Population Interactions Questions in Gujarati

(C) બ્રૂડ પેરાસિટિઝમ એ એક એવી ઘટના છે જેમાં પરોપજીવી પક્ષી તેના ઈંડા યજમાન પક્ષીના માળામાં મૂકે છે અને યજમાન પક્ષી પાસે તેને સેવડાવે છે. આ પક્ષીઓ $(Aves)$ માં જોવા મળતું પરોપજીવનનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. તેનું જાણીતું ઉદાહરણ કોયલ ($Cuculus$ $canorus$) છે,જે તેના ઈંડા કાગડાના માળામાં મૂકે છે.

(D) પરજીવીપણું એ વસ્તી આંતરક્રિયાનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક સજીવ,જેને પરજીવી કહેવાય છે,તે બીજા સજીવ,જેને યજમાન કહેવાય છે,પાસેથી પોષણ અને આશ્રય મેળવે છે. આ આંતરક્રિયામાં,પરજીવીને ફાયદો $(+)$ થાય છે જ્યારે યજમાનને નુકસાન $(-)$ થાય છે. તેથી,આ એક $(+, -)$ પ્રકારની આંતરક્રિયા છે.

(B) . કેલોટ્રોપિસ એ એક વનસ્પતિ છે જે અત્યંત ઝેરી કાર્ડિયો ગ્લાયકોસાઇડ્સ ઉત્પન્ન કરે છે,જે તેને શાકાહારીઓથી બચાવે છે. તેથી,$A-iv$.
$B$. પાયસેસ્ટર એ તારામાછલી છે જે અમેરિકન પેસિફિક કિનારાના ખડકાળ આંતર-ભરતી વિસ્તારોમાં શિકારી તરીકે કામ કરે છે અને અપૃષ્ઠવંશીઓનો શિકાર કરે છે. તેથી,$B-i$.
$C$. મોનાર્ક પતંગિયું તેના શિકારી (પક્ષીઓ) માટે ખૂબ જ અસ્વાદિષ્ટ હોય છે કારણ કે તે તેની ઇયળ અવસ્થા દરમિયાન એક ખાસ રસાયણ મેળવે છે. તેથી,$C-ii$.
$D$. દેડકા ઘણીવાર શિકારીઓથી બચવા માટે છદ્માવરણ (Cryptically coloured) ધરાવે છે. તેથી,$D-iii$.
આમ,સાચી જોડ $A-iv, B-i, C-ii, D-iii$ છે.

(C) સાચું વિધાન $III$ છે.
ખોટા વિધાનોની સમજૂતી:
$I$. $Cuscuta$ (અમરવેલ) એક પરપજીવી વનસ્પતિ છે જેમાં હરિતદ્રવ્ય હોતું નથી અને તે પ્રકાશસંશ્લેષણ કરી શકતી નથી.
$II$. માનવ યકૃતકૃમિ ($Fasciola$ $hepatica$) ને તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ કરવા માટે બે મધ્યવર્તી યજમાનો (ગોકળગાય અને માછલી) ની જરૂર હોય છે.
$IV$. બ્રૂડ પેરાસિટિઝમમાં,પરપજીવી પક્ષીના ઈંડા યજમાન પક્ષીના ઈંડા જેવા કદ અને રંગમાં વિકસિત થાય છે જેથી યજમાન પક્ષી તેને ઓળખી ન શકે,ઉલટું નહીં.
$III$. અંતઃપરપજીવીઓ અત્યંત વિશિષ્ટતા દર્શાવે છે,જે તેમના જીવનચક્રને વધુ જટિલ બનાવે છે કારણ કે તેઓએ યજમાનના આંતરિક વાતાવરણમાં અનુકૂલન સાધવું પડે છે.

(C) સાચો વિકલ્પ $C$ છે.
વસ્તી આંતરક્રિયાઓ બે આંતરક્રિયા કરતી જાતિઓ પર થતી અસર દ્વારા વ્યાખ્યાયિત થાય છે:
$1$. $+,+$ (સહજીવન): બંને આંતરક્રિયા કરતી જાતિઓને ફાયદો થાય છે.
$2$. $-,-$ (સ્પર્ધા): બંને આંતરક્રિયા કરતી જાતિઓને નુકસાન થાય છે.
$3$. $+,o$ (સહભોજિતા): એક જાતિને ફાયદો થાય છે,જ્યારે બીજી જાતિને ન તો ફાયદો થાય છે કે ન તો નુકસાન.
તેનાથી વિપરીત:
- પરજીવન $(+,-)$ અને ભક્ષણ $(+,-)$ માં એક જાતિને બીજી જાતિના ભોગે ફાયદો થાય છે.
- અભોજિતા $(-,o)$ માં એક જાતિને નુકસાન થાય છે જ્યારે બીજી જાતિ અપ્રભાવિત રહે છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
$\text{વિધાન}-I$ સાચું છે: મોનાર્ક પતંગિયું તેની ઈયળ અવસ્થા દરમિયાન ઝેરી નીંદણ ખાય છે, જેનાથી તે ઝેરી રસાયણો મેળવે છે.
$\text{વિધાન}-II$ સાચું છે: આ રસાયણો પતંગિયાને તેના શિકારીઓ (પક્ષીઓ) માટે અત્યંત અસ્વાદિષ્ટ બનાવે છે.
નીંદણમાંથી ઝેરનો સંગ્રહ એ પતંગિયાના અસ્વાદિષ્ટ બનવાનું સીધું કારણ હોવાથી, $\text{વિધાન}-II$ એ $\text{વિધાન}-I$ ની સાચી સમજૂતી છે.

$(C)$ બ્રૂડ પેરાસિટિઝમ (અંડ-પરજીવિતા).
બ્રૂડ પેરાસિટિઝમમાં, પરજીવી પક્ષી તેના ઈંડા યજમાન પક્ષીના માળામાં મૂકે છે અને યજમાન પક્ષી તેને સેવે છે.
ઉત્ક્રાંતિ દરમિયાન, પરજીવી પક્ષીના ઈંડા કદ અને રંગમાં યજમાનના ઈંડા જેવા વિકસિત થયા છે, જેથી યજમાન પક્ષી દ્વારા વિદેશી ઈંડાને ઓળખી કાઢવાની અને તેને માળામાંથી બહાર ફેંકી દેવાની શક્યતા ઘટી જાય છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે.
મેક આર્થરે અવલોકન કર્યું હતું કે એક જ વૃક્ષ પર રહેતી $5$ નજીકથી સંબંધિત વોરબલરની પ્રજાતિઓ તેમની ખોરાક મેળવવાની પ્રવૃત્તિઓમાં વર્તણૂકીય તફાવતોને કારણે સ્પર્ધા ટાળવામાં અને સહઅસ્તિત્વ ધરાવવામાં સફળ રહી હતી.
આ ઘટનાને સંસાધન વિભાજન (resource partitioning) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેમાં સમાન નિવાસસ્થાન ધરાવતી પ્રજાતિઓ સ્પર્ધા ઘટાડવા અને સહઅસ્તિત્વને સક્ષમ કરવા માટે સંસાધનોનું વિભાજન કરે છે.

(D) $Mutualism$ (સહજીવન) એ એક જૈવિક આંતરક્રિયા છે જેમાં બંને જાતિઓને સંબંધથી ફાયદો થાય છે.
લાઈકેનમાં,લીલ અને ફૂગ પરસ્પર ફાયદાકારક જોડાણમાં રહે છે.
માયકોરાઈઝામાં,ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ સહજીવન દર્શાવે છે.
પરાગનયનમાં વનસ્પતિ અને પ્રાણીઓ વચ્ચેની સહજીવનની આંતરક્રિયા સામેલ છે,જ્યાં વનસ્પતિનું પરાગનયન થાય છે અને પ્રાણીઓને ખોરાક (મધુરસ/પરાગરજ) મળે છે.
જોકે,બગલા અને ચરતા ઢોર વચ્ચેનું જોડાણ એ $Commensalism$ (સહભોજિતા) નું ઉદાહરણ છે,$Mutualism$ નું નહીં. આ આંતરક્રિયામાં,બગલાને ઢોર દ્વારા ખલેલ પહોંચાડવામાં આવતા જીવજંતુઓ મળી રહેવાથી ફાયદો થાય છે,જ્યારે ઢોરને કોઈ ફાયદો કે નુકસાન થતું નથી.

(D) સ્પર્ધા.
સ્પર્ધાત્મક આંતરક્રિયાઓમાં,જાતિના સભ્યો સમાન મર્યાદિત સંસાધનો મેળવવા માટે પ્રયત્ન કરે છે,એટલે કે,તેઓ સંસાધનો માટે સ્પર્ધા કરે છે.
આ પ્રકારની આંતરક્રિયામાં,બંને આંતરક્રિયા કરતા સજીવોનું એકબીજાની નજીક રહેવું જરૂરી નથી,કારણ કે તેઓ સમાન પર્યાવરણ અથવા નિવાસસ્થાનમાં ઉપલબ્ધ સંસાધનો માટે સ્પર્ધા કરી શકે છે.

(B) . સ્પર્ધા.
એવું અવલોકન કરવામાં આવ્યું હતું કે ઊંડા વિસ્તારોમાં,$Balanus$ બાર્નેકલ હંમેશા $Chthamalus$ બાર્નેકલ કરતા વધુ સ્પર્ધાત્મક સાબિત થાય છે.
$Balanus$ બાર્નેકલ ઊંડા વિસ્તારના સંસાધનોનો ઉપયોગ $Chthamalus$ સજીવો કરતા વધુ કાર્યક્ષમ રીતે કરે છે,ભલે $Chthamalus$ બાર્નેકલ તેના સ્પર્ધકની ગેરહાજરીમાં ત્યાં જીવવા માટે સક્ષમ હોય.

(C) વસ્તી આંતરક્રિયાઓનું વર્ગીકરણ બે આંતરક્રિયા કરતી જાતિઓ ($A$ અને $B$) પર થતી અસરના આધારે કરવામાં આવે છે:
$(1)$ સહજીવન $(+, +)$
$(2)$ સ્પર્ધા $(-, -)$
$(3)$ શિકાર $(+, -)$
$(4)$ પરજીવિતા $(+, -)$
$(5)$ સહભોજિતા $(+, 0)$
$(6)$ અંતઃભોજિતા $(-, 0)$
અંતઃભોજિતામાં,એક જાતિને નુકસાન થાય છે (નકારાત્મક અસર થાય છે) જ્યારે બીજી જાતિ અપ્રભાવિત $(0)$ રહે છે.

(D) જોસેફ કોનેલે સ્કોટલેન્ડના ખડકાળ દરિયાકિનારે સુંદર ક્ષેત્ર પ્રયોગો કર્યા હતા.
તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે મોટા અને સ્પર્ધાત્મક રીતે ચડિયાતા બાર્નેકલ,$Balanus$,આંતર-ભરતી વિસ્તારમાં પ્રભુત્વ ધરાવે છે અને નાના બાર્નેકલ,$Chthamalus$ ને તે વિસ્તારમાંથી દૂર કરે છે.

(C) સાચા વિધાનો $B, D$ અને $E$ છે.
- $B$: સહજીવન $(+,+)$: બંને જાતિઓને લાભ થાય છે.
- $D$: પરોપજીવન $(+,-)$: એક જાતિને લાભ થાય છે અને બીજી જાતિને નુકસાન થાય છે.
- $E$: પ્રતિજીવન $(-,0)$: એક જાતિને નુકસાન થાય છે અને બીજી જાતિ અપ્રભાવિત રહે છે.
વિધાન $A$ ખોટું છે કારણ કે સહભોજિતા $(+,0)$ માં,એક જાતિને લાભ થાય છે અને બીજી જાતિ અપ્રભાવિત રહે છે.

(B) જાતીય છેતરપિંડી એ પરાગનયનની એક વ્યૂહરચના છે જેમાં વનસ્પતિ પરાગનયન માટે ચોક્કસ કીટકની માદા જેવું અનુકરણ કરે છે જેથી તે પ્રજાતિના નરને આકર્ષી શકાય. 'ઓફ્રિસ' (Ophrys) ઓર્કિડ આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરે છે,જેમાં તે માદા ભમરાના આકાર અને ગંધનું અનુકરણ કરે છે,જેનાથી નર ભમરો સમાગમના પ્રયાસ દરમિયાન છેતરાઈ જાય છે.