરફના છેડે વિશિષ્ટ કોષીય જાડાઈ જોવા મળે છે જેને તંતુમય પ્રસાધન (filiform apparatus) કહે છે,જે પરાગનલિકાને સહાયક કોષમાં માર્ગદર્શન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
અંડતલ તરફના છેડે ત્રણ કોષો હોય છે જેને પ્રતિધ્રુવીય કોષો (antipodals) કહે છે.
મોટા મધ્યસ્થ કોષમાં બે ધ્રુવીય કોષકેન્દ્રો હોય છે.
આમ,એક લાક્ષણિક આવૃત બીજધારી વનસ્પતિનો ભ્રૂણપુટ પરિપક્વ અવસ્થાએ $8$-કોષકેન્દ્રીય હોવા છતાં $7$-કોષીય હોય છે.
પંચાનન મહેશ્વરીએ ભ્રૂણપુટના વિકાસમાં કેટલા મહાબીજાણુઓ ભાગ લે છે તેના આધારે માદા જન્યુજનકને મોનોસ્પોરિક,બાયસ્પોરિક અને ટેટ્રાસ્પોરિક ભ્રૂણપુટમાં વર્ગીકૃત કર્યા છે.