Blood vessel Questions in Gujarati

(D) રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ (ધમની અને શિરા) ત્રણ સ્તરોની બનેલી હોય છે:
$1$. ટ્યુનિકા ઇન્ટિમા: સૌથી અંદરનું સ્તર,જે લાદીસમ અધિચ્છદ (એન્ડોથેલિયમ) નું બનેલું હોય છે.
$2$. ટ્યુનિકા મીડિયા: મધ્યનું સ્તર,જે સરળ સ્નાયુ અને સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓનું બનેલું હોય છે.
$3$. ટ્યુનિકા એક્સટર્ના: સૌથી બહારનું સ્તર,જે કોલેજન તંતુઓ ધરાવતી તંતુમય સંયોજક પેશીનું બનેલું હોય છે.
તેથી,સાચી જોડ છે: $P-II, Q-I, R-III$.

(C) માનવ રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં,જમણું ક્ષેપક $(RV)$ ફુપ્ફસીય ધમની $(P)$ દ્વારા ફેફસાંમાં અશુદ્ધ (ઓક્સિજનવિહીન) રુધિર પંપ કરે છે.
ફેફસાંમાંથી શુદ્ધ (ઓક્સિજનયુક્ત) રુધિર ફુપ્ફસીય શિરા $(Q)$ દ્વારા ડાબા કર્ણક $(LA)$ માં પાછું આવે છે.
ડાબું ક્ષેપક $(LV)$ મહાધમની દ્વારા શરીરના બાકીના ભાગોમાં શુદ્ધ રુધિર પંપ કરે છે,જ્યારે શરીરના વિવિધ ભાગોમાંથી અશુદ્ધ રુધિર મહાશિરા $(R)$ દ્વારા જમણા કર્ણક $(RA)$ માં પાછું આવે છે.
તેથી,$P$ એ ફુપ્ફસીય ધમની છે,$Q$ એ ફુપ્ફસીય શિરા છે,અને $R$ એ મહાશિરા છે.

(A) આપેલ આકૃતિમાં:
$A$ એ ધમની દર્શાવે છે,જેની દીવાલ જાડી અને અવકાશ (lumen) સાંકડી હોય છે.
$B$ એ કેશિકા દર્શાવે છે,જે અંતઃચ્છદ કોષોની બનેલી એક સ્તરીય નલિકા છે.
$C$ એ શિરા દર્શાવે છે,જેની દીવાલ ધમનીની સરખામણીમાં પાતળી અને અવકાશ પહોળી હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A-$ ધમની,$B-$ કેશિકા,$C-$ શિરા છે.

(A) સાચી જોડ નીચે મુજબ છે:
- $(1)$ મહાધમની (Aorta) એ શરીરની સૌથી મોટી ધમની છે,જે ડાબા ક્ષેપકમાંથી ઓક્સિજનયુક્ત રુધિરને શરીરના બાકીના ભાગોમાં લઈ જાય છે. તેથી,$(1-B)$.
- $(2)$ રુધિરકેશિકાઓ (Capillaries) એ સૂક્ષ્મ,પાતળી દીવાલવાળી રુધિરવાહિનીઓ છે જ્યાં રુધિર અને પેશીઓ વચ્ચે વાયુઓ,પોષક તત્વો અને નકામા પદાર્થોનું વિનિમય થાય છે. તેથી,$(2-C)$.
- $(3)$ ફુપ્ફુસીય ધમની (Pulmonary artery) એ એકમાત્ર ધમની છે જે જમણા ક્ષેપકમાંથી અશુદ્ધ રુધિરને ઓક્સિજન મેળવવા માટે ફેફસાં સુધી લઈ જાય છે. તેથી,$(3-A)$.
- $(4)$ શિરાઓ (Veins) એ રુધિરવાહિનીઓ છે જે વિવિધ અંગોમાંથી રુધિર એકત્રિત કરે છે અને તેને હૃદય તરફ પાછું લાવે છે. તેથી,$(4-D)$.
આમ,સાચો ક્રમ $1-B, 2-C, 3-A, 4-D$ છે.

(B) આપેલ આકૃતિમાં,'$A$' તરીકે દર્શાવેલ નાડીનું બિંદુ ગળાના ભાગમાં છે,જે કેરોટિડ ધમની (Carotid artery) નાડીનું બિંદુ છે.
'$B$' તરીકે દર્શાવેલ નાડીનું બિંદુ (નીચેના તીર દ્વારા) હાથના ઉપરના ભાગમાં છે,જે બ્રેકિયલ ધમની (Brachial artery) નાડીનું બિંદુ છે.
આમ,'$A$' એ કેરોટિડ છે અને '$B$' એ બ્રેકિયલ છે. આપેલા વિકલ્પોમાં,જો આપણે આકૃતિના સ્થાનને ધ્યાનમાં લઈએ,તો '$A$' કેરોટિડ છે. તેથી,સાચો જવાબ કેરોટિડ અને બ્રેકિયલ છે.

(B) $1$. શિરાઓ એ રુધિરવાહિનીઓ છે જે રુધિરને હૃદય તરફ લઈ જાય છે. ધમનીઓની તુલનામાં તેમનો અવકાશ (lumen) સામાન્ય રીતે પહોળો હોય છે.
$2$. શિરાની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી હોય છે: ટ્યુનિકા એક્સટર્ના,ટ્યુનિકા મીડિયા અને ટ્યુનિકા ઇન્ટરના. શિરાઓમાં,ધમનીઓની સરખામણીમાં ટ્યુનિકા મીડિયા પ્રમાણમાં પાતળું હોય છે.
$3$. શિરાઓમાં રુધિરનું દબાણ ધમનીઓ કરતા ઘણું ઓછું હોય છે.
$4$. ફુપ્ફુસીય શિરા (pulmonary vein) રુધિરાભિસરણ તંત્રમાં અપવાદ છે કારણ કે તે ફેફસાંમાંથી શુદ્ધ (ઓક્સિજનયુક્ત) રુધિરને હૃદયના ડાબા કર્ણકમાં લાવે છે. તેથી,ફુપ્ફુસીય શિરાઓ અશુદ્ધ રુધિર વહન કરે છે તે વિધાન ખોટું છે.

(C) ધમનીની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી હોય છે:
$1$. ટ્યુનિકા એક્સટર્ના (બાહ્ય સ્તર): તે તંતુમય સંયોજક પેશીનું બનેલું હોય છે.
$2$. ટ્યુનિકા મીડિયા (મધ્ય સ્તર): તે લીસા સ્નાયુઓ અને સ્થિતિસ્થાપક તંતુઓનું બનેલું હોય છે.
$3$. ટ્યુનિકા ઇન્ટરના (આંતરિક સ્તર): તે લાદીસમ અધિચ્છદનું બનેલું હોય છે.
આપેલ આકૃતિમાં,'$X$' તરીકે ચિહ્નિત થયેલ પ્રદેશ ધમનીના સૌથી અંદરના સ્તરને દર્શાવે છે,જે ટ્યુનિકા ઇન્ટરના (જેને ટ્યુનિકા ઇન્ટિમા પણ કહેવાય છે) છે.

(C) રુધિરવાહિનીઓની દીવાલ ત્રણ સ્તરોની બનેલી હોય છે: $Tunica \text{ intima}$ (સૌથી અંદરનું), $Tunica \text{ media}$ (મધ્યનું), અને $Tunica \text{ externa}$ (સૌથી બહારનું).
ધમનીઓમાં, ઊંચા રુધિર દબાણને સહન કરવા માટે $Tunica \text{ media}$ જાડું અને સ્નાયુબદ્ધ હોય છે.
શિરાઓમાં, $Tunica \text{ media}$ ધમનીઓની તુલનામાં ઘણું પાતળું હોય છે કારણ કે શિરાતંત્રમાં રુધિરનું દબાણ નોંધપાત્ર રીતે ઓછું હોય છે.
તેથી, $Tunica \text{ media}$ એ શિરાઓમાં લાક્ષણિક રીતે પાતળું સ્તર છે.