Central Neural System Questions in Gujarati

(C) $Corpora$ $bigemina$ એ ઉભયજીવીઓ (જેમ કે $Frog$) અને સરીસૃપો (જેમ કે $Snake$) જેવા નિમ્ન કક્ષાના પૃષ્ઠવંશીઓના મધ્યમગજમાં જોવા મળતા બે દ્રષ્ટિપિંડો (optic lobes) છે.
પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં (જેમ કે $Rabbit$), દ્રષ્ટિપિંડો $Corpora$ $quadrigemina$ તરીકે ઓળખાય છે, જે ચાર ખંડોનો બનેલો હોય છે.
આથી, $Corpora$ $bigemina$ પક્ષીઓ અને સસ્તન પ્રાણીઓમાં જોવા મળતું નથી.

(B) $\text{સસ્તન}$ પ્રાણીઓમાં અનુમસ્તિષ્ક ખૂબ જ વિકસિત હોય છે અને તે બે પાર્શ્વ ખંડો (અનુમસ્તિષ્ક ગોળાર્ધ) અને એક મધ્યવર્તી વર્મિસનું બનેલું હોય છે。
અનુમસ્તિષ્કની અંદર, શ્વેત દ્રવ્ય એક વૃક્ષ જેવી શાખાઓની ભાત બનાવે છે જેને $arbor$ $vitae$ (જીવનનું વૃક્ષ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે。
આ રચના સસ્તન પ્રાણીઓના મગજનું લાક્ષણિક લક્ષણ છે。

(D) સસ્તન પ્રાણીઓના મગજની સૌથી વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા $Corpus \ callosum$ ની હાજરી છે. તે ચેતાતંતુઓનો એક જાડો પટ્ટો છે જે બંને મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધને આંતરિક રીતે જોડે છે,જેનાથી તેમની વચ્ચે સંદેશાવ્યવહાર શક્ય બને છે.

(D) દેડકાનું અગ્રમગજ ઘ્રાણપિંડ,જોડમાં રહેલા બૃહદ મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધ અને એકી આંતરમસ્તિષ્કનું બનેલું હોય છે. તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો અગ્રમગજના ભાગો છે.

(B) દેડકામાં મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધ મુખ્યત્વે સ્વૈચ્છિક ક્રિયાઓ અને ઉચ્ચ-સ્તરની સંવેદનાત્મક પ્રક્રિયાઓ માટે જવાબદાર હોય છે,જેમાં ખોરાક લેવાની વર્તણૂકની શરૂઆતનો પણ સમાવેશ થાય છે.
જ્યારે મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધને દૂર કરવામાં આવે છે,ત્યારે દેડકો ખોરાકને ઓળખવાની અથવા ખોરાક લેવાની ક્રિયા શરૂ કરવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે,ભલે ખોરાક તેની સામે સીધો મૂકવામાં આવ્યો હોય.
તેથી,દેડકો ખોરાક લેવાનું બંધ કરી દે છે અને અંતે ભૂખમરાને કારણે મૃત્યુ પામે છે,પરંતુ તે મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધ દૂર કર્યા પછી તરત જ મૃત્યુ પામતું નથી.

(B) મગજનો મેડ્યુલા ઓબ્લોન્ગાટા $Foramen \ magnum$ (મહાછિદ્ર) દ્વારા બહાર નીકળે છે અને કરોડરજ્જુમાં આગળ વધે છે.
આ રચના કરોડસ્તંભની ચેતા નલિકા (neural canal) માં સમાયેલી હોય છે.

(C) Arbor vitae,જેને 'જીવનનું વૃક્ષ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે મગજના અનુમસ્તિષ્ક (cerebellum) માં આવેલી એક શાખાયુક્ત વ્હાઇટ મેટરની રચના છે.
તે માયલિનેટેડ ચેતાતંતુઓનું બનેલું છે જે અનુમસ્તિષ્કના બાહ્યક (cerebellar cortex) સુધી અને ત્યાંથી સંવેદનાત્મક અને મોટર માહિતીનું વહન કરે છે.
તે માયલિનેટેડ એક્સોન્સનું બનેલું હોવાથી,તે સફેદ રંગનું દેખાય છે,જે તેને અનુમસ્તિષ્કના બાહ્યકના આસપાસના ગ્રે મેટરથી અલગ પાડે છે.

(C) $\text{મગજ}$ એ માનવ ચેતાતંત્રનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે. તેમાં શરીરના સૌથી વધુ ચેતાકોષો આવેલા હોય છે, જેની સંખ્યા અંદાજે $86$ અબજ જેટલી છે. કોષકાય (સાયટોન અથવા સોમા) એ ચેતાકોષનું ચયાપચયનું કેન્દ્ર હોવાથી, આ મોટાભાગના કોષકાય મગજના ગ્રે મેટર (gray matter) માં આવેલા હોય છે.

(D) સ્વાયત્ત ચેતાતંત્ર બે વિભાગોનું બનેલું છે: સહાનુભૂતિશીલ (Sympathetic) અને પરાસહાનુભૂતિશીલ (Parasympathetic) ચેતાતંત્ર.
આ બંને પ્રણાલીઓ શરીરમાં હોમિયોસ્ટેસિસ (સમસ્થિતિ) જાળવી રાખવા માટે વિરોધી રીતે કાર્ય કરે છે.
સહાનુભૂતિશીલ ચેતાતંત્ર શરીરને 'લડો અથવા ભાગો' (fight-or-flight) પ્રતિભાવો માટે તૈયાર કરે છે,જ્યારે પરાસહાનુભૂતિશીલ ચેતાતંત્ર 'આરામ અને પાચન' (rest-and-digest) પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,સહાનુભૂતિશીલ પ્રણાલી હૃદયના ધબકારા વધારે છે,જ્યારે પરાસહાનુભૂતિશીલ પ્રણાલી તેને ઘટાડે છે,આમ તે સમાન અંગ પર વિરોધી અસરો કરે છે.

(B) $Medulla$ $\text{oblongata}$ (લંબમજ્જા) એ પશ્ચમસ્તિષ્કનો એક ભાગ છે જે અનૈચ્છિક કાર્યોના નિયમન માટે મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્રો ધરાવે છે.
ચોક્કસપણે, તેમાં શ્વસન લયબદ્ધતા કેન્દ્ર આવેલું હોય છે, જે શ્વાસ લેવાની ગતિને નિયંત્રિત કરે છે, અને ઉલટીનું કેન્દ્ર, જે ઉલટીની પ્રતિક્રિયાનું સંકલન કરે છે.
તેથી, સાચો જવાબ $Medulla$ $\text{oblongata}$ છે.

(C) સસ્તન પ્રાણીઓના મગજની મુખ્ય લાક્ષણિકતા $Corpus \ callosum$ ની હાજરી છે,જે ચેતાતંતુઓનો એક જાડો પટ્ટો છે જે મગજના બે ગોળાર્ધને જોડે છે.
આ રચના ઉભયજીવીઓ,સરીસૃપો અને પક્ષીઓમાં જોવા મળતી નથી.
જોકે સસ્તન અને ઉભયજીવી બંનેમાં ઘ્રાણ પિંડ,હાયપોથેલેમસ અને અનુમસ્તિષ્ક હોય છે,પરંતુ $Corpus \ callosum$ એ માત્ર જરાયુજ સસ્તન પ્રાણીઓની વિશિષ્ટ લાક્ષણિકતા છે જે મગજના ડાબા અને જમણા ગોળાર્ધ વચ્ચે સંદેશાવ્યવહાર કરવામાં મદદ કરે છે.

(C) મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને મુખ્યત્વે ગ્રે મેટર (ધૂસર દ્રવ્ય) અને વ્હાઇટ મેટર (શ્વેત દ્રવ્ય) માં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
ગ્રે મેટર મુખ્યત્વે ચેતાકોષોના કોષકાયો (cell bodies) નું બનેલું હોય છે,જ્યારે વ્હાઇટ મેટર એ માયલિનયુક્ત (medullated) ચેતાતંતુઓના ગીચ જાળાનું બનેલું હોય છે.
આ માયલિનયુક્ત અક્ષતંતુઓ માયલિન શીથની હાજરીને કારણે સફેદ દેખાય છે,જે લિપિડથી સમૃદ્ધ સ્તર છે.

(B) સાચો જવાબ $B$ છે. ત્રિશાખી ચેતા $(V)$ એ મિશ્ર ચેતા છે,જેનો અર્થ છે કે તેમાં સંવેદી અને ચાલક બંને પ્રકારના તંતુઓ હોય છે. તે ચહેરાની સંવેદનાઓ અને કરડવા તથા ચાવવા જેવી ચાલક ક્રિયાઓ માટે જવાબદાર છે. આની સરખામણીમાં,ઘ્રાણ ચેતા $(I)$,દ્રષ્ટિ ચેતા $(II)$,અને શ્રવણ ચેતા $(VIII)$ સંપૂર્ણપણે સંવેદી ચેતાઓ છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. $Cerebrum$ (પ્રમસ્તિષ્ક) એ માનવ મગજનો સૌથી મોટો ભાગ છે અને તે યાદશક્તિ,બુદ્ધિ,ચેતના,તર્ક અને સ્વૈચ્છિક ક્રિયાઓ જેવી ઉચ્ચ કક્ષાની કામગીરી માટે જવાબદાર છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અકસ્માતને કારણે તેની યાદશક્તિ ગુમાવે છે,તો તેનો અર્થ એ છે કે $Cerebrum$ ને ઈજા થઈ છે.

(D) પશ્વ મગજ મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોનું બનેલું છે:
$1$. પોન્સ: એક રચના જે મગજના વિવિધ ભાગો વચ્ચે સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે.
$2$. અનુમસ્તિષ્ક (cerebellum): શરીરનું સંતુલન અને મુદ્રા જાળવવા માટે જવાબદાર છે.
$3$. લંબમજ્જા (medulla oblongata): શ્વસન,હૃદયના ધબકારા અને પાચન જેવી અનૈચ્છિક ક્રિયાઓનું નિયંત્રણ કરે છે.
તેથી,પશ્વ મગજમાં પોન્સ,અનુમસ્તિષ્ક અને લંબમજ્જાનો સમાવેશ થાય છે.

(B) મનુષ્યમાં કરોડરજ્જુમાંથી નીકળતી કરોડરજ્જુની ચેતાઓ (spinal nerves) ની સંખ્યા $31$ જોડ હોય છે.
આ ચેતાઓ $8$ ગ્રીવા (cervical), $12$ ઉરસ (thoracic), $5$ કટિ (lumbar), $5$ ત્રિક (sacral) અને $1$ અનુત્રિક (coccygeal) જોડમાં વર્ગીકૃત થયેલ છે.
તેની સરખામણીમાં, સસલામાં $37$ જોડ કરોડરજ્જુની ચેતાઓ જોવા મળે છે.

(A) મનુષ્યમાં કુલ $12$ જોડ મસ્તિષ્ક ચેતાઓ આવેલી હોય છે.
તેમાં ટ્રોક્લિયર ચેતા ($IV$મી મસ્તિષ્ક ચેતા) કદમાં સૌથી નાની હોય છે.
તે એક ચાલક ચેતા (motor nerve) છે જે આંખના સુપિરિયર ઓબ્લિક સ્નાયુને ચેતાપુરવઠો પૂરો પાડે છે.

(A) ફોરામેન ઓફ મોનરો,જેને ઇન્ટરવેન્ટ્રિક્યુલર ફોરામેન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે એક એવી નલિકા છે જે મગજના પાર્શ્વ વેન્ટ્રિકલ્સ ($1$લા અને $2$જા વેન્ટ્રિકલ્સ) ને ત્રીજા વેન્ટ્રિકલ ($3$જા વેન્ટ્રિકલ) સાથે જોડે છે. તેથી,તે $2$જા અને $3$જા વેન્ટ્રિકલ વચ્ચેના છિદ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. બૃહદ મસ્તિષ્ક (Cerebrum) એ માનવ મગજનો સૌથી મોટો અને જટિલ ભાગ છે. તે શીખવાની પ્રક્રિયા,બુદ્ધિ,સ્મૃતિ (યાદશક્તિ) અને ચેતના જેવી ઉચ્ચ જ્ઞાનાત્મક ક્રિયાઓ માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.

(D) લંબમજ્જા ($Medulla$ $oblongata$) સાચો જવાબ છે. તેમાં હૃદયના ધબકારા અને સંકોચનના બળને નિયંત્રિત કરતા કાર્ડિયાક કેન્દ્રો સહિત અનેક મહત્વપૂર્ણ સ્વાયત્ત કેન્દ્રો આવેલા હોય છે. તે શ્વસન અને બ્લડ પ્રેશર જેવી અન્ય અનૈચ્છિક ક્રિયાઓનું પણ નિયંત્રણ કરે છે.

(A) મગજ એ માનવ શરીરનું કેન્દ્રીય પ્રક્રિયા એકમ છે અને તેમાં ચેતાકોષોની સૌથી વધુ સાંદ્રતા જોવા મળે છે.
તેમાં આશરે $86$ અબજ ચેતાકોષો હોય છે,જે માહિતી પર પ્રક્રિયા કરવા,શારીરિક કાર્યોને નિયંત્રિત કરવા અને જટિલ જ્ઞાનાત્મક પ્રક્રિયાઓને સક્ષમ કરવા માટે જવાબદાર છે.
ચેતાકોષોને ત્રણ મુખ્ય માળખાકીય જૂથોમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે: એકધ્રુવીય (unipolar),દ્વિધ્રુવીય (bipolar) અને બહુધ્રુવીય (multipolar),જેમાંથી મોટાભાગના ચેતાકોષો મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રમાં,ખાસ કરીને મગજમાં જોવા મળે છે.

(C) $Crura cerebri$ (જેને $cerebral peduncles$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) એ મધ્ય મગજના જાડા થયેલા વક્ષ ભાગો છે।
તે ચેતાતંતુઓના મોટા સમૂહો (માર્ગો) ધરાવે છે જે અગ્ર મગજ (ખાસ કરીને થેલેમેન્સેફાલન) ને પશ્ચ મગજ અને કરોડરજ્જુ સાથે જોડે છે।
તેથી, તે મધ્ય મગજની લાક્ષણિક રચના છે।

(B) . $Abducens$ એ ચાલક ચેતા છે જે મેડ્યુલા ઓબ્લોન્ગાટાની વક્ષ સપાટી પરથી ઉદ્ભવે છે. આ ચેતા આંખના ડોળાના પરિભ્રમણમાં મદદ કરે છે.
ઓપ્ટિક ચેતા એ સંવેદી ચેતા છે.
ઓપ્થેલમિક અને પેલેટિનસ ચેતાઓ મિશ્ર ચેતાઓ છે.

(D) સસ્તન પ્રાણીઓમાં,જેમાં સસલાનો સમાવેશ થાય છે,ઘ્રાણપિંડ એ મગજનો સૌથી અગ્ર ભાગ છે.
આ પિંડ જોડમાં હોય છે જે એકબીજા સાથે જોડાયેલા હોતા નથી,એટલે કે તેઓ મુક્ત હોય છે.
આંતરિક રીતે,ઘ્રાણપિંડમાં એક પોલાણ હોય છે જેને 'રાઈનોસીલ' $(rhinocoele)$ કહેવામાં આવે છે,જે તેમને પોલા બનાવે છે.
તેથી,સસલાના ઘ્રાણપિંડ મુક્ત અને પોલા હોય છે.

(D) મગજ અને કરોડરજ્જુ સંયોજક પેશીના આવરણો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે જેને મેનિન્જીસ (મસ્તિષ્ક આવરણો) કહેવામાં આવે છે.
દેડકામાં,મગજ અને કરોડરજ્જુ બે મેનિન્જીસ દ્વારા ઘેરાયેલા હોય છે: ડ્યુરામેટર અને પિયામેટર.
સસ્તન પ્રાણીઓમાં,ત્રણ મેનિન્જીસ હોય છે: ડ્યુરામેટર,એરેકનોઇડ અને પિયામેટર.
તેથી,ડ્યુરામેટર અને પિયામેટર બંને મેનિન્જીસના ભાગો છે.

(C) કરોડરજ્જુ બે મૂળ દ્વારા કરોડરજ્જુના ચેતાઓ સાથે જોડાયેલ છે: પૃષ્ઠ મૂળ (dorsal root) અને વક્ષ મૂળ (ventral root).
પૃષ્ઠ મૂળનું કાર્ય સંપૂર્ણપણે સંવેદી છે.
તેમાં સંવેદી ચેતાકોષોના અક્ષતંતુઓ હોય છે જે ગ્રાહકો (દૈહિક અને આંતરઅંગ બંને) થી મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર સુધી આવેગનું વહન કરે છે.
આ સંવેદી ચેતાકોષોના કોષકાય પૃષ્ઠ મૂળ ગેંગલિયામાં આવેલા હોય છે.
તેથી,પૃષ્ઠ મૂળમાં દૈહિક અને આંતરઅંગ બંને પ્રકારના સંવેદી તંતુઓનો સમાવેશ થાય છે.

(A) શ્વેત દ્રવ્ય મુખ્યત્વે માયલિન આવરણ ધરાવતા ચેતાતંતુઓનું બનેલું હોય છે. માયલિન આવરણ,જે લિપિડથી સમૃદ્ધ પદાર્થ છે,તે આ તંતુઓને સફેદ દેખાવ આપે છે,તેથી તેને 'શ્વેત દ્રવ્ય' કહેવામાં આવે છે. તેનાથી વિપરીત,ગ્રે મેટર (ધૂસર દ્રવ્ય) મુખ્યત્વે ચેતાકોષના કોષકાય અને માયલિન વગરના તંતુઓનું બનેલું હોય છે.

(A) પેરાસિમ્પેથેટિક (પરાનુકંપી) ચેતાતંત્ર 'આરામ અને પાચન' (rest and digest) પ્રતિભાવ માટે જવાબદાર છે.
તે પાચન માર્ગ (આંતરડા) ની પરિસંકોચન ગતિને ઉત્તેજિત કરે છે.
તે મૂત્રાશયની દીવાલનું સંકોચન કરે છે જેથી મૂત્રત્યાગની પ્રક્રિયા સરળ બને છે.
તે આઈરિસના સ્નાયુઓને સંકોચીને કીકીનો વ્યાસ ઘટાડે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.

(A) $Corpus \text{ callosum}$ એ ચેતાતંતુઓનો એક જાડો પટ્ટો છે જે સસ્તન પ્રાણીઓમાં, જેમાં સસલાનો પણ સમાવેશ થાય છે, બંને મગજના ગોળાર્ધને જોડે છે.
તે બંને ગોળાર્ધ વચ્ચે સંદેશાવ્યવહારની સુવિધા આપે છે, જે તેમની પ્રવૃત્તિઓના સંકલન અને સંવેદનાત્મક તથા પ્રેરક માહિતીના એકીકરણ માટે જવાબદાર છે.

(D) $Diencephalon$ એ $Thalamus$,$Hypothalamus$ અને $Epithalamus$ નો બનેલો છે.
$Hypothalamus$ શરીરના થર્મોસ્ટેટ તરીકે કાર્ય કરે છે અને તે તાપમાનના નિયમન (thermoregulation) માટે જવાબદાર છે,જેમાં ગરમીની સંવેદનાને સમજવી અને શરીરનું તાપમાન જાળવી રાખવાનો સમાવેશ થાય છે.
તેથી,$Diencephalon$ (ખાસ કરીને $Hypothalamus$) ને ઈજા થવાથી ગરમીની સંવેદના ગુમાવી શકાય છે અથવા શરીરનું તાપમાન નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા ખોઈ શકાય છે.
આમ,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(D) કરોડરજ્જુ કરોડસ્તંભની સંપૂર્ણ લંબાઈ સુધી વિસ્તરેલી હોતી નથી.
તે $L1$ અથવા $L2$ કશેરુકાના સ્તરે કોનસ મેડ્યુલારિસ (conus medullaris) તરીકે ઓળખાતી શંકુ આકારની રચનામાં અંત પામે છે.
કોનસ મેડ્યુલારિસની ટોચ પરથી,પાયા મેટર (pia mater) નો એક તંતુમય ભાગ નીચેની તરફ લંબાય છે,જેને ફિલમ ટર્મિનાલે (filum terminale) કહેવામાં આવે છે.
આ રચના કરોડરજ્જુને અનુત્રિકાસ્થિ (coccyx) સાથે જોડી રાખે છે.

(B) $X^{th}$ મસ્તિષ્ક ચેતા,જેને વેગસ ચેતા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે સાચો જવાબ છે.
તે એક મિશ્ર ચેતા છે જે ઉરસ અને ઉદરના આંતરિક અંગોને પરાનુકંપી ચેતાતંત્રનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે.
તે સ્વરપેટી (larynx),સ્વરપેટીના સ્નાયુઓ,હૃદય,ફેફસાં,અન્નનળી,જઠર અને શેષાંત્ર (ileum) માં વિસ્તરેલી હોય છે.

(D) $Valve$ of $Vieussens$,જેને $Superior$ $Medullary$ $Velum$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે શ્વેત દ્રવ્યનું એક પાતળું અને પારદર્શક પડ છે. તે મગજમાં ચોથા વેન્ટ્રિકલના ઉપરના ભાગની છત બનાવે છે અને બંને $Superior$ $cerebellar$ $peduncles$ વચ્ચે વિસ્તરેલું હોય છે. શરીરરચનાની દ્રષ્ટિએ,તે $Optic$ $lobes$ (મધ્યમગજના $Superior$ $Colliculi$) ને $Cerebellum$ (અનુમસ્તિષ્ક) સાથે જોડે છે.

(C) પ્રાથમિક શ્રવણ કેન્દ્ર (auditory cortex) મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધના ટેમ્પોરલ લોબ (શંખક ખંડ) માં આવેલું હોય છે. આ વિસ્તાર શ્રવણ સંબંધી માહિતી પર પ્રક્રિયા કરવા અને અવાજનું અર્થઘટન કરવા માટે જવાબદાર છે.

(A) એક સામાન્ય પુખ્ત માનવ મગજનું સરેરાશ વજન આશરે $1300$ થી $1400$ ગ્રામ હોય છે.
કારણ કે $1$ પાઉન્ડ આશરે $453.6$ ગ્રામ જેટલું હોય છે, તેથી $1300$ ગ્રામ એ આશરે $2.87$ થી $3.0$ પાઉન્ડની સમકક્ષ છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી સચોટ વિકલ્પ $3.0$ પાઉન્ડ છે.

(C) બધી કરોડરજ્જુની ચેતાઓ પૃષ્ઠ (સંવેદી) અને વક્ષ (ચાલક) મૂળના જોડાણથી બનેલી હોય છે. તેથી,તેમાં સંવેદી અને ચાલક બંને પ્રકારના ચેતાતંતુઓ હોય છે,જે તેમને મિશ્ર ચેતાઓ બનાવે છે.

(D) મગજ અને કરોડરજ્જુ ત્રણ રક્ષણાત્મક સ્તરો દ્વારા આવરી લેવાયેલા હોય છે જેને મસ્તિષ્કાવરણ (meninges) કહેવામાં આવે છે.
બહારથી અંદરની તરફ આ સ્તરોનો ક્રમ નીચે મુજબ છે:
$1$. $Duramater$ (દ્રઢતાનતા): સૌથી બહારનું,મજબૂત અને તંતુમય સ્તર.
$2$. $Arachnoid$ (મધ્યતાનતા): મધ્યનું,કરોળિયાના જાળા જેવું સ્તર.
$3$. $Piamater$ (મૃદુતાનતા): સૌથી અંદરનું,નાજુક અને રુધિરવાહિનીયુક્ત સ્તર જે મગજના પેશીઓના સીધા સંપર્કમાં હોય છે.
તેથી,બહારથી અંદરની તરફનો સાચો ક્રમ $Duramater - Arachnoid - Piamater$ છે.

(D) મેનિન્જીસ (દ્રઢતાન,તાનિકા અને મૃદુતાન) સમગ્ર મગજ અને કરોડરજ્જુને આવરે છે. જોકે,તેઓ કોરોઇડ પ્લેક્સસના સ્થાને અવરોધાય છે. કોરોઇડ પ્લેક્સસ એ મગજના દરેક વેન્ટ્રિકલમાં રુધિરવાહિનીઓનું એક જાળું છે,જે મૃદુતાન (pia mater) માંથી ઉદ્ભવે છે અને એપિન્ડાયમલ કોષો દ્વારા આવરી લેવામાં આવે છે. કોરોઇડ પ્લેક્સસ એ મૂળભૂત રીતે મૃદુતાનનો એક વાસ્ક્યુલર ગડી છે જે વેન્ટ્રિકલ્સમાં બહાર નીકળે છે,તેથી અન્ય બે સ્તરો (દ્રઢતાન અને તાનિકા) આ રચનાઓને આવરી લેતા નથી,જે અસરકારક રીતે અગ્ર અને પશ્ચ બંને કોરોઇડ પ્લેક્સસ પર મેનિન્જીયલ સ્તરોમાં અવરોધ પેદા કરે છે.

(B) ગેસેરિયન ગેંગ્લિયન,જેને ટ્રાઇજેમિનલ ગેંગ્લિયન અથવા સેમિલ્યુનર ગેંગ્લિયન તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે $V^{th}$ મસ્તિષ્ક ચેતા (cranial nerve) એટલે કે $Trigeminal$ $nerve$ નો સંવેદી ગેંગ્લિયન છે. તે ખોપરીની અંદર ટેમ્પોરલ હાડકા પર આવેલા ટ્રાઇજેમિનલ કેવ (મેકેલની ગુફા) નામના ખાડામાં સ્થિત છે. તેમાં સંવેદી ચેતાકોષોના કોષકાય (cell bodies) આવેલા હોય છે જે ચહેરા અને માથાના ભાગમાં સંવેદના પહોંચાડે છે.

(D) મસ્તિષ્ક ચેતાઓ તેમના મગજમાંથી ઉદ્ભવના ક્રમ મુજબ નંબર આપવામાં આવે છે:
$IV$ એ ટ્રોક્લિયર ચેતા છે,જેને ઐતિહાસિક રીતે પેથેટિક ચેતા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
$V$ એ ટ્રાઇજેમિનલ ચેતા છે.
$IX$ એ ગ્લોસોફેરિન્જિયલ ચેતા છે.
તેથી,સાચો ક્રમ ટ્રોક્લિયર (પેથેટિક),ટ્રાઇજેમિનલ અને ગ્લોસોફેરિન્જિયલ છે.

(C) $Corpora striata$ એ મગજના અગ્ર મગજના $Cerebrum$ (બૃહદ મસ્તિષ્ક) ના ભાગમાં આવેલા ગ્રે મેટરના સમૂહ છે.
તેઓ $Paracoel$ (પાર્શ્વ ક્ષેપકો) ના તળિયાની નીચે સ્થિત હોય છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી સચોટ સ્થાન $Cerebrum$ છે.

(C) કરોડરજ્જુ એ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ નો એક ભાગ છે.
તેમાં ગ્રે મેટરનો અંદરનો $H$-આકારનો ભાગ હોય છે,જેમાં ચેતાકોષોના કોષકાય આવેલા હોય છે.
આ ગ્રે મેટરની આસપાસ પરિઘવર્તી વિસ્તારમાં વ્હાઇટ મેટર આવેલું હોય છે,જે માયેલીનેટેડ ચેતાતંતુઓનું બનેલું હોય છે.
તેથી,કરોડરજ્જુના પરિઘમાં વ્હાઇટ મેટર જોવા મળે છે.

(D) માનવ મગજ ત્રણ મસ્તિષ્ક આવરણો (દ્રઢતાનતા,તાનતા અને મૃદુતાનતા) દ્વારા સુરક્ષિત છે,તેથી વિકલ્પ $A$ ખોટો છે.
મગજમાં બ્લડ-બ્રેઈન બેરિયર હોય છે જે મગજને રક્ષણ આપે છે,તેથી વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.
મોટાભાગની મસ્તિષ્ક ચેતાઓ બ્રેઈનસ્ટેમ (મેડ્યુલા,પોન્સ અને મિડબ્રેઈન) માંથી ઉદ્ભવે છે,સેરેબ્રલ હેમિસ્ફિયરમાંથી નહીં,તેથી વિકલ્પ $C$ ખોટો છે.
સેરેબ્રલ કોર્ટેક્સ એ સેરેબ્રમનું બાહ્ય સ્તર છે અને મનુષ્યોમાં તે અત્યંત વિકસિત છે,જે યાદશક્તિ,સંવાદ અને બુદ્ધિ જેવા જટિલ કાર્યો માટે જવાબદાર છે. તેથી,વિકલ્પ $D$ સાચો છે.

(A) મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર ભૂખરા દ્રવ્ય (grey matter) અને શ્વેત દ્રવ્ય (white matter) નું બનેલું છે.
ભૂખરા દ્રવ્યમાં મુખ્યત્વે ચેતાકોષના કોષકાય,શિખાતંતુઓ અને અમાયલિનયુક્ત અક્ષતંતુઓ હોય છે.
શ્વેત દ્રવ્ય માયલિનયુક્ત અક્ષતંતુઓના સમૂહનું બનેલું હોય છે.
માયલિન આવરણ,જે લિપિડયુક્ત (ચરબીયુક્ત) પદાર્થ છે,તે આ ચેતાતંતુઓને સફેદ દેખાવ આપે છે,તેથી તેને 'શ્વેત દ્રવ્ય' કહેવામાં આવે છે.
આથી,શ્વેત દ્રવ્ય માયલિન આવરણ ધરાવતા ચેતાતંતુઓ માટે જાણીતું છે.

(D) $\text{સ્વાયત્ત}$ $\text{ચેતાતંત્ર}$ $(ANS)$ બે મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે: $\text{અનુકંપી}$ $\text{ચેતાતંત્ર}$ અને $\text{પરાનુકંપી}$ $\text{ચેતાતંત્ર}$.
આ બંને તંત્રો સમાન આંતરિક અંગોને ચેતાઓ પૂરી પાડે છે પરંતુ સામાન્ય રીતે વિરુદ્ધ અસરો ઉત્પન્ન કરે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, $\text{અનુકંપી}$ $\text{ચેતાતંત્ર}$ હૃદયના ધબકારા વધારે છે, જ્યારે $\text{પરાનુકંપી}$ $\text{ચેતાતંત્ર}$ તેને ઘટાડે છે.
આ વિરોધી નિયંત્રણ શારીરિક કાર્યોના ચોક્કસ નિયમન માટે જવાબદાર છે.

(D) સાચો જવાબ $D$ છે. મધ્ય મગજના પૃષ્ઠ ભાગમાં ચાર ગોળાકાર ઉપસેલા ભાગો હોય છે જેને કોર્પોરા ક્વાડ્રિજેમિના કહેવામાં આવે છે.
તેમાં બે સુપિરિયર કોલિક્યુલી અને બે ઇન્ફિરિયર કોલિક્યુલીનો સમાવેશ થાય છે.
સુપિરિયર કોલિક્યુલી મુખ્યત્વે દ્રષ્ટિના પ્રતિભાવો અને દ્રશ્ય માહિતીના પ્રક્રિયાકરણ માટે જવાબદાર છે.
ઇન્ફિરિયર કોલિક્યુલી મુખ્યત્વે શ્રવણ (સાંભળવાની) પ્રતિક્રિયાઓ સાથે સંકળાયેલા છે.

(A) અગ્ર કોરોઇડ પ્લેક્સસ એ કરોડરજ્જુ ધરાવતા પ્રાણીઓના મગજમાં $Diocoel$ (જેને ત્રીજા વેન્ટ્રિકલ અથવા ડાયેન્સફાલનની ગુહા તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) ની છત પર જોવા મળતી એક રુધિરવાહિનીયુક્ત રચના છે. તે સેરેબ્રોસ્પાઇનલ ફ્લુઇડ $(CSF)$ ના ઉત્પાદન માટે જવાબદાર છે.

(C) સ્વાયત્ત ચેતાતંત્રને સિમ્પેથેટિક (અનુકંપી) અને પેરાસિમ્પેથેટિક (પરાનુકંપી) ચેતાતંત્રમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.
$1$. સિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર 'ફાઈટ-ઓર-ફ્લાઈટ' (લડો અથવા ભાગો) પ્રતિભાવ માટે જવાબદાર છે,જેમાં બ્લડ પ્રેશરમાં વધારો,કીકીનું વિસ્તરણ અને હૃદયના આઉટપુટમાં વધારો જેવી અસરો જોવા મળે છે.
$2$. પેરાસિમ્પેથેટિક ચેતાતંત્ર 'રેસ્ટ-એન્ડ-ડાયજેસ્ટ' (આરામ અને પાચન) પ્રતિભાવ માટે જવાબદાર છે.
$3$. તે ઉર્જા બચાવતી અને હોમિયોસ્ટેસિસ જાળવતી પ્રવૃત્તિઓને પ્રોત્સાહન આપે છે,જેમ કે પાચક રસોના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરવું,હૃદયના ધબકારા ધીમા કરવા અને કીકીનું સંકોચન કરવું.
$4$. તેથી,પાચક રસોનો સ્ત્રાવ એ પેરાસિમ્પેથેટિક અસરનું લાક્ષણિક ઉદાહરણ છે.

(D) મગજમાં અનેક આંતરિક જોડાયેલી ગુહાઓ હોય છે જેને વેન્ટ્રિકલ્સ (ventricles) કહેવામાં આવે છે.
$I$. મસ્તિષ્ક ગોળાર્ધની ગુહાઓને પેરાકોએલ (paracoels) અથવા પાર્શ્વ વેન્ટ્રિકલ્સ કહેવામાં આવે છે.
$II$. ડાયેન્સફાલોન (Diencephalon) ની ગુહાને ડાયોકોએલ (diocoel) અથવા ત્રીજી વેન્ટ્રિકલ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$III$. લંબમજ્જા (Medulla oblongata) ની ગુહાને મેટાકોએલ (metacoel) અથવા ચોથી વેન્ટ્રિકલ કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $D$ છે.

(A) મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર સંયોજક પેશીના આવરણો દ્વારા સુરક્ષિત હોય છે,જેને મેનિન્જીસ (meninges) કહેવામાં આવે છે.
દેડકામાં બે મેનિન્જીસ હોય છે: બહારનું ડ્યુરા મેટર અને અંદરનું પિયા-એરેકનોઇડ પટલ (જેને ઘણીવાર પિયા મેટર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે).
મનુષ્યમાં ત્રણ મેનિન્જીસ હોય છે: બહારનું ડ્યુરા મેટર,મધ્યનું એરેકનોઇડ મેટર અને સૌથી અંદરનું પિયા મેટર.
તેથી,દેડકા અને મનુષ્ય બંનેમાં સૌથી અંદરનું આવરણ પિયા મેટર છે.