Gibberellins Questions in Gujarati

(B) જિબરેલિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોનો એક સમૂહ છે જે બીજ અંકુરણ અને સુષુપ્ત અવસ્થા તોડવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ચોક્કસ રીતે કહીએ તો,$GA_3$ (જિબરેલિક એસિડ) નો ઉપયોગ મગફળીના બીજ સહિત વિવિધ બીજની સુષુપ્ત અવસ્થા તોડવા અને બટાકાના કંદમાં અંકુરણ પ્રેરવા માટે વ્યાપકપણે થાય છે.
તેઓ એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ ની અસરોનો સામનો કરે છે,જે બીજની સુષુપ્તતા જાળવી રાખવા માટે જવાબદાર પ્રાથમિક અંતઃસ્ત્રાવ છે.

(D) અફલિત ફળ વિકાસ (Parthenocarpy) એટલે અંડાશયના ફલન વગર ફળનો વિકાસ.
ફલન થતું ન હોવાથી,અંડકો બીજમાં વિકસતા નથી,તેથી આ ફળો બીજવિહીન હોય છે.
$A$: અફલિત ફળો બીજવિહીન હોવાથી ગ્રાહકો દ્વારા પસંદ કરવામાં આવે છે.
$B$: જીબરેલીન્સ એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે ઘણી જાતિઓમાં કૃત્રિમ રીતે અફલિત ફળ વિકાસ પ્રેરી શકે છે.
$C$: વ્યાખ્યા મુજબ,અફલિત ફળો બીજવિહીન હોય છે.
$D$: આ વિધાન ખોટું છે કારણ કે અફલિત ફળો અફલિત અંડાશયમાંથી વિકસે છે,ફલિત અંડાશયમાંથી નહીં.

(C) જિબરેલિન્સ એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોનો એક સમૂહ છે જે કોષોના વિસ્તરણ અને વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
દ્રાક્ષની ખેતીમાં,$GA_3$ (એક પ્રકારનું જિબરેલિન) નો ઉપયોગ ખાસ કરીને દ્રાક્ષના વેલા પર કરવામાં આવે છે જેથી દ્રાક્ષના દાણાનું કદ વધારી શકાય અને ફળની દાંડી લાંબી કરી શકાય,જેના પરિણામે દ્રાક્ષના ઝૂમખા મોટા થાય છે અને ફળની ગુણવત્તામાં સુધારો થાય છે.

(C) જિબરેલિન એ વનસ્પતિ વૃદ્ધિ નિયામકોનો એક સમૂહ છે જેનો ખેતીમાં વ્યાપકપણે ઉપયોગ થાય છે.
તેમનો એક મુખ્ય વ્યાવસાયિક ઉપયોગ દ્રાક્ષની ખેતીમાં થાય છે,જ્યાં તેનો ઉપયોગ દ્રાક્ષના ઝુમખાની લંબાઈ અને દ્રાક્ષના ફળનું કદ વધારવા માટે કરવામાં આવે છે.
કોષોની લંબાઈ અને વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપીને,જિબરેલિન (ખાસ કરીને $GA_3$) દ્રાક્ષની ગુણવત્તા અને ઉત્પાદન સુધારવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(A) બોલ્ટિંગ એટલે બીટ,કોબીજ અને અન્ય રોઝેટ પ્રકારના છોડમાં પુષ્પસર્જન પહેલાં આંતરગાંઠનું લંબાણ થવાની પ્રક્રિયા.
જિબરેલિન્સ $(GA)$ એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે આ આંતરગાંઠના લંબાણને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
ઝડપી પ્રકાંડ વૃદ્ધિને ઉત્તેજિત કરીને,$GA$ છોડને વાનસ્પતિક રોઝેટ અવસ્થામાંથી પ્રજનનક્ષમ પુષ્પસર્જન અવસ્થામાં રૂપાંતરિત કરવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(D) જિબરેલિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે બીજના અંકુરણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
જવ અને ઘઉં જેવા ધાન્યના બીજમાં,પાણીના શોષણ (imbibition) પછી ભ્રૂણ જિબરેલિન મુક્ત કરે છે.
આ જિબરેલિન એલેરોન સ્તર સુધી પહોંચે છે,જ્યાં તે જળવિભાજનકારી ઉત્સેચકો,ખાસ કરીને $\alpha$-એમાયલેઝના સંશ્લેષણને ઉત્તેજિત કરે છે.
આ ઉત્સેચક ભ્રૂણપોષમાં સંગ્રહિત સ્ટાર્ચનું સરળ શર્કરામાં વિઘટન કરે છે,જે અંકુરણ દરમિયાન ભ્રૂણની વૃદ્ધિ માટે જરૂરી ઊર્જા પૂરી પાડે છે.

(B) જિબરેલીન્સ ઘઉં અને જવ જેવા અનાજના બીજમાં એલ્યુરોન સ્તરમાં $\alpha$-એમાયલેઝ ઉત્સેચકના સંશ્લેષણને ઉત્તેજિત કરે છે.
આ ઉત્સેચક સંગ્રહિત સ્ટાર્ચનું ગ્લુકોઝ જેવી સરળ શર્કરામાં વિઘટન કરે છે,જે ભ્રૂણના વિકાસ અને બીજના અંકુરણ માટે જરૂરી ઉર્જા પૂરી પાડે છે.

(D) જિબરેલિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે બીજ અંકુરણ અને પ્રકાંડની લંબાઈમાં વધારો સહિત વિવિધ વિકાસલક્ષી પ્રક્રિયાઓમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
$Gibberellins$ $(GA)$ જે પદ્ધતિ દ્વારા વૃદ્ધિને પ્રોત્સાહન આપે છે,તેમાંની એક મુખ્ય પદ્ધતિ અનાજના બીજના એલ્યુરોન સ્તરમાં $\alpha$-એમાયલેઝ જેવા ચોક્કસ ઉત્સેચકોના સંશ્લેષણને ઉત્તેજિત કરવાની છે.
આ પ્રક્રિયામાં $RNA$ સંશ્લેષણ (ટ્રાન્સક્રિપ્શન) અને ત્યારબાદ પ્રોટીન સંશ્લેષણનો સમાવેશ થાય છે,જે સંગ્રહિત પોષક તત્વોના ઉપયોગ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,$Gibberellins$ એ $RNA$ સંશ્લેષણને પ્રેરવા માટે જાણીતા છે.

(A) ડાંગરના છોડમાં થતા $bakane$ (મૂર્ખ અંકુર) રોગનું કારણ $Gibberella$ $fujikuroi$ નામની ફૂગ હોવાનું શોધાયું હતું.
ઈ. કુરોસાવાએ અહેવાલ આપ્યો હતો કે જ્યારે ચેપ ન લાગેલા ડાંગરના અંકુરને ફૂગના જંતુરહિત ગાળણ (filtrate) સાથે સારવાર આપવામાં આવી ત્યારે તેમાં રોગના લક્ષણો જોવા મળ્યા હતા.
આ અસર માટે જવાબદાર સક્રિય પદાર્થને પાછળથી ઓળખવામાં આવ્યો અને તેને $Gibberellin$ નામ આપવામાં આવ્યું.

(D) જિબરેલિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવ છે જે બોલ્ટિંગને પ્રોત્સાહન આપે છે. બોલ્ટિંગ એટલે બીટ અને કોબીજ જેવી વનસ્પતિઓ કે જે રોઝેટ સ્વરૂપ ધરાવે છે,તેમાં પુષ્પસર્જન પહેલાં આંતરગાંઠની લંબાઈમાં થતો વધારો.

(A) જિબરેલિન્સ એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે પ્રકાંડની લંબાઈ,અંકુરણ,સુષુપ્તતા,પુષ્પસર્જન અને લિંગ અભિવ્યક્તિ સહિત વિવિધ વિકાસલક્ષી પ્રક્રિયાઓનું નિયમન કરે છે. કાકડી ($Cucumis$ $sativus$) જેવી કેટલીક વનસ્પતિઓમાં,$Gibberellins$ $(GA)$ નો ઉપયોગ માદા વનસ્પતિઓ પર નર પુષ્પોના નિર્માણને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ વનસ્પતિઓમાં લિંગ અભિવ્યક્તિ પર અંતઃસ્ત્રાવી નિયંત્રણનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ છે.

(A) જિબરેલિન્સ એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવોનો એક સમૂહ છે જે કોષોની લંબાઈ અને કોષ વિભાજનને પ્રોત્સાહન આપે છે.
પાંદડાવાળા શાકભાજીમાં,જિબરેલિન્સનો ઉપયોગ ખાસ કરીને પાંદડા અને થડના કદમાં વધારો કરવા માટે થાય છે,જેનાથી એકંદરે બાયોમાસ અને ઉત્પાદનમાં વધારો થાય છે.
તેઓ કોષ દીવાલની સ્થિતિસ્થાપકતા વધારીને અને કોષોના કદમાં વધારો કરીને પાંદડાઓના વિસ્તરણને ઉત્તેજિત કરે છે.
તેથી,કૃષિ પદ્ધતિઓમાં પાંદડાના વિસ્તરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જિબરેલિન્સ એ પ્રાથમિક પસંદગી છે.

(B) જિબરેલિન એ વનસ્પતિ અંતઃસ્ત્રાવો છે જે અનાજમાં બીજ અંકુરણને પ્રોત્સાહન આપે છે,કારણ કે તે બીજના એલ્યુરોન સ્તરમાં $\alpha$-એમાયલેઝ જેવા જળવિભાજનકારી ઉત્સેચકોના સંશ્લેષણને પ્રેરિત કરે છે.
આ ઉત્સેચકો સંગ્રહિત સ્ટાર્ચનું સરળ શર્કરામાં વિઘટન કરે છે,જે વધતા ભ્રૂણને ઊર્જા પૂરી પાડે છે.
એબ્સિસિક એસિડ $(ABA)$ વૃદ્ધિ અવરોધક તરીકે કાર્ય કરે છે અને બીજની સુષુપ્તતાને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ઓક્સિન અને સાયટોકાઈનિન અનુક્રમે કોષ વિસ્તરણ અને કોષ વિભાજનમાં સામેલ છે,પરંતુ અંકુરણ દરમિયાન એમાયલેઝ સંશ્લેષણ માટે તેઓ મુખ્ય અંતઃસ્ત્રાવો નથી.

(D) જીબરેલીનની શોધ સૌપ્રથમ $1926$ માં ઈ. કુરોસાવા દ્વારા $Gibberella$ $fujikuroi$ નામની ફૂગમાંથી કરવામાં આવી હતી, જે ડાંગરના છોડમાં 'બકાને' (મૂર્ખ રોપા) રોગનું કારણ બને છે। વૈજ્ઞાનિકે અવલોકન કર્યું કે આ ફૂગ એક એવો પદાર્થ ઉત્પન્ન કરે છે જે ડાંગરના પ્રકાંડમાં અતિશય લંબાઈ પ્રેરે છે।

(B) $GA$.
કોબીનો રોઝેટ સ્વભાવ ટૂંકા આંતરગાંઠો અને પાંદડાઓના સમૂહ દ્વારા લાક્ષણિક છે.
જિબરેલીન્સ $(GA)$ નો ઉપયોગ આંતરગાંઠોની લંબાઈમાં વધારો કરે છે,જેના કારણે પ્રકાંડ લાંબુ થાય છે અને રોઝેટ વૃદ્ધિ સ્વરૂપ બદલાઈને લાંબુ સ્વરૂપ ધારણ કરે છે.
આ પ્રક્રિયાને બોલ્ટિંગ (bolting) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે.
જિબરેલિન બોલ્ટિંગને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેનો અર્થ છે કે રોઝેટ આદત ધરાવતા છોડમાં (જેમ કે બીટ,કોબીજ) ફૂલ આવતા પહેલા આંતરગાંઠની લંબાઈમાં વધારો થવો.