કાર્બોનિલ સમૂહના બંધ નિર્માણ અને બંધારણને યોગ્ય આકૃતિ સાથે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) કાર્બન અને ઓક્સિજનની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$C^{*} [He] 2s^{1} 2p_{x}^{1} 2p_{y}^{1} 2p_{z}^{1}$
$O [He] 2s^{2} 2p_{x}^{2} 2p_{y}^{1} 2p_{z}^{1}$
$(b)$ $(i)$ આલ્ડિહાઇડ અને કીટોનમાં કાર્બોનિલ સમૂહનો $C=O$ બંધ એક $\sigma$-બંધ અને એક $\pi$-બંધનો બનેલો છે. કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ $sp^{2}$-સંકરિત છે અને ત્રણ સિગ્મા $(\sigma)$ બંધ બનાવે છે.
$(ii)$ કાર્બનનો ચોથો સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન તેના $p$-કક્ષકમાં રહે છે અને ઓક્સિજનના $p$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને ઓક્સિજન સાથે $\pi$-બંધ બનાવે છે.
$(iii)$ આ ઉપરાંત,ઓક્સિજન પરમાણુ પાસે બે અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ પણ હોય છે. આમ,કાર્બોનિલ કાર્બન અને તેની સાથે જોડાયેલા ત્રણ પરમાણુઓ એક જ સમતલમાં હોય છે અને $p$-ઇલેક્ટ્રોન વાદળ આ સમતલની ઉપર અને નીચે હોય છે $\left( C \frac{\pi}{\sigma} \ddot{O} \right)$.
$(iv)$ કાર્બોનિલ સમૂહના સંયોજનોમાં,કાર્બોનિલ કાર્બન પરમાણુ $sp^{2}$ સંકરિત હોય છે અને ત્રણ $sp^{2}$ સંકર કક્ષકો બનાવે છે.
$(v)$ કાર્બનની એક $sp^{2}$ સંકરિત કક્ષક ઓક્સિજન પરમાણુની $p$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરે છે,જ્યારે $\pi$ બંધ કાર્બન અને ઓક્સિજનના $p$-કક્ષકોના પાર્શ્વીય અતિવ્યાપન દ્વારા રચાય છે.
$(vi)$ કાર્બન પરમાણુની બાકીની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો ફોર્માલ્ડિહાઇડમાં બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની $1s$-કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે વધારાના $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(vii)$ અન્ય કોઈપણ આલ્ડિહાઇડ માટે,કાર્બન પરમાણુની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો એક હાઇડ્રોજન પરમાણુની $1s$-કક્ષક અને આલ્કાઇલ સમૂહના કાર્બનની એક $sp^{3}$ સંકર કક્ષક સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(viii)$ કોઈપણ કીટોન માટે,કાર્બન પરમાણુની બે સંકરિત $sp^{2}$ કક્ષકો બે આલ્કાઇલ સમૂહના કાર્બનની બે $sp^{3}$ સંકર કક્ષકો સાથે અતિવ્યાપન કરીને બે $\sigma$-બંધ બનાવે છે.
$(ix)$ આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ ત્રણેય $\sigma$-બંધ એક જ સમતલમાં $120^{\circ}$ ના ખૂણે એકબીજા સાથે નમેલા હોય છે.

Explore More

Similar Questions

કૉલમ-$I$ માં આપેલા સામાન્ય નામોને કૉલમ-$II$ માં આપેલા $IUPAC$ નામો સાથે જોડો.
કૉલમ-$I$ (સામાન્ય નામ) કૉલમ-$II$ ($IUPAC$ નામ)
$A$. સિનામાલ્ડિહાઈડ $1$. પેન્ટેનાલ
$B$. એસિટોફિનોન $2$. પ્રોપ-$2$-ઈન-$\text{અલ}$
$C$. વેલેરાલ્ડિહાઈડ $3$. $4$-મિથાઈલપેન્ટ-$3$-ઈન-$2$-ઓન
$D$. એક્રોલીન $4$. $3$-ફિનાઈલપ્રોપ-$2$-ઈન-$\text{અલ}$
$E$. મેસિટિલ ઓક્સાઈડ $5$. $1$-ફિનાઈલઈથેનોન

Difficult
View Solution

સમજાવો: કાર્બોનિલ સમૂહ ધ્રુવીય છે અને તે ઇલેક્ટ્રોન-અનુરાગી (electrophilic) અને કેન્દ્ર-અનુરાગી (nucleophilic) કેન્દ્રો ધરાવે છે.

Difficult
View Solution

નીચેના સંયોજનોના બંધારણો લખો:
$(i)$ $\alpha$-મિથોક્સીપ્રોપિયોનાલ્ડિહાઈડ
$(ii)$ $3$-હાઈડ્રોક્સીબ્યુટેનાલ
$(iii)$ $2$-હાઈડ્રોક્સીસાયક્લોપેન્ટેનકાર્બાલ્ડિહાઈડ
$(iv)$ $4$-ઓક્સોપેન્ટેનાલ
$(v)$ ડાય-સેક-બ્યુટાઈલ કીટોન
$(vi)$ $4$-ફ્લોરોએસીટોફિનોન

નીચેનામાંથી કયા સંયોજનમાં $-OH$ સમૂહ હોતો નથી?

મેસિટિલ ઓક્સાઇડનું $IUPAC$ નામ શું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo