Classification of organic compounds Questions in Gujarati

(C) કાર્બનિક સંયોજનોનો અભ્યાસ રસાયણશાસ્ત્રની એક અલગ શાખા તરીકે કરવામાં આવે છે કારણ કે કાર્બનનો $Catenation$ (શૃંખલાન) નો વિશિષ્ટ ગુણધર્મ છે.
$Catenation$ એ કાર્બન પરમાણુઓની અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાઈને લાંબી સાંકળો અને વલયો બનાવવાની ક્ષમતા છે,જે અસંખ્ય કાર્બનિક સંયોજનોના અસ્તિત્વ તરફ દોરી જાય છે.
આ અનન્ય માળખાકીય વિવિધતા કાર્બન સંયોજનોના રસાયણશાસ્ત્રને અકાર્બનિક સંયોજનોની તુલનામાં અલગ અને વિશાળ બનાવે છે.

(D) એલિસાઇક્લિક સંયોજન એ એક કાર્બનિક સંયોજન છે જે એલિફેટિક અને ચક્રીય બંને છે.
તેઓ એક અથવા વધુ કાર્બન-કાર્બન વલયો ધરાવે છે જે સંતૃપ્ત અથવા અસંતૃપ્ત હોઈ શકે છે,પરંતુ તેમાં એરોમેટિક લાક્ષણિકતાઓ હોતી નથી.
એલિસાઇક્લિક સંયોજનો સાથે એક અથવા વધુ એલિફેટિક શૃંખલાઓ જોડાયેલી હોઈ શકે છે.

(C) કાર્બનિક સંયોજનો મુખ્યત્વે કાર્બન પરમાણુઓથી બનેલા હોય છે જે હાઇડ્રોજન,ઓક્સિજન,નાઇટ્રોજન અને અન્ય તત્વો સાથે સહસંયોજક બંધથી જોડાયેલા હોય છે.
$1$. કાર્બનિક સંયોજનો કાર્બનની હાજરી દ્વારા વર્ગીકૃત થયેલ છે,જે સ્થિર,લાંબી સાંકળો અને વલયો (કેટેનેશન) બનાવવાની અનન્ય ક્ષમતા ધરાવે છે.
$2$. કેટેનેશનના આ ગુણધર્મને કારણે,કાર્બન જટિલ બંધારણોની વિશાળ વિવિધતા બનાવી શકે છે,જેના પરિણામે મોટી સંખ્યામાં કાર્બનિક સંયોજનો અસ્તિત્વમાં છે.
$3$. તેઓ સામાન્ય રીતે સહસંયોજક બંધ દર્શાવે છે,અને તેમની પ્રતિક્રિયાઓ આયનીય પ્રતિક્રિયાઓની તુલનામાં સામાન્ય રીતે ધીમી હોય છે.
તેથી,સૌથી યોગ્ય વિધાન એ છે કે તેઓ મોટી સંખ્યામાં જોવા મળે છે.

(B) ચતુર્થક કાર્બન પરમાણુ એટલે એવો કાર્બન પરમાણુ જે અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલો હોય.
આપેલ બંધારણ $^1CH_3-^2C(CH_3)_2-^3CH_2-^4CH_3$ માં,$2$ નંબરનો કાર્બન પરમાણુ અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલો છે ($C1$,$C3$ અને $(CH_3)_2$ સમૂહના બે મિથાઈલ કાર્બન).
તેથી,$C2$ એ ચતુર્થક કાર્બન પરમાણુ છે.

(B) આલ્કેનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n+2}$ છે,જ્યારે સાયક્લોઆલ્કેન અથવા આલ્કીનનું સામાન્ય સૂત્ર $C_nH_{2n}$ છે.
$n = 6$ માટે,$C_6H_{12}$ સૂત્ર આલ્કીન અથવા સાયક્લોઆલ્કેન દર્શાવે છે.
સાયક્લોહેક્ઝેન $(C_6H_{12})$ એ સંતૃપ્ત ચક્રીય હાઇડ્રોકાર્બન છે,જેને એલિસાઇક્લિક સંયોજન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(B)$ છે.

(B) કાર્બન પરમાણુઓનું વર્ગીકરણ તે અન્ય કેટલા કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલા છે તેના પર આધાર રાખે છે:

$1^o$ (પ્રાથમિક)	$1$ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ
$2^o$ (દ્વિતીયક)	$2$ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ
$3^o$ (તૃતીયક)	$3$ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ
$4^o$ (ચતુર્થક)	$4$ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ

$3-$ ક્લોરો $-2, 3-$ ડાયમિથાઈલપેન્ટેન $(CH_3-CH(CH_3)-C(Cl)(CH_3)-CH_2-CH_3)$ માં:
- $1^o$ કાર્બન: છેડાના $CH_3$ સમૂહો.
- $2^o$ કાર્બન: સ્થાન $4$ પરનો $-CH_2-$ સમૂહ.
- $3^o$ કાર્બન: સ્થાન $2$ પરનો $-CH-$ સમૂહ.
- $4^o$ કાર્બન: સ્થાન $3$ પરનો કાર્બન અન્ય ચાર પરમાણુઓ (ત્રણ કાર્બન અને એક ક્લોરિન) સાથે જોડાયેલ છે,જે ચતુર્થક કાર્બનની વ્યાખ્યા પૂર્ણ કરે છે.

(B) સમાંગ શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે અને દરેક ક્રમિક સભ્ય $CH_2$ એકમ દ્વારા અલગ પડે છે.
વિકલ્પ $(B)$ માં,$2-$બ્યુટેનોલ $(CH_3CH(OH)CH_2CH_3)$ અને $2-$પ્રોપેનોલ $(CH_3CH(OH)CH_3)$ વચ્ચે $CH_2$ નો તફાવત છે,તેથી તેઓ સમાન સમાંગ શ્રેણીના સભ્યો છે.

(B) આપેલા સંયોજનોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. એસિટિક એસિડ: $CH_3COOH$ (કુલ $4$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ)
$2$. ગ્લિસરોલ: $C_3H_8O_3$ (કુલ $8$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ)
$3$. મિથેન: $CH_4$ (કુલ $4$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ)
$4$. મિથેનોલ: $CH_3OH$ (કુલ $4$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ)
હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યાની સરખામણી કરતા,ગ્લિસરોલ $(C_3H_8O_3)$ માં મહત્તમ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે.

(D) કાર્બોસાઇક્લિક રિંગમાં રિંગના બંધારણમાં ફક્ત કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે.
જ્યારે રિંગમાં નાઇટ્રોજન,ઓક્સિજન અથવા સલ્ફર જેવા એક કે તેથી વધુ વિષમ પરમાણુઓ (heteroatoms) હાજર હોય,ત્યારે તે રિંગને હેટરોસાયક્લિક રિંગ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
આપેલા વિકલ્પોમાં:
$1$. બેન્ઝિન અને સાયક્લોહેક્સેન એ કાર્બોસાઇક્લિક સંયોજનો છે.
$2$. પિરિડિનમાં રિંગમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ હોય છે,જે તેને હેટરોસાયક્લિક સંયોજન બનાવે છે.
$3$. ફ્યુરાનમાં રિંગમાં ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે,જે તેને હેટરોસાયક્લિક સંયોજન બનાવે છે.
તેથી,ફ્યુરાન અને પિરિડિન બંનેમાં કાર્બોસાઇક્લિક રિંગનો અભાવ છે.

(C) $Methyl$ cyclopropane માં બે દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુઓ,એક તૃતીયક $(3^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ અને એક પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ હોય છે.
$1.$ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ ફક્ત એક જ અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$2.$ દ્વિતીયક $(2^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ બે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$3.$ તૃતીયક $(3^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ ત્રણ અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
$4.$ ચતુર્થક $(4^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ ચાર અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે.

(B) વિષમચક્રીય સંયોજન એ એક ચક્રીય સંયોજન છે જેમાં તેની વલયમાં ઓછામાં ઓછા બે અલગ-અલગ તત્વોના પરમાણુઓ હોય છે.
$Phenol$ $(C_6H_5OH)$ માં બેન્ઝીન વલયની બહાર $-OH$ સમૂહ હોય છે.
$Aniline$ $(C_6H_5NH_2)$ માં બેન્ઝીન વલયની બહાર $-NH_2$ સમૂહ હોય છે.
$Furan$ $(C_4H_4O)$ માં પાંચ-સભ્યોની વલયની અંદર એક ઓક્સિજન પરમાણુ હોય છે.
$Thiophene$ $(C_4H_4S)$ માં પાંચ-સભ્યોની વલયની અંદર એક સલ્ફર પરમાણુ હોય છે.
તેથી,$Furan$ અને $Thiophene$ બંને વિષમચક્રીય સંયોજનો છે.

(A) વિષમચક્રીય સંયોજનો એવા ચક્રીય સંયોજનો છે જે વલયમાં કાર્બન સિવાયનો ઓછામાં ઓછો એક પરમાણુ (વિષમ પરમાણુ જેવા કે $S, O, N$) ધરાવે છે.
થાયોફીન $(C_4H_4S)$ એ એક વિષમચક્રીય સંયોજન છે જે તેના પાંચ-સભ્યવાળા વલયમાં સલ્ફર પરમાણુ ધરાવે છે.
$HOOC-CH=CH-COOH$ (મેલેઈક એસિડ) એ અચક્રીય (ખુલ્લી શૃંખલાવાળું) સંયોજન છે.
સાયક્લોપેન્ટાડાઈન અને સાયક્લોપેન્ટાડાઈનોન એ સમચક્રીય (કાર્બોચક્રીય) સંયોજનો છે કારણ કે તેમના વલયો માત્ર કાર્બન પરમાણુઓના બનેલા હોય છે.

(D) આપેલ સંયોજનની રચનાનું વિશ્લેષણ કરતા:
$1$. બોક્સ $b$ માં બંધાયેલ સમૂહ કીટોન સમૂહ $(-C=O)$ છે.
$2$. બોક્સ $a$ માં બંધાયેલ સમૂહ એસ્ટર સમૂહ $(-COO-)$ છે.
$3$. બોક્સ $c$ માં બંધાયેલ સમૂહ એમાઇડ સમૂહ $(-CONH-)$ છે.
$4$. અણુમાં ઈથર સમૂહ $(-O-)$ હાજર નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) વિષમચક્રીય સંયોજન એ એક ચક્રીય સંયોજન છે જેમાં તેની વલય(ઓ)ના સભ્ય તરીકે ઓછામાં ઓછા બે અલગ-અલગ તત્વોના પરમાણુઓ હોય છે.
$A$. સાયક્લોપેન્ટેન એ કાર્બોચક્રીય સંયોજન છે (વલયમાં માત્ર કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે).
$B$. સાયક્લોપેન્ટાડાયનોન એ કાર્બોચક્રીય સંયોજન છે (વલયમાં માત્ર કાર્બન પરમાણુઓ હોય છે).
$C$. પાયરોલ એ વિષમચક્રીય સંયોજન છે કારણ કે તેમાં તેના પાંચ-સભ્યવાળા વલયમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ હોય છે.
$D$. એમિનોસાયક્લોપેન્ટાડાયન એ કાર્બોચક્રીય સંયોજન છે (નાઇટ્રોજન પરમાણુ વિસ્થાપિત સમૂહમાં છે,વલયમાં નથી).
તેથી,સાચો જવાબ $C$ છે.

(C) $2^o$ હાઇડ્રોજન પરમાણુ એ $2^o$ કાર્બન પરમાણુ (બે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ કાર્બન) સાથે જોડાયેલ હાઇડ્રોજન પરમાણુ છે.
આપેલ $1$-ક્લોરોનેપ્થલીન બંધારણમાં કુલ $10$ કાર્બન પરમાણુઓ છે.
બે બ્રિજહેડ કાર્બન $3^o$ કાર્બન છે (ત્રણ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ) અને તેમની સાથે કોઈ હાઇડ્રોજન પરમાણુ જોડાયેલ નથી.
ક્લોરિન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ કાર્બન પરમાણુ $2^o$ કાર્બન છે પરંતુ તેની સાથે કોઈ હાઇડ્રોજન જોડાયેલ નથી.
બાકીના $7$ કાર્બન પરમાણુઓ બધા $2^o$ કાર્બન છે,અને તે દરેક એક હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ છે.
તેથી,$2^o$ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ $7$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ છે.
આમ,$2^o$ હાઇડ્રોજન પરમાણુઓની કુલ સંખ્યા $7$ છે.

(A) સમધર્મી સંયોજનો સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવે છે.
ક્રમિક સભ્યો વચ્ચે $-CH_2-$ સમૂહનો તફાવત હોય છે અને આણ્વીય દળમાં $14 \ u$ નો તફાવત હોય છે.

(D) સમાનધર્મી શ્રેણી એ સંયોજનોનો સમૂહ છે જે સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે,જેમાં દરેક ક્રમિક સભ્ય $CH_2$ સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે.
$A$: બેન્ઝાઈલ આલ્કોહોલ $(C_6H_5CH_2OH)$ એ પ્રાથમિક આલ્કોહોલ છે,જ્યારે $o$-ક્રેસોલ ($2$-મિથાઈલફિનોલ,$C_6H_4(CH_3)OH$) એ ફિનોલિક સંયોજન છે. તેઓ અલગ ક્રિયાશીલ સમૂહો ધરાવે છે.
$B$: બેન્ઝાઈલએમાઈન $(C_6H_5CH_2NH_2)$ એ પ્રાથમિક એમાઈન છે,જ્યારે $N$-મિથાઈલએનિલીન $(C_6H_5NHCH_3)$ એ દ્વિતીયક એમાઈન છે. તેઓ એમાઈનના અલગ વર્ગોના છે.
$C$: બેન્ઝોઈક એસિડ $(C_6H_5COOH)$ એ કાર્બોક્સિલિક એસિડ છે,જ્યારે ફિનાઈલ ફોર્મેટ $(HCOOC_6H_5)$ એ એસ્ટર છે. તેઓ અલગ ક્રિયાશીલ સમૂહો ધરાવે છે.
આથી,આપેલી તમામ જોડીઓ સમાન સમાનધર્મી શ્રેણીનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી નથી,તેથી સાચો જવાબ $D$ છે.

(B) સમાનધર્મીઓ એ સમાનધર્મી શ્રેણીના સભ્યો છે જે $CH_2$ જૂથ દ્વારા અલગ પડે છે અને તેમનું સામાન્ય સૂત્ર સમાન હોય છે. સમઘટકો એવા સંયોજનો છે જેમના આણ્વીય સૂત્રો સમાન હોય છે પરંતુ બંધારણીય ગોઠવણી અલગ હોય છે. સમાનધર્મીઓના આણ્વીય સૂત્રો અલગ હોવાથી ($CH_2$ નો તફાવત),તેઓ સમઘટકો હોઈ શકે નહીં.

દરેક સમાનધર્મી શ્રેણીના પ્રથમ પાંચ સભ્યો ક્રમિક $-CH_{2}-$ એકમો ઉમેરીને મેળવવામાં આવે છે:
$(a)$ $HCOOH$ (મિથેનોઈક એસિડ),$CH_{3}COOH$ (ઈથેનોઈક એસિડ),$CH_{3}CH_{2}COOH$ (પ્રોપેનોઈક એસિડ),$CH_{3}CH_{2}CH_{2}COOH$ (બ્યુટેનોઈક એસિડ),$CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH_{2}COOH$ (પેન્ટેનોઈક એસિડ).
$(b)$ $CH_{3}COCH_{3}$ (પ્રોપેનોન),$CH_{3}COCH_{2}CH_{3}$ (બ્યુટેનોન),$CH_{3}COCH_{2}CH_{2}CH_{3}$ (પેન્ટેન$-2-$ઓન),$CH_{3}COCH_{2}CH_{2}CH_{2}CH_{3}$ (હેક્ઝેન$-2-$ઓન),$CH_{3}COCH_{2}CH_{2}CH_{2}CH_{2}CH_{3}$ (હેપ્ટેન$-2-$ઓન).
$(c)$ $CH_{2}=CH_{2}$ (ઈથીન),$CH_{3}CH=CH_{2}$ (પ્રોપીન),$CH_{3}CH_{2}CH=CH_{2}$ (બ્યુટ$-1-$ઈન),$CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH=CH_{2}$ (પેન્ટ$-1-$ઈન),$CH_{3}CH_{2}CH_{2}CH_{2}CH=CH_{2}$ (હેક્ઝ$-1-$ઈન).

(N/A) આપેલા સંયોજનોમાં હાજર ક્રિયાશીલ સમૂહો નીચે મુજબ છે:
$(a)$ આલ્ડિહાઈડ $(-CHO)$,હાઈડ્રોક્સિલ $(-OH)$,મેથોક્સી $(-OCH_3)$,અને એરોમેટિક રિંગ.
$(b)$ પ્રાથમિક એમાઈન $(-NH_2)$,એસ્ટર $(-COO-)$,અને તૃતીયક એમાઈન $(-N(C_2H_5)_2)$.
$(c)$ નાઈટ્રો સમૂહ $(-NO_2)$ અને આલ્કીન $(C=C)$.

(N/A) કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનનો ઇતિહાસ $Vital \ Force \ Theory$ (જીવંત બળનો સિદ્ધાંત) માં માન્યતા સાથે શરૂ થયો,જે સૂચવે છે કે કાર્બનિક સંયોજનો ફક્ત જીવંત સજીવો દ્વારા જ ઉત્પન્ન થઈ શકે છે.
$1828$ માં,$Friedrich \ Wöhler$ એ એમોનિયમ સાયનેટ $(NH_4OCN)$ ને ગરમ કરીને યુરિયા $(NH_2CONH_2)$ નું સંશ્લેષણ કરીને આ માન્યતાને ખોટી સાબિત કરી.
આ શોધે આધુનિક કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનની શરૂઆત કરી,જેણે ધ્યાન જીવંત બળથી બદલીને કાર્બન-આધારિત સંયોજનોના અભ્યાસ તરફ વાળ્યું.
ત્યારબાદ,$Kolbe$ એ એસિટિક એસિડ અને $Berthelot$ એ મિથેનનું સંશ્લેષણ કર્યું,જેણે વધુ સાબિત કર્યું કે કાર્બનિક સંયોજનો પ્રયોગશાળામાં અકાર્બનિક પદાર્થોમાંથી બનાવી શકાય છે.
આજે,કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનને કાર્બન સંયોજનોના અભ્યાસ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે,જેમાં $CO$,$CO_2$,કાર્બાઇડ્સ અને કાર્બોનેટ્સ જેવા સરળ ઓક્સાઇડનો સમાવેશ થતો નથી.

(N/A) કાર્બનિક સંયોજનોનું તેમની રચનાના આધારે વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
કાર્બનિક સંયોજનો મુખ્યત્વે બે ભાગમાં વહેંચાયેલા છે:
$1$. અચક્રીય અથવા ખુલ્લી શૃંખલાવાળા સંયોજનો $(I)$
$2$. ચક્રીય અથવા બંધ શૃંખલાવાળા અથવા વલયવાળા સંયોજનો $(II)$
ચક્રીય સંયોજનોનું વધુ વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. સમચક્રીય અથવા કાર્બોચક્રીય સંયોજનો
$2$. વિષમ ચક્રીય સંયોજનો
સમચક્રીય અથવા કાર્બોચક્રીય સંયોજનોનું વધુ વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. એલિસાયક્લિક સંયોજનો
$2$. એરોમેટિક સંયોજનો (જેનું વધુ વર્ગીકરણ બેન્ઝેનોઇડ અને નોન-બેન્ઝેનોઇડ સંયોજનોમાં થાય છે).

(N/A) વ્યાખ્યા: આ સંયોજનોને એલિફેટિક સંયોજનો પણ કહેવામાં આવે છે અને તે સીધી અથવા શાખીય શૃંખલાવાળા બંધારણો ધરાવે છે.
$(a)$ અચક્રીય અથવા સીધી શૃંખલાવાળા સંયોજનોના ઉદાહરણો:
$(i)$ $CH_3CH_3$ (ઈથેન)
(ii) $CH_3CH_2CH_3$ (પ્રોપેન)
(iii) $CH_3CH_2CH_2CH_3$ ($n$-બ્યુટેન)
(iv) $CH_3CHO$ (એસેટાલ્ડિહાઈડ)
$(v)$ $CH_3COOH$ (એસેટિક એસિડ)
(vi) $CH_3CH_2CH_2CH_2Cl$ ($1$-ક્લોરોબ્યુટેન)
$(b)$ અચક્રીય અથવા શાખીય શૃંખલાવાળા સંયોજનો:
$(i)$ $(CH_3)_2CHCH_3$ (આઈસોબ્યુટેન)
(ii) $C(CH_3)_4$ (નિયોપેન્ટેન)
(iii) $CH_3CH(CH_3)CH_2CH_3$ (આઈસોપેન્ટેન)
(iv) $CH_3CH(CH_3)CH_2Cl$ (આઈસોબ્યુટાઈલ ક્લોરાઈડ)

(N/A) એલિસાઇક્લિક (એલિફેટિક ચક્રીય) સંયોજનો: આ એવા કાર્બનિક સંયોજનો છે જેમાં કાર્બન પરમાણુઓ વલય (ring) સ્વરૂપે જોડાયેલા હોય છે. તેઓ તેમના ગુણધર્મોમાં એલિફેટિક સંયોજનો જેવા જ હોય છે. ઉદાહરણોમાં સાયક્લોપ્રોપેન,સાયક્લોહેક્સિન અને સાયક્લોહેક્સેનનો સમાવેશ થાય છે.
$(b)$ વિષમચક્રીય (Heterocyclic) સંયોજનો: આ એવા ચક્રીય સંયોજનો છે જેમાં વલયમાં કાર્બન સિવાયના અન્ય પરમાણુઓ (જેમ કે $O$,$N$,અથવા $S$) હાજર હોય છે. તેનું એક ઉદાહરણ ટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન છે.

(N/A) ક્રિયાશીલ સમૂહ એટલે કાર્બનિક સંયોજનોના લાક્ષણિક રાસાયણિક ગુણધર્મો માટે જવાબદાર એવો પરમાણુ અથવા પરમાણુઓનો સમૂહ જે ચોક્કસ રીતે જોડાયેલો હોય.
ઉદાહરણો:
$(i)$ $(-OH)$ હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ,દા.ત.,$CH_3OH$
$(ii)$ $(-CHO)$ આલ્ડિહાઈડ સમૂહ,દા.ત.,$CH_3CHO$
$(iii)$ $(-COOH)$ કાર્બોક્સિલિક એસિડ સમૂહ,દા.ત.,$CH_3COOH$
કાર્બન-કાર્બન ગુણકબંધ ધરાવતા કેટલાક મહત્વના ક્રિયાશીલ સમૂહો નીચે મુજબ છે:

શ્રેણી	સમૂહ	લાક્ષણિકતા
આલ્કીન	$ > C=C < $	$C-C$ દ્વિબંધ
આલ્કાઈન	$-C \equiv C-$	$C-C$ ત્રિબંધ
એરીન	$C_6H_6$ (બેન્ઝીન વલય)	છ સભ્યવાળા વલયમાં એકાંતરીય $C=C$ અને $C-C$ બંધ (એરોમેટિક વલય)

(N/A) સમધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો એક સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ હોય છે અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે,અને જેમાં ક્રમિક સભ્યો $-CH_{2}-$ એકમ દ્વારા અલગ પડે છે.
$(I)$ સમધર્મી શ્રેણીના સભ્યોને સામાન્ય આણ્વીય સૂત્ર દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
$(II)$ ક્રમિક સભ્યો એકબીજાથી આણ્વીય સૂત્રમાં $-CH_{2}-$ એકમ દ્વારા અલગ પડે છે.
$(III)$ સમધર્મી શ્રેણીના તમામ સંયોજનો સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવે છે.
$(IV)$ સમધર્મી શ્રેણીના સંયોજનો સામાન્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા બનાવવામાં આવે છે અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે.
$(V)$ સમધર્મી શ્રેણીના ભૌતિક ગુણધર્મો આણ્વીય દળમાં વધારા સાથે ક્રમશઃ બદલાય છે.

(N/A) વ્યાખ્યા: ક્રિયાશીલ સમૂહ એ એક પરમાણુ અથવા પરમાણુઓનો સમૂહ છે જે વિશિષ્ટ રીતે જોડાયેલા હોય છે,જે સામાન્ય રીતે કાર્બનિક અણુમાં રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાશીલતાનું કેન્દ્ર હોય છે.
લક્ષણો: સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતા સંયોજનો સમાન રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$CH_{3}OH$,$CH_{3}CH_{2}OH$,અને $(CH_{3})_{2}CHOH$ જે બધા $-OH$ ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવે છે,તે સોડિયમ ધાતુ સાથે પ્રક્રિયા કરીને હાઇડ્રોજન વાયુ મુક્ત કરે છે.
ઉપયોગો: ક્રિયાશીલ સમૂહો કાર્બનિક સંયોજનોને તેમના રાસાયણિક વર્તન અને બંધારણીય લાક્ષણિકતાઓના આધારે વિવિધ વર્ગોમાં વ્યવસ્થિત રીતે વર્ગીકૃત કરવામાં મદદ કરે છે.

(N/A) કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાન એ રસાયણવિજ્ઞાનની એક શાખા છે જે કાર્બન સંયોજનોના અભ્યાસ સાથે સંબંધિત છે. કાર્બન પરમાણુઓ અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે અને હાઇડ્રોજન,ઓક્સિજન,નાઇટ્રોજન,સલ્ફર,ફોસ્ફરસ અને હેલોજન જેવા તત્વો સાથે સ્થાયી સહસંયોજક બંધ બનાવે છે. આ સંયોજનો અને તેમના ગુણધર્મોનો અભ્યાસ કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાન બનાવે છે.

(N/A) કાર્બન પરમાણુઓ અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે (કેટેનેશન) અને હાઇડ્રોજન,ઓક્સિજન,નાઇટ્રોજન,સલ્ફર,ફોસ્ફરસ અને હેલોજન જેવા અન્ય વિવિધ તત્વો સાથે સ્થિર સહસંયોજક બંધ બનાવવાની અનોખી ક્ષમતા ધરાવે છે. આ વિવિધ બંધારણીય પેટર્નમાંથી ઉદ્ભવતા સંયોજનોની વિશાળ સંખ્યાને કારણે તેમના અભ્યાસ માટે રસાયણવિજ્ઞાનની એક વિશિષ્ટ શાખાની રચના કરવાની જરૂર પડી,જેને કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાન (organic chemistry) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(N/A) આપેલ સંયોજનોનું વર્ગીકરણ નીચે મુજબ છે:
$1$. અચક્રીય (Acyclic): {એસિટિક એસિડ,ઇથેન,બ્યુટીન,પ્રોપેન}
$2$. એલિસાઇક્લિક (Alicyclic): {ટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન,સાયક્લોહેક્સિન,સાયક્લોબ્યુટેન}
$3$. બેન્ઝેનોઇડ (Benzenoid): {નેપ્થલીન,બેન્ઝીન}
$4$. નોન-બેન્ઝેનોઇડ (Non-benzenoid): {ટ્રોપોલોન}

(N/A) $(i)$ એલિસાઇક્લિક સંયોજનો: આ એવા ચક્રીય કાર્બનિક સંયોજનો છે જેમાં કાર્બન પરમાણુઓ વલયમાં ગોઠવાયેલા હોય છે,પરંતુ તેમાં એરોમેટિક ગુણધર્મ હોતો નથી. તેઓ તેમના ગુણધર્મોમાં એલિફેટિક સંયોજનો જેવા હોય છે. ઉદાહરણ: સાયક્લોપ્રોપેન,સાયક્લોહેક્ઝેન.
$(ii)$ વિષમચક્રીય સંયોજનો: આ એવા ચક્રીય સંયોજનો છે જેમાં વલયમાં કાર્બન સિવાયના એક અથવા વધુ પરમાણુઓ (જેમ કે $N$,$O$,અથવા $S$) હોય છે. આને વિષમ પરમાણુઓ કહેવામાં આવે છે. ઉદાહરણ: ફ્યુરાન,પિરિડિન,થાયોફિન.
$(iii)$ નોન-બેન્ઝેનોઇડ સંયોજનો: આ એવા ચક્રીય સંયોજનો છે જે એરોમેટિક ગુણધર્મ ધરાવે છે પરંતુ તેમાં બેન્ઝીન વલય હોતું નથી. તેઓ હ્યુકેલના નિયમ $(4n+2) \pi$ ઇલેક્ટ્રોનનું પાલન કરતી ચક્રીય સંયુગ્મિત પ્રણાલીને કારણે એરોમેટિકતા દર્શાવે છે. ઉદાહરણ: એઝ્યુલીન,ટ્રોપોલોન.

(N/A) કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા અન્ય કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે તેનું વર્ગીકરણ પ્રાથમિક $(1^{\circ})$,દ્વિતીયક $(2^{\circ})$,તૃતીયક $(3^{\circ})$ અને ચતુર્થક $(4^{\circ})$ તરીકે થાય છે.
$1^{\circ}$ (પ્રાથમિક): જે કાર્બન પરમાણુ બીજા કોઈ કાર્બન સાથે જોડાયેલ ન હોય (જેમ કે મિથેન) અથવા ફક્ત એક જ કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય (જેમ કે ઈથેન),તેને પ્રાથમિક કાર્બન કહેવાય છે.
$2^{\circ}$ (દ્વિતીયક): જે કાર્બન પરમાણુ બે અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય તેને દ્વિતીયક કાર્બન કહેવાય છે.
$3^{\circ}$ (તૃતીયક): જે કાર્બન પરમાણુ ત્રણ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય તેને તૃતીયક કાર્બન કહેવાય છે.
$4^{\circ}$ (ચતુર્થક): જે કાર્બન પરમાણુ ચાર અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય તેને ચતુર્થક કાર્બન કહેવાય છે.
ઉદાહરણ:

બંધારણ	કાર્બનનો પ્રકાર
$H_3C-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$ ($2$-મિથાઈલબ્યુટેન)	છેડાના $-CH_3$ સમૂહ $1^{\circ}$ છે. $CH$ કાર્બન $3^{\circ}$ છે ($3$ કાર્બન સાથે જોડાયેલ). $-CH_2-$ કાર્બન $2^{\circ}$ છે ($2$ કાર્બન સાથે જોડાયેલ).
$C(CH_3)_4$ ($2$,$2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેન)	મધ્યસ્થ કાર્બન $4^{\circ}$ છે ($4$ કાર્બન સાથે જોડાયેલ). ચારેય છેડાના $-CH_3$ કાર્બન $1^{\circ}$ છે.

(N/A) કોઈ ચોક્કસ કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલા અન્ય કાર્બન પરમાણુઓની સંખ્યાના આધારે,તેને પ્રાથમિક $(1^{\circ})$,દ્વિતીયક $(2^{\circ})$,તૃતીયક $(3^{\circ})$ અથવા ચતુર્થક $(4^{\circ})$ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
$1^{\circ}$ (પ્રાથમિક) કાર્બન: જે કાર્બન પરમાણુ અન્ય કોઈ કાર્બન સાથે જોડાયેલ ન હોય (જેમ કે મિથેન) અથવા ફક્ત એક જ કાર્બન સાથે જોડાયેલ હોય (જેમ કે ઈથેન).
$2^{\circ}$ (દ્વિતીયક) કાર્બન: જે કાર્બન પરમાણુ અન્ય બે કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય.
$3^{\circ}$ (તૃતીયક) કાર્બન: જે કાર્બન પરમાણુ અન્ય ત્રણ કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય.
$4^{\circ}$ (ચતુર્થક) કાર્બન: જે કાર્બન પરમાણુ અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય.
ઉદાહરણો:
| બંધારણ | કાર્બનના પ્રકાર |
| :--- | :--- |
| $H_3C-CH(CH_3)-CH_2-CH_3$ ($2$-મિથાઈલબ્યુટેન) | છેડાના $CH_3$ સમૂહો $1^{\circ}$ છે. $CH$ કાર્બન $3^{\circ}$ છે કારણ કે તે $3$ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે. $CH_2$ કાર્બન $2^{\circ}$ છે કારણ કે તે $2$ અન્ય કાર્બન સાથે જોડાયેલ છે. |
| $C(CH_3)_4$ ($2$,$2$-ડાયમિથાઈલપ્રોપેન) | ચાર છેડાના $CH_3$ સમૂહો $1^{\circ}$ છે. મધ્યસ્થ કાર્બન $4^{\circ}$ છે કારણ કે તે $4$ અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે. |

(N/A) ચતુર્થક કાર્બન પરમાણુ એવો કાર્બન પરમાણુ છે જે અન્ય ચાર કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ હોય છે. કાર્બનની સંયોજકતા $4$ હોવાથી,તેના તમામ બંધન સ્થાનો કાર્બન પરમાણુઓ દ્વારા રોકાયેલા હોય છે. તેથી,ચતુર્થક કાર્બન સાથે હાઇડ્રોજન પરમાણુના જોડાવા માટે કોઈ જગ્યા હોતી નથી. પરિણામે,ચતુર્થક હાઇડ્રોજન પરમાણુનું અસ્તિત્વ અશક્ય છે.

(A) $(i)$ એરોમેટિક સંયોજનો બેન્ઝીન વલય ધરાવે છે અથવા હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરે છે. એનિલિન એ બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજન છે. તેથી,$(i-d)$.
$(ii)$ શાખિત અચક્રીય સંયોજનો એ શાખાઓ ધરાવતી ખુલ્લી શૃંખલાવાળી રચનાઓ છે. નિયોપેન્ટેન એ શાખિત આલ્કેન છે. તેથી,$(ii-b)$.
$(iii)$ એલિસાઇક્લિક સંયોજનો એ ચક્રીય સંયોજનો છે જે એલિફેટિક સંયોજનો જેવું વર્તન કરે છે. સાયક્લોહેક્સિન એ એલિસાઇક્લિક સંયોજન છે. તેથી,$(iii-c)$.
$(iv)$ નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજનો એરોમેટિક છે પરંતુ તેમાં બેન્ઝીન વલય હોતું નથી. ટ્રોપોલોન એ નોન-બેન્ઝેનોઇડ એરોમેટિક સંયોજન છે. તેથી,$(iv-a)$.
તેથી,સાચી જોડ $(i-d, ii-b, iii-c, iv-a)$ છે.

(D) સાયક્લોહેક્સિન એ એક ચક્રીય સંયોજન છે જેમાં બેન્ઝીન વલય હોતું નથી અને તે એરોમેટિક ગુણધર્મો દર્શાવતું નથી. \\ આવા ચક્રીય સંયોજનો જે તેમના ગુણધર્મોમાં એલિફેટિક સંયોજનો જેવા હોય છે,તેમને એલિસાયક્લિક સંયોજનો તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. \\ તેથી,સાયક્લોહેક્સિન એ એલિસાયક્લિક સંયોજન છે.

(B) વિષમ પરમાણુ (heteroatom) એટલે કાર્બન અથવા હાઇડ્રોજન સિવાયનો કોઈપણ પરમાણુ.
$1$. ફ્યુરાન: ઓક્સિજન ધરાવે છે.
$2$. થાયોફીન: સલ્ફર ધરાવે છે.
$3$. પિરિડિન: નાઇટ્રોજન ધરાવે છે.
$4$. પાયરોલ: નાઇટ્રોજન ધરાવે છે.
$5$. સિસ્ટીન: સલ્ફર ધરાવે છે.
$6$. ટાયરોસિન: સલ્ફર ધરાવતું નથી.
સલ્ફર ધરાવતા સંયોજનો થાયોફીન અને સિસ્ટીન છે.
તેથી,આવા સંયોજનોની કુલ સંખ્યા $2$ છે.

(D) કયા અણુમાં નાઈટ્રોજન નથી તે નક્કી કરવા માટે,ચાલો દરેકની રાસાયણિક રચના તપાસીએ:
$1$. પાયરોલ $(C_4H_5N)$: પાંચ-સભ્યની રીંગમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
$2$. પાયપરીડીન $(C_5H_{11}N)$: છ-સભ્યની સંતૃપ્ત રીંગમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
$3$. પાયરીડીન $(C_5H_5N)$: છ-સભ્યની એરોમેટિક રીંગમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ ધરાવે છે.
$4$. પાયરાન $(C_5H_6O)$: છ-સભ્યની રીંગમાં ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવે છે,પરંતુ નાઈટ્રોજન પરમાણુ હોતું નથી.
તેથી,પાયરાન એવો અણુ છે જેમાં નાઈટ્રોજન હોતું નથી.

(D) કાર્બનિક અણુમાં કાર્બન અથવા હાઇડ્રોજન સિવાયના કોઈપણ પરમાણુને વિષમ પરમાણુ કહેવામાં આવે છે.
$Furan$ $(C_4H_4O)$ તેની વલયમાં ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવે છે.
$THF$ (ટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન,$C_4H_8O$) તેની વલયમાં ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવે છે.
$4H$-પાયરાન $(C_5H_6O)$ તેની વલયમાં ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવે છે.
$Pyrrole$ $(C_4H_5N)$ વિષમ પરમાણુ તરીકે નાઇટ્રોજન ધરાવે છે,ઓક્સિજન નહીં.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) આપેલા સંયોજનોના રાસાયણિક સૂત્રો નીચે મુજબ છે:
$1$. થાયોફીન: $C_4H_4S$ (સલ્ફર ધરાવે છે,નાઈટ્રોજન નથી).
$2$. પિરિડિન: $C_5H_5N$ (નાઈટ્રોજન ધરાવે છે).
$3$. પાયરોલ: $C_4H_5N$ (નાઈટ્રોજન ધરાવે છે).
$4$. પિપેરિડિન: $C_5H_{11}N$ (નાઈટ્રોજન ધરાવે છે).
તેથી,થાયોફીન એવું સંયોજન છે જેમાં નાઈટ્રોજન હોતું નથી.

(B) સમધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો એક સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો હોય છે,જ્યાં દરેક ક્રમિક સભ્ય $CH_2$ સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે.
$CH_2$ સમૂહનું મોલર દળ નીચે મુજબ ગણવામાં આવે છે:
$M(CH_2) = M(C) + 2 \times M(H) = 12 \ g/mol + 2 \times 1 \ g/mol = 14 \ g/mol$.
તેથી,સમધર્મી શ્રેણીના બે પાડોશી સભ્યોના મોલર દળનો તફાવત $14 \ g$ છે.

(A) સમધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો હોય છે,જ્યાં દરેક ક્રમિક સભ્ય $-CH_2$ (મિથિલીન) સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે.
$C$ નું પરમાણ્વીય દળ $12$ અને $H$ નું $1$ હોવાથી,$-CH_2$ સમૂહનું મોલર દળ $12 + (2 \times 1) = 14 \ g/mol$ થાય છે.
તેથી,કોઈપણ બે ક્રમિક સભ્યો (જેમ કે બીજા અને ત્રીજા સભ્ય) ના મોલર દળમાં સંખ્યાત્મક તફાવત $14$ છે.

(A) સમાનધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો એક સમૂહ છે જે સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે,જેમાં તમામ સભ્યોને સમાન સામાન્ય સૂત્ર દ્વારા દર્શાવી શકાય છે.
સમાનધર્મી શ્રેણીનો દરેક ક્રમિક સભ્ય અગાઉના સભ્ય કરતા $CH_2$ સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે,જે એક કાર્બન પરમાણુ અને બે હાઇડ્રોજન પરમાણુઓ ધરાવે છે.
વિકલ્પ $A$ જણાવે છે કે સભ્યો બે કાર્બન પરમાણુઓ દ્વારા અલગ પડે છે,જે ખોટું છે.
તેથી,વિકલ્પ $A$ માં આપેલું વિધાન સાચું નથી.

(A) સમાનધર્મી શ્રેણીના પાડોશી સભ્યો $CH_2$ સમૂહ દ્વારા અલગ પડે છે.
$C$ નું મોલર દળ $12 \ g/mol$ છે અને $H$ નું $1 \ g/mol$ છે.
તેથી,મોલર દળમાં તફાવત $12 + (2 \times 1) = 14 \ g/mol$ છે.

(A) વિષમ પરમાણુ $(heteroatom)$ એ કાર્બનિક વલય બંધારણમાં કાર્બન અથવા હાઇડ્રોજન સિવાયનો પરમાણુ છે.
$1$. ફ્યુરાન તેના પાંચ-સભ્યવાળા વલયમાં એક ઓક્સિજન પરમાણુ $(O)$ ધરાવે છે.
$2$. પિરિડિન તેના છ-સભ્યવાળા વલયમાં એક નાઇટ્રોજન પરમાણુ $(N)$ ધરાવે છે.
$3$. થાયોફિન તેના પાંચ-સભ્યવાળા વલયમાં એક સલ્ફર પરમાણુ $(S)$ ધરાવે છે.
$4$. પિપરિડિન તેના છ-સભ્યવાળા વલયમાં એક નાઇટ્રોજન પરમાણુ $(N)$ ધરાવે છે.
તેથી,ફ્યુરાન એવું સંયોજન છે જેમાં વિષમ પરમાણુ તરીકે ઓક્સિજન રહેલો છે.

(C) કાર્બોસાઇક્લિક સંયોજન એ છે જેમાં વલય ફક્ત કાર્બન પરમાણુઓનું બનેલું હોય છે.
$Benzene$,$Naphthalene$ અને $Cyclopentane$ એ બધા કાર્બોસાઇક્લિક સંયોજનો છે કારણ કે તેમના વલય ફક્ત કાર્બન પરમાણુઓના બનેલા છે.
$Pyridine$ તેના વલય બંધારણમાં નાઇટ્રોજન પરમાણુ ધરાવે છે,જે તેને વિષમચક્રીય (heterocyclic) સંયોજન બનાવે છે.

(D) ટેટ્રાહાઇડ્રોફ્યુરાન $(THF)$ એ $(CH_2)_4O$ સૂત્ર ધરાવતો ચક્રીય ઈથર છે.
તે વલયમાં ઓક્સિજન પરમાણુ ધરાવે છે,જે તેને હેટરોસાયક્લિક સંયોજન બનાવે છે.
તે એરોમેટિકતા માટે હ્યુકેલના નિયમનું પાલન કરતું નથી (તેમાં $p$-ઓર્બિટલ્સની સતત સિસ્ટમનો અભાવ છે અને તે સમતલીય નથી),તેથી તે નોન-એરોમેટિક છે.
આમ,તે એક હેટરોસાયક્લિક નોન-એરોમેટિક સંયોજન છે.

(B) આપેલા અણુઓની રચના નીચે મુજબ છે:
$1$. ફ્યુરાન: પાંચ સભ્યોની વિષમચક્રીય રીંગ જેમાં ઓક્સિજન પરમાણુ $(O)$ હોય છે.
$2$. પાયરોલ: પાંચ સભ્યોની વિષમચક્રીય રીંગ જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ $(N)$ હોય છે.
$3$. થાયોફીન: પાંચ સભ્યોની વિષમચક્રીય રીંગ જેમાં સલ્ફર પરમાણુ $(S)$ હોય છે.
$4$. પાયપરીડીન: છ સભ્યોની સંતૃપ્ત વિષમચક્રીય રીંગ જેમાં નાઈટ્રોજન પરમાણુ $(N)$ હોય છે.
આપેલા વિકલ્પો સાથે સરખામણી કરતા:
- વિકલ્પ $A$: ફ્યુરાન-$S$ (ખોટું,ફ્યુરાનમાં $O$ હોય છે)
- વિકલ્પ $B$: પાયરોલ-$N$ (સાચું)
- વિકલ્પ $C$: થાયોફીન-$O$ (ખોટું,થાયોફીનમાં $S$ હોય છે)
- વિકલ્પ $D$: પાયપરીડીન-$S$ (ખોટું,પાયપરીડીનમાં $N$ હોય છે)
તેથી,સાચી જોડી પાયરોલ-$N$ છે.

(B) આપેલ સંયોજન બાયસાઇક્લો[$2.2$.$1$]હેપ્ટેન છે.
પ્રાથમિક $(1^{\circ})$ કાર્બન પરમાણુ એવો કાર્બન પરમાણુ છે જે ફક્ત એક જ અન્ય કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
આ ચક્રીય બંધારણમાં,દરેક કાર્બન પરમાણુ ઓછામાં ઓછા બે અન્ય કાર્બન પરમાણુઓ સાથે જોડાયેલ છે.
ખાસ કરીને,બ્રિજહેડ કાર્બન તૃતીયક $(3^{\circ})$ છે અને અન્ય કાર્બન ગૌણ $(2^{\circ})$ છે.
તેથી,સંયોજનમાં શૂન્ય પ્રાથમિક કાર્બન પરમાણુઓ હાજર છે.

(D) સમાનધર્મી શ્રેણી એ કાર્બનિક સંયોજનોનો એક સમૂહ છે જેમાં સમાન ક્રિયાશીલ સમૂહ અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો હોય છે,જ્યાં દરેક ક્રમિક સભ્ય $CH_2$ એકમ દ્વારા અલગ પડે છે.
આપેલ સૂત્ર $C_5H_8O_2N$ માટે,શ્રેણીનો આગામી સભ્ય $CH_2$ જૂથ ઉમેરીને મેળવવામાં આવે છે.
$C_5H_8O_2N + CH_2 = C_6H_{10}O_2N$.
તેથી,$C_6H_{10}O_2N$ એ સમાન સમાનધર્મી શ્રેણીમાં આવે છે.