Significance of Mitosis Questions in Gujarati

(C) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જે પરિણામે બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં પિતૃ કોષ જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર હોય છે.
એકકીય સજીવોમાં (દા.ત.,નર મધમાખી,અમુક ફૂગ અને લીલ),સમભાજન જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે અથવા વાનસ્પતિક વૃદ્ધિ માટે થાય છે.
દ્વિકીય સજીવોમાં,સમભાજન વૃદ્ધિ,વિકાસ અને પેશીઓના સમારકામ માટે આવશ્યક છે.
તેથી,સમભાજન એકકીય અને દ્વિકીય બંને પ્રકારના સજીવોમાં થઈ શકે છે.

(C) કોષવિભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,ખાસ કરીને ભાજનાવસ્થામાં,રંગસૂત્રોનું વિષુવવૃત્તથી ધ્રુવો તરફનું સ્થળાંતર કાઇનેટોકોર સૂક્ષ્મનલિકાઓના ટૂંકા થવાથી થાય છે. આ પ્રક્રિયા ઉર્જા-આધારિત છે. જોકે દરેક કોષમાં આ ચોક્કસ યાંત્રિક હલનચલન માટે જરૂરી $ATP$ અણુઓની ચોક્કસ સંખ્યા તમામ સજીવો માટે સમાન હોતી નથી,પરંતુ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના સંદર્ભમાં,મોટર પ્રોટીનની પ્રવૃત્તિના સૈદ્ધાંતિક મોડેલોના આધારે આ મૂલ્ય સામાન્ય રીતે $30\, ATP$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.

(C) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક પિતૃ કોષ વિભાજિત થઈને બે સમાન બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે. આ પ્રક્રિયા બહુકોષીય સજીવોમાં વૃદ્ધિ,વિકાસ અને પેશીઓના સમારકામ માટે આવશ્યક છે. તેથી,આ તે મૂળભૂત પ્રક્રિયા છે જેના દ્વારા સુકોષકેન્દ્રી કોષો ગુણન પામે છે.

(B) સમભાજનમાં,એક કોષ વિભાજન પામીને $2$ બાળ કોષો બનાવે છે. $n$ વિભાજન પછી ઉત્પન્ન થતા કોષોની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$256$ કોષો ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી વિભાજનની સંખ્યા $(n)$ શોધવા માટે,આપણે સમીકરણ બનાવીએ: $2^n = 256$.
કારણ કે $256 = 2^8$,તેથી $2^n = 2^8$.
આમ,$n = 8$ વિભાજનની જરૂર પડે છે.
વિભાજનનો ક્રમ આ મુજબ છે: $1 \xrightarrow{1} 2 \xrightarrow{2} 4 \xrightarrow{3} 8 \xrightarrow{4} 16 \xrightarrow{5} 32 \xrightarrow{6} 64 \xrightarrow{7} 128 \xrightarrow{8} 256$ કોષો.

(C) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે,જેના પરિણામે બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં દરેક કોષમાં પિતૃ કોષ જેટલી જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર હોય છે. તેથી,તેને સમવિભાજન (equational division) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. તે પિતૃ કોષની તુલનામાં સંતતિ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અચળ જાળવી રાખે છે.

(D) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જે વર્ધનશીલ પેશીઓમાં થાય છે જ્યાં કોષોની વૃદ્ધિ અને વિભાજન સક્રિય રીતે થતું હોય છે.
વનસ્પતિઓમાં મૂળની ટોચ અને પ્રરોહની ટોચ એ વર્ધનશીલ પ્રદેશોના ઉત્તમ ઉદાહરણો છે.
ડુંગળીના મૂળની ટોચ,લસણના મૂળની ટોચ અને પ્રતાન ટોચ - આ બધામાં સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા વર્ધનશીલ કોષો હોય છે,જે તેમને સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સમભાજનના વિવિધ તબક્કાઓનું અવલોકન કરવા માટે આદર્શ નમૂના બનાવે છે.
તેથી,આપેલા તમામ વિકલ્પો સાચા છે.

(C) સાદું કોષ વિભાજન એટલે સમભાજન (Mitosis),જેમાં એક કોષ વિભાજિત થઈને બે આનુવંશિક રીતે સમાન પુત્રી કોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
આદિબીજાણુજનક કોષો (Archesporial cells) એ દૈહિક કોષો છે જે બીજાણુજનક પેશી બનાવવા માટે સમભાજન પામે છે.
લઘુબીજાણુ માતૃકોષો અને ગુરુબીજાણુ માતૃકોષો એ વિશિષ્ટ કોષો છે જે અર્ધીકરણ (Meiosis) પામીને બીજાણુઓ ઉત્પન્ન કરે છે; જોકે,અર્ધીકરણના તબક્કે પહોંચતા પહેલા,તેઓ સમભાજન દ્વારા આદિબીજાણુજનક કોષોમાંથી ઉતરી આવે છે.
સામાન્ય જૈવિક વિકાસના સંદર્ભમાં,આદિબીજાણુજનક કોષો એ પ્રાથમિક કોષો છે જે પ્રજનન માતૃકોષોમાં વિભેદિત થતા પહેલા કોષોની સંખ્યા વધારવા માટે સમભાજન દર્શાવે છે.

(A) "Mitosis" (ભાજન) શબ્દ જર્મન જીવવિજ્ઞાની વોલ્ટર ફ્લેમિંગ દ્વારા $1882$ માં આપવામાં આવ્યો હતો. તેમણે પ્રાણી કોષોમાં કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયાનું અવલોકન કર્યું હતું અને કોષકેન્દ્ર વિભાજનના તબક્કાઓનું વર્ણન કર્યું હતું, જેને તેમણે "mitosis" (ભાજન) નામ આપ્યું હતું.

(B) કેન્સરના કોષો અનિયંત્રિત અને ઝડપી કોષ વિભાજન દ્વારા લાક્ષણિકતા ધરાવે છે. આ પ્રક્રિયા $Mitosis$ (સમભાજન) દ્વારા થાય છે,જે કોષોના સમૂહનું નિર્માણ કરે છે જેને ટ્યુમર અથવા હાયપરટ્રોફી કહેવામાં આવે છે.

(A) સમભાજનમાં,એક કોષ વિભાજિત થઈને બે સંતતિ કોષો બનાવે છે.
જો $n$ એ સમભાજનની સંખ્યા હોય,તો ઉત્પન્ન થતા કોષોની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
આપણે $n$ શોધવાનું છે જેથી $2^n = 128$ થાય.
કારણ કે $128 = 2^7$,તેથી $n = 7$ મળે છે.
આમ,એક કોષમાંથી $128$ કોષો બનાવવા માટે $7$ સમભાજનની જરૂર પડે છે.

(C) સમભાજન એ એક સમાન વિભાજન છે જેમાં પિતૃ કોષ વિભાજિત થઈને બે બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જે આનુવંશિક રીતે પિતૃ કોષ જેવા જ હોય છે.
આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે,જેનાથી $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,પરંતુ રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
ભાજનોત્તર અવસ્થા (Anaphase) દરમિયાન,રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે અને દરેક રંગસૂત્રિકા વિરુદ્ધ ધ્રુવ તરફ ગતિ કરે છે.
પરિણામે,દરેક બાળ કોષને પિતૃ કોષ જેટલી જ સંખ્યામાં રંગસૂત્રો મળે છે. તેથી,રંગસૂત્રોની સંખ્યા અપરિવર્તિત રહે છે.

(C) એકકોષીય યુગ્મનજમાંથી બહુકોષીય દ્વિતીય સજીવનો વિકાસ વારંવાર થતા સમભાજન (Mitosis) દ્વારા થાય છે.
સમભાજન એ એક સમાન વિભાજન છે જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે બાળ કોષોમાં પિતૃ કોષ જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા જળવાઈ રહે,જે બહુકોષીય સજીવોમાં વૃદ્ધિ,વિકાસ અને પેશીઓના સમારકામ માટે આવશ્યક છે.
અર્ધીકરણ (Meiosis) ફક્ત જન્યુઓના નિર્માણ પૂરતું મર્યાદિત છે,જ્યારે અસૂત્રીભાજન (Amitosis) એ કોષ વિભાજનનું એક આદિમ સ્વરૂપ છે જે જટિલ સજીવોના વિકાસમાં ભાગ લેતું નથી.

(A) સમભાજન એ કોષવિભાજનની એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં એક કોષ વિભાજિત થઈને બે આનુવંશિક રીતે સમાન બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
તે વનસ્પતિઓમાં દૈહિક પેશીઓની વૃદ્ધિ અને વિકાસ માટે જવાબદાર મુખ્ય પદ્ધતિ છે.
અર્ધીકરણ લિંગી પ્રજનન માટે જન્યુઓના નિર્માણમાં સામેલ છે,જ્યારે અસૂત્રીભાજન એ વિભાજનનું એક આદિમ સ્વરૂપ છે જે સામાન્ય રીતે સંગઠિત વનસ્પતિ વૃદ્ધિ સાથે સંકળાયેલું નથી.

(A) ક્રિપ્ટ્સ ઓફ લિબરકુન એ આંતરડાના શ્લેષ્મસ્તરમાં રસાંકુરો (villi) ની વચ્ચે આવેલી નલિકાકાર ગ્રંથિઓ છે.
આ ક્રિપ્ટ્સમાં ઝડપથી વિભાજન પામતા સ્ટેમ કોષો હોય છે,જે આંતરડાના અસ્તરના અધિચ્છદીય કોષોને બદલવા માટે સતત સમભાજન (mitosis) પામે છે,જે ઘસારાને કારણે દૂર થાય છે.
તેથી,ક્રિપ્ટ્સ ઓફ લિબરકુન ના કોષોમાં સમભાજન પ્રવૃત્તિ સૌથી વધુ હોય છે.

(B) વિખંડન એ ફલન પછી તરત જ થતા યુગ્મનજ (zygote) ના ઝડપી સૂત્રીભાજન (mitotic) કોષવિભાજનની શ્રેણી છે. વિખંડન દરમિયાન,કોષો (બ્લાસ્ટોમિયર્સ) સૂત્રીભાજન દ્વારા વિભાજિત થાય છે,જે ગર્ભના કુલ કદમાં વધારો કર્યા વિના કોષોની સંખ્યામાં વધારો કરે છે. તેથી,સાચો જવાબ $Mitosis$ (સૂત્રીભાજન) છે.

(D) યુગ્મનજ એ નર અને માદા જન્યુઓના ફલનથી બનતો એકકીય કે દ્વિકીય કોષ છે.
બહુકોષીય સજીવ તરીકે વિકાસ પામવા માટે,યુગ્મનજ વારંવાર કોષ વિભાજન પામે છે.
સમસૂત્રીભાજન એ એવા પ્રકારનું કોષ વિભાજન છે જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે બાળ કોષોને પિતૃ કોષ જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર મળે.
તેથી,યુગ્મનજમાંથી સજીવના વિકાસ અને વૃદ્ધિ માટે સમસૂત્રીભાજન જવાબદાર છે,જે ખાતરી કરે છે કે તમામ દૈહિક કોષો સમાન જનીનિક માહિતી ધરાવે છે.

(D) $n$ વિભાજન પછી ઉત્પન્ન થતા કોષોની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા આપવામાં આવે છે.
અહીં,આપણે $128$ કોષો ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી વિભાજનની સંખ્યા $(n)$ શોધવી છે.
તેથી,$2^n = 128$.
આપણે જાણીએ છીએ કે $128 = 2^7$,તેથી $2^n = 2^7$.
આમ,$n = 7$.
આમ,એક કોષમાંથી $128$ કોષો ઉત્પન્ન કરવા માટે $7$ સમભાજન (mitotic divisions) જરૂરી છે.

(B) સમસૂત્રીભાજન એ સમવિભાજન છે. આંતરાવસ્થાના $S$-તબક્કા દરમિયાન,કોષમાં $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે,પરંતુ રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે. સમસૂત્રીભાજન દરમિયાન,રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. પરિણામે,દરેક બાળકોષને પિતૃકોષ જેટલી જ સંખ્યામાં રંગસૂત્રો પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી,સમસૂત્રીભાજન દરમિયાન રંગસૂત્રોની સંખ્યા બદલાતી નથી.

(A) સમસૂત્રીભાજન એ કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે જેના પરિણામે બે આનુવંશિક રીતે સમાન બાળ કોષો ઉત્પન્ન થાય છે. પ્રાણીઓમાં,સક્રિય સમસૂત્રીભાજન એવા પેશીઓમાં જોવા મળે છે જે સતત નવીનીકરણ અથવા વૃદ્ધિ પામે છે. નખનું મેટ્રિક્સ (નખના મૂળ) એ વિસ્તાર છે જ્યાં ઝડપી સમસૂત્રીભાજન દ્વારા નવા નખના કોષો ઉત્પન્ન થાય છે,જે જૂના કોષોને આગળ ધકેલીને નખની પ્લેટ બનાવે છે. અન્ય સ્થળોમાં અસ્થિમજ્જા,ચામડીનું અધિચર્મ અને આંતરડાનું અસ્તરનો સમાવેશ થાય છે.

(B) સમસૂત્રીભાજન એ એવા પ્રકારનું કોષવિભાજન છે જે દૈહિક કોષોમાં થાય છે,જેના પરિણામે આનુવંશિક રીતે સમાન બાળ કોષો ઉત્પન્ન થાય છે.
તે મુખ્યત્વે પેશીઓના વિકાસ,ક્ષતિગ્રસ્ત કોષોના સમારકામ અને બહુકોષીય સજીવોના એકંદર વિકાસ માટે જવાબદાર છે.
બીજી તરફ,અર્ધસૂત્રીભાજન એ લિંગી પ્રજનન માટે જનનકોષોના ઉત્પાદનમાં સામેલ છે અને તે દૈહિક વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર નથી.

(C) સમસૂત્રીભાજન એ કોષવિભાજનનો એક પ્રકાર છે,જેના પરિણામે બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં પિતૃ કોષ જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર હોય છે.
એકકીય સજીવોમાં (દા.ત.,અમુક ફૂગ,લીલ અને નર મધમાખી),સમસૂત્રીભાજન જન્યુઓના નિર્માણ માટે અથવા વૃદ્ધિ માટે થાય છે.
દ્વિકીય સજીવોમાં,સમસૂત્રીભાજન વૃદ્ધિ,પેશીઓના સમારકામ અને અલિંગી પ્રજનન માટે આવશ્યક છે.
તેથી,સમસૂત્રીભાજન એકકીય અને દ્વિકીય બંને પ્રકારના સજીવોમાં જોવા મળે છે.
બેક્ટેરિયામાં દ્વિભાજન (binary fission) થાય છે,જે એક સરળ પ્રક્રિયા છે અને તેને સમસૂત્રીભાજન ગણવામાં આવતું નથી.

(B) સમસૂત્રીભાજન એ કોષવિભાજનનો એક પ્રકાર છે જેમાં એક માતૃકોષ વિભાજન પામીને બે સમાન બાળકોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
સમસૂત્રીભાજનમાં,બાળકોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા માતૃકોષ જેટલી જ જળવાઈ રહે છે (સમીકરણ વિભાજન).
બાળકોષો જનીનિક રીતે એકબીજાને અને માતૃકોષને સમાન હોય છે.
તેથી,વિકલ્પ $B$ સાચું વિધાન છે કારણ કે બાળકોષો દરેક રીતે સમાન હોય છે.

(B) સમસૂત્રીભાજન એ દૈહિક કોષોમાં થતી કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે. પ્રયોગશાળામાં સમસૂત્રીભાજનનો અભ્યાસ કરવા માટે સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા કોષો ધરાવતી પેશીઓની જરૂર હોય છે. વનસ્પતિના મૂલાગ્ર (જેમ કે ડુંગળી) માં અગ્રસ્થ વર્ધનશીલ પેશી હોય છે,જેમાં ઝડપથી વિભાજન પામતા કોષો આવેલા હોય છે. તેથી,સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સમસૂત્રીભાજનના વિવિધ તબક્કાઓનું અવલોકન કરવા માટે મૂલાગ્ર એ સૌથી યોગ્ય અને સામાન્ય રીતે વપરાતો પદાર્થ છે.

(D) સમસૂત્રીભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જે પરિણામે બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં પિતૃ કોષ જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર હોય છે.
લેપ્ટોટીન,ઝાયગોટીન અને પેકાયટીન એ અર્ધીકરણ-$I$ (Meiosis-$I$) ની પૂર્વાવસ્થાની વિશિષ્ટ અવસ્થાઓ છે,સમસૂત્રીભાજનની નહીં.
તેથી,આપેલા વિકલ્પોમાંથી કોઈ પણ સમસૂત્રીભાજનનું લક્ષણ દર્શાવતું નથી.

(B) ઘા રુઝાવવા માટે ક્ષતિગ્રસ્ત અથવા નાશ પામેલા કોષોને નવા,સમાન કોષો દ્વારા બદલવાની જરૂર હોય છે.
સમસૂત્રીભાજન એ એવા પ્રકારનું કોષવિભાજન છે જે પિતૃ કોષને આનુવંશિક રીતે સમાન હોય તેવા બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
તેથી,બહુકોષીય સજીવોમાં વૃદ્ધિ,પેશીઓના સમારકામ અને ઘા રુઝાવવા માટે સમસૂત્રીભાજન અનિવાર્ય છે.

(A) $Mitosis$ (જેને $Karyokinesis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે) માં,કોષકેન્દ્રનું વિભાજન એક અપ્રત્યક્ષ પ્રક્રિયા છે જેમાં $Prophase$,$Metaphase$,$Anaphase$ અને $Telophase$ જેવા જટિલ તબક્કાઓનો સમાવેશ થાય છે. આ $Amitosis$ (પ્રત્યક્ષ વિભાજન) થી વિપરીત છે,જે સામાન્ય રીતે બેક્ટેરિયા જેવા સરળ સજીવોમાં અથવા કેટલાક પ્રજીવોમાં દ્વિભાજન દરમિયાન જોવા મળે છે. તેથી,$Mitosis$ એ સાચો જવાબ છે જ્યાં કોષકેન્દ્રનું વિભાજન અપ્રત્યક્ષ હોય છે.

(A) સૂત્રીભાજનને સમવિભાજન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે પિતૃ કોષ અને સંતતિ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.
તે સુનિશ્ચિત કરે છે કે સંતતિ કોષોને પિતૃ કોષની જેમ જ રંગસૂત્રો અને જનીનિક દ્રવ્યનો સમાન સેટ મળે.
તેથી,સૂત્રીભાજન પિતૃ અને સંતતિ કોષો વચ્ચે જનીનિક સમાનતા જાળવી રાખે છે.
અર્ધીકરણ અને ન્યુનકારી વિભાજન એકબીજાના પર્યાય છે અને તે રંગસૂત્રોની સંખ્યામાં ઘટાડો કરે છે,જેના પરિણામે જનીનિક ભિન્નતા જોવા મળે છે.

(A) યુગ્મનજ એ નર અને માદા જન્યુઓના ફલનથી બનતો એકકીય કે દ્વિકીય $(2n)$ કોષ છે.
બહુકોષીય સજીવના વિકાસ માટે,યુગ્મનજે કોષોની સંખ્યા વધારવા માટે વારંવાર કોષવિભાજન કરવું પડે છે.
સમસૂત્રીભાજન એ એવા પ્રકારનું કોષવિભાજન છે જે તમામ બાળકોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા $(2n)$ સમાન જાળવી રાખે છે,જેથી વિકાસ પામતા સજીવનો દરેક કોષ આનુવંશિક રીતે યુગ્મનજ જેવો જ રહે છે.
અર્ધસૂત્રીભાજન ખાસ કરીને જન્યુઓના નિર્માણમાં સંકળાયેલું છે,યુગ્મનજમાંથી સજીવના વિકાસમાં નહીં.

(A) બહુકોષી સજીવમાં,તમામ દૈહિક કોષો એકકોષી યુગ્મનજ (zygote) માંથી ઉદ્ભવે છે.
સમસૂત્રીભાજન એ કોષવિભાજનનો એવો પ્રકાર છે જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે બાળ કોષોને પિતૃ કોષની જેમ જ રંગસૂત્રો અને જનીનિક માહિતીનો સમાન જથ્થો મળે.
યુગ્મનજ સમગ્ર સજીવ બનાવવા માટે વારંવાર સમસૂત્રીભાજન પામે છે,તેથી દરેક કોષ સમાન જનીનિક બંધારણ જાળવી રાખે છે.

(C) વિધાન $A$ સાચું છે કારણ કે સજીવના તમામ દૈહિક કોષો ફલિતાંડમાંથી સમભાજન દ્વારા ઉતરી આવે છે,જેથી તેમાં જનીનદ્રવ્ય સમાન જળવાઈ રહે છે.
કારણ $R$ ખોટું છે કારણ કે કોષો માત્ર તેમની 'જરૂરિયાત' મુજબ પ્રજનન કરતા નથી; કોષ વિભાજન એ કોષચક્રના ચેકપોઈન્ટ્સ અને સિગ્નલિંગ માર્ગો દ્વારા નિયંત્રિત અત્યંત ચોક્કસ પ્રક્રિયા છે,જે વૃદ્ધિ,સમારકામ અને વિકાસ માટે જરૂરી છે.
તેથી,$A$ સાચું છે અને $R$ ખોટું છે.

(B) ફલિતાંડ એ નર અને માદા જન્યુઓના જોડાણથી બનતી એકકોષીય દ્વિકીય રચના છે. બહુકોષીય સજીવમાં વિકાસ પામવા માટે,ફલિતાંડ $Mitosis$ (સમવિભાજન) ના સતત તબક્કાઓમાંથી પસાર થાય છે. $Mitosis$ એ સુનિશ્ચિત કરે છે કે પરિણામી તમામ કોષો ફલિતાંડ જેવું જ જનીનિક બંધારણ અને રંગસૂત્ર સંખ્યા જાળવી રાખે છે. તેથી,સાચી પ્રક્રિયા $Mitosis$ (સમવિભાજન) છે.

(D) સમસૂત્રીભાજન એ કોષવિભાજનનો એક પ્રકાર છે,જેના પરિણામે બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન થાય છે,જેમાં દરેક કોષમાં પિતૃ કોષના કોષકેન્દ્ર જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર હોય છે. આ પ્રક્રિયા સામાન્ય પેશીઓની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે. આ પ્રક્રિયામાં,જનીનદ્રવ્યનું સ્વયંજનન થાય છે અને ત્યારબાદ તેનું સમાન રીતે વિતરણ થાય છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે સંતતિ કોષો જનીનિક રીતે પિતૃ કોષને સમાન હોય છે.

(B) સમભાજન એ સમવિભાજન છે જેમાં પિતૃકોષ વિભાજન પામીને બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જે આનુવંશિક રીતે પિતૃકોષ સમાન હોય છે.
$1$. સંતતિ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃકોષ જેટલી જ રહે છે,તેથી વિકલ્પ $B$ ખોટો છે.
$2$. અંત્યાવસ્થા (Telophase) દરમિયાન,કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગી પ્રસાધન અને અંતઃકોષરસજાળનું પુનઃસર્જન થાય છે,તેથી વિકલ્પ $C$ સાચો છે.
$3$. પૂર્વાવસ્થા અને ભાજનાવસ્થા દરમિયાન,રંગસૂત્રોનું સંપૂર્ણ સંકોચન થાય છે જેથી તે સ્પષ્ટ દેખાય છે,તેથી વિકલ્પ $D$ સાચો છે.
આમ,સમભાજન માટે જે વિધાન સાચું નથી તે એ છે કે રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃકોષ કરતા અડધી હોય છે.

(A) $\text{સમવિભાજન}$ (સમીકરણ વિભાજન) માં, પિતૃ કોષ વિભાજન પામીને બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જે આનુવંશિક રીતે પિતૃ કોષ જેવા જ હોય છે।
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન, રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃ કોષ જેટલી જ જળવાઈ રહે છે।
$\text{અર્ધીકરણ}$ (ન્યૂનકારી વિભાજન) ના પરિણામે સંતતિ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા અડધી થઈ જાય છે।
$\text{આંતરાવસ્થા}$ એ કોષની વૃદ્ધિ અને $DNA$ ના સ્વયંજનનનો તબક્કો છે, વિભાજનનો નહીં।
$\text{કોષરસવિભાજન}$ એ કોષરસનું વિભાજન છે, કોષકેન્દ્રનું નહીં।

(B) જે પ્રક્રિયા દ્વારા જનીનદ્રવ્ય $(DNA)$ ની સંતતિ કોષોમાં સમાન વહેંચણી સુનિશ્ચિત થાય છે, તેને $\text{કોષવિભાજન}$ (ખાસ કરીને $\text{સમભાજન}$) કહેવામાં આવે છે.
$\text{સમભાજન}$ દરમિયાન, પ્રતિકૃતિ પામેલા રંગસૂત્રો અલગ થાય છે અને બે સંતતિ કોષકેન્દ્રોમાં સમાન રીતે વહેંચાય છે, જેથી દરેક સંતતિ કોષને પિતૃ કોષ જેવી જ જનીનિક માહિતી પ્રાપ્ત થાય છે.
તેથી, $\text{કોષવિભાજન}$ એ સાચી દેહધાર્મિક ક્રિયા છે.

(A) સમવિભાજન એ કોષવિભાજનની પ્રક્રિયા છે જે દૈહિક કોષોમાં થાય છે જેથી આનુવંશિક રીતે સમાન બાળકોષો ઉત્પન્ન થાય છે.
મૂલાગ્ર (Root tip) એ સમવિભાજનના અભ્યાસ માટે સૌથી યોગ્ય સામગ્રી છે કારણ કે તેમાં વર્ધનશીલ પેશી (meristematic tissue) હોય છે,જે સતત વિભાજન પામતી હોય છે.
આ વિસ્તારોમાં,કોષો કોષચક્રના વિવિધ તબક્કાઓમાં હોય છે,જેના કારણે સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ સમવિભાજનના વિવિધ તબક્કાઓ જેવા કે પૂર્વાવસ્થા,ભાજનાવસ્થા,ભાજનોત્તરાવસ્થા અને અંત્યાવસ્થાનું અવલોકન કરવું સરળ બને છે.

(C) એક કોષ (યુગ્મનજ) માંથી બહુકોષી સજીવનો વિકાસ વારંવાર થતા સમભાજન (Mitosis) દ્વારા થાય છે.
સમભાજન એ સમાન વિભાજન છે જે આનુવંશિક રીતે સમાન બાળ કોષોનું ઉત્પાદન સુનિશ્ચિત કરે છે,જે બહુકોષી સજીવોમાં વૃદ્ધિ,વિકાસ અને પેશીઓના સમારકામ માટે આવશ્યક છે.
બીજી તરફ,અર્ધીકરણ એ ન્યૂનકારી વિભાજન છે જે જન્યુઓના નિર્માણમાં સામેલ છે,તે એક કોષમાંથી શરીરના વિકાસમાં ભાગ લેતું નથી.

(B) સમભાજનને સમીકરણ વિભાજન તરીકે ઓળખવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં બાળ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃ કોષ જેટલી જ રહે છે.
સમભાજન દરમિયાન,પ્રતિકૃતિ પામેલા રંગસૂત્રો બે બાળ કોષકેન્દ્રોમાં સમાન રીતે વહેંચાય છે,જે સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો સમાન સેટ મળે.
આ પ્રક્રિયા બહુકોષીય સજીવોમાં વૃદ્ધિ,પેશીઓના સમારકામ અને અલિંગી પ્રજનન માટે આવશ્યક છે,જે કોષની પેઢીઓ દરમિયાન આનુવંશિક સ્થિરતા જાળવી રાખે છે.

(D) બહુકોષીય સજીવોમાં કોષોની વૃદ્ધિ અને સમારકામ માટે સમભાજન (Mitosis) જવાબદાર છે. સમભાજન દરમિયાન,એક કોષ વિભાજિત થઈને બે આનુવંશિક રીતે સમાન બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જે ક્ષતિગ્રસ્ત અથવા મૃત કોષોને બદલે છે અને પેશીઓની વૃદ્ધિમાં મદદ કરે છે.

(B) સમભાજન એ સમાન વિભાજન છે જે પિતૃ કોષની જેમ જ બાળ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સમાન સંખ્યા જાળવી રાખે છે.
વિકલ્પ $A$ એ સમભાજનનું મહત્વ છે કારણ કે તે રંગસૂત્રોની સંખ્યા જાળવી રાખે છે.
વિકલ્પ $C$ એ સમભાજનનું મહત્વ છે કારણ કે તે એકકોષી યુગ્મનજને બહુકોષી સજીવમાં વિકસિત થવા દે છે.
વિકલ્પ $D$ એ સમભાજનનું મહત્વ છે કારણ કે તે કોષોના સમારકામ અને રુધિરકોષો જેવા કોષોના સતત બદલાવ માટે જવાબદાર છે.
વિકલ્પ $B$ પેઢી દર પેઢી રંગસૂત્રોની સંખ્યા જાળવી રાખવાનું વર્ણન કરે છે,જે અર્ધીકરણ (Meiosis) ની લાક્ષણિકતા છે,સમભાજનની નહીં. તેથી,તે સમભાજનનું મહત્વ નથી.

(C) સમભાજન એ એક સમાન વિભાજન છે જેમાં પિતૃ કોષ વિભાજિત થઈને બે સમાન બાળ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,બાળ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃ કોષ જેટલી જ જળવાઈ રહે છે.
તેથી,સમભાજન કોષની પેઢીઓ દરમિયાન રંગસૂત્રોની સંખ્યા જાળવી રાખવાનું કાર્ય કરે છે.

(D) સમવિભાજનમાં,એક કોષ વિભાજિત થઈને બે સંતતિ કોષો બનાવે છે. $n$ વિભાજન પછી ઉત્પન્ન થતા કોષોની સંખ્યા $2^n$ સૂત્ર દ્વારા મળે છે.
$256$ કોષો ઉત્પન્ન કરવા માટે જરૂરી વિભાજનની સંખ્યા $(n)$ શોધવા માટે,આપણે $2^n = 256$ સૂત્રનો ઉપયોગ કરીએ છીએ.
કારણ કે $256 = 2^8$,તેથી $2^n = 2^8$ થાય.
આમ,$n = 8$ એ પેઢીઓની સંખ્યા છે,પરંતુ કુલ $256$ કોષો મેળવવા માટે જરૂરી કુલ સમવિભાજનની સંખ્યા $256 - 1 = 255$ થાય છે.

(B) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જેમાં પિતૃકોષ વિભાજન પામીને બે સમાન સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે.
સમભાજનમાં,સંતતિ કોષોમાં રંગસૂત્રોની સંખ્યા પિતૃકોષ જેટલી જ રહે છે (સમીકરણ વિભાજન).
કારણ કે સંતતિ કોષો જનીનિક રીતે પિતૃકોષને સમાન હોય છે,તેથી તેઓ જનીનિક ભિન્નતા દર્શાવતા નથી.
તેથી,વિભાજન પ્રક્રિયાના અંતે બે કોષોનું નિર્માણ થાય છે તે વિધાન સાચું છે.

(B) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જે પરિણામે બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં પિતૃ કોષ જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર હોય છે. આ પ્રક્રિયા સામાન્ય પેશીઓની વૃદ્ધિ માટે જવાબદાર છે.
તે દૈહિક કોષો (શરીરના કોષો) માં વૃદ્ધિ,સમારકામ અને અલિંગી પ્રજનન માટે થાય છે.
જન્યુકોષો અને જનનકોષો લિંગી પ્રજનન માટે એકકીય કોષો ઉત્પન્ન કરવા અર્ધીકરણ (Meiosis) પામે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(B) સમભાજન એ કોષ વિભાજનની પ્રક્રિયા છે જે વર્ધનશીલ પેશીઓમાં થાય છે જ્યાં કોષો સક્રિય રીતે વિભાજન પામતા હોય છે।
વનસ્પતિઓમાં, મૂલાગ્ર $(root \text{ } apex)$ અને પ્રરોહાગ્ર $(shoot \text{ } apex)$ એ સક્રિય કોષ વિભાજનના મુખ્ય વિસ્તારો છે।
જોકે, પ્રયોગશાળામાં સમભાજનનો અભ્યાસ કરવા માટે મૂલાગ્રનો સૌથી વધુ ઉપયોગ થાય છે કારણ કે તેને હેન્ડલ કરવું સરળ છે, તેને પાણીમાં ઝડપથી ઉગાડી શકાય છે, અને અભિરંજિત કર્યા પછી સૂક્ષ્મદર્શક યંત્ર હેઠળ તેના કોષો મોટા અને સ્પષ્ટ દેખાય છે।

(C) સમભાજન એ કોષ વિભાજનનો એક પ્રકાર છે જે પરિણામે બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે,જેમાં દરેક કોષમાં પિતૃ કોષ જેટલા જ રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને પ્રકાર હોય છે. આ એક સમવિભાજનની પ્રક્રિયા છે. સમભાજન એકકીય $(n)$ અને દ્વિકીય $(2n)$ બંને પ્રકારના કોષોમાં થઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે,ઘણી નિમ્ન કક્ષાની વનસ્પતિઓ અને મધમાખી જેવા સામાજિક કીટકોમાં,એકકીય કોષો જન્યુઓ ઉત્પન્ન કરવા અથવા કોષોની સંખ્યા વધારવા માટે સમભાજન પામે છે. ઉચ્ચ કક્ષાના સજીવોમાં,દ્વિકીય કોષો વૃદ્ધિ અને પેશીઓના સમારકામ માટે સમભાજન પામે છે.

(C) કોષચક્રમાં,કોષકેન્દ્રના વિભાજન (કોષકેન્દ્રવિભાજન) પછી કોષરસનું વિભાજન (કોષરસવિભાજન) થાય છે.
કોષકેન્દ્રવિભાજન એ એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં આનુવંશિક દ્રવ્યનું સ્વયંજનન થાય છે અને તે બે બાળ કોષકેન્દ્રોમાં વહેંચાય છે.
એકવાર કોષકેન્દ્રનું વિભાજન થઈ જાય,પછી કોષ તેના કોષરસનું વિભાજન કરીને બે અલગ બાળ કોષો બનાવે છે.
તેથી,કોષરસવિભાજન થવા માટે કોષકેન્દ્રવિભાજન એ પૂર્વશરત અને પ્રેરક છે.

(B) સમભાજન એ સમવિભાજન છે જેમાં પિતૃકોષ વિભાજન પામીને બે સંતતિ કોષો ઉત્પન્ન કરે છે જે જનીનીય રીતે પિતૃકોષને સમાન હોય છે.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે કોષની પેઢીઓ દરમિયાન રંગસૂત્રોની સંખ્યા અને જનીનીય બંધારણ અચળ રહે.
તેથી,સમભાજનની મુખ્ય અગત્યતા સંતતિ કોષોમાં જનીનીય સ્થિરતા જાળવી રાખવાની છે.

(C) સમભાજન એ સમીકરણ વિભાજન (equational division) છે. આ પ્રક્રિયામાં,પિતૃકોષ વિભાજન પામીને બે બાળકોષો બનાવે છે જે આનુવંશિક રીતે પિતૃકોષને સમાન હોય છે. સમભાજન દરમિયાન,આંતરાવસ્થા (interphase) ના $S$-તબક્કા દરમિયાન રંગસૂત્રોનું સ્વયંજનન થાય છે અને ત્યારબાદ ભાજનોત્તર અવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે. પરિણામે,દરેક બાળકોષને પિતૃકોષ જેટલી જ સંખ્યામાં રંગસૂત્રો પ્રાપ્ત થાય છે. તેથી,રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે.