Pregnancy and Embryonic development Questions in Gujarati

(D) પ્રિમિટિવ સ્ટ્રીક એ એક રચના છે જે એમ્નિયોટ્સ (સરીસૃપ,પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓ) માં ગર્ભ વિકાસના પ્રારંભિક તબક્કે બ્લાસ્ટુલામાં બને છે.
તે ગેસ્ટ્રુલેશનની શરૂઆત સૂચવે છે.
ગેસ્ટ્રુલેશન દરમિયાન,એપિબ્લાસ્ટના કોષો પ્રિમિટિવ સ્ટ્રીક દ્વારા સ્થળાંતર કરીને ત્રણ પ્રાથમિક ગર્ભસ્તરો બનાવે છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm),મધ્ય ગર્ભસ્તર (mesoderm) અને અંતઃ ગર્ભસ્તર (endoderm).
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,જે કોષો પ્રિમિટિવ સ્ટ્રીક દ્વારા અંદર જાય છે તે મુખ્યત્વે મધ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તરમાં વિભેદિત થાય છે,જ્યારે સપાટી પર રહેલા કોષો બાહ્ય ગર્ભસ્તર બનાવે છે.
તેથી,પ્રિમિટિવ સ્ટ્રીક ગર્ભસ્તરોના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.

(D) ભ્રૂણીય વિકાસમાં ગેસ્ટ્રુલેશનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,બ્લાસ્ટુલા ત્રણ પ્રાથમિક જનનસ્તરો બનાવવા માટે પુનઃગોઠવણી કરે છે.
સૌ પ્રથમ,કોષો અંદરની તરફ ખસીને અંતઃસ્તર બનાવે છે,જે સૌથી અંદરનું સ્તર છે.
ત્યારબાદ,મધ્યસ્તર એ અંતઃસ્તર અને બહારના સ્તરની વચ્ચે બને છે.
અંતે,બાહ્યસ્તર એ સૌથી બહારના સ્તર તરીકે સ્થાપિત થાય છે.
તેથી,દેખાવાનો ક્રમ અંતઃસ્તર,ત્યારબાદ મધ્યસ્તર અને પછી બાહ્યસ્તર છે. જો કે,પ્રમાણભૂત વિકાસલક્ષી જીવવિજ્ઞાનના સંદર્ભમાં,સ્તરોને ઘણીવાર બહારથી અંદરની તરફ બાહ્યસ્તર,મધ્યસ્તર અને અંતઃસ્તર તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પો અને ગેસ્ટ્રુલેશનના પ્રમાણભૂત ક્રમને જોતા,રચના સામાન્ય રીતે અંતઃસ્તરથી શરૂ થાય છે,ત્યારબાદ મધ્યસ્તર અને છેલ્લે બાહ્યસ્તર આવે છે. આ ચોક્કસ ક્રમ વિકલ્પોમાં ન હોવાથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) બ્લાસ્ટોસીલ એ પ્રવાહીથી ભરેલી મધ્યસ્થ ગુહા છે જે બ્લાસ્ટુલેશનની પ્રક્રિયા દરમિયાન વિકસે છે.
મોરુલા તબક્કા પછી,ગર્ભના કોષો પુનઃગોઠવાય છે અને એક પોલા ગોળા જેવી રચના બનાવે છે જેને બ્લાસ્ટુલા (સસ્તન પ્રાણીઓમાં બ્લાસ્ટોસિસ્ટ) કહેવામાં આવે છે.
આ ગુહા,એટલે કે બ્લાસ્ટોસીલનું નિર્માણ,બ્લાસ્ટુલા તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(A) ગેસ્ટ્રુલા ત્રણ જનન સ્તરો ($Ectoderm$,$Mesoderm$,અને $Endoderm$) ના નિર્માણ દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે.
ગેસ્ટ્રુલેશનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,બ્લાસ્ટુલાની સપાટી પરના કોષો મોર્ફોજેનેટિક હલનચલન દ્વારા આ ત્રણ અલગ-અલગ સ્તરોમાં પુનઃગોઠવાય છે.
તેની સરખામણીમાં,બ્લાસ્ટુલા એ કોષોનો એક પોલો ગોળો છે જે બ્લાસ્ટોસીલ નામના કેન્દ્રીય પોલાણને ઘેરે છે,પરંતુ તેમાં આ વિભેદિત જનન સ્તરોનો અભાવ હોય છે.

(C) બ્લાસ્ટુલાનું ગેસ્ટ્રુલામાં રૂપાંતર થવાની પ્રક્રિયાને ગેસ્ટ્રુલેશન કહેવામાં આવે છે.
ગેસ્ટ્રુલા તબક્કા દરમિયાન,ગર્ભીય કોષો નોંધપાત્ર મોર્ફોજેનેટિક હલનચલન (જેમ કે ઇન્વેજિનેશન,ઇન્વોલ્યુશન અને એપિબોલી) દર્શાવે છે.
આ હલનચલનને કારણે કોષોની પુનઃગોઠવણી થાય છે,જેનાથી ત્રણ પ્રાથમિક જનનસ્તરો બને છે: બાહ્યસ્તર (ectoderm),મધ્યસ્તર (mesoderm) અને અંતઃસ્તર (endoderm).
તેથી,જનનસ્તરોનું નિર્માણ એ ગેસ્ટ્રુલા તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા છે.

(D) માનવ ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન, ગર્ભાવસ્થાના $8$મા અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં ભ્રૂણની લંબાઈ આશરે $1\, \text{ઇંચ}$ (લગભગ $2.5\, \text{cm}$) જેટલી થાય છે. આ તબક્કે, ભ્રૂણને ગર્ભ (fetus) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, કારણ કે મોટાભાગની મુખ્ય અંગ પ્રણાલીઓનું નિર્માણ શરૂ થઈ ગયું હોય છે.

(D) ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન,ત્રણ ગર્ભસ્તરો (બાહ્ય ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તર) વિવિધ પેશીઓ અને અંગોને જન્મ આપે છે.
$1$. $Ectoderm$ (બાહ્ય ગર્ભસ્તર) મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર (મગજ અને કરોડરજ્જુ),પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર,આંખ,કાન અને નાકની સંવેદી અધિચ્છદ,તેમજ ત્વચાનું અધિચ્છદ,વાળ અને નખ બનાવે છે.
$2$. $Mesoderm$ (મધ્ય ગર્ભસ્તર) હૃદય,રુધિરવાહિનીઓ,સ્નાયુઓ,હાડકાં અને મેરુદંડ બનાવે છે.
$3$. $Endoderm$ (અંતઃ ગર્ભસ્તર) પાચનમાર્ગનું અસ્તર,યકૃત અને શ્વસનતંત્ર બનાવે છે.
તેથી,આંખ અને ત્વચા બાહ્ય ગર્ભસ્તર (ectoderm) માંથી ઉતરી આવે છે.

(A) સાચી જોડી નીચે મુજબ છે:
$A.$ ક્લીવેજ (વિખંડન): વિખંડનની ભાત ઈંડામાં રહેલી જરદીના જથ્થા અને તેના વિતરણ પર આધાર રાખે છે $(A-4)$.
$B.$ ગેસ્ટ્રુલેશન: આ પ્રક્રિયામાં $3$ જર્મ લેયર (બાહ્ય ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તર) બનાવવા માટે કોષોનું સ્થળાંતર થાય છે $(B-1)$.
$C.$ ન્યુર્યુલેશન: આ ન્યુરલ ટ્યુબ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે,જેમાંથી કરોડરજ્જુ અને મગજનો વિકાસ થાય છે $(C-2)$.
$D.$ ઓર્ગેનોજેનેસિસ: આ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં જર્મ લેયર ચોક્કસ અંગો અને પેશીઓમાં વિભેદિત થાય છે,જેમ કે મેસોડર્મમાંથી હાડપિંજર અને સ્નાયુઓનું નિર્માણ $(D-3)$.
તેથી,સાચો ક્રમ $A-4, B-1, C-2, D-3$ છે.

(B) $Archenteron$ (આર્કેન્ટેરોન) એ આદિ આંતરડાની ગુહા છે જે વિકાસશીલ ગર્ભમાં ગેસ્ટ્રુલેશનની પ્રક્રિયા દરમિયાન બને છે.
તે અંતર્વલન (invagination) ની પ્રક્રિયા દ્વારા ઉદભવે છે,જેમાં કોષોનું એક સ્તર (એન્ડોડર્મ) બ્લાસ્ટોસીલની અંદરની તરફ ખસે છે.
આ ગુહા અંતે સજીવના પાચન માર્ગમાં વિકસે છે.

(C) ભ્રૂણના વિકાસ દરમિયાન,ત્રણ પ્રાથમિક ગર્ભસ્તરો હોય છે: બાહ્ય ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તર.
$1$. બાહ્ય ગર્ભસ્તર ચેતાતંત્ર,અધિચર્મ અને સંબંધિત રચનાઓ બનાવે છે.
$2$. મધ્ય ગર્ભસ્તર સ્નાયુઓ,હાડકાં,રુધિરાભિસરણ તંત્ર અને ઉત્સર્જન તંત્રનું નિર્માણ કરે છે.
$3$. અંતઃ ગર્ભસ્તર પાચન માર્ગ અને શ્વસનતંત્રના અધિચ્છદીય આવરણ તેમજ યકૃત અને સ્વાદુપિંડ જેવા સંબંધિત અંગોના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.
તેથી,યકૃત અને સ્વાદુપિંડનો વિકાસ અંતઃ ગર્ભસ્તર (Endoderm) માંથી થાય છે.

(D) માનવ ગર્ભના વિકાસ દરમિયાન,ત્રણ ગર્ભસ્તરો (એક્ટોડર્મ,મેસોડર્મ અને એન્ડોડર્મ) વિવિધ પેશીઓ અને અંગોના નિર્માણ માટે જવાબદાર હોય છે.
$1$. એક્ટોડર્મ એ સૌથી બહારનું સ્તર છે અને તે મધ્યસ્થ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર,ત્વચાનું અધિચ્છદ,વાળ,નખ અને પરસેવાની ગ્રંથિઓના નિર્માણ માટે જવાબદાર છે.
$2$. તે આંખના લેન્સ અને દાંતના ઇનેમલના નિર્માણમાં પણ ફાળો આપે છે.
$3$. આપેલા તમામ વિકલ્પો (પરસેવાની ગ્રંથિઓ,ચેતાતંત્ર અને આંખનું લેન્સ) એક્ટોડર્મમાંથી ઉદ્ભવે છે,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) સાચો જવાબ $A$ છે.
ગર્ભ અને એમ્નિયોન વચ્ચેની જગ્યાને એમ્નિયોટિક પોલાણ કહેવામાં આવે છે,જે એમ્નિયોટિક પ્રવાહીથી ભરેલી હોય છે.
આ એમ્નિયોટિક પ્રવાહી બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે:
$1$. તે ગર્ભને સુકાઈ જવાથી (desiccation) બચાવે છે.
$2$. તે એક રક્ષણાત્મક ગાદી તરીકે કાર્ય કરે છે જે આંચકાઓને શોષી લે છે અને વિકસતા ગર્ભને બાહ્ય ઈજાઓથી સુરક્ષિત રાખે છે.

(B) એમ્નિઓટિક પ્રવાહી વિકાસ પામતા ગર્ભ માટે 'શોક એબ્સોર્બર' (આંચકા શોષક) તરીકે કાર્ય કરે છે. તે ગર્ભને યાંત્રિક ઈજાઓ,શારીરિક આઘાત અથવા અચાનક આવતા આંચકાઓ સામે રક્ષણ આપે છે,જેથી તે બાહ્ય ઈજાઓથી સુરક્ષિત રહે છે.

(B) વધારાની ગર્ભીય પટલીઓમાં એમ્નિયોન (amnion),કોરિયોન (chorion),યોક સેક (yolk sac) અને એલેન્ટોઇસ (allantois) નો સમાવેશ થાય છે. આ પટલીઓ ટ્રોફોબ્લાસ્ટ અને ગર્ભીય તકતીમાંથી ઉદ્ભવે છે,પરંતુ તે ગર્ભના મુખ્ય શરીરનો ભાગ નથી. તેમનું મુખ્ય કાર્ય વિકસતા ગર્ભ માટે રક્ષણ,પોષણ,શ્વસન અને ઉત્સર્જન પૂરું પાડવાનું છે,પરંતુ તે ગર્ભના શરીરના પેશીઓના નિર્માણમાં ફાળો આપતી નથી.

(A) એલેન્ટોઈસ અને યોલ્ક સેક એ ભ્રૂણીય વિકાસ દરમિયાન બનતી વધારાની ભ્રૂણીય પટલ (extra-embryonic membranes) છે. આ બંને રચનાઓ બે મુખ્ય સ્તરોની બનેલી હોય છે: મેસોડર્મનું બાહ્ય સ્તર અને એન્ડોડર્મનું આંતરિક સ્તર. તેથી,સાચું બંધારણ બાહ્ય મેસોડર્મ અને આંતરિક એન્ડોડર્મ છે.

(D) માનવ ભ્રૂણમાં યકૃત અને અસ્થિમજ્જા આ કાર્ય સંભાળે તે પહેલાં,$Yolk$ $sac$ (પીતકોથળી) એ પ્રારંભિક રુધિરકોષ નિર્માણ (haematopoiesis) માટેનું મુખ્ય સ્થાન છે. મનુષ્યોમાં પોષણ માટે તે બિનકાર્યક્ષમ હોવા છતાં,તે પ્રારંભિક વિકાસમાં આ મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(C) $Allantois$ એ એક વધારાની ભ્રૂણીય પટલ (extraembryonic membrane) છે જે ભ્રૂણના શ્વસનમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. તે વાયુઓના વિનિમયને સરળ બનાવીને વધારાના ફેફસાં તરીકે કાર્ય કરે છે,જેના દ્વારા ભ્રૂણને ઓક્સિજન પૂરો પાડવામાં આવે છે અને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ દૂર કરવામાં આવે છે.

(B) વિકસતો ગર્ભ એક પ્રવાહીથી ભરેલી કોથળી દ્વારા ઘેરાયેલો હોય છે જેને એમ્નિઓન કહેવામાં આવે છે. આ કોથળીમાં રહેલા પ્રવાહીને એમ્નિઓટિક પ્રવાહી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ પ્રવાહી શોક એબ્સોર્બર (આંચકા શોષક) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે ગર્ભને યાંત્રિક ઈજા અને શારીરિક આઘાતથી સુરક્ષિત રાખે છે. તે તાપમાન જાળવવામાં પણ મદદ કરે છે અને ગર્ભના હલનચલન માટે અવકાશ પૂરો પાડે છે.

(C) એલેન્ટોઇસ એ એક વધારાની ભ્રૂણીય પટલ છે જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણના પશ્ચ આંતરડા (Hindgut) માંથી એક બહાર નીકળતી કોથળી અથવા ડાયવર્ટિક્યુલમ તરીકે વિકસે છે. તે ઘણા એમનિયોટ્સમાં વાયુ વિનિમય અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના વ્યવસ્થાપનમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.

(B) મનુષ્યો અને અન્ય પ્રાઈમેટ્સમાં,જરાયુ (Chorion) મુખ્યત્વે જરાયુ (placenta) બનાવે છે,જે આંગળી જેવા પ્રવર્ધો વિકસાવે છે જેને જરાયુ અંકુર (chorionic villi) કહેવામાં આવે છે. આ અંકુર ગર્ભાશયની પેશીઓ સાથે જોડાઈને માતા અને ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોના વિનિમય માટે જરૂરી ગાઢ જોડાણ બનાવે છે. આ પ્રકારના જરાયુને જરાયુજ જરાયુ (chorionic placenta) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(B) ટ્રોફોએક્ટોડર્મ (જેને ટ્રોફોબ્લાસ્ટ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ સસ્તન ગર્ભના બ્લાસ્ટોસિસ્ટનું બાહ્ય સ્તર છે. તેનું મુખ્ય કાર્ય જરાયુ (placenta) બનાવવાનું છે,જે માતા અને વિકસતા ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે. તેથી,તે માતૃ રુધિરાભિસરણમાંથી વિકસતા કોષો માટે ખોરાક અને પોષણ મેળવવા માટે જવાબદાર છે.

(C) વધારાના ભ્રૂણીય પટલો ($foetal$ પટલો) એ વિશિષ્ટ રચનાઓ છે જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણને ઘેરી લે છે. આ પટલોમાં ઉલ્વ (amnion),જરાયુ (chorion),પિત્તકોથળી (yolk sac) અને ગર્ભનાળ (allantois) નો સમાવેશ થાય છે. તેઓ મુખ્યત્વે વિકાસ પામતા ભ્રૂણના રક્ષણ,શ્વસન,ઉત્સર્જન અને પોષણ માટે જવાબદાર છે.

(D) એમ્નિયોન એ એક વધારાની ગર્ભીય પટલ છે જે ગર્ભની આસપાસ એમ્નિયોટિક પ્રવાહીથી ભરેલી કોથળી બનાવે છે. આ પ્રવાહી આંચકા શોષક (shock absorber) તરીકે કાર્ય કરે છે,જે વિકાસ પામતા ગર્ભને યાંત્રિક ઈજાઓથી બચાવે છે અને તેને સુકાઈ જવાથી અટકાવે છે. તેથી,તેનું મુખ્ય કાર્ય આંચકાઓથી રક્ષણ આપવાનું છે.

(A) એમ્નિઓટિક પ્રવાહી એ એક રક્ષણાત્મક,પારદર્શક,પીળાશ પડતું પ્રવાહી છે જે ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન ગર્ભની આસપાસ હોય છે.
તે એમ્નિઓટિક કોથળીની અંદર સમાયેલું હોય છે,જે ગર્ભાશયની અંદર આવેલી હોય છે.
આ પ્રવાહી ગર્ભને આંચકા સામે રક્ષણ આપે છે,પોષક તત્વો અને પાણીની આપ-લેમાં મદદ કરે છે અને ગર્ભને હલનચલન કરવા માટે અવકાશ પૂરો પાડે છે.

(A) યુથેરિયન સસ્તન પ્રાણીઓમાં,કોરિયોન અને એલેન્ટોઈસ એકબીજા સાથે જોડાઈને કોરિયો-એલેન્ટોઈક જરાયુ (chorioallantoic placenta) બનાવે છે.
આ રચના માતા અને વિકાસ પામતા ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોના વિનિમય માટે અત્યંત આવશ્યક છે.

(A) એમ્નિયોન એ એક વધારાની ગર્ભીય પટલ છે જે ગર્ભની આસપાસ એક કોથળી બનાવે છે.
આ કોથળીને એમ્નિયોટિક પોલાણ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જે એમ્નિયોટિક પ્રવાહીથી ભરેલી હોય છે.
એમ્નિયોટિક પોલાણ વિકસતા સસ્તન ગર્ભને સીધી રીતે ઘેરી લે છે,જે તેને યાંત્રિક આંચકા સામે રક્ષણ આપે છે અને સૂકાઈ જવાથી બચાવે છે.

(D) કોરિયન એ સૌથી બહારનું વધારાનું ગર્ભીય પટલ છે જે એમ્નિઓટ્સમાં ગર્ભ અને અન્ય તમામ પટલોને આવરી લે છે.
તે બાહ્ય એક્ટોડર્મ (ટ્રોફોબ્લાસ્ટ) અને તેની નીચે રહેલા સોમેટિક મેસોડર્મના જોડાણથી બને છે.
પ્રારંભિક વિકાસ દરમિયાન,ટ્રોફોબ્લાસ્ટ બે સ્તરોમાં વિભાજિત થાય છે: આંતરિક સાયટોટ્રોફોબ્લાસ્ટ અને બાહ્ય સિંસીટિયોટ્રોફોબ્લાસ્ટ.
કોરિયનમાં આ ટ્રોફોબ્લાસ્ટિક સ્તરો અને સોમેટિક મેસોડર્મ બંનેનો સમાવેશ થતો હોવાથી,ઉપરોક્ત તમામ ઘટકો તેની રચનામાં ફાળો આપે છે.

(D) $Yolk sac$ (પીતક કોથળી) એ વિકાસશીલ માનવ ભ્રૂણમાં રુધિર કોષોના નિર્માણ (hematopoiesis) માટેનું પ્રથમ સ્થાન છે。
તે વિકાસના પ્રારંભિક તબક્કે પ્રથમ રુધિર કોષો ઉત્પન્ન કરે છે, ત્યારબાદ આ કાર્ય યકૃત અને અસ્થિમજ્જા દ્વારા કરવામાં આવે છે。
તેથી, તે પ્રથમ રુધિર કોષોનો સ્ત્રોત છે જે ભ્રૂણના રુધિરાભિસરણમાં પ્રવેશે છે。

(C) એલેન્ટોઇસ એ સસ્તન પ્રાણીઓના ભ્રૂણમાં જોવા મળતી વધારાની ગર્ભીય પટલીઓ પૈકીની એક છે. તેના મુખ્ય કાર્યોમાં નાઇટ્રોજનયુક્ત કચરાનો સંગ્રહ (ઉત્સર્જન),વાયુઓના વિનિમયમાં ભાગ લેવો (શ્વસન) અને જરાયુ (placenta) માંથી ભ્રૂણ સુધી પોષક તત્વોના વહનમાં મદદ કરવી (પોષણ) નો સમાવેશ થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $(c)$ સાચો જવાબ છે.

(B) એમ્નિયોટિક પોલાણ એમ્નિયોટિક પ્રવાહીથી ભરેલું હોય છે,જે વિકાસ પામતા ભ્રૂણ/ગર્ભને ઘેરી લે છે.
આ પ્રવાહી બે મુખ્ય કાર્યો કરે છે: તે યાંત્રિક ઈજાઓથી ગર્ભને બચાવવા માટે આંચકા શોષક (shock absorber) તરીકે કાર્ય કરે છે અને ભેજવાળું વાતાવરણ જાળવી રાખીને ગર્ભને સૂકાઈ જવાથી (desiccation) બચાવે છે.

(C) મનુષ્યમાં ચાર ગર્ભીય પટલો જોવા મળે છે:
$1$. ઉલ્વ (Amnion)
$2$. જરાયુ (Chorion)
$3$. અલાન્ટોઈસ (Allantois)
$4$. પિત્તકોથળી (Yolk sac)
આ પટલો વિકાસશીલ ગર્ભના રક્ષણ,પોષણ અને શ્વસન માટે આવશ્યક છે.

(C) એલેન્ટોકોરિયન કોરિયોનિક વિલી બનાવે છે જે ગર્ભના અને માતાના પેશીઓ વચ્ચે માળખાકીય અને કાર્યાત્મક જોડાણ સ્થાપિત કરવા માટે ગર્ભાશયના એન્ડોમેટ્રિયમમાં પ્રવેશ કરે છે.
ગર્ભના કોરિયોનિક વિલી અને માતાના ગર્ભાશયની પેશીઓના જોડાણથી બનતી આ જટિલ રચનાને જર (placenta) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જર માતા અને ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોના વિનિમયને સરળ બનાવે છે,અને તે અંતઃસ્ત્રાવી અંગ તરીકે પણ કાર્ય કરે છે.

(C) . જરાયુ એ યુથેરિયન સસ્તન પ્રાણીઓની લાક્ષણિકતા છે. તે વિકાસ પામતા ભ્રૂણ અને માતાના શરીર વચ્ચે રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોના વિનિમયમાં મદદ કરે છે.

(D) જરાયુ એ વિકસતા ભ્રૂણ (ગર્ભ) અને માતાના શરીર વચ્ચેની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે. તેના મુખ્ય કાર્યોમાં વિકસતા ભ્રૂણને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પૂરા પાડવા,ભ્રૂણ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને નકામા પદાર્થોનો નિકાલ કરવો અને અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે કાર્ય કરવાનો સમાવેશ થાય છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો જવાબ છે.

(D) યુથેરિયન સસ્તન પ્રાણીઓમાં જરાયુ મુખ્યત્વે કોરિયોન (જરાયુ-આવરણ) અને એલેન્ટોઈસ (ભ્રૂણપોષક) ના જોડાણથી બને છે,જેને કોરિયો-એલેન્ટોઈક જરાયુ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આ રચના માતાના રુધિર અને ગર્ભના રુધિરાભિસરણ વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોની આપ-લે કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) જરાયુ એ વિકાસ પામતા ગર્ભ (foetus) અને માતાના શરીર વચ્ચેની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે. તે જરાયુ અંકુર (chorionic villi - ગર્ભીય પેશી) અને ગર્ભાશયની પેશી (માતૃ પેશી) ના આંતરગૂંથણ દ્વારા બને છે. તેથી,તે માતૃ અને ગર્ભીય બંને ભાગોમાંથી બને છે.

(B) જરાયુનું નિર્માણ ગર્ભના કોરિયોનિક વિલી અને માતાની ગર્ભાશયની પેશીઓના આંતરગૂંથણ દ્વારા થાય છે. બ્લાસ્ટોસિસ્ટનું બાહ્ય સ્તર,જેને $Trophoblast$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે $Chorion$ માં વિભેદિત થાય છે. $Chorion$ કોરિયોનિક વિલી બનાવે છે જે જરાયુ બનાવવા માટે ગર્ભાશયની પેશીઓમાં પ્રવેશે છે. આ સ્તર પસંદગીયુક્ત પ્રવેશશીલ છે,જે માતા અને ગર્ભ વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોની આપ-લે કરવાની મંજૂરી આપે છે. વધુમાં,જરાયુ અંતઃસ્ત્રાવી પેશી તરીકે કાર્ય કરે છે,જે $hCG$ (human Chorionic Gonadotropin),$hPL$ (human Placental Lactogen),ઇસ્ટ્રોજન અને પ્રોજેસ્ટોજેન્સ જેવા અંતઃસ્ત્રાવોનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે ગર્ભાવસ્થા જાળવી રાખવા માટે આવશ્યક છે.

(C) જરાયુ એ વિકાસ પામતા ભ્રૂણ અને માતાના શરીર વચ્ચેની રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે.
તે માતા અને ભ્રૂણ વચ્ચે પોષક તત્વો,ઓક્સિજન અને નકામા પદાર્થોના વિનિમય માટેનું સ્થાન છે.
તેથી,જરાયુ એવો વિસ્તાર છે જ્યાં ભ્રૂણ માતાના રુધિર દ્વારા પોષણ અને ઓક્સિજન મેળવે છે.

(D) જરાયુ એ એક વિશિષ્ટ અંગ છે જે સસ્તન પ્રાણીઓમાં વિકાસ પામતા ગર્ભને ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે જોડે છે. તે માતાના રુધિરાભિસરણ તંત્ર દ્વારા પોષક તત્વોનું શોષણ,નકામા પદાર્થોનો નિકાલ અને વાયુઓની આપ-લે માટે જવાબદાર છે. જોકે અન્ય કેટલાક પૃષ્ઠવંશીઓમાં પ્રાથમિક પ્રકારની જરાયુ જેવી રચનાઓ જોવા મળી શકે છે,પરંતુ સાચું જરાયુ એ યુથેરિયન સસ્તન પ્રાણીઓનું મુખ્ય લક્ષણ છે.

(B) જરાયુ (placenta) એ માતા અને ગર્ભના રુધિરાભિસરણ તંત્ર વચ્ચે એક પસંદગીયુક્ત અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે.
ઓક્સિજન,કાર્બન ડાયોક્સાઇડ,પોષક તત્વો,એન્ટિબોડીઝ $(IgG)$ અને અમુક વાયરસ જેવા નાના અણુઓ જરાયુના અવરોધને ઓળંગી શકે છે.
શીતળાના વાયરસ જેવા વાયરસનું આણ્વીય વજન મોટા પ્લાઝ્મા પ્રોટીન,$WBCs$ અને $RBCs$ ની તુલનામાં ઓછું હોય છે,જે તેમને જરાયુની પટલમાંથી પસાર થઈને ગર્ભમાં પ્રવેશવાની મંજૂરી આપે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(b)$ છે.

(C) પ્લેસેન્ટાના સૌથી સરળ પ્રકાર (એપિથેલિયોકોરિયલ) માં,ગર્ભ અને માતાના રુધિર વચ્ચે છ અવરોધો હોય છે: $(1)$ ગર્ભનું એન્ડોથેલિયમ,$(2)$ ગર્ભની સંયોજક પેશી,$(3)$ ગર્ભનું કોરિયોનિક અધિચ્છદ,$(4)$ માતાનું ગર્ભાશયનું અધિચ્છદ,$(5)$ માતાની સંયોજક પેશી,અને $(6)$ માતાનું એન્ડોથેલિયમ.
મનુષ્યોમાં,પ્લેસેન્ટા હેમોકોરિયલ પ્રકારનું હોય છે,જ્યાં માતાનું રુધિર ગર્ભના કોરિયોનિક અધિચ્છદના સીધા સંપર્કમાં આવે છે.
તેથી,માતાના ત્રણ અવરોધો—$(4)$ ગર્ભાશયનું અધિચ્છદ,$(5)$ ગર્ભાશયની સંયોજક પેશી,અને $(6)$ માતાની રુધિરવાહિનીઓનું એન્ડોથેલિયમ—ગુમાવાય છે.

(B) જે પ્રાણીઓ સીધા બચ્ચાને જન્મ આપે છે તેમને $Viviparous$ (અપત્યપ્રસવી) પ્રાણીઓ કહેવામાં આવે છે.
આ પ્રાણીઓમાં ગર્ભનો સંપૂર્ણ વિકાસ માતાના શરીરની અંદર થાય છે અને ગર્ભને માતા પાસેથી $Placenta$ (જરાયુ) નામની વિશિષ્ટ રચના દ્વારા પોષણ અને ઓક્સિજન મળે છે.
$Oviparous$ (અંડપ્રસવી) પ્રાણીઓ ઈંડા મૂકે છે,જ્યારે $Ovo-viviparous$ (અંડ-અપત્યપ્રસવી) પ્રાણીઓમાં ઈંડા માતાના શરીરની અંદર જ સેવાય છે પરંતુ તેમાં જરાયુનો સંબંધ હોતો નથી.

(B) ગર્ભનાળ એ ગર્ભને જરાયુ (placenta) સાથે જોડે છે. તેમાં બે ગર્ભનાળ ધમનીઓ અને એક ગર્ભનાળ શિરા હોય છે. ગર્ભનાળની નળીઓમાં પરિભ્રમણ કરતું રુધિર સંપૂર્ણપણે ગર્ભના રુધિરાભિસરણ તંત્રમાંથી આવે છે. આ રુધિર જરાયુમાંથી ગર્ભ સુધી ઓક્સિજન અને પોષક તત્વો પહોંચાડે છે અને ગર્ભમાંથી ઓક્સિજનવિહીન રુધિર અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોને પાછા જરાયુ સુધી લાવે છે. તેથી,ગર્ભનાળમાં રહેલું રુધિર $100\%$ ગર્ભીય મૂળનું હોય છે.

(A) જરાયુ (Placenta) એક વિશિષ્ટ અર્ધપ્રવેશશીલ રચના છે જેના દ્વારા ગર્ભ અને માતાના રુધિરાભિસરણ તંત્ર વચ્ચે પદાર્થોની આપ-લે થાય છે.
તે એક પસંદગીયુક્ત અવરોધ તરીકે કાર્ય કરે છે,જે આવશ્યક પદાર્થોને પસાર થવા દે છે અને માતા તથા ગર્ભના રુધિરને મિશ્રિત થતા અટકાવે છે.

(D) જરાયુ એ એક કામચલાઉ અંગ છે જે વિકસતા ગર્ભને ગર્ભાશયની દીવાલ સાથે જોડે છે,જેથી માતાના રુધિરાભિસરણ દ્વારા પોષક તત્વોનું શોષણ,નકામા પદાર્થોનો નિકાલ અને વાયુઓની આપ-લે થઈ શકે.
તેમાં ગર્ભની રુધિરવાહિનીઓ (ધમનીઓ અને શિરાઓ) હોય છે અને તે ગર્ભીય તેમજ માતૃ પેશીઓનું બનેલું હોય છે.
જોકે,જરાયુમાં ચેતાતંત્રનું જોડાણ હોતું નથી; તેથી,તેમાં ચેતાઓનો અભાવ હોય છે.

(A) મનુષ્યોમાં,જરાયુને $Haemo-chorialis$ પ્રકાર તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે કોરિયોનિક વિલી સીધા જ માતાના રક્તમાં ડૂબેલા હોય છે કારણ કે માતાની એન્ડોથેલિયમ,સંયોજક પેશી અને ગર્ભાશયનું અધિચ્છદ (epithelium) ક્ષીણ થઈ જાય છે.
આ પ્રકારનું જરાયુ માતા અને ગર્ભના રક્ત વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોની કાર્યક્ષમ આપ-લે માટે મદદરૂપ થાય છે.

(D) મનુષ્યોમાં,જરાયુને $discoidal$ (તકતી આકારનું) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે કારણ કે કોરિઓનિક વિલી ગર્ભાશયની દીવાલ પર એક ગોળાકાર,તકતી જેવી જગ્યા સુધી મર્યાદિત હોય છે.
આ પ્રકારનું જરાયુ માતૃ અને ગર્ભના રુધિર વચ્ચે પોષક તત્વો,વાયુઓ અને નકામા પદાર્થોની કાર્યક્ષમ આપ-લે માટે જવાબદાર છે.

(D) $\text{જરાયુ}$ $(Placenta)$ એ વિકાસ પામતા ભ્રૂણ અને માતાના શરીર વચ્ચે બનતી એક વિશિષ્ટ રચનાત્મક અને કાર્યાત્મક એકમ છે। તે એક માધ્યમ તરીકે કાર્ય કરે છે જે ભ્રૂણને ઓક્સિજન અને પોષક તત્વોનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે અને ભ્રૂણ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અને નકામા પદાર્થોને દૂર કરવામાં પણ મદદ કરે છે। તેથી, તે ભ્રૂણના પોષણ માટે જવાબદાર મુખ્ય રચના છે।

(A) $Umbilical \text{ } cord$ (નાળ) એ એક નળાકાર રચના છે જે ભ્રૂણને જરાયુ સાથે જોડે છે। તે સંયોજક પેશીના આવરણથી ઢંકાયેલી હોય છે અને માતા તથા વિકાસ પામતા ભ્રૂણ વચ્ચે પોષક તત્વો, ઓક્સિજન અને ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોના વહન માટે એક મહત્વપૂર્ણ કડી તરીકે કાર્ય કરે છે।

(D) હાથીનો ગર્ભાવધિકાળ તમામ ભૂચર સસ્તન પ્રાણીઓમાં સૌથી લાંબો હોય છે.
તે સામાન્ય રીતે આશરે $22$ મહિનાનો હોય છે, જે લગભગ $669$ દિવસ જેટલો થાય છે.