Angiosperms Questions in Gujarati

(A) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ (પુષ્પધારી વનસ્પતિઓ) એ ભૂમિય વનસ્પતિઓનો સૌથી સફળ અને પ્રભાવી સમૂહ છે.
આ પ્રભુત્વનું મુખ્ય કારણ વિવિધ અને વિષમ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં,રણથી લઈને જલજ નિવાસસ્થાનો સુધી,અનુકૂલન સાધવાની તેમની અદભૂત ક્ષમતા છે.
વધુમાં,તેઓ કાર્યક્ષમ વહન માટે સુવિકસિત વાહક પેશીઓ (જલવાહક અને અન્નવાહક) અને ભ્રૂણને સુરક્ષિત રાખવા તથા બીજના વિકિરણમાં મદદરૂપ વિશિષ્ટ પ્રજનન રચનાઓ (પુષ્પો અને ફળો) ધરાવે છે.

(A) જૈવિક વર્ગીકરણમાં, વર્ગીકરણની કક્ષાનો ક્રમ આ મુજબ છે: સૃષ્ટિ, સમુદાય (વનસ્પતિઓ માટે વિભાગ), વર્ગ, ગોત્ર, કુળ, પ્રજાતિ અને જાતિ.
એકદળી (Monocotyledonae) એ સપુષ્પી વનસ્પતિઓનો એક સમૂહ છે જેમના બીજમાં એક જ બીજપત્ર હોય છે.
પ્રમાણિત વનસ્પતિશાસ્ત્રીય વર્ગીકરણ પદ્ધતિ મુજબ, એકદળી (Monocotyledonae) ને આવૃત બીજધારી (Angiospermae) વિભાગમાં $\text{વર્ગ}$ (Class) તરીકે સ્થાન આપવામાં આવ્યું છે.

(B) આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓને,જે પુષ્પધારી વનસ્પતિઓ તરીકે પણ ઓળખાય છે,તેમના બીજમાં રહેલા બીજપત્રોની સંખ્યાના આધારે મુખ્યત્વે $2$ વર્ગોમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
આ બે વર્ગો નીચે મુજબ છે:
$1$. દ્વિદળી (Dicotyledonae): જે વનસ્પતિઓના બીજમાં બે બીજપત્રો હોય છે.
$2$. એકદળી (Monocotyledonae): જે વનસ્પતિઓના બીજમાં એક જ બીજપત્ર હોય છે.

(B) $Wolffia$ એ $Araceae$ કુળની અત્યંત સૂક્ષ્મ,મુક્ત રીતે તરતી જલીય વનસ્પતિઓની પ્રજાતિ છે.
તે પૃથ્વી પરની સૌથી નાની પુષ્પધારી વનસ્પતિ તરીકે ઓળખાય છે.
તે પુષ્પો અને બીજ ઉત્પન્ન કરતી હોવાથી,તેને $Angiosperms$ (આવૃત બીજધારી) માં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(A) આવૃત બીજધારીઓ (પુષ્પધારી વનસ્પતિઓ) પૃથ્વી પર વનસ્પતિઓનું સૌથી સફળ અને પ્રભુત્વ ધરાવતું જૂથ છે. તેમનું પ્રભુત્વ મુખ્યત્વે વિવિધ વસવાટોમાં તેમની અદભૂત $Adaptability$ (અનુકૂલન ક્ષમતા) ને આભારી છે,જે ધ્રુવીય પ્રદેશોથી લઈને ઉષ્ણકટિબંધીય વર્ષાવનો અને રણ સુધી વિસ્તરેલી છે. જોકે તેઓ મોટી સંખ્યામાં બીજ પણ ઉત્પન્ન કરે છે અને તેમની પાસે પરાગનયનની કાર્યક્ષમ પદ્ધતિઓ છે,પરંતુ વિવિધ પર્યાવરણીય પરિસ્થિતિઓમાં જીવંત રહેવાની અને વિકસવાની તેમની ક્ષમતા એ તેમના વ્યાપક વિતરણ અને પ્રભુત્વનું મૂળભૂત કારણ છે.

(D) અપત્યપ્રસવતા એ એવી ઘટના છે જેમાં બીજ પિતૃ વનસ્પતિ સાથે જોડાયેલા હોય ત્યારે જ અંકુરિત થાય છે.
આ એક વિશિષ્ટ અનુકૂલન છે જે ક્ષારયુક્ત,કાદવવાળી અથવા દલદલવાળી જમીનમાં ઉગતી વનસ્પતિઓમાં જોવા મળે છે,જેને હેલોફાયટ્સ (દા.ત.,રાઇઝોફોરા) કહેવામાં આવે છે.
આવા પર્યાવરણમાં,જમીનમાં ક્ષારનું ઊંચું પ્રમાણ અને ઓક્સિજનનો અભાવ હોવાને કારણે,જો બીજ સીધા કાદવમાં પડે તો તેનું અંકુરણ થવું મુશ્કેલ હોય છે.
તેથી,ભ્રૂણ પિતૃ વૃક્ષ સાથે જોડાયેલ હોય ત્યારે જ બીજાવરણ અને ફળમાંથી બહાર આવે છે,જે અંકુરને કાદવમાં પડ્યા પછી ઝડપથી સ્થાપિત થવામાં મદદ કરે છે.

(C) સૌથી મોટું પુષ્પ ઉત્પન્ન કરતી આવૃત બીજધારી વનસ્પતિ $Rafflesia$ $arnoldii$ છે.
$Rafflesia$ એ પરોપજીવી સપુષ્પી વનસ્પતિઓનું એક પ્રજાતિ છે.
તેમાં દ્રશ્યમાન પર્ણો,પ્રકાંડ કે મૂળ હોતા નથી અને તે યજમાન વનસ્પતિના પેશીઓની અંદર રહે છે.
તે યજમાન વનસ્પતિ પાસેથી પોષક તત્વો મેળવે છે,ખાસ કરીને $Tetrastigma$ પ્રજાતિના મૂળમાંથી.
તેથી,તેને સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) બેન્થમ અને હૂકર દ્વારા પ્રસ્તાવિત વર્ગીકરણ પદ્ધતિમાં, "Ordines Anomali" (જેનો અર્થ અસામાન્ય ગોત્રો થાય છે) એક એવી શ્રેણી હતી જે એવા કુળોને સમાવવા માટે બનાવવામાં આવી હતી જે સ્થાપિત વર્ગીકરણ યોજનામાં યોગ્ય રીતે બંધબેસતા ન હતા。
આ વનસ્પતિઓના એવા સમૂહો હતા જેમના સંબંધો અનિશ્ચિત હતા અથવા તેમની લાક્ષણિકતાઓને કારણે તેમને તે સમયના વર્ગીકરણના પદાનુક્રમમાં મૂકવા મુશ્કેલ હતા。
તેથી, તે એવા થોડા ગોત્રોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે જેમને વર્ગીકરણમાં સંતોષકારક રીતે મૂકી શકાયા ન હતા.

(N/A) $\rightarrow$ આવૃત બીજધારીઓ અથવા સપુષ્પી વનસ્પતિઓમાં પરાગરજ અને અંડકો વિશિષ્ટ રચનાઓમાં વિકસે છે,જેને પુષ્પ કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$ બીજ ફળ દ્વારા આવરિત હોય છે.
$\rightarrow$ આવૃત બીજધારીઓ વનસ્પતિઓનો એક અત્યંત મોટો સમૂહ છે જે વિવિધ પ્રકારના નિવાસસ્થાનોમાં જોવા મળે છે. તેમનું કદ સૂક્ષ્મ,લગભગ અતિસૂક્ષ્મ $Wolffia$ થી લઈને ઓસ્ટ્રેલિયામાં ઉગતા $Eucalyptus$ ના ઊંચા વૃક્ષો ($100 \ m$ થી વધુ) સુધીનું હોય છે.
$\rightarrow$ તેઓ આપણને ખોરાક,ઘાસચારો,બળતણ,દવાઓ અને અન્ય ઘણી વ્યાપારી રીતે મહત્વપૂર્ણ પેદાશો પૂરી પાડે છે.
$\rightarrow$ આવૃત બીજધારીઓનું વર્ગીકરણ: આવૃત બીજધારીઓને બે વર્ગોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે:
$(i)$ દ્વિદળી અને $(ii)$ એકદળી.
$(i)$ દ્વિદળી: દ્વિદળી વનસ્પતિઓના બીજમાં બે બીજપત્રો હોય છે. પર્ણોમાં જાલાકાર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે અને પુષ્પો ચતુર્ભાવી કે પંચભાવી હોય છે (એટલે કે દરેક પુષ્પચક્રમાં ચાર કે પાંચ સભ્યો હોય છે).
$(ii)$ એકદળી: એકદળી વનસ્પતિઓના બીજમાં માત્ર એક જ બીજપત્ર હોય છે. પર્ણોમાં સમાંતર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે અને પુષ્પો ત્રિભાવી હોય છે (એટલે કે પુષ્પચક્રમાં ત્રણ સભ્યો હોય છે).
$\rightarrow$ પુષ્પમાં નર પ્રજનન અંગ પુંકેસર છે. દરેક પુંકેસર એક પાતળા તંતુ અને ટોચ પર પરાગાશય ધરાવે છે. અર્ધીકરણ બાદ પરાગાશયમાં પરાગરજ ઉત્પન્ન થાય છે. સ્ત્રીકેસર એક અંડાશય ધરાવે છે જેની અંદર એક કે તેથી વધુ અંડકો,પરાગવાહિની અને પરાગાસન હોય છે.

(A) આવૃત બીજધારી અને અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત તેમના બીજની રચનામાં જોવા મળે છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બીજ બીજાશયની અંદર સુરક્ષિત હોય છે,જે વિકાસ પામીને ફળ બનાવે છે.
તેની સામે,અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બીજ 'નગ્ન' હોય છે,જે કોઈ ફળ કે બીજાશયની અંદર હોતા નથી.

(B) વોલ્ફિયા (Wolffia) એ અરાસી (Araceae) કુળની મૂળવિહીન જલીય વનસ્પતિઓનું એક પ્રજાતિ છે. તે પૃથ્વી પરની સૌથી નાની પુષ્પધારી વનસ્પતિ તરીકે ઓળખાય છે અને તે કદમાં લગભગ સૂક્ષ્મદર્શી હોય છે.

(D) કેળ (Banana) એ $Musaceae$ કુળની વનસ્પતિ છે,જે એકદળી (monocot) વનસ્પતિઓનો સમૂહ છે. એકદળી વનસ્પતિઓના બીજમાં એક જ બીજપત્ર હોય છે,પર્ણોમાં સમાંતર શિરાવિન્યાસ જોવા મળે છે અને તંતુમય મૂળતંત્ર હોય છે. તેની સામે,યુકેલિપ્ટસ,સૂર્યમુખી અને બાવળ એ દ્વિદળી વનસ્પતિઓ છે,જેમાં સામાન્ય રીતે બે બીજપત્રો,જાળાકાર શિરાવિન્યાસ અને સોટીમય મૂળતંત્ર જોવા મળે છે. તેથી,સાચો જવાબ $D$ (કેળ) છે.

(D) $Eucalyptus$ (નીલગિરી) એ આવૃત બીજધારી (angiosperm) વનસ્પતિ છે.
આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓના જીવનચક્રમાં દ્વિતીય બીજાણુજનક (diploid sporophyte) એ પ્રભાવી,સ્વતંત્ર અને પ્રકાશસંશ્લેષી અવસ્થા છે.
તેની સામે,$Volvox$,$Spirogyra$ અને $Chlamydomonas$ એ લીલ છે જે એકવિધ (haplontic) જીવનચક્ર દર્શાવે છે,જેમાં એકકીય જન્યુજનક (haploid gametophyte) એ પ્રભાવી અવસ્થા છે.

(B) ફળનું નિર્માણ એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે. અનાવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં ફળનું નિર્માણ થતું નથી કારણ કે તેમાં બીજાશયનો અભાવ હોય છે. તેનાથી વિપરીત,આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં બીજાશય હોય છે જે ફલન પછી ફળમાં વિકસે છે.

(A) વોલ્ફિયા (Wolffia sp.) (ડકવીડ) એ તરતી,જલીય આવૃતબીજધારી વનસ્પતિ છે.
તેના પુષ્પો સૌથી નાના હોય છે,જેનો વ્યાસ આશરે $1 \, mm$ હોય છે.
તેની સામે,રેફ્લેસિયા આર્નોલ્ડી (Rafflesia arnoldii) (સંપૂર્ણ મૂળ પરોપજીવી) સૌથી મોટા પુષ્પો ધરાવે છે,જેનો વ્યાસ આશરે $1 \, m$ સુધી પહોંચી શકે છે.

(C) જલવાહિની એ લાંબી નળાકાર નળી જેવી રચના છે જે ઘણા કોષોની બનેલી હોય છે જેને જલવાહિની સભ્યો કહેવાય છે,જે દરેકની દીવાલ લિગ્નિનયુક્ત અને મધ્યમાં મોટી પોલાણ ધરાવે છે.
જલવાહિનીના કોષો પરિપક્વ અવસ્થામાં જીવરસવિહીન હોય છે.
જલવાહિનીના સભ્યો તેમની સામાન્ય દીવાલોમાં રહેલા છિદ્રો દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોય છે.
જલવાહિનીઓની હાજરી એ આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે.

(C) અનાજ (જેમ કે ઘઉં,ચોખા,મકાઈ,જવ અને જુવાર) વૈશ્વિક સ્તરે માનવીઓ માટે ખોરાક અને પશુઓ માટે ઘાસચારાનો સૌથી મહત્વનો સ્ત્રોત છે.
તે માનવ વસ્તી માટે કેલરીના સેવનનો મુખ્ય ભાગ પૂરો પાડે છે અને તેમના ઉચ્ચ ઉત્પાદન અને પોષક મૂલ્યને કારણે વ્યાપકપણે ખેતી કરવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) સૌથી નાની આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિ $Wolffia$ (વુલ્ફીયા) છે. તે $Araceae$ કુળની (ઉપકુળ $Lemnoideae$) મૂળવિહીન જલીય વનસ્પતિ છે. આ વનસ્પતિઓ સૂક્ષ્મ હોય છે અને પાણીની સપાટી પર તરે છે. તેની સામે,$Sequoia$ એ સૌથી ઊંચી અનાવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિ છે,$Eucalyptus$ (નિલગીરી) એ એક ઊંચું આવૃત્ત બીજધારી વૃક્ષ છે,અને $Zamia$ એ અનાવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિ છે.

(C) વનસ્પતિ સૃષ્ટિમાં,જીવનચક્રમાં એકકીય જન્યુજનક તબક્કો અને દ્વિકીય બીજાણુજનક તબક્કા વચ્ચે એકાંતરજનન જોવા મળે છે.
લીલ અને દ્વિઅંગી વનસ્પતિઓમાં,જન્યુજનક તબક્કો પ્રભાવી,પ્રકાશસંશ્લેષી અને સ્વતંત્ર હોય છે.
ત્રિઅંગી,અનાવૃત્ત બીજધારી અને આવૃત્ત બીજધારી વનસ્પતિઓમાં,બીજાણુજનક તબક્કો પ્રભાવી,પ્રકાશસંશ્લેષી અને સ્વતંત્ર હોય છે.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી,આવૃત્ત બીજધારી સાચો જવાબ છે જ્યાં બીજાણુજનક એ મુખ્ય વનસ્પતિ દેહ છે.