Introduction Questions in Gujarati

(C) $Butanal$ $(CH_3-CH_2-CH_2-CHO)$ એ એક એલિફેટિક આલ્ડિહાઇડ છે કારણ કે તેમાં આલ્કાઇલ શૃંખલા સાથે જોડાયેલ $-CHO$ ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે.

(B) કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ માં,કાર્બન પરમાણુ ત્રણ પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે (એક ઓક્સિજન દ્વિબંધ દ્વારા અને અન્ય બે સમૂહો/પરમાણુઓ એકલ બંધ દ્વારા) અને તેની પાસે કોઈ અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ નથી.
વેલેન્સ બોન્ડ થિયરી મુજબ,કાર્બન પરમાણુ ત્રણ $sp^2$ સંકર કક્ષકો બનાવવા માટે $sp^2$ સંકરણ અનુભવે છે.
તેથી,કાર્બોનિલ સમૂહનો કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.

(C) ગ્લાયોક્સલ એ સૌથી સરળ ડાય-આલ્ડિહાઈડ છે જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CHO-CHO$ છે. તેને ઇથેનડાયલ (ethanedial) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(A) આલ્ડિહાઇડ એ કીટોનના ફંક્શનલ આઇસોમર્સ (functional isomers) છે.
બંને આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન સમાન સામાન્ય આણ્વિય સૂત્ર,$C_nH_{2n}O$,ધરાવે છે.
તેઓ ફંક્શનલ આઇસોમેરિઝમ દર્શાવે છે કારણ કે તેઓ સમાન આણ્વિય સૂત્ર હોવા છતાં અલગ-અલગ ફંક્શનલ ગ્રુપ (આલ્ડિહાઇડ ગ્રુપ $-CHO$ વિરુદ્ધ કીટોન ગ્રુપ $C=O$) ધરાવે છે.

(C) આપેલા સંયોજનોના ક્રિયાશીલ સમૂહો નીચે મુજબ છે:
$1$. ફિનોલ: $Ar-OH$ ($-OH$ સમૂહ ધરાવે છે)
$2$. કાર્બોક્સિલિક એસિડ: $R-COOH$ (કાર્બોક્સિલ સમૂહમાં $-OH$ સમૂહ ધરાવે છે)
$3$. આલ્ડિહાઇડ્સ: $R-CHO$ (કાર્બોનિલ સમૂહ ધરાવે છે,$-OH$ સમૂહ નથી)
$4$. આલ્કોહોલ: $R-OH$ ($-OH$ સમૂહ ધરાવે છે)
તેથી,આલ્ડિહાઇડ્સમાં $-OH$ સમૂહ હોતો નથી.

(B) કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ પાસે બે મુક્ત સંયોજકતાઓ હોય છે. જ્યારે આ બંને સંયોજકતાઓ બે આલ્કાઈલ સમૂહો $(R)$ દ્વારા સંતોષાય છે,ત્યારે બનતું સંયોજન $R-CO-R$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. કાર્બનિક સંયોજનોના આ વર્ગને કીટોન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ માં,કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
તે ત્રણ સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ બનાવે છે: બે પાડોશી પરમાણુઓ સાથે (જેમ કે $R$ અને $R'$ અથવા $H$) અને એક સિગ્મા બંધ ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે.
વધુમાં,તે ઓક્સિજન પરમાણુ સાથે એક પાઈ $(\pi)$ બંધ બનાવે છે.
તેથી,કાર્બોનિલ કાર્બન ત્રણ સિગ્મા અને એક પાઈ બંધ દ્વારા અન્ય પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.

(B) કીટોનને કાર્બોનિલ કાર્બન $(>C=O)$ સાથે જોડાયેલા સમૂહોના આધારે સાદા (સંમિત) અથવા મિશ્ર (અસંમિત) કીટોનમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
સાદા કીટોનમાં,કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા બંને આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહો સમાન હોય છે.
મિશ્ર કીટોનમાં,કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા બે સમૂહો અલગ-અલગ હોય છે (દા.ત.,એક આલ્કાઈલ અને એક એરાઈલ સમૂહ).
એસીટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$ માં કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે એક ફિનાઈલ સમૂહ અને એક મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલ હોય છે,તેથી તે એક મિશ્ર કીટોન છે.

(A) ક્લોરલ એ $2,2,2-trichloroethanal$ નું સામાન્ય નામ છે.
તેનું રાસાયણિક સૂત્ર $CCl_3CHO$ છે.

(B) કાર્બોનિલ સંયોજનો એવા સંયોજનો છે જેમાં $C=O$ સમૂહ હોય છે.
જોકે કાર્બોક્સિલિક એસિડ અને તેના વ્યુત્પન્નોમાં પણ આ સમૂહ હોય છે,પરંતુ સામાન્ય રસાયણવિજ્ઞાનમાં 'કાર્બોનિલ સંયોજનો' શબ્દનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે આલ્ડિહાઈડ્સ અને કીટોન્સ માટે થાય છે.

(B) ફોર્મેલિન એ $40\% \, HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ),$8\% \, CH_3OH$ (મિથેનોલ) અને $52\%$ પાણી ધરાવતું જલીય દ્રાવણ છે.
તેનો ઉપયોગ જૈવિક પ્રિઝર્વેટિવ તરીકે થાય છે.

(A) આપેલ સંયોજન $(CH_3)_3C-CHO$ છે.
આ સંયોજનમાં $t$-બ્યુટાઈલ સમૂહ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ સાથે જોડાયેલ છે.
આ વિશિષ્ટ આલ્ડિહાઈડનું રૂઢિગત નામ $Pivaldehyde$ (પાયવાલ્ડીહાઇડ) છે.
$IUPAC$ નામકરણમાં તેને $2,2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેનાલ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

(B) $C_5H_{10}O$ અણુસૂત્ર માટે અસંતૃપ્તતાનું પ્રમાણ (degree of unsaturation) $1$ છે,જે કીટોન અથવા આલ્ડિહાઈડ હોઈ શકે છે. કીટોન માટે,કાર્બોનિલ સમૂહ $(C=O)$ બે કાર્બન પરમાણુઓની વચ્ચે હોવો જોઈએ.
શક્ય કીટોન સમઘટકો નીચે મુજબ છે:
$1. CH_3-CO-CH_2-CH_2-CH_3$ (પેન્ટેન-$2$-ઓન)
$2. CH_3-CH_2-CO-CH_2-CH_3$ (પેન્ટેન-$3$-ઓન)
$3. CH_3-CO-CH(CH_3)_2$ ($3$-મિથાઈલબ્યુટેન-$2$-ઓન)
આમ,કુલ $3$ કીટોન સમઘટકો શક્ય છે.

(D) આપેલા સંયોજનો માટેના અણુ સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ પ્રોપેનોન એ ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતું કીટોન છે: $CH_3COCH_3$.
$(ii)$ પ્રોપેનાલ એ ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતું આલ્ડિહાઈડ છે: $CH_3CH_2CHO$.
$(iii)$ $n$-પ્રોપેનોલ એ ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતું પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે: $CH_3CH_2CH_2OH$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(i) = CH_3COCH_3, (ii) = CH_3CH_2CHO, (iii) = CH_3CH_2CH_2OH$ છે.

(B) આપેલ રાસાયણિક બંધારણ $CH_2=CH-CHO$ છે.
આ સંયોજન ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ ધરાવતું અસંતૃપ્ત આલ્ડીહાઈડ છે.
આ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ $Prop-2-enal$ છે.
$CH_2=CH-CHO$ નું સામાન્ય નામ $Acrolein$ છે.

(B) $C_4H_8O$ અણુસૂત્ર માટે કાર્બોનિલ સમઘટકો (આલ્ડીહાઈડ અને કીટોન) નીચે મુજબ છે:
$1$. આલ્ડીહાઈડ ($-CHO$ સમૂહ ધરાવતા):
- બ્યુટેનાલ: $CH_3-CH_2-CH_2-CHO$
- $2$-મિથાઈલપ્રોપેનાલ: $(CH_3)_2CH-CHO$
કુલ આલ્ડીહાઈડ = $2$.
$2$. કીટોન ($C=O$ સમૂહ ધરાવતા):
- બ્યુટેનોન: $CH_3-CO-CH_2-CH_3$
કુલ કીટોન = $1$.
કુલ સમઘટકો = $2 \text{ (આલ્ડીહાઈડ)} + 1 \text{ (કીટોન)} = 3$.

(A) $IUPAC$ નામ $3-$મિથાઈલ$-2-$પેન્ટેનાનોન એ $5$ કાર્બનની શૃંખલા (પેન્ટેન) માં $C-2$ સ્થાન પર કીટોન ક્રિયાશીલ સમૂહ $(C=O)$ સૂચવે છે.
$C-3$ સ્થાન પર એક મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ જોડાયેલ છે.
બંધારણ લખતા:
$C^1H_3 - C^2(=O) - C^3H(CH_3) - C^4H_2 - C^5H_3$.
આ બંધારણ વિકલ્પ $A$ સાથે સુસંગત છે.

(A) એલિફેટિક આલ્ડીહાઈડનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n}O$ $(n \geq 1)$ છે.
$n=1$ માટે,પ્રથમ સભ્ય $HCHO$ (મિથેનાલ) છે.
$n=2$ માટે,બીજો સભ્ય $CH_3CHO$ (ઈથેનાલ) છે.
$n=3$ માટે,ત્રીજો સભ્ય $CH_3CH_2CHO$ (પ્રોપેનાલ) છે.
તેથી,ત્રીજા સભ્યનું સાચું બંધારણ $CH_3CH_2CHO$ છે.

(A) એક્રોલીન એ $CH_2=CH-CHO$ નું સામાન્ય નામ છે.
તેમાં કાર્બન-કાર્બન દ્વિબંધ (અસંતૃપ્તતા) અને આલ્ડીહાઇડ ક્રિયાશીલ સમૂહ $(-CHO)$ હોય છે.
તેથી,તેને અસંતૃપ્ત આલ્ડીહાઇડ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(C) ફોર્મેલીન એ ફોર્માલ્ડીહાઇડ $(HCHO)$ નું $40\%$ જલીય દ્રાવણ છે.

(A) અપવાદ તરીકે,ફોર્માલ્ડીહાઇડ ઓરડાના તાપમાને વાયુ સ્વરૂપે હોય છે. જ્યારે અન્ય આલ્ડીહાઇડ અને કિટોનના ઓછા આણ્વીય દળ ધરાવતા સભ્યો ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી સ્વરૂપે હોય છે.

(C) એસીટાલ્ડિહાઈડનું સાચું સૂત્ર $CH_3CHO$ છે. વિકલ્પ $CH_3CH_2CHO$ એ પ્રોપેનાલ દર્શાવે છે. તેથી,એસીટાલ્ડિહાઈડ - $CH_3CH_2CHO$ ની જોડ ખોટી રીતે જોડેલ છે.

(A) આપેલ બંધારણ $C_6H_5COCH_3$ છે.
$IUPAC$ નામકરણ મુજબ,કીટોનનું નામકરણ આલ્કેનના $-e$ પ્રત્યયને $-one$ વડે બદલીને કરવામાં આવે છે.
$C_6H_5COCH_3$ સંયોજન માટે,મુખ્ય શૃંખલા ઈથેન છે જે ફિનાઈલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $1$-ફિનાઈલ ઈથેનોન છે.
એસીટોફિનોન એ તેનું સામાન્ય નામ છે,અને મિથાઈલ ફિનાઈલ કીટોન એ બીજું સામાન્ય નામ છે.

(C) આપેલ અણુની રચનાનું વિશ્લેષણ કરીએ: $CH_3 - C(=O) - O - CH_2 - C(=O) - CH_2 - NH_2$.
$1$. $-C(=O)-O-$ સમૂહ એ $Ester$ (એસ્ટર) સમૂહ છે.
$2$. $-C(=O)-$ સમૂહ (જ્યાં કાર્બોનિલ કાર્બન બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે) એ $Ketone$ (કીટોન) સમૂહ છે.
$3$. $-NH_2$ સમૂહ એ પ્રાથમિક $Amine$ (એમાઇન) સમૂહ છે.
$4$. $Amide$ (એમાઇડ) સમૂહ માટે નાઇટ્રોજન પરમાણુ કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે સીધો જોડાયેલ હોવો જોઈએ ($-C(=O)-NH_2$ અથવા સમાન).
આપેલ રચનામાં,કોઈ નાઇટ્રોજન પરમાણુ કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલ નથી. તેથી,$Amide$ ક્રિયાશીલ સમૂહ હાજર નથી.

(B) $CH_3-CH(CH_3)-CHO$ એ આઇસોબ્યુટાયરાલ્ડિહાઇડ છે.
$CH_3-CN$ એ એસીટોનાઇટ્રાઇલ અથવા મિથાઇલ સાયનાઇડ છે.
$CH_2=CH-CHO$ એ એક્રોલીન અથવા એક્રિલાલ્ડિહાઇડ છે.
$CH_3-C(CH_3)(CH_3)-OH$ એ tert-બ્યુટાઇલ આલ્કોહોલ છે.

(C) જો કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા બે આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહો અલગ હોય,તો કીટોનને અસમપ્રમાણ (અથવા મિશ્રિત) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$a.$ $CH_3-CH(CH_3)-O-CH_2-CH_3$ એ ઈથર છે.
$b.$ $CH_3-CH_2-CO-CH_2-CH_3$ (પેન્ટેન-$3$-ઓન) માં બે ઈથાઈલ સમૂહો છે (સમપ્રમાણ).
$c.$ $CH_3-CH(CH_3)-CO-CH_2-CH_2-CH_3$ ($2$-મિથાઈલહેક્ઝેન-$3$-ઓન) માં એક આઈસોપ્રોપાઈલ સમૂહ અને એક પ્રોપાઈલ સમૂહ છે (અસમપ્રમાણ).
$d.$ $CH_3-CO-CH_3$ (પ્રોપેનોન) માં બે મિથાઈલ સમૂહો છે (સમપ્રમાણ).

(A) આપેલ સંયોજન $C_6H_5COCH_3$ છે.
$IUPAC$ પદ્ધતિમાં,કીટોનનું નામકરણ કરવા માટે અનુરૂપ આલ્કેનના $-e$ પ્રત્યયને $-one$ વડે બદલવામાં આવે છે.
મુખ્ય શૃંખલા બે કાર્બન ધરાવતી શૃંખલા (ઇથેન) છે અને ફિનાઇલ સમૂહ પ્રથમ કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $1-$ફિનાઇલઇથેનોન (સામાન્ય રીતે એસિટોફિનોન તરીકે ઓળખાય છે) છે.

(B) આપેલ બંધારણ એ $6-$કાર્બન શૃંખલા (હેક્ઝેન) ધરાવતું આલ્ડિહાઈડ છે અને આલ્ડિહાઈડ સમૂહથી બીજા કાર્બન પર મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલ છે.
$IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,આલ્ડિહાઈડ સમૂહ $(-CHO)$ ના કાર્બન પરમાણુને સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે.
આલ્ડિહાઈડ કાર્બનથી ગણતરી કરતા,મિથાઈલ સમૂહ $C-2$ સ્થાન પર છે.
તેથી,સાચું $IUPAC$ નામ $2-$મિથાઈલહેક્ઝેનાલ છે.

(N/A) આપેલા સંયોજનોના બંધારણો નીચે મુજબ છે:

$(i)$ $\alpha$-મિથોક્સીપ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ	$CH_3-CH(OCH_3)-CHO$
$(ii)$ $3$-હાઈડ્રોક્સીબ્યુટેનાલ	$CH_3-CH(OH)-CH_2-CHO$
$(iii)$ $2$-હાઈડ્રોક્સીસાયક્લોપેન્ટેનકાર્બાલ્ડિહાઈડ	$C_5H_8(OH)CHO$
$(iv)$ $4$-ઓક્સોપેન્ટેનાલ	$CH_3-CO-CH_2-CH_2-CHO$
$(v)$ ડાય-સેક-બ્યુટાઈલ કીટોન	$CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CO-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$
$(vi)$ $4$-ફ્લોરોએસીટોફિનોન	$F-C_6H_4-COCH_3$

(N/A) $(i)$ $CH_{3}CO(CH_{2})_{6}CH_{3}$
$IUPAC$ નામ: $Octan-2-one$
સામાન્ય નામ: મિથાઈલ $n-$હેપ્ટાઈલ કીટોન
$(ii)$ $CH_{3}CH_{2}CHBrCH_{2}CH(CH_{3})CHO$
$IUPAC$ નામ: $4-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલહેક્ઝેનાલ
$(iii)$ $CH_{3}(CH_{2})_{5}CHO$
$IUPAC$ નામ: હેપ્ટેનાલ
$(iv)$ $Ph-CH=CH-CHO$
$IUPAC$ નામ: $3-$ફિનાઈલપ્રોપ$-2-$ઈનાલ
સામાન્ય નામ: $\beta-$ફિનાઈલએક્રોલીન
$(v)$ સાયક્લોપેન્ટેનકાર્બાલ્ડિહાઈડ
$(vi)$ $PhCOPh$
$IUPAC$ નામ: ડાયફિનાઈલમિથેનોન
સામાન્ય નામ: બેન્ઝોફિનોન

(N/A) આલ્ડિહાઈડ અને કીટોનને ઘણીવાર તેમના સામાન્ય નામોથી ઓળખવામાં આવે છે.
$(a)$ આલ્ડિહાઈડના સામાન્ય નામો:
$(i)$ આલ્ડિહાઈડના સામાન્ય નામો અનુરૂપ કાર્બોક્સિલિક એસિડના સામાન્ય નામોમાંથી અંતિમ '-ic acid' ને '-aldehyde' વડે બદલીને મેળવવામાં આવે છે.
$(ii)$ આ નામો ઘણીવાર એસિડ અથવા આલ્ડિહાઈડના સ્ત્રોતના લેટિન અથવા ગ્રીક મૂળને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
$(iii)$ કાર્બન શૃંખલામાં વિસ્થાપકોનું સ્થાન ગ્રીક અક્ષરો $\alpha, \beta, \gamma, \delta$ વગેરે દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. $\alpha$-કાર્બન તે છે જે સીધો $-CHO$ જૂથ સાથે જોડાયેલ છે,$\beta$-કાર્બન તે પછીનો છે,અને તેથી આગળ.
$(iv)$ $-CHO$ જૂથની બાજુના કાર્બન પરમાણુને $\alpha$ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવે છે: $\stackrel{\delta}{C}-\stackrel{\gamma}{C}-\stackrel{\beta}{C}-\stackrel{\alpha}{C}-CHO$.
ઉદાહરણોમાં $HCHO$ (ફોર્માલ્ડિહાઈડ),$CH_3CHO$ (એસીટાલ્ડિહાઈડ) અને $\beta$-બ્રોમોબ્યુટીરાલ્ડિહાઈડનો સમાવેશ થાય છે.
$(b)$ કીટોનના સામાન્ય નામો:
$(i)$ સામાન્ય નામો કાર્બોનિલ જૂથ $(>C=O)$ સાથે જોડાયેલા બે આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ જૂથોને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં બે અલગ શબ્દો તરીકે નામ આપીને અને ત્યારબાદ 'ketone' શબ્દ ઉમેરીને મેળવવામાં આવે છે.
$(ii)$ ઉદાહરણ તરીકે,$CH_3COCH_3$ એ ડાયમિથાઈલ કીટોન (એસીટોન) છે અને $CH_3COC_2H_5$ એ ઈથાઈલ મિથાઈલ કીટોન છે.

(A) આલ્ડિહાઇડ અને કીટોન માટે $IUPAC$ નામકરણ:
$1$. આલ્ડિહાઇડનું $IUPAC$ નામકરણ:
- ઓપન-ચેઈન એલિફેટિક આલ્ડિહાઇડના $IUPAC$ નામ અનુરૂપ આલ્કેનના નામમાંથી અંતિમ $'e'$ ને $'al'$ પ્રત્યય દ્વારા બદલીને મેળવવામાં આવે છે.
- વિસ્થાપિત આલ્ડિહાઇડમાં,આલ્ડિહાઇડ સમૂહ ધરાવતી કાર્બન શૃંખલાને મુખ્ય શૃંખલા તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે. નંબરિંગ આલ્ડિહાઇડ કાર્બનથી શરૂ થાય છે,જેને હંમેશા સ્થાન $1$ આપવામાં આવે છે.
- ઉદાહરણ: $CH_3CH_2CHO$ એ પ્રોપેનાલ છે.
$2$. કીટોનનું $IUPAC$ નામકરણ:
- ઓપન-ચેઈન એલિફેટિક કીટોનના $IUPAC$ નામ અનુરૂપ આલ્કેનના નામમાંથી અંતિમ $'e'$ ને $'one'$ પ્રત્યય દ્વારા બદલીને મેળવવામાં આવે છે.
- શૃંખલાનું નંબરિંગ એવી રીતે કરવામાં આવે છે કે જેથી કાર્બોનિલ કાર્બનને શક્ય તેટલો ઓછો નંબર મળે.
- ઉદાહરણ: $CH_3COCH_2CH_3$ એ બ્યુટેન$-2-$ઓન છે.

(A) આપેલા $IUPAC$ નામો માટેના બંધારણો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ મિથેનાલ: $HCHO$
$(ii)$ ઇથેનાલ: $CH_3CHO$
$(iii)$ $2$-મિથાઈલપ્રોપેનાલ: $(CH_3)_2CHCHO$
$(iv)$ $3$-મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બાલ્ડિહાઈડ: $C_6H_{10}(CH_3)CHO$
$(v)$ $2$-મિથોક્સિપ્રોપેનાલ: $CH_3CH(OCH_3)CHO$
$(vi)$ પેન્ટેનાલ: $CH_3CH_2CH_2CH_2CHO$
$(vii)$ પ્રોપ-$2$-ઈનાલ: $CH_2=CHCHO$
$(viii)$ બેન્ઝિન-$1,2$-ડાયકાર્બાલ્ડિહાઈડ: $C_6H_4(CHO)_2$
$(ix)$ $3$-બ્રોમોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ: $C_6H_4(Br)CHO$

(A) આપેલ સંયોજનોના બંધારણો નીચે મુજબ છે:
$(i)$ પ્રોપેનોન: $CH_3COCH_3$
$(ii)$ બ્યુટેનોન: $CH_3COCH_2CH_3$
$(iii)$ હેક્ઝેન$-3-$ઓન: $CH_3CH_2COCH_2CH_2CH_3$
$(iv)$ $2,4-$ડાયમિથાઈલપેન્ટેન$-3-$ઓન: $(CH_3)_2CHCOCH(CH_3)_2$
$(v)$ પેન્ટેન$-3-$ઓન: $CH_3CH_2COCH_2CH_3$
$(vi)$ $2-$મિથાઈલસાયક્લોહેક્ઝેનોન: $\text{સાયક્લોહેક્ઝેનોન વલયમાં } 2 \text{ સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ।}$
$(vii)$ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન: $CH_3COCH=C(CH_3)_2$
$(viii)$ બેન્ઝોફિનોન: $C_6H_5COC_6H_5$
$(ix)$ એસિટોફિનોન: $C_6H_5COCH_3$
$(x)$ $3-$મિથાઈલબ્યુટેન$-2-$ઓન: $CH_3COCH(CH_3)_2$
$(xi)$ $5-$હાઈડ્રોક્સી$-5-$મિથાઈલહેક્ઝેન$-3-$ઓન: $CH_3CH_2COCH_2C(OH)(CH_3)_2$
$(xii)$ $3-$ઓક્સોબ્યુટેનોઈક એસિડ: $CH_3COCH_2COOH$
$(xiii)$ $3,3-$ડાયમિથાઈલહેપ્ટેન$-2,6-$ડાયોન: $CH_3COCH_2C(CH_3)_2CH_2CH_2COCH_3$

(N/A) કાર્બન અને ઓક્સિજનની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$C^{*} [He] 2s^{1} 2p_{x}^{1} 2p_{y}^{1} 2p_{z}^{1}$
$O [He] 2s^{2} 2p_{x}^{2} 2p_{y}^{1} 2p_{z}^{1}$
$(b)$ $(i)$ આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનમાં કાર્બોનિલ સમૂહનો $C=O$ બંધ એક $\sigma$-બંધ અને એક $\pi$-બંધનો બનેલો છે. કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ $sp^{2}$-સંકરિત છે અને ત્રણ સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ બનાવે છે.
$(ii)$ કાર્બનનો ચોથો સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન તેના $p$-કક્ષકમાં રહે છે અને ઓક્સિજનના $p$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને ઓક્સિજન સાથે $\pi$-બંધ બનાવે છે.
$(iii)$ આ ઉપરાંત,ઓક્સિજન પરમાણુ પાસે બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ પણ હોય છે. આમ,કાર્બોનિલ કાર્બન અને તેની સાથે જોડાયેલા ત્રણ પરમાણુઓ એક જ સમતલમાં હોય છે અને $p$-ઇલેક્ટ્રોન વાદળ આ સમતલની ઉપર અને નીચે હોય છે $\left( C \frac{\pi}{\sigma} \ddot{O} \right)$.
$(iv)$ કાર્બોનિલ સમૂહના સંયોજનોમાં,કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ $sp^{2}$ સંકરિત હોય છે અને ત્રણ $sp^{2}$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે.
$(v)$ કાર્બનની એક $sp^{2}$ સંકરિત કક્ષક ઓક્સિજન પરમાણુની $p$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરે છે,જ્યારે $\pi$ બંધ કાર્બન અને ઓક્સિજનના $p$-કક્ષકોના પાર્શ્વીય અતિવ્યાપન દ્વારા રચાય છે.
$(vi)$ કાર્બન પરમાણુની બાકીની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો ફોર્માલ્ડિહાઇડમાં બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની $1s$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે વધારાના $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(vii)$ અન્ય કોઈપણ આલ્ડિહાઇડ માટે,કાર્બન પરમાણુની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુની $1s$-કક્ષક અને આલ્કાઇલ સમૂહના કાર્બનની એક $sp^{3}$ સંકર કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(viii)$ કોઈપણ કીટોન માટે,કાર્બન પરમાણુની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો બે આલ્કાઇલ સમૂહના કાર્બનની બે $sp^{3}$ સંકર કક્ષકો સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(ix)$ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રણેય $\sigma$-બંધ એક જ સમતલમાં $120^{\circ}$ ના ખૂણે એકબીજા સાથે નમેલા હોય છે.

(N/A) કાર્બન અને ઓક્સિજનની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$C^{*}[He] 2s^{1} 2p_{x}^{1} 2p_{y}^{1} 2p_{z}^{1}$
$O [He] 2s^{2} 2p_{x}^{2} 2p_{y}^{1} 2p_{z}^{1}$
$(b)$ $(i)$ આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનમાં કાર્બોનિલ સમૂહનો $C=O$ બંધ એક $\sigma$-બંધ અને એક $\pi$-બંધનો બનેલો છે. કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ $sp^{2}$-સંકરિત છે અને ત્રણ સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ બનાવે છે.
$(ii)$ કાર્બનનો ચોથો સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન તેની $p$-કક્ષકમાં રહે છે અને ઓક્સિજનની $p$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને ઓક્સિજન સાથે $\pi$-બંધ બનાવે છે.
$(iii)$ આ ઉપરાંત,ઓક્સિજન પરમાણુ પાસે બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ પણ હોય છે. આમ,કાર્બોનિલ કાર્બન અને તેની સાથે જોડાયેલા ત્રણ પરમાણુઓ એક જ સમતલમાં હોય છે અને $p$-ઇલેક્ટ્રોન વાદળ આ સમતલની ઉપર અને નીચે હોય છે $\left(C \frac{\pi}{\sigma} \ddot{O}\right)$.
$(iv)$ કાર્બોનિલ સમૂહના સંયોજનોમાં,કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ $sp^{2}$ સંકરિત હોય છે અને ત્રણ $sp^{2}$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે.
$(v)$ કાર્બનની એક $sp^{2}$ સંકરિત કક્ષક ઓક્સિજન પરમાણુની $p$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને $\sigma$ બંધ બનાવે છે,જ્યારે $p$-કક્ષકનું અતિવ્યાપન $\pi$ બંધ બનાવે છે.
$(vi)$ કાર્બન પરમાણુની બાકીની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો ફોર્માલ્ડિહાઇડમાં બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની $1s$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે વધારાના $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(vii)$ અન્ય કોઈપણ આલ્ડિહાઇડ માટે,કાર્બન પરમાણુની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુની $1s$-કક્ષક અને આલ્કાઇલ સમૂહના કાર્બનની એક $sp^{3}$ સંકર કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(viii)$ કોઈપણ કીટોન માટે,કાર્બન પરમાણુની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો બે આલ્કાઇલ સમૂહના કાર્બનની બે $sp^{3}$ સંકર કક્ષકો સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(ix)$ ત્રણેય $\sigma$-બંધ એક જ સમતલમાં હોય છે અને આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ એકબીજા સાથે $120^{\circ}$ ના ખૂણે નમેલા હોય છે.

(N/A) ધ્રુવીય બંધ: કાર્બોનિલ સમૂહમાં,કાર્બન-ઓક્સિજન દ્વિબંધ ઓક્સિજનની $(3.5)$ કાર્બન $(2.5)$ કરતા વધુ વિદ્યુતઋણતાને કારણે ધ્રુવીય બને છે.
પરિણામે,ઓક્સિજન પરમાણુ $\pi$-બંધના ઇલેક્ટ્રોન વાદળને પોતાની તરફ આકર્ષે છે,જે આ રીતે દર્શાવી શકાય: $C=O \leftrightarrow C^{+\delta}=O^{-\delta}$.
કાર્બોનિલ સંયોજનો નોંધપાત્ર દ્વિધ્રુવ ચાકમાત્રા ધરાવે છે અને ઈથર કરતા વધુ ધ્રુવીય હોય છે.
$(b)$ સંસ્પંદન બંધારણ: કાર્બોનિલ સમૂહની ઉચ્ચ ધ્રુવીયતા $(C^{+\delta}=O^{-\delta})$ તટસ્થ અને દ્વિધ્રુવીય બંધારણોના સંસ્પંદનના આધારે સમજાવી શકાય છે.
$(c)$ ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી (લુઈસ એસિડ) અને કેન્દ્ર-અનુરાગી (લુઈસ બેઇઝ) કેન્દ્રો: કાર્બન-ઓક્સિજન દ્વિબંધ ઓક્સિજનની કાર્બન કરતા વધુ વિદ્યુતઋણતાને કારણે ધ્રુવીય બને છે. તેથી,કાર્બોનિલ કાર્બન એક ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી (લુઈસ એસિડ) કેન્દ્ર તરીકે અને કાર્બોનિલ ઓક્સિજન એક કેન્દ્ર-અનુરાગી (લુઈસ બેઇઝ) કેન્દ્ર તરીકે વર્તે છે.

(N/A) $(i)$ $4-$નાઈટ્રોપ્રોપિયોફિનોન: આ બંધારણમાં બેન્ઝીન રિંગ પર $4-$સ્થાન પર નાઈટ્રો ગ્રુપ $(-NO_2)$ અને $1-$સ્થાન પર પ્રોપિયોફિનોન ગ્રુપ $(-CO-CH_2-CH_3)$ જોડાયેલ હોય છે.
$(ii)$ $2-$હાઈડ્રોક્સિસાયક્લોપેન્ટેનકાર્બાલ્ડિહાઈડ: આ બંધારણમાં સાયક્લોપેન્ટેન રિંગ પર $1-$સ્થાન પર કાર્બાલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(-CHO)$ અને $2-$સ્થાન પર હાઈડ્રોક્સિ ગ્રુપ $(-OH)$ જોડાયેલ હોય છે.
$(iii)$ ફિનાઈલ એસીટાલ્ડિહાઈડ: આ બંધારણમાં ફિનાઈલ ગ્રુપ $(-C_6H_5)$ એસીટાલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(-CH_2-CHO)$ સાથે જોડાયેલ હોય છે.

(A-4, B-5, C-1, D-2, E-3) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$A$. સિનામાલ્ડિહાઈડ એ $3$-ફિનાઈલપ્રોપ-$2$-ઈન-$\text{અલ}$ $(4)$ છે.
$B$. એસિટોફિનોન એ $1$-ફિનાઈલઈથેનોન $(5)$ છે.
$C$. વેલેરાલ્ડિહાઈડ એ પેન્ટેનાલ $(1)$ છે.
$D$. એક્રોલીન એ પ્રોપ-$2$-ઈન-$\text{અલ}$ $(2)$ છે.
$E$. મેસિટિલ ઓક્સાઈડ એ $4$-મિથાઈલપેન્ટ-$3$-ઈન-$2$-ઓન $(3)$ છે.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-4, B-5, C-1, D-2, E-3$ છે.

(A) $(i) \rightarrow (b), (c), (d), (e)$
$(ii) \rightarrow (a), (f)$
$(iii) \rightarrow (g)$

(A) $(i)$ ખોટું: એસિટોન એ પ્રોપેનોન છે,પરંતુ તેમાં કીટોન સમૂહ હોય છે,એમાઇડ સમૂહ નહીં.
$(ii)$ ખરું: એસિટોન એ ડાયમિથાઇલ કીટોન છે કારણ કે કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે બે મિથાઇલ સમૂહ જોડાયેલા હોય છે.
$(iii)$ ખરું: એસિટોનનું રાસાયણિક સૂત્ર $CH_3COCH_3$ છે.
$(iv)$ ખરું: એસિટોન કાર્બોનિલ સમૂહ $(>C=O)$ ધરાવે છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
$(A)$ કાર્બોનિલ સમૂહના સંસ્પંદન બંધારણો બંધની ધ્રુવીયતા દર્શાવે છે,જ્યાં કાર્બન ઇલેક્ટ્રોનઅનુરાગી કેન્દ્ર તરીકે અને ઓક્સિજન કેન્દ્રાનુરાગી કેન્દ્ર તરીકે વર્તે છે. તેથી,$A \rightarrow iv$.
$(B)$ ભૂમિતિ $sp^2$ સંકરણ પામેલ કાર્બન સાથે સમતલીય ત્રિકોણીય બંધારણ અને આશરે $120^{\circ}$ નો બંધકોણ દર્શાવે છે. તેથી,$B \rightarrow iii$.
$(C)$ $\sigma$-બંધમાં કાર્બોનિલ સમૂહના માળખાની રચના કરતી કક્ષકોનો ઓવરલેપ સામેલ છે. તેથી,$C \rightarrow ii$.
$(D)$ $\pi$-બંધમાં સમતલની ઉપર અને નીચે $p$-કક્ષકોનો ઓવરલેપ સામેલ છે. તેથી,$D \rightarrow i$.
આમ,સાચી જોડ $A$ $\rightarrow iv, B$ $\rightarrow iii, C$ $\rightarrow ii, D$ $\rightarrow i$ છે.

(A) સાચી જોડીઓ નીચે મુજબ છે:
$A. 4$-ઓક્સોપેન્ટેનાલ એ બંધારણ $ii$ $(CH_3COCH_2CH_2CHO)$ અને સામાન્ય નામ $r$ ($\beta$-એસીટાઇલ પ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ) સાથે જોડાય છે.
$B. {\text{ઈથેન}-}1,2{-\text{ડાયલ}}$ એ બંધારણ $iii$ $(CHOCHO)$ અને સામાન્ય નામ $s$ (ગ્લાયોક્સલ) સાથે જોડાય છે.
$C. {\text{પેન્ટેન}-}2,4{-\text{ડાયોન}}$ એ બંધારણ $iv$ $(CH_3COCH_2COCH_3)$ અને સામાન્ય નામ $p$ (એસીટાઇલ એસીટોન) સાથે જોડાય છે.
$D. {\text{પેન્ટેનાલ}}$ એ બંધારણ $i$ $(CH_3CH_2CH_2CH_2CHO)$ અને સામાન્ય નામ $q$ (વેલેરાલ્ડિહાઈડ) સાથે જોડાય છે.
આમ,સાચો ક્રમ $A-ii-r, B-iii-s, C-iv-p, D-i-q$ છે.

(D) મેસિટિલ ઓક્સાઇડ એ એસિટોનના આલ્ડોલ સંઘનન દ્વારા બનતું $\alpha, \beta-$અસંતૃપ્ત કીટોન છે.
તેનું રાસાયણિક બંધારણ $(CH_3)_2C=CHCOCH_3$ છે.
$IUPAC$ નામકરણ મુજબ,કીટોન સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે.
દ્વિબંધ $3$ નંબરના સ્થાન પર છે અને કીટોન સમૂહ $2$ નંબરના સ્થાન પર છે.
$4$ નંબરના સ્થાન પર મિથાઇલ સમૂહ છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $4-$મિથાઇલપેન્ટ$-3-$ઇન$-2-$ઓન છે.

(B)
ફોર્મિલ સમૂહ એ કાર્બોનિલ સમૂહ સાથે જોડાયેલ હાઈડ્રોજન પરમાણુ ધરાવે છે,જેને $-CHO$ સમૂહ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
આપેલા કાર્બનિક સંયોજનોની રચના નીચે મુજબ છે:
$(i)$ એસીટોન: $CH_3-CO-CH_3$
$(ii)$ એસીટાલ્ડિહાઈડ: $CH_3-CHO$
$(iii)$ એસીટીક એસિડ: $CH_3-COOH$
$(iv)$ એસીટીક એનહાઈડ્રાઈડ: $(CH_3CO)_2O$
એસીટાલ્ડિહાઈડમાં $-CHO$ સમૂહ હોવાથી,તે સાચો જવાબ છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.

(C) સાદું અથવા સંમિત કીટોન એ છે જેમાં કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે જોડાયેલા બંને આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહો સમાન હોય છે.
બેન્ઝોફિનોન,જેનું બંધારણ $(C_6H_5)_2C=O$ છે,તેમાં કાર્બોનિલ કાર્બન સાથે બે ફિનાઈલ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે,જે તેને સંમિત કીટોન બનાવે છે.
એસીટોફિનોન $(C_6H_5COCH_3)$,બ્યુટેનોન $(CH_3COCH_2CH_3)$,અને પેન્ટેન-$2$-ઓન $(CH_3COCH_2CH_2CH_3)$ એ બધા મિશ્ર અથવા અસંમિત કીટોન છે.

(C) બ્યુટીરાલ્ડિહાઈડ $(CH_3CH_2CH_2CHO)$ તેની લાક્ષણિક માખણ જેવી અથવા વાસી માખણ જેવી ગંધ માટે જાણીતું છે.

(D) મેસિટિલ ઓક્સાઇડનું બંધારણ $(CH_3)_2C=CHCOCH_3$ છે.
$IUPAC$ નામ નક્કી કરવા માટે,આપણે મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ (કીટોન) અને દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરીએ છીએ.
આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે.
કીટોન સમૂહ $2$ નંબરના સ્થાન પર છે અને દ્વિબંધ $3$ નંબરના સ્થાન પર શરૂ થાય છે.
$4$ નંબરના સ્થાન પર મિથાઈલ વિસ્થાપિત સમૂહ છે.
તેથી,$IUPAC$ નામ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન છે.

(C) મેસિટિલ ઓક્સાઈડનું બંધારણ $(CH_3)_2C=CHCOCH_3$ છે.
$IUPAC$ નિયમો મુજબ આ સંયોજનનું નામકરણ:
$1$. ક્રિયાશીલ સમૂહ (કીટોન) અને દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા પસંદ કરો. આ શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે.
$2$. કીટોન સમૂહની નજીક હોય તે છેડેથી નંબર આપવાનું શરૂ કરો: $C_1$ એ મિથાઈલ કાર્બન છે,$C_2$ એ કાર્બોનિલ કાર્બન છે,$C_3$ એ $CH$ સમૂહ છે,$C_4$ એ $C$ સમૂહ છે અને $C_5$ એ $C_4$ સાથે જોડાયેલ મિથાઈલ સમૂહ છે.
$3$. કીટોન $2$ નંબર પર છે અને દ્વિબંધ $3$ નંબર પર શરૂ થાય છે. $4$ નંબર પર એક મિથાઈલ સમૂહ છે.
$4$. આથી,નામ $4-$મિથાઈલપેન્ટ$-3-$ઈન$-2-$ઓન થાય છે.

(C) સેલિસીલાલ્ડિહાઈડનું રાસાયણિક સૂત્ર $C_7H_6O_2$ છે.
તેમાં બેન્ઝીન રિંગ સાથે ઓર્થો સ્થાન પર આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપ $(-CHO)$ અને હાઈડ્રોક્સિલ ગ્રુપ $(-OH)$ જોડાયેલ હોય છે.
બંધારણ જોતા,આલ્ડિહાઈડ ગ્રુપમાં એક ઓક્સિજન પરમાણુ અને હાઈડ્રોક્સિલ ગ્રુપમાં એક ઓક્સિજન પરમાણુ છે.
તેથી,સેલિસીલાલ્ડિહાઈડમાં હાજર ઓક્સિજન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $1 + 1 = 2$ છે.