M Phase Questions in Gujarati

(A) આકૃતિ સમભાજનની ભાજનોતરાવસ્થા $(Anaphase)$ દર્શાવે છે.
અહીં મુખ્ય લક્ષણો ધ્રુવો પર તારાકેન્દ્રની હાજરી અને રંગસૂત્રોનો વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાવાનો $V$-આકાર કે $J$-આકાર છે.
તારાકેન્દ્ર પ્રાણીકોષમાં જોવા મળે છે પરંતુ ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં ગેરહાજર હોય છે.
તેથી,તારાકેન્દ્રની હાજરી સૂચવે છે કે આ પ્રાણીકોષની ભાજનોતરાવસ્થા $(Anaphase)$ છે.

(C) મેટાફેઝ દરમિયાન,કોષકેન્દ્રપટલ સંપૂર્ણપણે વિઘટિત થઈ જાય છે,જેનાથી સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રો સાથે જોડાઈ શકે છે.
આ તબક્કે રંગસૂત્રો તેમની સૌથી ઘટ્ટ અવસ્થામાં હોય છે.
રંગસૂત્રો કોષની વિષુવવૃત્તીય પ્લેટ પર ગોઠવાય છે.
દરેક મેટાફેઝ રંગસૂત્ર સેન્ટ્રોમિયર દ્વારા જોડાયેલા બે સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સનું બનેલું હોય છે,ચારનું નહીં. તેથી,તે ચાર સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સનું બનેલું છે તે વિધાન ખોટું છે.

(A) કોષવિભાજનની પ્રક્રિયા દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે ખાસ કરીને $Metaphase$ (ભાજનાવસ્થા) તબક્કે જોડાય છે. આ જોડાણ રંગસૂત્રોને વિષુવવૃત્તીય તલ (ભાજનતલ) પર ગોઠવવા માટે અત્યંત મહત્વનું છે,જેથી ત્યારબાદના $Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) તબક્કામાં તેમને અલગ કરી શકાય.

(A) સમભાજન દરમિયાન,સ્પિન્ડલ તંતુઓ સૂક્ષ્મ નલિકાઓ (microtubules) ના બનેલા હોય છે જે રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
તેમનું મુખ્ય કાર્ય ભાજનાવસ્થા (anaphase) દરમિયાન રંગસૂત્રિકાઓને ખેંચીને કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ લઈ જવાનું છે.
આ પ્રક્રિયા સુનિશ્ચિત કરે છે કે દરેક બાળ કોષને રંગસૂત્રોનો સમાન સેટ પ્રાપ્ત થાય.
તેથી,સ્પિન્ડલ તંતુઓનું મુખ્ય કાર્ય રંગસૂત્રોને અલગ કરવાનું છે.

(B) $S$-તબક્કા (સંશ્લેષણ તબક્કો) દરમિયાન $DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે, પરંતુ રંગસૂત્રોની સંખ્યા સમાન રહે છે; માત્ર $DNA$ ની માત્રા બમણી થાય છે.
ભાજનાવસ્થામાં, રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે અને મહત્તમ સંઘનિત થાય છે.
ભાજનોત્તર અવસ્થામાં, દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ થઈને વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે.
અંત્યાવસ્થામાં, રંગસૂત્રોનું વિકુંડલન થઈને રંગસૂત્રદ્રવ્ય બને છે અને કોષકેન્દ્રપટલ ફરીથી રચાય છે.
તેથી, સાચી જોડ $Anaphase - \text{સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન}$ છે.

(B) સમભાજનની પ્રક્રિયા ચાર મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચાયેલી છે: $Prophase$,$Metaphase$,$Anaphase$ અને $Telophase$.
$Prophase$ દરમિયાન,ક્રોમેટિનનું સંઘનન થઈ રંગસૂત્રો બને છે અને કોષકેન્દ્રપટલ તૂટવાની શરૂઆત થાય છે.
$Prophase$ ના અંત સુધીમાં (અથવા $Prometaphase$ માં પ્રવેશતી વખતે),કોષકેન્દ્રપટલ સંપૂર્ણપણે વિઘટિત થઈ જાય છે.
આ ઘટના ત્રાકતંતુઓને રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાવા દે છે,જે $Metaphase$ ની શરૂઆત સૂચવે છે,જ્યાં રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે.
તેથી,કોષકેન્દ્રપટલનું સંપૂર્ણ વિઘટન એ $Metaphase$ માં પ્રવેશવા માટેની મુખ્ય ઘટના છે.

(B) આંતરાવસ્થા (interphase) ના $S$ તબક્કા દરમિયાન,$DNA$ નું સ્વયંજનન થાય છે,જેના પરિણામે આનુવંશિક દ્રવ્યનું બેવડું પ્રમાણ થાય છે.
દરેક રંગસૂત્ર,જે સ્વયંજનન પહેલાં એક જ રંગસૂત્રિકા ધરાવતું હતું,તે હવે સેન્ટ્રોમિયર પર જોડાયેલી બે સમાન ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) ધરાવે છે.
પ્રોફેઝ એ $S$ તબક્કા અને $G_2$ તબક્કા પછી આવતો હોવાથી,પ્રોફેઝ તબક્કામાં દરેક રંગસૂત્ર $2$ ભગિની રંગસૂત્રિકાઓ ધરાવે છે.
તેથી,સાચો જવાબ $2$ છે.

(C) $Anaphase$ (ભાજનોત્તર અવસ્થા) દરમિયાન,દરેક રંગસૂત્રનું સેન્ટ્રોમિયર વિભાજિત થાય છે અને સિસ્ટર ક્રોમેટિડ્સ (જેને હવે બાળ કોષના રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે) અલગ પડે છે.
આ ક્રોમેટિડ્સ કાઇનેટોકોર સાથે જોડાયેલા સ્પિન્ડલ તંતુઓના ટૂંકા થવાને કારણે કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે.
તેથી,ક્રોમેટિડ્સનું વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરવું એ $Anaphase$ ની લાક્ષણિકતા છે.

(B) મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન, જેને $free nuclear mitosis$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે, તે એક એવી પ્રક્રિયા છે જેમાં કોષકેન્દ્ર વારંવાર વિભાજન પામે છે પરંતુ તેની સાથે તરત જ કોષરસ વિભાજન $(cytokinesis)$ થતું નથી।
આના પરિણામે બહુકોષકેન્દ્રીય કોષ અથવા $coenocytic$ સ્થિતિ સર્જાય છે।
તેનું એક ઉત્તમ ઉદાહરણ નાળિયેરનું પ્રવાહી ભ્રૂણપોષ છે, જેમાં પ્રાથમિક ભ્રૂણપોષ કોષકેન્દ્ર અનેક વખત મુક્ત કોષકેન્દ્રીય વિભાજન પામે છે।

(D) સમભાજનમાં,$Anaphase$ (ભાજનોત્તરાવસ્થા) તબક્કાની મુખ્ય લાક્ષણિકતા દરેક રંગસૂત્રના સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન છે,જેના કારણે રંગસૂત્રિકાઓ (sister chromatids) અલગ પડે છે. આ અલગ થયેલી રંગસૂત્રિકાઓ,જેને હવે બાળ રંગસૂત્રો કહેવામાં આવે છે,તે ત્રાકતંતુઓ દ્વારા કોષના વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ખેંચાય છે. તેથી,રંગસૂત્રોને વિરુદ્ધ ધ્રુવો પર જોવા મળે છે,જે દર્શાવે છે કે કોષ $Anaphase$ તબક્કામાં છે.