એક અથવા વધુ ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતા કાર્બનિક સંયોજનોના નામકરણના નિયમો આપો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $(i)$ સૌ પ્રથમ,અણુમાં હાજર ક્રિયાશીલ સમૂહને ઓળખવામાં આવે છે,જે યોગ્ય પ્રત્યયની પસંદગી નક્કી કરે છે.
$(ii)$ મુખ્ય શૃંખલા: ક્રિયાશીલ સમૂહ ધરાવતી કાર્બન પરમાણુઓની સૌથી લાંબી શૃંખલાને એવી રીતે નંબર આપવામાં આવે છે કે જેથી ક્રિયાશીલ સમૂહ શક્ય તેટલા ઓછા નંબર ધરાવતા કાર્બન પરમાણુ સાથે જોડાયેલ હોય.
$(iii)$ બહુ-ક્રિયાશીલ સંયોજનો: બહુ-ક્રિયાશીલ સંયોજનોના કિસ્સામાં,એક ક્રિયાશીલ સમૂહને મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહ તરીકે પસંદ કરવામાં આવે છે અને તે આધારે સંયોજનનું નામ આપવામાં આવે છે. બાકીના ક્રિયાશીલ સમૂહોને યોગ્ય પૂર્વગનો ઉપયોગ કરીને વિસ્થાપિત તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$(iv)$ મુખ્ય ક્રિયાશીલ સમૂહની પસંદગી અગ્રતાના ક્રમ પર આધારિત છે. કેટલાક ક્રિયાશીલ સમૂહો માટે ઘટતી અગ્રતાનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$-COOH > -SO_3H > -COOR > -COCl > -CONH_2 > -CN > -CHO > >C=O > -OH > -NH_2 > >C=C< > -C \equiv C-$
$(v)$ $-R, -C_6H_5$,હેલોજન $(-F, -Cl, -Br, -I), -NO_2$,અને આલ્કોક્સી સમૂહો $(-OR)$ હંમેશા પૂર્વગ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
$(vi)$ આલ્કોહોલ અને કીટોન બંને ધરાવતા સંયોજનને હાઇડ્રોક્સીઆલ્કેનોન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે કારણ કે કીટોન સમૂહને હાઇડ્રોક્સિલ સમૂહ કરતા વધુ અગ્રતા આપવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$HOCH_2(CH_2)_3CH_2COCH_3$ ને $7$-હાઇડ્રોક્સીહેપ્ટન-$2$-ઓન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$(vii)$ જો સમાન પ્રકારના એક કરતા વધુ ક્રિયાશીલ સમૂહ હાજર હોય,તો તેમની સંખ્યા વર્ગ પ્રત્યય પહેલાં $di$,$tri$ વગેરે ઉમેરીને દર્શાવવામાં આવે છે. આવા કિસ્સાઓમાં,પિતૃ આલ્કેનનું સંપૂર્ણ નામ વર્ગ પ્રત્યય પહેલાં લખવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$CH_2(OH)CH_2(OH)$ ને ઇથેન-$1,2$-ડાયોલ તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.
$(viii)$ એક કરતા વધુ દ્વિબંધ અથવા ત્રિબંધ ધરાવતા સંયોજનોના કિસ્સામાં પિતૃ આલ્કેનનો અંતિમ $-e$ દૂર કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$CH_2=CH-CH=CH_2$ ને બ્યુટા-$1,3$-ડાયિન તરીકે નામ આપવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

આપેલ પદાર્થનું $IUPAC$ નામ શું છે?

$3-$oxo$-2-$methylhex$-4-$enal દર્શાવતું બંધારણ ઓળખો.

આપેલ સંયોજનનું $IUPAC$ નામ લખો.

નીચે આપેલા સંયોજનનું $IUPAC$ નામ શું છે?

$CH_2(CN)-CH_2(CN)$ નું $IUPAC$ નામ શું છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo