Nomenclature of organic compounds Questions in Gujarati

(N/A) $2,2,4-$ટ્રાયમિથાઈલપેન્ટેન
સંક્ષિપ્ત સૂત્ર: $(CH_{3})_{3}CCH_{2}CH(CH_{3})_{2}$
ક્રિયાશીલ સમૂહ: કોઈ નહીં (આલ્કેન)
$(b)$ $2-$હાઈડ્રોક્સી$-1,2,3-$પ્રોપેનટ્રાયકાર્બોક્સિલિક એસિડ
સંક્ષિપ્ત સૂત્ર: $(HOOC)CH_{2}C(OH)(COOH)CH_{2}(COOH)$
ક્રિયાશીલ સમૂહો: કાર્બોક્સિલિક એસિડ $(-COOH)$ અને આલ્કોહોલિક $(-OH)$ સમૂહો.
$(c)$ હેક્ઝેનડાયલ
સંક્ષિપ્ત સૂત્ર: $OHC(CH_{2})_{4}CHO$
ક્રિયાશીલ સમૂહ: આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$ સમૂહ.

(N/A) $(i)$ સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે. વિસ્થાપકો $2, 2, 4, 4$ સ્થાન પર છે. નામ $2,2,4,4-$Tetramethylpentane છે.
$(ii)$ સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે. વિસ્થાપકો $3, 3$ સ્થાન પર છે. નામ $3,3-$Dimethylpentane છે.
$(iii)$ બંધારણ $C[C(CH_3)_3]_4$ છે. $IUPAC$ પદ્ધતિ મુજબ તેનું નામ $3,3,5,5-$tetra$-tert-$butylpentane થાય છે.

(N/A) $(i)$ $2-Ethylpentane$ નું બંધારણ $CH_3-CH(C_2H_5)-CH_2-CH_2-CH_3$ છે. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,$5$ નહીં. તેથી,સાચું $IUPAC$ નામ $3-Methylhexane$ છે.
$(ii)$ $5-Ethyl-3-methylheptane$ નું બંધારણ $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-CH(C_2H_5)-CH_2-CH_3$ છે. સૌથી ઓછા લોકેન્ટના નિયમ મુજબ,નંબરિંગ તે છેડેથી શરૂ થવું જોઈએ જે વિસ્થાપકને નાનો નંબર આપે. તેથી,સાચું $IUPAC$ નામ $3-Ethyl-5-methylheptane$ છે.

(N/A) $(i)$ બંને દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $10$ કાર્બન છે. ડાબી બાજુથી નંબર આપતા $2,8-$ડાયમિથાઈલ$-3,6-$ડેકાડાયિન મળે છે.
$(ii)$ બંધારણ $CH_2=CH-CH=CH-CH=CH-CH=CH_2$ છે,જે $1,3,5,7-$ઓક્ટાટેટ્રાઈન છે.
$(iii)$ દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે અને $2$ નંબર પર પ્રોપાઈલ સમૂહ છે. નામ $2-$પ્રોપાઈલપેન્ટ$-1-$ઈન છે.
$(iv)$ દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $10$ કાર્બન છે. ડાબી બાજુથી નંબર આપતા $4-$ઈથાઈલ$-2,6-$ડાયમિથાઈલ$-4-$ડેસીન મળે છે.

(D) આપેલ બંધારણો માટે $IUPAC$ નામ અને બંધની સંખ્યા નીચે મુજબ છે:

$(i)$ $CH_3-CH(CH_3)-CH=CH-CH_2-CH=C(CH_3)-CH_2-CH_3$	$2,7-\text{Dimethylnona}-3,6-\text{diene}$,$30 \sigma, 2 \pi$
$(ii)$ $CH_3-CH=CH-CH_2-CH=CH-CH(C_2H_5)-CH_2-CH_3$	$5-\text{Ethyldeca}-2,6-\text{diene}$,$33 \sigma, 2 \pi$
$(iii)$ $CH_2=C(CH_2-CH_2-CH_3)_2$	$2-\text{Propylpent}-1-\text{ene}$,$26 \sigma, 1 \pi$
$(iv)$ $CH_3-CH(C_4H_9)-CH=C(C_2H_5)-CH_2-CH(CH_3)_2$	$4-\text{Ethyl}-2,6-\text{dimethyldec}-4-\text{ene}$,$41 \sigma, 1 \pi$

(N/A) $a.$ $CH_3-CH=C(CH_3)_2$: સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $4$ કાર્બન છે,જેમાં $C-2$ પર દ્વિબંધ અને $C-2$ પર મિથાઈલ સમૂહ છે. $IUPAC$ નામ: $2-\text{Methylbut-}2-\text{ene}$.
$b.$ $CH_2=CH-C \equiv C-CH_3$: શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે. નંબરિંગ માટે દ્વિબંધને અગ્રતા આપવામાં આવે છે. $IUPAC$ નામ: $\text{Pent-}1-\text{en-}3-\text{yne}$.
$c.$ $CH_2=CH-CH=CH_2$: $IUPAC$ નામ: $\text{Buta-}1,3-\text{diene}$.
$d.$ $C_6H_5-CH_2-CH_2-CH=CH_2$: મુખ્ય શૃંખલા આલ્કીન શૃંખલા છે. $IUPAC$ નામ: $4-\text{Phenylbut-}1-\text{ene}$.
$e.$ $2-\text{Methylphenol}$: $IUPAC$ નામ: $2-\text{Methylphenol}$.
$f.$ $CH_3-(CH_2)_4-CH(CH_2-CH(CH_3)_2)-(CH_2)_3-CH_3$: સૌથી લાંબી શૃંખલા $10$ કાર્બન (ડેકેન) ની છે. $C-5$ પરનો વિસ્થાપક આઈસોબ્યુટાઈલ સમૂહ $(2-\text{methylpropyl})$ છે. $IUPAC$ નામ: $5-(2-\text{Methylpropyl})\text{decane}$.
$g.$ $CH_3-CH=CH-CH_2-CH=CH-CH(C_2H_5)-CH_2-CH=CH_2$: મહત્તમ દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી શૃંખલા $10$ કાર્બન ધરાવે છે. નંબરિંગ પ્રથમ દ્વિબંધની નજીકના છેડાથી શરૂ થાય છે. $IUPAC$ નામ: $4-\text{Ethyldeca-}1,5,8-\text{triene}$.

(N/A) $(i)$ $4-$બ્રોમોપેન્ટ$-2-$ઈન
$(ii)$ $3-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલબ્યુટ$-1-$ઈન
$(iii)$ $4-$બ્રોમો$-3-$મિથાઈલપેન્ટ$-2-$ઈન
$(iv)$ $1-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈન
$(v)$ $1-$બ્રોમોબ્યુટ$-2-$ઈન
$(vi)$ $3-$બ્રોમો$-2-$મિથાઈલપ્રોપ$-1-$ઈન

(N/A) $(i)$ $-OH$ સમૂહ ધરાવતી સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન છે. ક્રમાંકન $-OH$ છેડાથી શરૂ થાય છે. નામ $4-$ક્લોરો$-2,3-$ડાયમિથાઈલપેન્ટેન$-1-$ઓલ છે.
$(ii)$ આ એક ઈથર છે. સૌથી લાંબી શૃંખલા પ્રોપેન છે. ઈથોક્સી સમૂહ $2$ નંબરના સ્થાન પર છે. નામ $2-$ઈથોક્સીપ્રોપેન છે.
$(iii)$ બંધારણ $2$ અને $6$ સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહો સાથેનું ફિનોલ વલય દર્શાવે છે. નામ $2,6-$ડાયમિથાઈલફિનોલ છે.
$(iv)$ વલય સાયક્લોહેક્સેન છે. ઈથોક્સી સમૂહ $1$ નંબર પર અને નાઈટ્રો સમૂહ $2$ નંબર પર છે (મૂળાક્ષર ક્રમ મુજબ). નામ $1-$ઈથોક્સી$-2-$નાઈટ્રોસાયક્લોહેક્સેન છે.

(A) $(i)$ $2-$આઈસોપ્રોપાઈલ$-3-$ક્લોરોમિથાઈલપેન્ટેન$-1-$ઓલ
$(ii)$ $2,5-$ડાયમિથાઈલહેક્ઝેન$-1,3-$ડાયોલ
$(iii)$ $3-$બ્રોમોસાયક્લોહેક્ઝેન$-1-$ઓલ
$(iv)$ $Hex-1-$ઈન$-3-$ઓલ
$(v)$ $2-$બ્રોમો$-3-$મિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈન$-1-$ઓલ

(N/A) $(i)$ $3-$ફિનાઈલપ્રોપેનોઈક એસિડ
$(ii)$ $3-$મિથાઈલબ્યુટ$-2-$ઈનોઈક એસિડ
$(iii)$ $2-$મિથાઈલસાયક્લોપેન્ટેનકાર્બોક્સિલિક એસિડ
$(iv)$ $2,4,6-$ટ્રાયનાઈટ્રોબેન્ઝોઈક એસિડ

(N/A) સંપૂર્ણ બંધારણીય સૂત્ર (ડેશ સૂત્ર):
$(i)$ સહસંયોજક બંધને ડેશ $(-)$ અથવા નાની રેખા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$(ii)$ બંધારણમાં,દરેક ડેશ $(-)$ એક બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ અથવા બે બંધકારક ઇલેક્ટ્રોન દર્શાવે છે.
$(iii)$ એકલ ડેશ $(-)$ એકલ બંધ દર્શાવે છે.
$(iv)$ દ્વિબંધને બે ડેશ $(=)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$(v)$ ત્રિબંધને ત્રણ ડેશ $(\equiv)$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
$(vi)$ વિષમ પરમાણુઓ (જેમ કે $O, N, S, X$ વગેરે) પરના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મ દર્શાવી શકાય અથવા ન પણ દર્શાવી શકાય.
$(vii)$ સંપૂર્ણ બંધારણ મેળવવા માટે દરેક બે પરમાણુઓને ડેશ $(-)$ દ્વારા જોડવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ: ઇથેન $(CH_3-CH_3)$,ઇથીન $(CH_2=CH_2)$,ઇથાઇન $(CH\equiv CH)$.
$(b)$ સંક્ષિપ્ત બંધારણીય સૂત્ર:
આ બંધારણીય સૂત્રોને સહસંયોજક બંધ દર્શાવતા કેટલાક અથવા બધા ડેશને દૂર કરીને અને પરમાણુ સાથે જોડાયેલા સમાન જૂથોની સંખ્યાને સબસ્ક્રિપ્ટ દ્વારા દર્શાવીને વધુ સંક્ષિપ્ત કરી શકાય છે.
$(i)$ બંધારણમાં,ડેશ દ્વારા દર્શાવવામાં આવતા તમામ એકલ બંધ લખવામાં આવતા નથી.
$(ii)$ આ સૂત્રોને પુનરાવર્તિત બંધારણીય એકમને કૌંસમાં મૂકીને અને તે એકમ કેટલી વાર પુનરાવર્તિત થાય છે તે દર્શાવવા માટે સબસ્ક્રિપ્ટ તરીકે પૂર્ણાંક મૂકીને સંક્ષિપ્ત કરી શકાય છે.
$(iii)$ $C$ અને વિષમ પરમાણુઓ વચ્ચેના બહુવિધ બંધો પણ લખવામાં આવતા નથી.
ઉદાહરણ: $CH_3-CO-CH_3$ ના બદલે $CH_3COCH_3$ લખાય છે.
ઉદાહરણ: $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-CH_3$ નું સંક્ષિપ્ત બંધારણ $CH_3(CH_2)_6CH_3$ તરીકે લખાય છે.
$(c)$ બંધ-રેખા બંધારણીય સૂત્ર:
આ નિરૂપણમાં,કાર્બન અને હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ દર્શાવવામાં આવતા નથી,અને કાર્બન-કાર્બન બંધોની શૃંખલાને ઝિગઝેગ રેખા તરીકે દોરવામાં આવે છે. રેખાના છેડા મિથાઇલ જૂથો $(CH_3)$ દર્શાવે છે,અને છેદબિંદુઓ મિથિલીન $(CH_2)$ અથવા મિથાઇન $(CH)$ જૂથો દર્શાવે છે. વિષમ પરમાણુઓને સ્પષ્ટપણે લખવામાં આવે છે.

(N/A) $IUPAC$ પદ્ધતિ દ્વારા નામકરણ: કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાન લાખો સંયોજનો સાથે સંબંધિત છે. તેમને સ્પષ્ટ રીતે ઓળખવા માટે,નામકરણની એક વ્યવસ્થિત પદ્ધતિ વિકસાવવામાં આવી છે જેને $IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
- $IUPAC$ નો અર્થ International Union of Pure and Applied Chemistry થાય છે.
- ક્યારેક $IUPAC$ નામ લાંબા અને જટિલ હોય છે,તેથી સામાન્ય નામોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
- આ વ્યવસ્થિત નામકરણમાં,નામોને બંધારણ સાથે એવી રીતે જોડવામાં આવે છે કે જેથી વાંચનાર અથવા સાંભળનાર નામ પરથી બંધારણનો અંદાજ લગાવી શકે.
$(B)$ ટ્રિવિયલ (સામાન્ય) નામકરણ પદ્ધતિ: કાર્બનિક સંયોજનોને તેમના મૂળ અથવા ચોક્કસ ગુણધર્મોના આધારે નામ આપવામાં આવ્યા હતા.
- ઉદાહરણ તરીકે,સાઇટ્રિક એસિડનું નામ સાઇટ્રસ ફળોમાં જોવા મળે છે તેથી તે રીતે રાખવામાં આવ્યું છે.
- લાલ કીડીમાં જોવા મળતા એસિડને ફોર્મિક એસિડ નામ આપવામાં આવ્યું છે કારણ કે કીડી માટે લેટિન શબ્દ $formica$ છે.
- આ નામો પરંપરાગત છે અને તેને ટ્રિવિયલ અથવા સામાન્ય નામો ગણવામાં આવે છે.
- કેટલાક સામાન્ય નામો આજે પણ અનુસરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,બકમિન્સ્ટર ફુલરીન એ નવા શોધાયેલા $C_{60}$ ક્લસ્ટર (કાર્બનનું એક સ્વરૂપ) ને આપવામાં આવેલું સામાન્ય નામ છે,જે પ્રખ્યાત આર્કિટેક્ટ $R$. બકમિન્સ્ટર ફુલર દ્વારા લોકપ્રિય બનાવવામાં આવેલા જિયોડેસિક ડોમ્સ સાથે તેની બંધારણીય સમાનતા દર્શાવે છે.

(N/A) કાર્બનિક સંયોજનોના $IUPAC$ નામકરણમાં નીચેના મુખ્ય પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે:
$(i)$ સૌથી લાંબી મુખ્ય કાર્બન શૃંખલાની ઓળખ કરવી.
$(ii)$ શૃંખલા સાથે જોડાયેલા ક્રિયાશીલ સમૂહો અને વિસ્થાપકો (શાખાઓ) ની ઓળખ કરવી.
$(iii)$ શૃંખલાનું અંકન એવી રીતે કરવું કે જેથી મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહને શક્ય તેટલો ઓછો ક્રમાંક મળે.
$(iv)$ પૂર્વગ (વિસ્થાપકો/શાખાઓ),મુખ્ય આલ્કેનનું નામ અને પ્રત્યય (મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ) ને જોડીને સંયોજનનું નામ લખવું.
ઉદાહરણ તરીકે,$CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH(Br)-CH(OH)-CH_3$ બંધારણમાં,મુખ્ય શૃંખલા હેક્ઝેન છે,મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ $-OH$ (પ્રત્યય $-ol$) છે,અને વિસ્થાપકો $-Br$ (પૂર્વગ બ્રોમો) અને $-CH_3$ (પૂર્વગ મિથાઈલ) છે. તેનું સાચું નામ $4$-બ્રોમો-$3$-મિથાઈલહેક્ઝેન-$2$-ઓલ છે.

(N/A) કાર્બનની સંખ્યા - પૂર્વગ: આવા સંયોજનોના નામ તેમની કાર્બન-કાર્બન શૃંખલા પર આધારિત હોય છે અને આ કાર્બન શૃંખલા કાર્બનની સંખ્યા દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.

$C_{1}$: Meth	$C_{8}$: Oct
$C_{2}$: Eth	$C_{9}$: Non
$C_{3}$: Prop	$C_{10}$: Dec
$C_{4}$: But	$C_{11}$: Undec
$C_{5}$: Pent	$C_{12}$: Dodec
$C_{6}$: Hex	$C_{20}$: Icos
$C_{7}$: Hept	$C_{30}$: Triacont

$(B)$ $1$ થી $10$ કાર્બન ધરાવતા આલ્કેન અને તેના નામ અને સૂત્ર: આવા સંયોજનોના નામ તેમની શૃંખલા રચના પર આધારિત હોય છે અને '-ane' પ્રત્યય સાથે કાર્બનની સંખ્યા દર્શાવતો પૂર્વગ લાગે છે.
દા.ત.: જો $4$ કાર્બન હોય તો 'But' + પ્રત્યય 'ane' એટલે કે નામ Butane થાય.
આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર: $C_{n}H_{2n+2}$

(N/A) પ્રોપાઇલ સમૂહ:
$1$. $n$-પ્રોપાઇલ સમૂહ: $CH_3-CH_2-CH_2-$
$2$. આઇસોપ્રોપાઇલ સમૂહ: $(CH_3)_2CH-$
$(b)$ બ્યુટાઇલ સમૂહ:
$1$. $n$-બ્યુટાઇલ સમૂહ: $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-$
$2$. આઇસોબ્યુટાઇલ સમૂહ: $(CH_3)_2CH-CH_2-$
$3$. સેક-બ્યુટાઇલ સમૂહ: $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-$
$4$. ટર્ટ-બ્યુટાઇલ સમૂહ: $(CH_3)_3C-$
$(c)$ પેન્ટાઇલ સમૂહ:
$1$. $n$-પેન્ટાઇલ સમૂહ: $CH_3-CH_2-CH_2-CH_2-CH_2-$
$2$. આઇસોપેન્ટાઇલ સમૂહ: $(CH_3)_2CH-CH_2-CH_2-$
$3$. નિયોપેન્ટાઇલ સમૂહ: $(CH_3)_3C-CH_2-$

(A) $IUPAC$ નામકરણ પદ્ધતિમાં સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા દર્શાવવા માટે ચોક્કસ પૂર્વગનો ઉપયોગ થાય છે:
$1$ કાર્બન: $\text{Meth}$
$2$ કાર્બન: $\text{Eth}$
$3$ કાર્બન: $\text{Prop}$
$4$ કાર્બન: $\text{But}$
$5$ કાર્બન: $\text{Pent}$
$6$ કાર્બન: $\text{Hex}$
$7$ કાર્બન: $\text{Hept}$
$8$ કાર્બન: $\text{Oct}$
$9$ કાર્બન: $\text{Non}$
$10$ કાર્બન: $\text{Dec}$
આથી,સાચો ક્રમ $1$: $\text{Meth}$,$2$: $\text{Eth}$,$3$: $\text{Prop}$,$4$: $\text{But}$,$5$: $\text{Pent}$,$6$: $\text{Hex}$,$7$: $\text{Hept}$,$8$: $\text{Oct}$,$9$: $\text{Non}$,$10$: $\text{Dec}$ છે.

(N/A) કાર્બનિક નામકરણમાં વપરાતા પૂર્વગો મુખ્ય શૃંખલામાં કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યા દર્શાવે છે:
$1$. Meth: $1$ કાર્બન પરમાણુ
$2$. Prop: $3$ કાર્બન પરમાણુ
$3$. Pent: $5$ કાર્બન પરમાણુ
$4$. Hex: $6$ કાર્બન પરમાણુ
$5$. Hept: $7$ કાર્બન પરમાણુ

(A) $n$-propyl: $CH_3-CH_2-CH_2-$
$(b)$ Isopropyl: $(CH_3)_2CH-$
$(c)$ Isobutyl: $(CH_3)_2CH-CH_2-$
$(d)$ Isopentyl: $(CH_3)_2CH-CH_2-CH_2-$
બધા $Iso$ સમૂહોમાં સામાન્ય લક્ષણ: બધા $Iso$ સમૂહોમાં અંતિમ $(CH_3)_2CH-$ બંધારણીય એકમ હોય છે.

(A) $Neo$ પૂર્વગનો ઉપયોગ એવા આલ્કેન માટે સામાન્ય નામકરણ પદ્ધતિમાં થાય છે જેમાં એક ચતુર્થક (quaternary) કાર્બન પરમાણુ હોય,જે અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય,જેમાંના ત્રણ મિથાઈલ સમૂહ એક જ કાર્બન સાથે જોડાયેલા હોય.
$Neo$ આલ્કેનનું ઉદાહરણ $Neopentane$ છે,જેનું બંધારણ $CH_3-C(CH_3)_2-CH_3$ અથવા $C(CH_3)_4$ છે.

(A) સેકન્ડરી પેન્ટાઇલ ગ્રુપ એ $C_5H_{11}$ ગ્રુપ છે જેમાં જોડાણનું સ્થાન સેકન્ડરી કાર્બન પરમાણુ છે.
બંધારણ $CH_3-CH_2-CH_2-CH(CH_3)-$ એ $1$-મિથાઇલબ્યુટાઇલ ગ્રુપ દર્શાવે છે,જે એક સેકન્ડરી પેન્ટાઇલ ગ્રુપ છે.
બંધારણ $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-CH_2-$ એ $2$-મિથાઇલબ્યુટાઇલ ગ્રુપ દર્શાવે છે,જે એક પ્રાઇમરી પેન્ટાઇલ ગ્રુપ છે.
તેથી,વિકલ્પોમાંથી સેકન્ડરી પેન્ટાઇલ ગ્રુપ માટેનું સાચું બંધારણ $CH_3-CH_2-CH_2-CH(CH_3)-$ છે,જે વિકલ્પ $A$ ને અનુરૂપ છે.

(N/A) શાખિત આલ્કેનનું નામકરણ નીચેના નિયમોને અનુસરે છે:
નિયમ-$1$: અણુમાં સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલાને ઓળખો,જેને 'પિતૃ શૃંખલા' (parent chain) કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ: નીચે આપેલી રચના $(II)$ માં,સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $9$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,જ્યારે રચના $(I)$ માં માત્ર $8$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. તેથી,$(II)$ એ સાચી પિતૃ શૃંખલા છે.
નિયમ-$2$: પિતૃ આલ્કેનને ઓળખવા અને વિસ્થાપકો (આલ્કાઈલ સમૂહો) ના સ્થાન નક્કી કરવા માટે પિતૃ શૃંખલાના કાર્બન પરમાણુઓને ક્રમ આપો. ક્રમાંકન એવી રીતે કરવું જોઈએ કે જેથી વિસ્થાપિત કાર્બન પરમાણુઓને શક્ય તેટલો ઓછો ક્રમ મળે.
ઉદાહરણ તરીકે,રચના $(a)$ માં,ડાબેથી જમણે ક્રમાંકન આપતા વિસ્થાપકો $C_2$ અને $C_6$ પર મળે છે. રચના $(b)$ માં,જમણેથી ડાબે ક્રમાંકન આપતા વિસ્થાપકો $C_4$ અને $C_8$ પર મળે છે. $2 < 4$ હોવાથી,$(a)$ માં આપેલ ક્રમાંકન સાચું છે.
નિયમ-$3$: શાખા તરીકે જોડાયેલા આલ્કાઈલ સમૂહોના નામ પિતૃ આલ્કેનના નામની આગળ પૂર્વગ તરીકે લખવામાં આવે છે. દરેક વિસ્થાપકનું સ્થાન તેના અનુરૂપ નંબર દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે. જો અલગ-અલગ આલ્કાઈલ સમૂહો હાજર હોય,તો તેમને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે.

(A) નીચેનું કોષ્ટક સામાન્ય ક્રિયાશીલ સમૂહો,તેમના બંધારણ,પૂર્વગ,પ્રત્યય અને ઉદાહરણોનો સારાંશ આપે છે:
| સંયોજનોનો વર્ગ | ક્રિયાશીલ સમૂહનું બંધારણ | $IUPAC$ સમૂહ પૂર્વગ | $IUPAC$ સમૂહ પ્રત્યય | ઉદાહરણ |
| :--- | :--- | :--- | :--- | :--- |
| આલ્કેન | $-$ | $-$ | $-\text{એન}$ | બ્યુટેન,$CH_3(CH_2)_2CH_3$ |
| આલ્કીન | $>C=C<$ | $-$ | $-\text{ઈન}$ | બ્યુટ$-1-$ઈન,$CH_2=CHCH_2CH_3$ |
| આલ્કાઈન | $-C \equiv C-$ | $-$ | $-\text{આઈન}$ | બ્યુટ$-1-$આઈન,$CH \equiv CCH_2CH_3$ |
| એરીન | $-$ | $-$ | $-$ | બેન્ઝિન |
| હેલાઈડ્સ | $-X$ $(X=F, Cl, Br, I)$ | $\text{હેલો}-$ | $-$ | $1-\text{બ્રોમોબ્યુટેન}, CH_3(CH_2)_2CH_2Br$ |
| આલ્કોહોલ | $-OH$ | $\text{હાઈડ્રોક્સિ}-$ | $-\text{ઓલ}$ | $\text{બ્યુટેન}-2-\text{ઓલ}, CH_3CH_2CHOHCH_3$ |
| આલ્ડિહાઈડ્સ | $-CHO$ | $\text{ફોર્માઈલ}-$ અથવા $\text{ઓક્સો}-$ | $-\text{આલ}$ | $\text{બ્યુટેનાલ}, CH_3(CH_2)_2CHO$ |
| કિટોન | $>C=O$ | $\text{ઓક્સો}-$ | $-\text{ઓન}$ | $\text{બ્યુટેન}-2-\text{ઓન}, CH_3CH_2COCH_3$ |
| નાઈટ્રાઈલ્સ | $-C \equiv N$ | $\text{સાયનો}-$ | $-\text{નાઈટ્રાઈલ}$ | $\text{પેન્ટેનનાઈટ્રાઈલ}, CH_3CH_2CH_2CH_2CN$ |
| ઈથર | $R-O-R$ | $\text{આલ્કોક્સિ}-$ | $-$ | $\text{ઈથોક્સિઈથેન}, CH_3CH_2OCH_2CH_3$ |
| કાર્બોક્સિલિક એસિડ | $-COOH$ | $\text{કાર્બોક્સિ}-$ | $-\text{ઓઈક }\ \text{એસિડ}$ | $\text{બ્યુટેનોઈક }\ \text{એસિડ}, CH_3(CH_2)_2CO_2H$ |
| કાર્બોક્સિલેટ આયન | $-COO^-$ | $-$ | $-\text{ઓએટ}$ | $\text{સોડિયમ }\ \text{બ્યુટેનોએટ}, CH_3(CH_2)_2CO_2Na^+$ |
| એસ્ટર | $-COOR$ | $\text{આલ્કોક્સિ }\ \text{કાર્બોનિલ}$ | $-\text{ઓએટ}$ | $\text{મિથાઈલ }\ \text{પ્રોપેનોએટ}, CH_3CH_2COOCH_3$ |
| એસાઈલ હેલાઈડ્સ | $-COX$ $(X=F, Cl, Br, I)$ | $\text{હેલોકાર્બોનિલ}$ | $-\text{ઓઈલ }\ \text{હેલાઈડ}$ | $\text{બ્યુટેનોઈલ }\ \text{ક્લોરાઈડ}, CH_3(CH_2)_2COCl$ |
| એમાઈન | $-NH_2, >NH, >N-$ | $\text{એમિનો}-$ | $-\text{એમાઈન}$ | $\text{બ્યુટેન}-2-\text{એમાઈન}, CH_3CHNH_2CH_2CH_3$ |
| એમાઈડ્સ | $-CONH_2, -CONHR, -CONR_2$ | $\text{કાર્બામોઈલ}-$ | $-\text{એમાઈડ}$ | $\text{બ્યુટેનામાઈડ}, CH_3(CH_2)_2CONH_2$ |
| નાઈટ્રો સંયોજનો | $-NO_2$ | $\text{નાઈટ્રો}-$ | $-$ | $1-\text{નાઈટ્રોબ્યુટેન}, CH_3(CH_2)_3NO_2$ |
| સલ્ફોનિક એસિડ | $-SO_3H$ | $\text{સલ્ફો}-$ | $\text{સલ્ફોનિક }\ \text{એસિડ}$ | $\text{મિથાઈલસલ્ફોનિક }\ \text{એસિડ}, CH_3SO_3H$ |

(N/A) $(i)$ સૌ પ્રથમ,અણુમાં હાજર ક્રિયાશીલ સમૂહને ઓળખવામાં આવે છે,જે યોગ્ય પ્રત્યયની પસંદગી નક્કી કરે છે.
$(ii)$ મુખ્ય શૃંખલા: ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી કાર્બન પરમાણુઓની સૌથી લાંબી શૃંખલાને એવી રીતે નંબર આપવામાં આવે છે કે જેથી ક્રિયાશીલ સમૂહ શક્ય તેટલા ઓછા નંબર ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય.
$(iii)$ બહુ-ક્રિયાશીલ સંયોજનો: બહુ-ક્રિયાશીલ સંયોજનોના કિસ્સામાં,એક ક્રિયાશીલ સમૂહને મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે અને તે આધારે સંયોજનનું નામ આપવામાં આવે છે. બાકીના ક્રિયાશીલ સમૂહોને યોગ્ય પૂર્વગનો ઉપયોગ કરીને વિસ્થાપિત તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$(iv)$ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહની પસંદગી અગ્રતાના ક્રમ પર આધારિત છે. કેટલાક ક્રિયાશીલ સમૂહો માટે ઘટતી અગ્રતાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$-COOH > -SO_3H > -COOR > -COCl > -CONH_2 > -CN > -CHO > >C=O > -OH > -NH_2 > >C=C< > -C \equiv C-$
$(v)$ $-R, -C_6H_5$,હેલોજન $(-F, -Cl, -Br, -I), -NO_2$,અને આલ્કોક્સી સમૂહો $(-OR)$ હંમેશા પૂર્વગ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
$(vi)$ આલ્કોહોલ અને કીટોન બંને ધરાવતા સંયોજનને હાઇડ્રોક્સીઆલ્કેનોન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે કારણ કે કીટોન સમૂહને હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ કરતા વધુ અગ્રતા આપવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$HOCH_2(CH_2)_3CH_2COCH_3$ ને $7$-હાઇડ્રોક્સીહેપ્ટન-$2$-ઓન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$(vii)$ જો સમાન પ્રકારના એક કરતા વધુ ક્રિયાશીલ સમૂહ હાજર હોય,તો તેમની સંખ્યા વર્ગ પ્રત્યય પહેલાં $di$,$tri$ વગેરે ઉમેરીને દર્શાવવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં,પિતૃ આલ્કેનનું સંપૂર્ણ નામ વર્ગ પ્રત્યય પહેલાં લખવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$CH_2(OH)CH_2(OH)$ ને ઇથેન-$1,2$-ડાયોલ તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$(viii)$ એક કરતા વધુ દ્વિબંધ અથવા ત્રિબંધ ધરાવતા સંયોજનોના કિસ્સામાં પિતૃ આલ્કેનનો અંતિમ $-e$ દૂર કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$CH_2=CH-CH=CH_2$ ને બ્યુટા-$1,3$-ડાયિન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.

(N/A) નિયમ-$1$: વિસ્થાપિત બેન્ઝિન સંયોજનોના $IUPAC$ નામકરણ માટે,નીચેના ઉદાહરણોમાં દર્શાવ્યા મુજબ વિસ્થાપકને બેન્ઝિન શબ્દના પૂર્વગ તરીકે મૂકવામાં આવે છે:
| સંયોજન | $IUPAC$ નામ | સામાન્ય નામ |
| :--- | :--- | :--- |
| $C_6H_5CH_3$ | મિથાઈલબેન્ઝિન | ટોલ્યુઈન |
| $C_6H_5OCH_3$ | મિથોક્સિબેન્ઝિન | એનિસોલ |
| $C_6H_5C_2H_5$ | ઈથાઈલબેન્ઝિન | - |
| $C_6H_5NH_2$ | એમિનોબેન્ઝિન | એનિલીન |
| $C_6H_5OH$ | હાઈડ્રોક્સિબેન્ઝિન | ફિનોલ |
| $C_6H_5NO_2$ | નાઈટ્રોબેન્ઝિન | - |
| $C_6H_5Br$ | બ્રોમોબેન્ઝિન | - |
| $C_6H_5SO_3H$ | બેન્ઝિન સલ્ફોનિક એસિડ | -

(C) $(i)$ છેડા મિથાઇલ જૂથ $(-CH_{3})$ સૂચવે છે.
$(ii)$ દરેક ખૂણો કાર્બન પરમાણુ સૂચવે છે. ખૂણા પરના કાર્બન સાથે જોડાયેલા હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની સંખ્યા $4$ માંથી તે ખૂણા સાથે જોડાયેલા બંધોની સંખ્યા બાદ કરીને મેળવવામાં આવે છે.

(A) આપેલ બંધારણ $CH_3-CH_2-C \equiv CH$ (બ્યુટ$-1-$આઈન) છે.
કંકાલ બંધારણમાં,ડાબી બાજુનો છેડાનો કાર્બન ત્રિબંધ $(C \equiv C)$ ધરાવે છે,તેથી તે માત્ર $1$ હાઈડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે $(CH \equiv C-)$.
જમણી બાજુનો છેડાનો કાર્બન મિથાઈલ સમૂહ $(-CH_3)$ છે,તેથી તે $3$ હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
આમ,છેડાના કાર્બન સાથે જોડાયેલા $H$ પરમાણુઓની સંખ્યા અનુક્રમે $1$ અને $3$ છે.

(A) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો: સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $8$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન ઓક્ટેન છે.
$2$. શૃંખલાને નંબર આપો: ડાબેથી જમણે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $3$ (ઇથાઇલ) અને $6$ (મિથાઇલ) સ્થાન પર મળે છે. જમણેથી ડાબે નંબર આપતા વિસ્થાપકો $3$ (મિથાઇલ) અને $6$ (ઇથાઇલ) સ્થાન પર મળે છે. બંને કિસ્સામાં લોકેન્ટ સેટ $(3, 6)$ છે.
$3$. મૂળાક્ષર ક્રમ લાગુ કરો: જ્યારે લોકેન્ટ સેટ સમાન હોય,ત્યારે જે વિસ્થાપક મૂળાક્ષર ક્રમમાં પહેલા આવે તેને ઓછો નંબર મળે છે. 'ઇથાઇલ' એ 'મિથાઇલ' પહેલા આવતું હોવાથી,ઇથાઇલ સમૂહને $3$ અને મિથાઇલ સમૂહને $6$ નંબર આપવામાં આવે છે.
$4$. નિષ્કર્ષ: સાચું નામ $3-$ઇથાઇલ$-6-$મિથાઇલઓક્ટેન છે. તેથી,વિકલ્પ $(i)$ સાચો છે.

(A) મુખ્ય શૃંખલા એવી રીતે પસંદ કરવી જોઈએ કે જેમાં જોડાણના બિંદુ પર વધુ શાખાઓ હોય.
$A$ અને $B$ બંને $C_{6}H_{13}$ અણુસૂત્ર ધરાવતા આલ્કાઈલ સમૂહો છે.
$IUPAC$ ના નિયમો મુજબ,જ્યારે બે શૃંખલાઓ સમાન લંબાઈની હોય,ત્યારે જે શૃંખલામાં જોડાણના બિંદુ પર વધુ શાખાઓ (અથવા વધુ જટિલ શાખાઓ) હોય તેને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવે છે.
અહીં,સમૂહ $A$ માં વિસ્થાપિત શૃંખલાના $3$ નંબરના કાર્બન પર ચતુર્થક કાર્બન (ક્વોટર્નરી કાર્બન) છે,જે $B$ ની રચનાની સરખામણીમાં વધુ શાખાઓ દર્શાવે છે.
તેથી,$A$ ધરાવતી શૃંખલાને મુખ્ય શૃંખલા તરીકે પસંદ કરવી જોઈએ.

(A) $1$. સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા ઓળખો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $12$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી તે ડોડેકેનનું વ્યુત્પન્ન છે.
$2$. વિસ્થાપકોને શક્ય તેટલા ઓછા લોકેન્ટ્સ મળે તે રીતે શૃંખલાને નંબર આપો. જમણી બાજુથી શરૂ કરીને,મુખ્ય શૃંખલાને $1$ થી $12$ નંબર આપવામાં આવે છે.
$3$. $5$ મા સ્થાને,$2'-ethylbutyl$ સમૂહ છે.
$4$. $3$ અને $3$ ના સ્થાને,બે મિથાઈલ સમૂહ છે.
$5$. આ બધાને જોડતા,$IUPAC$ નામ $5-(2'-ethylbutyl)-3,3-dimethyldodecane$ થાય છે.

(N/A) આપેલ નામ ખોટું છે. $IUPAC$ ના નિયમો મુજબ,મુખ્ય શૃંખલા સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા હોવી જોઈએ. આપેલ બંધારણમાં,સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $14$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,$10$ નહીં. આ બંધારણને $tetradecane$ ના વ્યુત્પન્ન તરીકે નામ આપવું જોઈએ. વધુમાં,જટિલ વિસ્થાપકોનું નામકરણ કરતી વખતે,મુખ્ય શૃંખલા સાથે જોડાયેલી શૃંખલાને જોડાણના બિંદુથી ક્રમાંકિત કરવી જોઈએ અને વિસ્થાપકની અંદરની સૌથી લાંબી શૃંખલા પસંદ કરવી જોઈએ.

(A) બંધારણ $CH_3-CH_2-CH(CH_2CH_3)-C(CH_3)_2-CH_2-CH_2-CH_3$ છે.
$(i)$ જો ડાબી બાજુથી નંબરિંગ શરૂ કરવામાં આવે,તો વિસ્થાપકો $3$ (ઇથાઇલ) અને $4,4$ (ડાયમિથાઇલ) સ્થાન પર છે. નામ $3$-ઇથાઇલ-$4,4$-ડાયમિથાઇલહેપ્ટેન છે.
$(ii)$ જો જમણી બાજુથી નંબરિંગ શરૂ કરવામાં આવે,તો વિસ્થાપકો $4,4$ (ડાયમિથાઇલ) અને $5$ (ઇથાઇલ) સ્થાન પર છે. નામ $5$-ઇથાઇલ-$4,4$-ડાયમિથાઇલહેપ્ટેન છે.
$IUPAC$ ના નિયમો મુજબ,લોકન્ટ્સનો સેટ $(3, 4, 4)$ એ $(4, 4, 5)$ કરતા પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે $3 < 4$. તેથી,નંબરિંગ ડાબી બાજુથી શરૂ થવું જોઈએ.

(9) સૌથી લાંબી મુખ્ય શૃંખલા નક્કી કરવા માટે,આપણે કાર્બન પરમાણુઓની એવી સતત શૃંખલા શોધીએ છીએ જેમાં મહત્તમ સંખ્યામાં પરમાણુઓ હોય.
આપેલ બંધારણ જોતા:
$CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_2-CH(CH_2-CH_2-CH_3)-CH_2-CH_3$
જો આપણે આકૃતિમાં $B$ તરીકે દર્શાવેલ માર્ગને અનુસરીએ,તો આ શૃંખલામાં $9$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
તેથી,સૌથી લાંબી મુખ્ય શૃંખલામાં $9$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.

(B) આપેલ બંધારણ $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH_2-CH_2-CH(CH_2-CH_2-CH_3)-CH_2-CH_3$ છે.
સૌ પ્રથમ,સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલા નક્કી કરો,જેમાં $9$ કાર્બન છે (નોનેન).
વિસ્થાપકોને મૂળાક્ષરોના ક્રમમાં લખવા જોઈએ.
તેથી,$(ii)$ સાચો વિકલ્પ છે કારણ કે તે મૂળાક્ષરોના ક્રમ ($e$ પહેલા $m$) નું પાલન કરે છે.

(A) સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન $pentane$ છે.
$2$ અને $4$ નંબરના કાર્બન પર બે મિથાઈલ સમૂહ જોડાયેલા છે.
$IUPAC$ નામકરણના નિયમો મુજબ,સંખ્યાઓને અલગ કરવા માટે અલ્પવિરામ $(,)$ અને સંખ્યા તથા અક્ષરોને અલગ કરવા માટે હાઈફન $(-)$ નો ઉપયોગ થાય છે.
નામ એક જ શબ્દમાં લખવું જોઈએ.
તેથી,સાચું નામ $2,4-Dimethylpentane$ છે.

(N/A) આલ્કાઈલ સમૂહનું સામાન્ય સૂત્ર $C_{n}H_{2n+1}$ છે,જેને $R$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
આલ્કાઈલ સમૂહમાં અનુરૂપ આલ્કેન સમૂહ કરતા એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ ઓછો હોય છે. ઉદાહરણો નીચેના કોષ્ટકમાં દર્શાવેલ છે:

સૂત્ર	બંધારણ	નામ
$CH_{3}-$	$-CH_{3}$	મિથાઈલ સમૂહ
$C_{2}H_{5}-$	$CH_{3}-CH_{2}-$	ઈથાઈલ સમૂહ
$C_{3}H_{7}-$	$CH_{3}-CH_{2}-CH_{2}-$	$n$-પ્રોપાઈલ સમૂહ
$C_{3}H_{7}-$	$CH_{3}-CH(CH_{3})-$	આઈસોપ્રોપાઈલ સમૂહ
$C_{4}H_{9}-$	$CH_{3}-CH_{2}-CH_{2}-CH_{2}-$	$n$-બ્યુટાઈલ સમૂહ
$C_{4}H_{9}-$	$CH_{3}-CH_{2}-CH(CH_{3})-$	$sec$-બ્યુટાઈલ સમૂહ
$C_{4}H_{9}-$	$(CH_{3})_{2}CH-CH_{2}-$	આઈસોબ્યુટાઈલ સમૂહ
$C_{4}H_{9}-$	$(CH_{3})_{3}C-$	$tert$-બ્યુટાઈલ સમૂહ

(N/A) neo-pentyl bromide નું બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$CH_3-C(CH_3)_2-CH_2Br$
$IUPAC$ નામ: $1$-Bromo-$2,2$-dimethylpropane.

(N/A) ગ્લિસરોલનું બંધારણ નીચે મુજબ છે:
$CH_2OH-CHOH-CH_2OH$
ગ્લિસરોલનું $IUPAC$ નામ $Propane-1,2,3-triol$ છે.

(A) સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $6$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહોને સૌથી ઓછા ક્રમ મળે તે રીતે જમણી બાજુથી નંબરિંગ શરૂ કરવામાં આવે છે. $3$ સ્થાન પર ઈથાઈલ સમૂહ અને $5$ સ્થાન પર મિથાઈલ સમૂહ છે. તેથી,નામ $3$-ઈથાઈલ-$5$-મિથાઈલહેક્ઝેન-$2,4$-ડાયોલ છે.
$(B)$ આ બંધારણ સાયક્લોહેક્ઝેન રિંગ છે. મિથોક્સિ $(-OCH_3)$ અને નાઈટ્રો $(-NO_2)$ સમૂહો વિસ્થાપિત છે. મૂળાક્ષર પ્રમાણે,'મિથોક્સિ' એ 'નાઈટ્રો' પહેલા આવે છે. રિંગને નંબરિંગ આપતા,આપણને $1$-મિથોક્સિ-$3$-નાઈટ્રોસાયક્લોહેક્ઝેન મળે છે.

(D) $1.$ બંને હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$ સમૂહો અને દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલાને ઓળખો. સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે,તેથી મુખ્ય આલ્કેન પેન્ટેન છે.
$2.$ શૃંખલાને તે છેડેથી નંબર આપો જે $-OH$ સમૂહોને સૌથી ઓછા શક્ય સ્થાન આપે. જમણી બાજુથી નંબર આપતા $-OH$ સમૂહોને $1$ અને $2$ સ્થાન મળે છે.
$3.$ મિથાઈલ વિસ્થાપક $C3$ પર સ્થિત છે.
$4.$ દ્વિબંધ $C2$ થી શરૂ થાય છે,જે તેને $pent-2-ene$ બનાવે છે.
$5.$ આ બધાને જોડતા,$IUPAC$ નામ $3-methylpent-2-ene-1,2-diol$ થાય છે.

(A-2, B-4, C-1, D-3) જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A \rightarrow 2$: બંધારણ $3$-બ્રોમોસાયકલોહેકઝેનોલ છે.
$B \rightarrow 4$: બંધારણ $CH_3-C(Br)=C(CH_3)-CH_2OH$ એ $2$-બ્રોમો-$3$-મિથાઇલ બ્યુટ-$2$-ઇન-$1$-ઓલ છે.
$C \rightarrow 1$: બંધારણ $CH_3-CH(CH_3)-CH_2-CH(OH)-CH(CH_2OH)-CH_3$ એ $2,5$-ડાયમિથાઇલ હેકઝેન-$1,3$-ડાયોલ છે.
$D \rightarrow 3$: બંધારણ $CH_2=CH-CH(OH)-CH_2-CH_2-CH_3$ એ હેકઝ-$1$-ઇન-$3$-ઓલ છે.
આમ,સાચો ક્રમ $(A-2, B-4, C-1, D-3)$ છે.

(A-2, B-3, C-4, D-1) યોગ્ય જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$A$ ($1$-ઈથોક્સિ-$2$-નાઈટ્રોસાયક્લોહેક્ઝેન) એ બંધારણ $(2)$ સાથે જોડાય છે.
$B$ ($2,6$-ડાયમિથાઈલ ફિનોલ) એ બંધારણ $(3)$ સાથે જોડાય છે.
$C$ ($2$-ઈથોક્સિપ્રોપેન) એ બંધારણ $(4)$ સાથે જોડાય છે.
$D$ ($4$-ક્લોરો-$2,3$-ડાયમિથાઈલ-પેન્ટેન-$1$-ઓલ) એ બંધારણ $(1)$ સાથે જોડાય છે.
આમ,સાચી જોડ: $A$ $\rightarrow 2, B$ $\rightarrow 3, C$ $\rightarrow 4, D$ $\rightarrow 1$.

(A-V, B-IV, C-II, D-I, E-VI) જોડકાં નીચે મુજબ છે:
$(A)$ સાયક્લોહેક્ઝેનોલ એ $(v)$ સાયક્લોહેક્ઝેનોલ સાથે જોડાય છે.
$(B)$ $2$-મિથાઇલસાયક્લોપેન્ટેનોલ એ (iv) $2$-મિથાઇલસાયક્લોપેન્ટેનોલ સાથે જોડાય છે.
$(C)$ $3$-મિથાઇલ ફિનોલ એ (ii) $3$-મિથાઇલ ફિનોલ સાથે જોડાય છે.
$(D)$ $1$-ઈથોક્સિ-$2,2$-ડાયમિથાઇલ સાયક્લોહેક્ઝેન એ $(i)$ $2$-ઈથોક્સિ-$1,1$-ડાયમિથાઇલ સાયક્લોહેક્ઝેન સાથે જોડાય છે.
$(E)$ બેન્ઝિન-$1,2,4$-ટ્રાયોલ એ (vi) બેન્ઝિન-$1,2,4$-ટ્રાયોલ સાથે જોડાય છે.
તેથી,સાચું જોડકું: $(A$ $\rightarrow v), (B$ $\rightarrow iv), (C$ $\rightarrow ii), (D$ $\rightarrow i), (E$ $\rightarrow vi)$ છે.

(N/A) $3-$ફિનાઈલપ્રોપ$-2-$ઈનાલ
$(B)$ સાયક્લોહેક્ઝેનકાર્બાલ્ડિહાઈડ
$(C)$ $3-$ઓક્સોપેન્ટેનાલ
$(D)$ બ્યુટ$-3-$ઈનાલ

(N/A) $CHO-CHO$ એ ઇથેન$-1,2-$ડાયલ છે.
$(B)$ આ રચના બેન્ઝીન$-1,4-$ડાયકાર્બાલ્ડિહાઈડ છે.
$(C)$ આ રચના $3-$બ્રોમોબેન્ઝાલ્ડિહાઈડ છે.

(A) એલાઈલ એમાઈનનું બંધારણ $CH_{2}=CH-CH_{2}-NH_{2}$ છે.
$IUPAC$ નામકરણ મુજબ,મુખ્ય શૃંખલા ત્રણ કાર્બન ધરાવતી આલ્કીન શૃંખલા છે.
દ્વિબંધ $2$ નંબરના સ્થાન પર છે અને એમિનો સમૂહ $(-NH_{2})$ $1$ નંબરના સ્થાન પર છે.
તેથી,તેનું $IUPAC$ નામ $\text{પ્રોપ-2-ઈન-1-એમાઈન}$ છે.

(N/A) $(1)$ $CH_3-CH=C(CH_3)_2$ માટે,સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $4$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. દ્વિબંધ અને વિસ્થાપિત સમૂહને સૌથી ઓછો ક્રમ મળે તે રીતે જમણી બાજુથી નંબરિંગ કરવામાં આવે છે. તેનું $IUPAC$ નામ $2-Methylbut-2-ene$ છે.
$(2)$ $CH_2=CH-C \equiv C-CH_3$ માટે,સૌથી લાંબી શૃંખલામાં $5$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. જ્યારે લોકેન્ટ્સ સમાન હોય ત્યારે દ્વિબંધને ત્રિ-બંધ કરતા પ્રાથમિકતા આપીને ડાબી બાજુથી નંબરિંગ કરવામાં આવે છે. તેનું $IUPAC$ નામ $Pent-1-en-3-yne$ છે.

(N/A) $(1)$ સંયોજન $CH_2=CH-CH=CH_2$ એ $buta-1,3-diene$ છે.
$(2)$ સંયોજન $C_6H_5-CH_2-CH_2-CH=CH_2$ એ $4-phenylbut-1-ene$ છે.
$(3)$ બેન્ઝીન વલય ધરાવતું સંયોજન જેમાં $1$ સ્થાન પર $-OH$ અને $2$ સ્થાન પર $-CH_3$ છે,તે $2-methylphenol$ (જેને $o-cresol$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) છે.

(A) $(1)$ સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $10$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. $5$ મા સ્થાન પર રહેલો વિસ્થાપક $2-methylpropyl$ સમૂહ છે. તેથી,$IUPAC$ નામ $5-(2-methylpropyl)decane$ છે.
$(2)$ દ્વિબંધ ધરાવતી સૌથી લાંબી કાર્બન શૃંખલામાં $10$ કાર્બન પરમાણુઓ છે. $4$ થા સ્થાન પર રહેલો વિસ્થાપક $ethyl$ સમૂહ છે. દ્વિબંધો $1, 5,$ અને $8$ મા સ્થાન પર છે. તેથી,$IUPAC$ નામ $4-ethyldeca-1,5,8-triene$ છે.

(N/A) $neo$-pentyl ગ્રુપનું આણ્વીય સૂત્ર $C_5H_{11}$ છે.
તેમાં એક ચતુર્થક કાર્બન પરમાણુ ત્રણ મિથાઈલ ગ્રુપ અને એક મિથાઈલીન ગ્રુપ $(-CH_2-)$ સાથે જોડાયેલ હોય છે,જે જોડાણના બિંદુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેનું બંધારણ: $(CH_3)_3C-CH_2-$ છે.

(N/A) $i$. સેકન્ડરી-બ્યુટાઇલ સમૂહ: $CH_3-CH_2-CH(CH_3)-$
$ii$. ટર્શરી-બ્યુટાઇલ સમૂહ: $(CH_3)_3C-$