Carbon family Questions in Gujarati

(D) કેટેનેશન ગુણધર્મ સીધો જ તત્વ-તત્વ બંધની બંધ વિયોજન ઉર્જા સાથે સંબંધિત છે.
સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં પરમાણુ કદ વધતું હોવાથી $(C < Si < Ge)$,બંધ લંબાઈ વધે છે અને બંધ વિયોજન ઉર્જા ઘટે છે.
આ બંધો માટેની બંધ વિયોજન ઉર્જા આશરે નીચે મુજબ છે:
$C-C$: $348 \ kJ \ mol^{-1}$
$Si-Si$: $180 \ kJ \ mol^{-1}$
$Ge-Ge$: $167 \ kJ \ mol^{-1}$
તેથી,$C-C, Si-Si$ અને $Ge-Ge$ માટે બંધ ઉર્જાનો સાચો ક્રમ $348, 180, 167$ છે.

(B) સીસું $(Pb)$ એ ઊંચા પરમાણ્વીય ક્રમાંક ધરાવતી ઘન ધાતુ છે,જે તેને $X$-કિરણો અને ગેમા કિરણો જેવા ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા રેડિયેશનને શોષવા અને રોકવા માટે અત્યંત અસરકારક બનાવે છે. તેથી,તેનો ઉપયોગ રેડિયેશન શિલ્ડમાં કરવામાં આવે છે.

(D) સિલિકોન્સ એ ઓર્ગેનોસિલિકોન પોલિમરનો એક સમૂહ છે જેનું સામાન્ય પ્રાયોગિક સૂત્ર $(R_2SiO)_n$ છે,જ્યાં $R$ એ આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સમૂહ છે.
આ સંયોજનોમાં $R_2Si-O-SiR_2$ જોડાણનું પુનરાવર્તિત એકમ હોય છે.
સિલિકોન્સની મુખ્ય શૃંખલામાં એકાંતરે સિલિકોન અને ઓક્સિજન પરમાણુઓ હોય છે,એટલે કે $-Si-O-Si-O-Si-$ જોડાણ.

(C) મધ્યસ્થ પરમાણુ $C$ (કાર્બન) બીજા આવર્તનો છે અને તેની સંયોજકતા કક્ષામાં $d$-કક્ષકોનો અભાવ હોવાથી તેની મહત્તમ સહસંયોજકતા $4$ છે.
તેથી,તે છ લિગાન્ડને સમાવવા માટે તેનું અષ્ટક વિસ્તારી શકતું નથી.
તેની સામે,$Si$,$Ge$ અને $Sn$ અનુક્રમે ત્રીજા,ચોથા અને પાંચમા આવર્તના છે અને તેમની પાસે ખાલી $d$-કક્ષકો હોય છે,જે તેમને $[SiCl_6]^{2-}$,$[GeF_6]^{2-}$ અને $[SnCl_6]^{2-}$ જેવી હેક્સાકોઓર્ડિનેટેડ સ્પીસીઝ બનાવવાની મંજૂરી આપે છે.

(A) બાષ્પશીલતા એ પદાર્થના ઉત્કલનબિંદુના વ્યસ્ત પ્રમાણમાં હોય છે.
સમૂહ $14$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડ્સ $(CH_4, SiH_4, GeH_4, SnH_4)$ માટે,જેમ આપણે સમૂહમાં $C$ થી $Sn$ તરફ નીચે જઈએ છીએ તેમ આણ્વીય દળ વધે છે.
જેમ આણ્વીય દળ વધે છે,તેમ વાન ડેર વાલ્સ આકર્ષણ બળોનું મૂલ્ય વધે છે,જેના પરિણામે ઉત્કલનબિંદુમાં વધારો થાય છે.
તેથી,ઉત્કલનબિંદુનો ક્રમ $CH_4 < SiH_4 < GeH_4 < SnH_4$ છે.
$CH_4$ નું ઉત્કલનબિંદુ સૌથી ઓછું હોવાથી,તે આપેલા વિકલ્પોમાં સૌથી વધુ બાષ્પશીલ પદાર્થ છે.

(C) સમૂહ $14$ ના તત્વોમાં,નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર (inert pair effect) ને કારણે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે.
કાર્બન અને સિલિકોન $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા તરીકે સૌથી વધુ સ્થાયી છે.
જર્મેનિયમ $+2$ અને $+4$ બંને દર્શાવે છે,પરંતુ $+4$ વધુ સ્થાયી છે.
ટીન $(Sn)$ $+2$ અને $+4$ બંને દર્શાવે છે,જેમાં $+4$ વધુ સ્થાયી છે.
લેડ $(Pb)$ $+2$ અને $+4$ બંને દર્શાવે છે,પરંતુ નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરને કારણે $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા કરતા વધુ સ્થાયી છે.

(D) કાર્બન એક અધાતુ છે. તે કેટેનેશન દર્શાવે છે અને મલ્ટીપલ બંધ ધરાવતા સંયોજનો બનાવે છે,પરંતુ તે વિદ્યુતનો મંદ વાહક છે (ગ્રેફાઇટ સિવાય,જે વાહક છે,અર્ધવાહક નથી). સમૂહ $14$ ના સિલિકોન અને જર્મેનિયમ તત્વો અર્ધવાહક ગુણધર્મ દર્શાવે છે. તેથી,કાર્બન અર્ધવાહક ગુણધર્મ દર્શાવે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) હીરો એ $Carbon$ નું સ્ફટિકમય સ્વરૂપ છે.
એમરાલ્ડ એ બેરિલ ખનિજની એક જાત છે,જે બેરિલિયમ અને એલ્યુમિનિયમનું સાયક્લોસિલિકેટ છે,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $Be_3Al_2(SiO_3)_6$ છે.
તેથી,હીરો એ $Carbon$ નું સ્વરૂપ છે અને એમરાલ્ડ એ $Silica$ નું સ્વરૂપ છે (કારણ કે તે સિલિકેટ ખનિજ છે).

(D) હીરાનું બંધારણ ત્રિ-પરિમાણીય જાળીદાર હોય છે,જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^3$ સંકરણ ધરાવે છે અને સમચતુષ્ફલકીય ભૂમિતિમાં અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ બંધારણ સ્ફટિકમય સિલિકોનની સ્ફટિક લેટિસ જેવું જ છે.
તેથી,હીરો એ સ્ફટિકમય સિલિકોન સાથે સમાકૃતિક (isomorphous) છે.

(C) પાયરોસિલિકેટ્સ એ સિલિકેટ્સનો એક પ્રકાર છે જેમાં $Si_2O_7^{6-}$ આયન હોય છે.
આ આયન બે $SiO_4^{4-}$ ટેટ્રાહેડ્રલ એકમો વચ્ચે એક ઓક્સિજન પરમાણુની ભાગીદારી દ્વારા બને છે.
તેથી,પાયરોસિલિકેટ આયનનું સાચું સૂત્ર $Si_2O_7^{6-}$ છે.

(C) ફ્લિન્ટ ગ્લાસ એ એક પ્રકારનો ઓપ્ટિકલ ગ્લાસ છે જેનો વક્રીભવનાંક ઊંચો અને એબે નંબર નીચો હોય છે. આ ગુણધર્મોને કારણે,તેનો ઉપયોગ લેન્સ અને પ્રિઝમની બનાવટમાં વ્યાપકપણે થાય છે.

(C) એસ્બેસ્ટોસ એ કુદરતી રીતે મળી આવતું રેષામય સિલિકેટ ખનીજ છે. તે તેની ઉચ્ચ ઉષ્મીય અવરોધક ક્ષમતા અને નુકસાન પામ્યા વગર ખૂબ ઊંચું તાપમાન સહન કરવાની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે,જે તેને અગ્નિરોધક સામગ્રી માટે ઉપયોગી બનાવે છે.

(A) $[SiO_4]^{4-}$ એકમોમાં,જો પ્રતિ સમચતુષ્કલક $3$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ ભાગીદારી પામે,તો તે દ્વિપરિમાણીય સ્તરીય બંધારણ (જેને ફિલોસિલિકેટ્સ પણ કહેવાય છે) બનાવે છે.
પાયરોસિલિકેટમાં,માત્ર $1$ ઓક્સિજન પરમાણુ ભાગીદારી પામે છે.
રેખીય શૃંખલા સિલિકેટમાં,$2$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ ભાગીદારી પામે છે.
ત્રિપરિમાણીય સિલિકેટમાં,તમામ $4$ ઓક્સિજન પરમાણુઓ ભાગીદારી પામે છે.

(B) $C_{60}$ એ ફુલરીનનું એક સ્વરૂપ છે,જેને બકમિન્સ્ટરફુલરીન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
તેમાં $60$ કાર્બન પરમાણુઓ ફૂટબોલ જેવી રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
આ રચના $12$ પેન્ટાગોનલ (પંચકોણીય) ફલક અને $20$ હેક્ઝાગોનલ (ષટ્કોણીય) ફલકની બનેલી હોય છે.

(B) કાર્બનનું પરમાણ્વીય કદ નાનું હોય છે,જે તેના $p$-કક્ષકોને અસરકારક બાજુ-બાજુ સંમિશ્રણ કરવા દે છે,જેથી સ્થાયી $p\pi-p\pi$ બહુબંધો બને છે.
કાર્બન સમૂહના ભારે તત્વો (જેમ કે $Si, Ge, Sn, Pb$) ના કિસ્સામાં,પરમાણ્વીય કદ ઘણું મોટું હોય છે.
મોટી પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાને કારણે,$p$-કક્ષકો વધુ ડીફ્યુઝ હોય છે અને કેન્દ્રો વચ્ચેનું અંતર વધારે હોય છે,જે અસરકારક બાજુ-બાજુ સંમિશ્રણને અટકાવે છે.
તેથી,તેઓ સ્થાયી $p\pi-p\pi$ બંધો બનાવતા નથી.

(A) ઉષ્મીય ગતિશાસ્ત્ર (thermodynamics) મુજબ,પ્રમાણિત તાપમાન અને દબાણ ($298 \ K$,$1 \ atm$) પર ગ્રેફાઇટ એ કાર્બનનું સૌથી વધુ સ્થાયી અપરરૂપ છે.
જોકે હીરો ગતિશીલ રીતે (kinetically) સ્થાયી છે,પરંતુ તે ગ્રેફાઇટની સાપેક્ષમાં ઉષ્મીય રીતે અસ્થાયી છે.
તેથી,હીરાનું ગ્રેફાઇટમાં રૂપાંતર સ્વયંભૂ છે,પરંતુ સામાન્ય તાપમાને આ પ્રક્રિયાનો દર અત્યંત ધીમો હોવાથી તે સ્થાયી જણાય છે.

(A) $C_{60}$ એ ફુલરીન છે જેને બકમિન્સ્ટરફુલરીન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમાં $60$ કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે જે ફૂટબોલ જેવી રચનામાં ગોઠવાયેલા હોય છે.
$C_{60}$ માં દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે.
આ રચના ટ્રંકેટેડ આઇકોસોહેડ્રલ છે,જેમાં $20$ ષટ્કોણીય વલયો અને $12$ પંચકોણીય વલયો હોય છે.

(D) લેડ$(II)$ એસિટેટ,જેનું રાસાયણિક સૂત્ર $(CH_3COO)_2Pb$ છે,તેને તેના ગળ્યા સ્વાદને કારણે સામાન્ય રીતે લેડ સુગર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે એક સફેદ સ્ફટિકીય પદાર્થ છે જે પાણી અને ગ્લિસરોલમાં દ્રાવ્ય છે.

(D) અપરરૂપતા એ તત્ત્વનો એક જ ભૌતિક અવસ્થામાં બે કે તેથી વધુ અલગ ભૌતિક સ્વરૂપોમાં અસ્તિત્વ ધરાવવાનો ગુણધર્મ છે.
સમૂહ $14$ ના તત્ત્વોમાં,કાર્બન $(C)$,સિલિકોન $(Si)$ અને ટીન $(Sn)$ અપરરૂપતા દર્શાવે છે.
કાર્બન હીરા,ગ્રેફાઇટ અને ફુલરીન તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
સિલિકોન સ્ફટિકમય અને અસ્ફટિકમય સ્વરૂપોમાં જોવા મળે છે.
ટીન ગ્રે ટીન $(\alpha-Sn)$ અને વ્હાઇટ ટીન $(\beta-Sn)$ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
લેડ $(Pb)$ તેની ધાત્વીય પ્રકૃતિ અને નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરને કારણે અપરરૂપતા દર્શાવતું નથી,જે તેને તેના પ્રમાણિત ધાત્વીય સ્વરૂપમાં સ્થિર બનાવે છે.

(D) વ્હાઇટ લેડનું રાસાયણિક સૂત્ર $2PbCO_3 \cdot Pb(OH)_2$ છે.
જ્યારે તે હાઇડ્રોજન સલ્ફાઇડ $(H_2S)$ ધરાવતી હવાના સંપર્કમાં આવે છે,ત્યારે તે લેડ સલ્ફાઇડ $(PbS)$ બનાવે છે,જે કાળા રંગનું હોય છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $Pb(OH)_2 \cdot 2PbCO_3 + 3H_2S \rightarrow 3PbS + 2CO_2 + 4H_2O$.
આમ,$H_2S$ વાયુ સપાટીને કાળી પાડવા માટે જવાબદાર છે.

(B) $Tin \ Plague$ ની ઘટના એટલે નીચા તાપમાને સફેદ $Tin$ $(\beta-Sn)$ નું ગ્રે $Tin$ $(\alpha-Sn)$ માં થતું અપરરૂપી રૂપાંતર.
આ રૂપાંતર દરમિયાન ઘનતામાં ફેરફાર થાય છે,જેના કારણે ધાતુ ભૂકો થઈને ગ્રે પાવડરમાં ફેરવાય છે,જે પ્લેગ જેવું લાગે છે.

(D) $Tin \ Cry$ એ ઘટના છે જેમાં ટીનના સળિયાને વાળતી વખતે તડતડ જેવો અવાજ ઉત્પન્ન થાય છે. આ અવાજ ટીનના સ્ફટિકો વચ્ચેના ઘર્ષણને કારણે થાય છે જ્યારે તેઓ વાળવાની પ્રક્રિયા દરમિયાન એકબીજા પર સરકે છે.

(B) સમૂહ $14$ ના તત્વોના હાઇડ્રાઇડની સ્થિરતા સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં ઘટે છે,કારણ કે પરમાણુ કદમાં વધારો અને $M-H$ બંધની મજબૂતીમાં ઘટાડાને કારણે બંધ વિયોજન ઉર્જા ઘટે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$PbH_4$ (પ્લમ્બેન) એ સમૂહ $14$ માં સૌથી નીચે રહેલા તત્વનો હાઇડ્રાઇડ છે.
તેથી,$PbH_4$ સૌથી ઓછો સ્થાયી હાઇડ્રાઇડ છે.

(D) લીથાર્જ $(PbO)$ નો ઉપયોગ વિશિષ્ટ ગ્લાસની બનાવટમાં,પોટરીના ગ્લેઝિંગમાં અને પેઇન્ટમાં રંગદ્રવ્ય તરીકે થાય છે.
જોકે,લેડ સ્ટોરેજ બેટરીમાં મુખ્યત્વે કેથોડ પર લેડ ડાયોક્સાઇડ $(PbO_2)$ અને એનોડ પર સ્પોન્જી લેડ $(Pb)$ નો ઉપયોગ થાય છે,લીથાર્જ $(PbO)$ નો નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) તત્વ $Y$ બે ક્લોરાઇડ $YCl_n$ અને $YCl_{n-2}$ બનાવે છે,જે દર્શાવે છે કે તત્વ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓમાં $2$ ના તફાવત સાથે પરિવર્તનશીલ સંયોજકતા દર્શાવે છે. આ $p$-બ્લોક તત્વોમાં જોવા મળતી નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર (inert pair effect) નો લાક્ષણિક ગુણધર્મ છે.
ખાસ કરીને,સમૂહ $14$ ના તત્વો માટે જેમ કે $Sn$ (ટીન),તે $SnCl_4$ (બાષ્પશીલ પ્રવાહી) અને $SnCl_2$ (ઘન) બનાવે છે.
આમ,તત્વ $Y$ સમૂહ $14$ માં આવે છે.

(D) સમૂહ $14$ ના તત્વોમાં,જેમ આપણે $Ge$ થી $Pb$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરને કારણે $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે અને $+4$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા ઘટે છે.
$Ge(II)$ વધુ સ્થિર $+4$ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરવા માટે બે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું વલણ ધરાવે છે,જે તેને પ્રબળ રિડક્શનકર્તા બનાવે છે.
તેનાથી વિપરીત,$Pb(IV)$ વધુ સ્થિર $+2$ અવસ્થા પ્રાપ્ત કરવા માટે બે ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાનું વલણ ધરાવે છે,જે તેને પ્રબળ ઓક્સિડેશનકર્તા બનાવે છે.
તેથી,આ અવલોકન $Ge$ ની સરખામણીમાં $Pb$ માં વધુ પ્રબળ નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસરને કારણે છે.

(A) કાર્બન મોનોક્સાઈડ $(CO)$ ઓક્સિજનની હાજરીમાં લાક્ષણિક વાદળી જ્યોત સાથે સળગીને કાર્બન ડાયોક્સાઈડ $(CO_2)$ બનાવે છે. પ્રક્રિયા આ મુજબ છે: $2CO(g) + O_2(g) \rightarrow 2CO_2(g)$. હાઇડ્રોજન $(H_2)$ પણ આછા વાદળી રંગની જ્યોત સાથે સળગે છે,પરંતુ $p$-બ્લોક તત્વોના રસાયણશાસ્ત્રના સંદર્ભમાં,$CO$ એ આ ગુણધર્મ સાથે સંકળાયેલું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(D) સમૂહ $14$ ના તત્વોમાં,નિષ્ક્રિય યુગ્મ અસર (inert pair effect) ને કારણે સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં $+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થાની સ્થિરતા વધે છે.
જેમ આપણે $Si$ થી $Pb$ તરફ જઈએ છીએ,તેમ $ns^2$ ઇલેક્ટ્રોનની બંધ બનાવવાની વૃત્તિ ઘટે છે.
તેથી,ડાયહેલાઇડ્સ ($+2$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા) ની સ્થિરતાનો ક્રમ આ મુજબ છે: $SiX_2 < GeX_2 < SnX_2 < PbX_2$.

(A) કાર્બોરેન્ડમ એ સિલિકોન કાર્બાઇડ $(SiC)$ છે. તે સિલિકા $(SiO_2)$ અથવા સિલિકોનને કાર્બન (કોક) સાથે ઇલેક્ટ્રિક ભઠ્ઠીમાં ઊંચા તાપમાને ગરમ કરીને બનાવવામાં આવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા: $SiO_2 + 3C \rightarrow SiC + 2CO$ અથવા $Si + C \rightarrow SiC$.
તેથી,સિલિકોનને કાર્બન સાથે ઊંચા તાપમાને ગરમ કરવાથી કાર્બોરેન્ડમ મળે છે.

(B) ગ્રેફાઇટ એ કાર્બનનું એક સ્વરૂપ છે જેમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે અને ષટ્કોણીય સમતલીય રચનામાં અન્ય ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
આના કારણે દરેક કાર્બન પરમાણુ પર એક ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત રહે છે,જે સ્તરો પર વિસ્થાનિકૃત (delocalized) હોય છે.
આ વિસ્થાનિકૃત ઇલેક્ટ્રોનને કારણે,ગ્રેફાઇટ વિદ્યુતનો સારો વાહક છે.
જોકે,ધાતુઓની સરખામણીમાં,તેની વાહકતા ઘણીવાર મધ્યમ અથવા અર્ધ-ધાત્વિક પ્રકારની ગણવામાં આવે છે,તેથી તે આપેલા વિકલ્પોમાં સાચો જવાબ છે.

(B) ફોસ્ફરસ એ સમૂહ $15$ નું અધાતુ તત્વ છે.
$PH_3$ (ફોસ્ફિન) ફોસ્ફરસ અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી દ્વારા બને છે.
ફોસ્ફરસ અને હાઇડ્રોજન બંને અધાતુ હોવાથી અને તેમની વિદ્યુતઋણતામાં તફાવત ઓછો હોવાથી,તેમની વચ્ચે બનતો બંધ સહસંયોજક પ્રકારનો હોય છે.
તેથી,$PH_3$ એ સહસંયોજક હાઇડ્રાઇડ છે.

(A) તટસ્થ ઓક્સાઇડ તે છે જે એસિડ કે બેઇઝ સાથે પ્રતિક્રિયા આપતા નથી.
$NO$ (નાઈટ્રિક ઓક્સાઇડ),$N_2O$ (નાઈટ્રસ ઓક્સાઇડ),અને $CO$ (કાર્બન મોનોક્સાઇડ) તટસ્થ ઓક્સાઇડના જાણીતા ઉદાહરણો છે.
$CO_2$ એ એસિડિક ઓક્સાઇડ છે.
$CaO$ અને $Na_2O$ બેઝિક ઓક્સાઇડ છે.
તેથી,$NO$ સાચો જવાબ છે.

(C) $N_2$ ની કેલ્શિયમ કાર્બાઇડ $(CaC_2)$ સાથે ઊંચા તાપમાને (આશરે $1000 \ ^\circ C$) પ્રક્રિયા કરવાથી કેલ્શિયમ સાયનેમાઇડ $(CaCN_2)$ અને કાર્બન $(C)$ મળે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $CaC_2 + N_2 \rightarrow CaCN_2 + C$.
$CaCN_2$ અને $C$ ના આ મિશ્રણને નાઈટ્રોલિમ કહેવામાં આવે છે,જેનો ઉપયોગ ખાતર તરીકે થાય છે.

(B) જ્યારે સિલ્વર નાઈટ્રેટ $(AgNO_3)$ ને ખૂબ ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તેનું ઉષ્મીય વિઘટન થઈને ધાત્વિક સિલ્વર $(Ag)$,નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ $(NO_2)$ અને ઓક્સિજન વાયુ $(O_2)$ મળે છે.
આ પ્રક્રિયા માટેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$2AgNO_3(s) \xrightarrow{\Delta} 2Ag(s) + 2NO_2(g) + O_2(g)$

(C) સલ્ફર $(S_8)$ ની પરમાણ્વીયકતા $8$ છે.
સલ્ફરની પરમાણ્વીયકતાના અડધા $8 / 2 = 4$ થાય.
આપેલા તત્વોમાંથી,ફોસ્ફરસ $(P_4)$ ચતુઃપરમાણ્વીય અણુ તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે,જેનો અર્થ છે કે તેની પરમાણ્વીયકતા $4$ છે.
તેથી,ફોસ્ફરસ સલ્ફર કરતા અડધી પરમાણ્વીયકતા ધરાવે છે.

(C) જ્યારે $Na_2SO_3$ (સોડિયમ સલ્ફાઈટ) મંદ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે દ્વિવિસ્થાપન પ્રક્રિયા દ્વારા સોડિયમ સલ્ફેટ,પાણી અને સલ્ફર ડાયોક્સાઈડ વાયુ બનાવે છે.
રાસાયણિક સમીકરણ: $Na_2SO_3 + H_2SO_4 \rightarrow Na_2SO_4 + H_2O + SO_2 \uparrow$.
$Na_2SO_4$ અને $NaHSO_4$ મંદ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $SO_2$ આપતા નથી.
$Na_2S$ મંદ $H_2SO_4$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $H_2S$ વાયુ આપે છે,$SO_2$ નહીં.

(B) જે ઓક્સાઇડ એસિડ $(HCl)$ અને બેઇઝ $(NaOH)$ બંને સાથે પ્રક્રિયા કરે છે તેને ઉભયધર્મી ઓક્સાઇડ કહેવામાં આવે છે.
$ZnO$ એ ઉભયધર્મી ઓક્સાઇડ છે.
તે $HCl$ સાથે નીચે મુજબ પ્રક્રિયા કરે છે: $ZnO + 2HCl \rightarrow ZnCl_2 + H_2O$.
તે $NaOH$ સાથે નીચે મુજબ પ્રક્રિયા કરે છે: $ZnO + 2NaOH \rightarrow Na_2ZnO_2 + H_2O$ (સોડિયમ ઝિંકેટ).
તેથી,$ZnO$ સાચો જવાબ છે.

(A) સલ્ફર ટ્રાયોક્સાઇડ $(SO_3)$ ના સાયક્લિક ટ્રાયમરને $\gamma-SO_3$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,જેનું અણુસૂત્ર $(SO_3)_3$ અથવા $S_3O_9$ છે.
આ બંધારણમાં,ત્રણ $SO_4$ ટેટ્રાહેડ્રા ખૂણા પર ઓક્સિજન પરમાણુઓ શેર કરીને એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
આ બંધારણ સલ્ફર અને ઓક્સિજન પરમાણુઓના એકાંતરે ક્રમથી બનેલી છ-સભ્યોની રીંગ $(-S-O-S-O-S-O-)$ ધરાવે છે.
સલ્ફર ટ્રાયોક્સાઇડના સાયક્લિક ટ્રાયમરમાં કોઈ સીધા $S-S$ બંધ હોતા નથી.
તેથી,$S-S$ બંધની સંખ્યા $0$ છે.

(B) કેલ્શિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ $(Ca(OH)_2)$ અને સલ્ફર ડાયોક્સાઇડ $(SO_2)$ વચ્ચેની પ્રક્રિયા એ તટસ્થીકરણ પ્રક્રિયા છે જેમાં બેઝ એસિડિક ઓક્સાઇડ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ નીચે મુજબ છે:
$Ca(OH)_2 + SO_2 \rightarrow CaSO_3 + H_2O$
અહીં,નીપજ તરીકે $CaSO_3$ (કેલ્શિયમ સલ્ફાઇટ) બને છે.

(D) $1$. લેડ નાઇટ્રેટ $(2Pb(NO_3)_2 \xrightarrow{\Delta} 2PbO + 4NO_2 + O_2)$ ગરમ કરવાથી ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે.
$2$. પોટેશિયમ ક્લોરેટ $(2KClO_3 \xrightarrow{\Delta} 2KCl + 3O_2)$ ગરમ કરવાથી ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે.
$3$. મરક્યુરિક ઓક્સાઇડ $(2HgO \xrightarrow{\Delta} 2Hg + O_2)$ ગરમ કરવાથી ઓક્સિજન મુક્ત કરે છે.
$4$. મેંગેનીઝ ડાયોક્સાઇડ $(MnO_2)$ એક સ્થાયી ઓક્સાઇડ છે અને સામાન્ય ગરમી આપવાથી તેનું વિઘટન થઈને ઓક્સિજન મળતો નથી; તેનો ઉપયોગ ઘણીવાર અન્ય પદાર્થોના વિઘટન માટે ઉદ્દીપક તરીકે થાય છે.

(D) બે કે તેથી વધુ વિદ્યુતઋણ પરમાણુઓ ધરાવતા આયનો,જે હેલાઇડ આયનો $(X^-)$ જેવી ગુણધર્મો ધરાવે છે,તેને સ્યુડોહેલાઇડ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે $CN^-$,$OCN^-$,$SCN^-$ અને $N_3^-$. આ આયનોમાં ઓછામાં ઓછો એક નાઇટ્રોજન પરમાણુ હોય છે અને તે હેલાઇડ જેવું રાસાયણિક વર્તન દર્શાવે છે.

(A) આલ્કલાઇન માધ્યમમાં $Na_2CO_3$ એ $SO_2$ સાથે પ્રક્રિયા કરીને $Na_2SO_3$ (સોડિયમ સલ્ફાઇટ) બનાવે છે.
રાસાયણિક પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$Na_2CO_3 + SO_2 \rightarrow Na_2SO_3 + CO_2$
જ્યારે $SO_2$ આલ્કલાઇન માધ્યમમાં કોસ્ટિક આલ્કલી અથવા કાર્બોનેટ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તે સલ્ફાઇટ $(Na_2SO_3)$ બનાવે છે. એસિડિક માધ્યમમાં,તે બાયસલ્ફાઇટ $(NaHSO_3)$ બનાવે છે.

(B) સિલિકોન્સ એ ઓર્ગેનોસિલિકોન પોલિમર છે જેમાં $Si-O-Si$ બંધ હોય છે.
તેઓ આલ્કાઈલ અથવા એરાઈલ સબસ્ટીટ્યુટેડ ક્લોરોસિલેન્સ (દા.ત.,$R_2SiCl_2$) ના જળવિભાજન દ્વારા રચાય છે.
રેખીય સિલિકોન્સ માટેનું સામાન્ય સૂત્ર $(R_2SiO)_n$ છે,જ્યાં પુનરાવર્તિત એકમ $-(R_2Si-O)-$ છે.

(D) સિરામિક્સ એ અકાર્બનિક,અધાતુ,ઘન પદાર્થો છે. તેમને ઓક્સાઈડ અને નોન-ઓક્સાઈડ જેવા વિવિધ પ્રકારોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
નોન-ઓક્સાઈડ સિરામિક્સમાં તેમની રાસાયણિક સંરચનામાં ઓક્સિજન હોતો નથી.
$1$. $B_4C$ (બોરોન કાર્બાઈડ) એ કાર્બાઈડ છે.
$2$. $SiC$ (સિલિકોન કાર્બાઈડ) એ કાર્બાઈડ છે.
$3$. $Si_3N_4$ (સિલિકોન નાઈટ્રાઈડ) એ નાઈટ્રાઈડ છે.
આ સંયોજનોમાં ઓક્સિજન ન હોવાથી,તે બધા નોન-ઓક્સાઈડ સિરામિક્સ છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(B) ગ્રેફાઇટ એ થર્મોડાયનેમિકલી કાર્બનનું સૌથી સ્થાયી અપરરૂપ છે. તેથી જ $\Delta_fH^o$ (ગ્રેફાઇટ) ને $0 \ kJ \ mol^{-1}$ લેવામાં આવે છે.
$\Delta_fH^o$ (હીરો) $= +1.90 \ kJ \ mol^{-1}$
$\Delta_fH^o$ (ફુલરીન) $= +38.1 \ kJ \ mol^{-1}$
ગ્રેફાઇટની પ્રમાણિત સર્જન એન્થાલ્પી સૌથી ઓછી (શૂન્ય) હોવાથી,તે સૌથી સ્થાયી સ્વરૂપ છે.

(B) જ્યારે $SiF_4$ પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે તેનું જળવિભાજન થઈને સિલિસિક એસિડ $(H_4SiO_4)$ અને હાઇડ્રોફ્લોરિક એસિડ $(HF)$ બને છે.
સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ:
$SiF_4 + 4H_2O \to H_4SiO_4 + 4HF$

(A) સિલિકા $(SiO_2)$ ને ઊંચા તાપમાને કાર્બન $(C)$ સાથે ગરમ કરવાથી કાર્બોરન્ડમ એટલે કે સિલિકોન કાર્બાઇડ $(SiC)$ મળે છે.
$SiO_2 + 3C \xrightarrow{\Delta} SiC + 2CO$
કાર્બોરન્ડમ એ ખૂબ જ સખત પદાર્થ છે જેનો ઉપયોગ ઘસારો લાવવા માટે થાય છે.

(C) $Sn^{2+}$ એ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે અને તેનું $Sn^{4+}$ માં ઓક્સિડેશન થાય છે.
મર્ક્યુરિક ક્લોરાઈડ $(HgCl_2)$ સાથેની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે:
$2HgCl_2 + SnCl_2 \to Hg_2Cl_2 + SnCl_4$ (સફેદ અવક્ષેપ)
$Hg_2Cl_2 + SnCl_2 \to 2Hg + SnCl_4$ (ધાત્વિક મર્ક્યુરીના રાખોડી અવક્ષેપ)
આમ,વિધાન સાચું છે કારણ કે $SnCl_2$ રિડક્શનકર્તા તરીકે વર્તે છે,ઓક્સિડેશનકર્તા તરીકે નહીં. તેથી,કારણ ખોટું છે.

(B) હીરો વિદ્યુતનો અવાહક છે કારણ કે કાર્બનના તમામ $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $sp^3$ સહસંયોજક બંધમાં ભાગ લે છે,જેથી કોઈ મુક્ત ઇલેક્ટ્રોન રહેતા નથી.
ગ્રેફાઇટ વિદ્યુતનો સુવાહક છે કારણ કે દરેક કાર્બન પરમાણુ $sp^2$ સંકરણ ધરાવે છે,જેનાથી તેના લેટીસમાં દરેક કાર્બન પરમાણુ દીઠ એક મુક્ત ઇલેક્ટ્રોન રહે છે.
વિધાન અને કારણ બંને સાચા છે,પરંતુ ગ્રેફાઇટ સુવાહક છે તે હીરો અવાહક છે તેની સાચી સમજૂતી નથી. તેથી,કારણ એ વિધાનની સાચી સમજૂતી નથી.