એક સાયકલ સવાર $1 \; km$ ત્રિજ્યા ધરાવતા વર્તુળાકાર બગીચાના કેન્દ્ર $O$ થી શરૂઆત કરે છે,બગીચાની ધાર $P$ પર પહોંચે છે,ત્યારબાદ પરિઘ પર સાયકલ ચલાવે છે,અને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ $QO$ સાથે કેન્દ્ર પર પાછો ફરે છે. જો આ રાઉન્ડ ટ્રીપમાં $10 \; min$ લાગે,તો સાયકલ સવાર માટે:
$(a)$ ચોખ્ખું સ્થાનાંતર,
$(b)$ સરેરાશ વેગ,અને
$(c)$ સરેરાશ ઝડપ શું હશે?

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) સ્થાનાંતર એટલે પદાર્થની પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થિતિ વચ્ચેનું લઘુત્તમ અંતર. અહીં સાયકલ સવાર $O$ થી શરૂઆત કરે છે અને રાઉન્ડ ટ્રીપ પછી $O$ પર પાછો ફરે છે,તેથી પ્રારંભિક અને અંતિમ સ્થિતિ સમાન છે. તેથી,ચોખ્ખું સ્થાનાંતર $0 \; km$ છે.
$(b)$ સરેરાશ વેગ એટલે ચોખ્ખા સ્થાનાંતર અને કુલ સમયનો ગુણોત્તર:
$\text{સરેરાશ વેગ} = \frac{\text{ચોખ્ખું સ્થાનાંતર}}{\text{કુલ સમય}}$
ચોખ્ખું સ્થાનાંતર $0$ હોવાથી,સરેરાશ વેગ $0 \; km/h$ થશે.
$(c)$ સરેરાશ ઝડપ એટલે કુલ પથ લંબાઈ અને કુલ સમયનો ગુણોત્તર:
$\text{સરેરાશ ઝડપ} = \frac{\text{કુલ પથ લંબાઈ}}{\text{કુલ સમય}}$
કુલ પથ લંબાઈ એ $OP$,$PQ$ (ચાપની લંબાઈ),અને $QO$ ના અંતરનો સરવાળો છે:
$OP = 1 \; km$
$PQ = \frac{1}{4} \times (2 \pi r) = \frac{1}{4} \times 2 \times \pi \times 1 = \frac{\pi}{2} \approx 1.57 \; km$
$QO = 1 \; km$
$\text{કુલ પથ લંબાઈ} = 1 + 1.57 + 1 = 3.57 \; km$
$\text{કુલ સમય} = 10 \; min = \frac{10}{60} \; h = \frac{1}{6} \; h$
$\text{સરેરાશ ઝડપ} = \frac{3.57}{1/6} = 3.57 \times 6 = 21.42 \; km/h$

Explore More

Similar Questions

નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(a)$ આપેલ સમયગાળામાં કણની સરેરાશ ઝડપ એ સરેરાશ વેગના મૂલ્ય કરતાં ક્યારેય ઓછી હોતી નથી.
$(b)$ એવી પરિસ્થિતિ હોવી શક્ય છે જેમાં $|d\vec{v}/dt| \neq 0$ પરંતુ $d/dt|\vec{v}| = 0$ હોય.
$(c)$ એક સમયગાળામાં કણનો સરેરાશ વેગ શૂન્ય છે. તે શક્ય છે કે તે સમયગાળામાં તાત્ક્ષણિક વેગ ક્યારેય શૂન્ય ન હોય.
$(d)$ સુરેખ પથ પર ગતિ કરતા કણનો સરેરાશ વેગ એક સમયગાળામાં શૂન્ય છે. તે શક્ય છે કે તે સમયગાળામાં વેગ ક્યારેય શૂન્ય ન હોય. (અનંત પ્રવેગની મંજૂરી નથી).

$72 \ km/h$ ના વેગથી ગતિ કરતી બસનો ડ્રાઈવર બસની સામે $50 \ m$ ના અંતરે રસ્તો ઓળંગતા એક છોકરાને જુએ છે અને બ્રેક લગાવીને બસને $5 \ m/s^2$ ના દરે પ્રતિપ્રવેગિત કરે છે અને અકસ્માત ટાળવામાં સફળ રહે છે. ડ્રાઈવરનો પ્રતિક્રિયા સમય (reaction time) કેટલો હશે ($s$ માં)?

સીધા હાઇવે પર સ્થાન $Q$ પર રહેલી કારમાં એક માણસ $v$ ઝડપે ગતિ કરી રહ્યો છે. તે આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ હાઇવે (બિંદુ $M$) થી $d$ અંતરે આવેલા ખેતરમાં બિંદુ $P$ પર પહોંચવાનું નક્કી કરે છે. ખેતરમાં કારની ઝડપ હાઇવે પરની ઝડપ કરતા અડધી છે. $P$ પર પહોંચવા માટે લાગતો સમય ન્યૂનતમ હોય તે માટે $RM$ અંતર કેટલું હોવું જોઈએ?

એક પદાર્થને $v$ વેગ સાથે શિરોલંબ ઉપરની તરફ ફેંકવામાં આવે છે અને થોડા સમય પછી તે તે જ બિંદુ પર પાછો ફરે છે જ્યાંથી તેને ફેંકવામાં આવ્યો હતો. ઉડ્ડયન સમય દરમિયાન પદાર્થનો સરેરાશ વેગ અને સરેરાશ ઝડપ કેટલા હશે?

બે બસો $P$ અને $Q$ એક જ બિંદુએથી એક જ સમયે શરૂ થાય છે અને સીધી રેખામાં ગતિ કરે છે. તેમની સ્થિતિ $X_{P}(t) = \alpha t + \beta t^{2}$ અને $X_{Q}(t) = ft - t^{2}$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. કયા સમયે,બંને બસોનો વેગ સમાન હશે?

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo