Viruses, Viroids, Prions and Lichens Questions in Gujarati

(D) બેક્ટેરિયોફેજ એ એવા વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે. મોટાભાગના બેક્ટેરિયોફેજ તેમના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ ધરાવે છે,જેમ કે $T_2$,$T_4$ અને $T_6$ ફેજ.
જોકે,$MS_2$ ફેજ એ બેક્ટેરિયોફેજનું એક જાણીતું ઉદાહરણ છે જે તેના આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે સિંગલ-સ્ટ્રેન્ડેડ $RNA$ ધરાવે છે.

(C) $T_2$ અને $T_4$ ફેજ એ વાયરલન્ટ બેક્ટેરિયોફેજ છે જે જટિલ રચના ધરાવે છે,જેમાં શીર્ષ,સંકોચનશીલ પૂંછડી,ટેલ પ્લેટ અને યજમાન કોષ સાથે જોડાવા માટે સ્પાઇક્સ (પૂંછડીના તંતુઓ) હોય છે.
ટેમ્પરેટ ફેજ (જેમ કે લેમ્બડા ફેજ) તેમની જનીન સંરચનાને યજમાનના જનીન સાથે જોડવાની ક્ષમતા (લાઈસોજેની) દ્વારા ઓળખાય છે અને તેમાં સામાન્ય રીતે $T$-ઇવન શ્રેણીના ફેજમાં જોવા મળતા જટિલ સંકોચનશીલ પૂંછડીના ઉપકરણો,ટેલ પ્લેટ્સ અને સ્પાઇક્સનો અભાવ હોય છે.

(C) $Bacteriophage$ એ એવો વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે.
તે સામાન્ય રીતે એક જટિલ રચના ધરાવે છે જેમાં એક આઈકોસાહેડ્રલ શીર્ષ (કેપ્સિડ) હોય છે જેમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય હોય છે અને એક હેલિકલ પૂંછડી હોય છે જે યજમાન કોષમાં $DNA$ ને જોડવામાં અને દાખલ કરવામાં મદદ કરે છે.
$TMV$ (ટોબેકો મોઝેક વાયરસ) એ હેલિકલ વાયરસ છે,આઈકોસાહેડ્રલ નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(D) જે ફેજ યજમાન કોષનો તરત જ નાશ કર્યા વિના તેને સંક્રમિત કરે છે તેને ટેમ્પરેટ ફેજ કહેવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયામાં,વાયરલ જિનોમ યજમાનના જિનોમમાં સંકલિત થાય છે અને તેની સાથે પ્રતિકૃતિ બનાવે છે,જેને લાયસોજેનિક ચક્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આપેલા વિકલ્પોમાંથી,$\lambda$ (લેમ્બડા) ફેજ એ ટેમ્પરેટ ફેજનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે,જ્યારે $T_2$ ફેજ સામાન્ય રીતે વિરુલન્ટ હોય છે,જેનો અર્થ છે કે તેઓ યજમાન કોષનું લાયસિસ (નાશ) કરે છે.

(D) $T_4$ બેક્ટેરિયોફેજ એ એક જટિલ વાયરસ છે જે શીર્ષ (head),પૂંછડી (tail) અને પૂંછડીના તંતુઓ (tail fibers) ધરાવે છે. તેનું શીર્ષ (કેપ્સિડ) લંબાયેલું આઇકોસાહેડ્રલ (icosahedron) આકારનું હોય છે. $T_4$ ફેજની રચનામાં કેપ્સોમિયર્સની કુલ સંખ્યા $2144$ છે. આમાં શીર્ષ,કોલર,પૂંછડીનું આવરણ અને બેઝ પ્લેટ બનાવતા કેપ્સોમિયર્સનો સમાવેશ થાય છે.

(C) $Zymophage$ એ એક પ્રકારનો વાયરસ છે જે ખાસ કરીને $Yeast$ (ઈસ્ટ) ના કોષોને સંક્રમિત કરે છે અને તેના પર પરોપજીવી તરીકે રહે છે.
ઈસ્ટ એ ફૂગ હોવાથી,$Zymophages$ એ મૂળભૂત રીતે માયકોવાયરસ છે જે ઈસ્ટની પ્રજાતિઓને લક્ષ્ય બનાવે છે.

(C) બેક્ટેરિયોફેજ એ વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે.
જે બેક્ટેરિયોફેજ ખાસ કરીને કોલોન બેક્ટેરિયા,$Escherichia \ coli$ (જે સામાન્ય રીતે $E. \ coli$ તરીકે ઓળખાય છે) ને ચેપ લગાડે છે,તેને કોલીફેજ (Coliphage) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(B) લાયસોજેની એ વાયરલ પ્રજનનનું એક સ્વરૂપ છે જેમાં બેક્ટેરિયોફેજનું ન્યુક્લિક એસિડ યજમાન બેક્ટેરિયાના ન્યુક્લિક એસિડ સાથે જોડાય છે. આ પ્રક્રિયામાં,ફેજનું $DNA$ યજમાનના રંગસૂત્રમાં સંકલિત થઈને પ્રોફેજ બને છે. યજમાન કોષ સામાન્ય રીતે વિભાજન પામવાનું ચાલુ રાખે છે અને દરેક કોષ વિભાજન દરમિયાન વાયરલ $DNA$ પણ યજમાન $DNA$ ની સાથે નકલ પામે છે,જેનાથી યજમાન કોષનું તાત્કાલિક વિઘટન (લાયસિસ) થતું નથી.

(B) સાયનોફેજ એ વાયરસ છે જે સાયનોબેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે. મોટાભાગના બેક્ટેરિયોફેજની જેમ,તેમાં જનીન દ્રવ્ય તરીકે $DNA$ હોય છે. તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.

(D) $T_2$ બેક્ટેરિયોફેજ એ એક જટિલ વાયરસ છે જે $E. coli$ બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે.
તેનું શીર્ષ (કેપ્સિડ) પ્રોટીન સબ્યુનિટ્સનું બનેલું હોય છે જેને કેપ્સોમર્સ કહેવામાં આવે છે.
$T_2$ ફેજના શીર્ષના વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ અને બંધારણીય વિશ્લેષણ દર્શાવે છે કે તેમાં કુલ $2144$ કેપ્સોમર્સ આવેલા હોય છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.

(C) બેક્ટેરિયોફેજ $T$ (ખાસ કરીને $T2$ બેક્ટેરિયોફેજ) ની અલ્ટ્રાસ્ટ્રક્ચરનો અભ્યાસ $1933$ માં $M. Schlesinger$ દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. તેઓ પ્રથમ વ્યક્તિ હતા જેમણે દર્શાવ્યું હતું કે બેક્ટેરિયોફેજ પ્રોટીનનું બનેલું શીર્ષ અને પૂંછડી ધરાવે છે,જેણે વાયરસના બાહ્ય સ્વરૂપ (morphology) વિશે પ્રારંભિક સમજ પૂરી પાડી હતી.

(B) એક સામાન્ય બેક્ટેરિયોફેજ (જેમ કે $T_2$ અથવા $T_4$ ફેજ) શીર્ષ અને પૂંછડી ધરાવે છે. તેનું શીર્ષ બહુકોણીય હોય છે,જ્યારે પૂંછડી એક પોલા નળાકાર જેવી રચના છે જે સંકોચનશીલ આવરણથી ઘેરાયેલી હોય છે. સામાન્ય બેક્ટેરિયોફેજની પૂંછડીનું કદ આશરે $1000\, \mathring{A}$ લંબાઈ અને $250\, \mathring{A}$ વ્યાસ ધરાવે છે.

(A) સાયનોફેજ એ એવા વાયરસ છે જે ખાસ કરીને સાયનોબેક્ટેરિયા (નીલ-હરિત લીલ) ને ચેપ લગાડે છે અને તેમની અંદર પ્રજનન કરે છે. આ શબ્દ 'સાયનો' (સાયનોબેક્ટેરિયા માટે) અને 'ફેજ' (ભક્ષણ કરવું અથવા નાશ કરવો) પરથી આવ્યો છે. તેથી,તે વિશિષ્ટ બેક્ટેરિયોફેજ છે જે સાયનોબેક્ટેરિયાને લક્ષ્ય બનાવે છે.

(B) સાચો જવાબ $(b)$ છે.
સેટેલાઇટ વાયરસ એવા સબ-વાયરલ એજન્ટો છે જે તેમના પ્રતિકૃતિ (replication) માટે અન્ય વાયરસની હાજરી પર આધાર રાખે છે,જેને હેલ્પર અથવા એક્ટિવેટર વાયરસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેમની પાસે પોતાની પ્રતિકૃતિ માટે જરૂરી જનીનોનો અભાવ હોય છે,તેથી તેઓએ એવા યજમાન કોષને ચેપ લગાડવો પડે છે જે પહેલેથી જ હેલ્પર વાયરસથી સંક્રમિત હોય.
સેટેલાઇટ વાયરસનું એક ઉદાહરણ ટોબેકો મોટલ વાયરસ છે,જેને તેના ગુણાકાર માટે ટોબેકો મોટલ હેલ્પર વાયરસની જરૂર પડે છે.

(B) વિરોઇડ્સ એવા ચેપી ઘટકો છે જે માત્ર પ્રોટીન કોટ વગરના ટૂંકા,ગોળાકાર,એક-શૃંખલામય $RNA$ ના બનેલા હોય છે.
પોટેટો સ્પિન્ડલ ટ્યુબર વાયરસ $(PSTV)$ એ વિરોઇડનું જાણીતું ઉદાહરણ છે.
તેનાથી વિપરીત,$TMV$,પોલિયોમા વાયરસ અને મમ્પ્સ વાયરસ જેવા વાયરસ તેમના આનુવંશિક દ્રવ્યની આસપાસ કેપ્સિડ નામનું પ્રોટીન આવરણ ધરાવે છે.

(A) $W.M. Stanley$ એ $1935$ માં સૌપ્રથમ વખત Tobacco mosaic virus $(TMV)$ નું સ્ફટિકીકરણ કર્યું હતું. તેમણે દર્શાવ્યું હતું કે વાયરસનું સ્ફટિકીકરણ કરી શકાય છે અને આ સ્ફટિકો મુખ્યત્વે પ્રોટીનના બનેલા હોય છે. આ શોધ વાયરોલોજીમાં એક મહત્વપૂર્ણ સીમાચિહ્નરૂપ હતી,જે સાબિત કરે છે કે વાયરસ માત્ર ચેપી એજન્ટો નથી પરંતુ તે ચોક્કસ રાસાયણિક બંધારણ ધરાવે છે.

(A) વાયરસના સૌથી બહારના પ્રોટીનયુક્ત આવરણને કેપ્સિડ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તે કેપ્સોમિયર નામના નાના પ્રોટીન એકમોનું બનેલું હોય છે.
કેપ્સિડ વાયરસના આનુવંશિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ને પર્યાવરણીય નુકસાનથી સુરક્ષિત રાખવાનું કાર્ય કરે છે.

(C) લાઈસોજેનિક ચક્ર એ ટેમ્પરેટ,બિન-ઝેરી ફેજ (જેમ કે $\lambda$ ફેજ) નું પ્રજનન ચક્ર છે.
તેમાં યજમાન કોષનું લાયસિસ (વિઘટન) કરવાની ક્ષમતા હોય છે,પરંતુ સામાન્ય રીતે તેમાં વાયરલ જીનોમ યજમાનના $DNA$ સાથે સંકલિત થાય છે.
ત્યારબાદ વાયરલ જીનોમ યજમાન કોષના $DNA$ સાથે જ સ્વયંજનન પામે છે અને યજમાન કોષનો તાત્કાલિક નાશ કરતું નથી.

(C) લાઇસોજેનિક ચક્રમાં,વાયરલ જીનોમ યજમાન બેક્ટેરિયલ જીનોમમાં સંકલિત થાય છે અને પ્રોફેજ (prophage) બની જાય છે.
આ સ્થિતિમાં,વાયરસ સ્વતંત્ર રીતે પ્રતિકૃતિ બનાવતો નથી,અને યજમાન બેક્ટેરિયા જીવંત રહે છે અને સામાન્ય રીતે વિભાજન પામે છે.
આ ઘટનાને લાઇસોજેની (lysogeny) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

(C) બેક્ટેરિયોફેજ એ વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે. $M_{12}$ ફેજ એ એક પ્રકારનો બેક્ટેરિયોફેજ છે જે વિરુલન્ટ (ઝેરી) તરીકે ઓળખાય છે. વિરુલન્ટ ફેજ,જેને લાઈટિક ફેજ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે લાઈટિક ચક્રને અનુસરે છે,જેના પરિણામે નવા વાયરલ કણો મુક્ત થવા પર યજમાન બેક્ટેરિયલ કોષનો નાશ (lysis) થાય છે.

(B) બેક્ટેરિયોફેજ એ વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડે છે. તેઓ માથું અને પૂંછડી જેવી રચના ધરાવે છે. પૂંછડી હોવા છતાં,તેમની પાસે સ્વતંત્ર રીતે હલનચલન કરવાની કોઈ પદ્ધતિ હોતી નથી. તેઓ ફરજિયાત પરોપજીવી છે જે તેમના યજમાન કોષોને શોધવા માટે બ્રાઉનિયન ગતિ અથવા યાદચ્છિક અથડામણો પર આધાર રાખે છે. તેથી,પૂંછડીવાળા બેક્ટેરિયોફેજ અપ્રચલનશીલ હોય છે.

(A) બેક્ટેરિયોફેજ એ એક પ્રકારનો વાયરસ છે જે બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે અને તેની અંદર પ્રજનન કરે છે. આ શબ્દ 'બેક્ટેરિયા' અને ગ્રીક શબ્દ 'ફેજિન' (phagein) પરથી આવ્યો છે,જેનો અર્થ 'ખાવું' થાય છે. તે ફરજિયાત પરોપજીવીઓ છે જે પ્રજનન કરવા માટે બેક્ટેરિયલ મશીનરીનો ઉપયોગ કરે છે.

(A) જે બેક્ટેરિયોફેજ લાયસોજેનિક ચક્ર દર્શાવે છે તેને ટેમ્પરેટ ફેજ કહેવામાં આવે છે.
લાયસોજેનિક ચક્રમાં,વાયરલ જિનોમ યજમાન બેક્ટેરિયલ જિનોમમાં સંકલિત થાય છે અને યજમાન કોષનો તરત જ નાશ કર્યા વિના તેની સાથે પ્રતિકૃતિ (replicate) પામે છે.
તેનાથી વિપરીત,વિરુલન્ટ ફેજ લાઈટિક ચક્રમાંથી પસાર થાય છે,જેના પરિણામે યજમાન કોષનો તાત્કાલિક નાશ (lysis) થાય છે.

(A) બેક્ટેરિયાને ચેપ લગાડતા વાયરસને બેક્ટેરિયોફેજ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
જ્યારે આ વાયરસ બેક્ટેરિયલ કોષમાં પ્રવેશ કરે છે,ત્યારે તેઓ યજમાનના મશીનરી પર કબજો કરીને પોતાના જનીન દ્રવ્યનું સ્વયંજનન કરે છે અને વાયરલ પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરે છે.
આ પ્રક્રિયા નવા વાયરલ કણોના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
અંતે,વાયરસ બેક્ટેરિયલ કોષની દીવાલનું વિઘટન (lysis) કરે છે જેથી નવા વાયરસ મુક્ત થાય છે.
આવા વાયરસને $Lytic$ વાયરસ કહેવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ લાયટિક ચક્ર પૂર્ણ કરે છે.

(A) Tobacco Mosaic Virus $(TMV)$ એ એક વનસ્પતિ વાયરસ છે જેમાં આનુવંશિક દ્રવ્ય તરીકે એક શૃંખલામય (single-stranded) $RNA$ અણુ હોય છે.
તેમાં $RNA$ જિનોમની આસપાસ પ્રોટીનનું આવરણ (કેપ્સિડ) આવેલું હોય છે.

(A) બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરતા વાયરસને $Bacteriophage$ (બેક્ટેરિયોફેજ) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Bacteriophages$ એ એવા વાયરસ છે જે ખાસ કરીને બેક્ટેરિયલ કોષોને લક્ષ્ય બનાવે છે અને તેની અંદર પ્રતિકૃતિ (replicate) બનાવે છે.
$Cyanophages$ એ સાયનોબેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે,જ્યારે $Telophase$ અને $Prophase$ એ કોષ વિભાજન (સમભાજન/અર્ધીકરણ) ના તબક્કાઓ છે,વાયરસ નથી.

(B) વાયરસને $acellular$ (કોષવિહીન) સજીવો માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમાં કોષીય રચનાનો અભાવ હોય છે. તેઓ પ્રોટીનના આવરણ (કેપ્સિડ) ની અંદર બંધાયેલા જનીનિક દ્રવ્ય ($DNA$ અથવા $RNA$) ના બનેલા હોય છે. તેમની પાસે અંગિકાઓ,કોષરસ કે કોષરસપટલ હોતા નથી,જે સાચા કોષોની લાક્ષણિકતા છે.

(C) સજીવોનું મુખ્ય લક્ષણ તેમના જનીન દ્રવ્યનું પ્રજનન અથવા પ્રતિકૃતિ બનાવવાની ક્ષમતા છે.
વિષાણુઓને સજીવ અને નિર્જીવની સીમારેખા પર ગણવામાં આવે છે કારણ કે તેઓ યજમાન કોષની બહાર નિષ્ક્રિય હોય છે, પરંતુ જ્યારે તેઓ જીવંત યજમાન કોષમાં પ્રવેશ કરે છે ત્યારે તેઓ સક્રિય થાય છે અને પોતાની પ્રતિકૃતિ (duplicate) બનાવે છે.
તેથી, પોતાની પ્રતિકૃતિ બનાવવાની ક્ષમતા એ તેમની જૈવિક સક્રિયતા માટેનો સૌથી મજબૂત પુરાવો છે.

(D) વાયરસ એ ફરજિયાત પરોપજીવી છે,જેનો અર્થ છે કે તેમને પ્રજનન કરવા અને તેમની જૈવિક પ્રવૃત્તિઓ કરવા માટે જીવંત યજમાન કોષની જરૂર હોય છે.
તેમની પાસે સ્વતંત્ર રીતે ઉર્જા ઉત્પન્ન કરવા અથવા પ્રોટીનનું સંશ્લેષણ કરવા માટે ચયાપચયની મશીનરીનો અભાવ હોય છે.
વિકલ્પ $A$ સાચો છે કારણ કે વાયરસ પ્રોટીન કોટ (કેપ્સિડ) માં બંધાયેલ આનુવંશિક સામગ્રી ($DNA$ અથવા $RNA$) ના બનેલા હોય છે.
વિકલ્પ $B$ સાચો છે કારણ કે તેઓ ફરજિયાત અંતઃકોષીય પરોપજીવી છે.
વિકલ્પ $C$ સાચો છે કારણ કે વાયરસમાં કોષીય શ્વસન માટે જરૂરી ઉત્સેચકો અથવા અંગિકાઓ હોતી નથી.
વિકલ્પ $D$ ખોટો છે કારણ કે વાયરસને ખાંડયુક્ત પ્રવાહી (બ્રોથ) જેવા સાદા સંવર્ધન માધ્યમમાં ઉછેરી શકાતા નથી; તેમને ગુણન પામવા માટે જીવંત કોષો (જેમ કે ગર્ભિત ઇંડા અથવા પેશી સંવર્ધન) ની જરૂર પડે છે.

(A) જ્યારે બેક્ટેરિયોફેજ બેક્ટેરિયાને સંક્રમિત કરે છે,ત્યારે તેનું આનુવંશિક દ્રવ્ય યજમાન બેક્ટેરિયલ જીનોમમાં સંકલિત થઈ શકે છે.
આ સુષુપ્ત (બિન-ઝેરી) અવસ્થામાં,સંકલિત વાયરલ $DNA$ ને પ્રોફેજ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$\lambda$ ઇન્ટિગ્રેઝ ઉત્સેચક ફેજ $DNA$ ને બેક્ટેરિયલ જીનોમના ચોક્કસ સ્થાને જોડવામાં મદદ કરે છે.
તેથી,યજમાન બેક્ટેરિયલ જીનોમમાં સંકલિત વાયરલ જીનોમ માટેનો સાચો શબ્દ પ્રોફેજ છે.

(C) 'મેડ કાઉ' રોગ,જેને બોવાઇન સ્પોન્જીફોર્મ એન્સેફાલોપથી $(BSE)$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રાયોન્સ $(Prions)$ તરીકે ઓળખાતા ચેપી ઘટકો દ્વારા થાય છે.
પ્રાયોન્સ એ અસામાન્ય રીતે ગડી થયેલા પ્રોટીન છે જે મગજમાં સામાન્ય પ્રોટીનને પણ અસામાન્ય રીતે ગડી થવા માટે પ્રેરિત કરી શકે છે.
ઐતિહાસિક રીતે આને 'સ્ક્રેપી પ્રોટીન' તરીકે ઓળખવામાં આવતા હતા કારણ કે સમાન ઘટકો ઘેટાંમાં સ્ક્રેપી રોગનું કારણ બને છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $Cuscuta$ $reflexa$ (જેને સામાન્ય રીતે "ડોડર" તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) એ એક પરોપજીવી વનસ્પતિ છે જે આવૃત બીજધારી વનસ્પતિઓ પર ઉગે છે. તે એક યજમાનમાંથી બીજા યજમાનમાં વાયરસ અને માયકોપ્લાઝ્મા જેવા વિવિધ વનસ્પતિ રોગકારકોના વહન માટે સેતુ તરીકે કાર્ય કરે છે.

(C) બ્લુ-ગ્રીન આલ્ગી,જેને $Cyanobacteria$ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે,તે પ્રકાશસંશ્લેષી આદિકોષકેન્દ્રી સજીવો છે.
$Nostoc$,$Anabaena$ અને $Aulosiras$ એ તમામ $Cyanobacteria$ ના જાણીતા પ્રજાતિઓ છે.
$Lichen$ એ લીલ નથી; તે લીલ (અથવા $Cyanobacteria$) અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે.
તેથી,$Lichen$ એ સાચો જવાબ છે.

(D) લાઇસોજેની એ બેક્ટેરિયોફેજમાં જીવનચક્રનો એક પ્રકાર છે જેમાં વાયરલ $DNA$ યજમાન બેક્ટેરિયલ જીનોમમાં એકીકૃત થાય છે.
આ સ્થિતિમાં,વાયરલ જીનોમને પ્રોફેજ (prophage) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
બેક્ટેરિયલ કોષ ફેજ દ્વારા નાશ પામ્યા વગર અથવા લાયસિસ થયા વગર સામાન્ય રીતે પ્રતિકૃતિ અને વિભાજન કરવાનું ચાલુ રાખે છે.
આ પ્રક્રિયા વાયરલ આનુવંશિક દ્રવ્યને બેક્ટેરિયલ કોષ વિભાજન દરમિયાન બાળ કોષોમાં પસાર થવા દે છે.

(D) ઐતિહાસિક રીતે,જે સજીવો અચલિત હતા અને તેમના પર્યાવરણમાં ફેલાયેલા હતા તેમને ઘણીવાર વનસ્પતિ તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવતા હતા. મોલ્ડ,મશરૂમ અને લાઈકેન આ તમામ લક્ષણો દર્શાવે છે,જેના કારણે આધુનિક પાંચ સૃષ્ટિ વર્ગીકરણ પદ્ધતિના વિકાસ પહેલાં પ્રારંભિક પ્રકૃતિવાદીઓએ તેમને સૃષ્ટિ વનસ્પતિ (Plantae) હેઠળ જૂથબદ્ધ કર્યા હતા.

(A) લાઈકેન એ ફૂગ (માયકોબાયોન્ટ) અને લીલ અથવા સાયનોબેક્ટેરિયા (ફાયકોબાયોન્ટ) વચ્ચેનું સહજીવન છે.
લાઈકેનમાં,લિંગી પ્રજનન મુખ્યત્વે ફૂગના ઘટક (માયકોબાયોન્ટ) દ્વારા કરવામાં આવે છે,જે એપોથેસિયા અથવા પેરીથેસિયા જેવા ફળદ્રુપ ભાગો ઉત્પન્ન કરે છે.
લીલનો ઘટક લાઈકેનની લિંગી પ્રજનન પ્રક્રિયામાં ભાગ લેતો નથી.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $(A)$ છે.

(A) ફૂગ અને લીલ વચ્ચેના સહજીવનને $Lichen$ (લાઈકેન) કહેવામાં આવે છે. આ સંબંધમાં,લીલના ઘટકને $phycobiont$ અને ફૂગના ઘટકને $mycobiont$ કહેવામાં આવે છે. તેઓ પરસ્પર ફાયદાકારક સંબંધમાં રહે છે જ્યાં લીલ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ખોરાક તૈયાર કરે છે,અને ફૂગ લીલ માટે રક્ષણ,આધાર અને ખનિજો તથા પાણીનું શોષણ પૂરું પાડે છે. બીજી તરફ,$Mycorrhiza$ (માઈકોરાઈઝા) એ ફૂગ અને ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓના મૂળ વચ્ચેનું સહજીવન છે.

(C) સાચો જવાબ $C$ છે. લાઈકેન અત્યંત ધીમી ગતિએ વૃદ્ધિ પામતા સજીવો છે. તેઓ દરરોજ $2 \ cm$ ના દરે વધતા નથી; વાસ્તવમાં,તેઓ સામાન્ય રીતે ખૂબ જ ધીમા દરે વધે છે,જે ઘણીવાર વર્ષે $1 \ mm$ જેટલો હોય છે. અન્ય વિધાનો સાચા છે: કેટલીક પ્રજાતિઓ જેમ કે $Cladonia$ (રેન્ડીયર મોસ) રેન્ડીયર દ્વારા ખાવામાં આવે છે,તેઓ વાયુ પ્રદૂષણ (ખાસ કરીને $SO_2$) ના જાણીતા જૈવ-સૂચકો છે,અને તેઓ લીલના ઘટક (ફાયકોબાયોન્ટ) અને ફૂગના ઘટક (માયકોબાયોન્ટ) વચ્ચેના સહજીવનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.

(A) લાઈકેન એ લીલ અને ફૂગ વચ્ચેનું સહજીવન છે. મોટાભાગના લાઈકેનમાં ફૂગનો ભાગ (માયકોબાયોન્ટ) $Ascomycetes$ વર્ગનો હોય છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં,તે $Basidiomycetes$ નો પણ હોઈ શકે છે,પરંતુ આ સહજીવનમાં $Ascomycetes$ સૌથી સામાન્ય જૂથ છે.

(A) $Fruticose$ અથવા તંતુમય લાઈકેન શાખિત અને ક્ષુપ જેવું દેખાય છે પરંતુ તે જોડાણ માટે નાનો આધાર ધરાવે છે. ઉદાહરણ તરીકે $Cladonia$ અને $Usnea$.

(C) લાઈકેન્સ એ ફૂગના ઘટક (માયકોબાયોન્ટ) અને લીલના ઘટક (ફાયકોબાયોન્ટ અથવા ફોટોબાયોન્ટ) વચ્ચેનું સહજીવન છે.
મોટાભાગના લાઈકેન્સમાં,ફૂગનો ઘટક $Ascomycetes$ વર્ગનો હોય છે.
લીલનો ઘટક સામાન્ય રીતે $Cyanobacteria$ (વાદળી-લીલી લીલ) અથવા લીલી લીલ હોય છે.
જોકે,મોટાભાગના લાઈકેન્સમાં જોવા મળતું સૌથી સામાન્ય જોડાણ વાદળી-લીલી લીલ અને $Ascomycetes$ વચ્ચેનું છે.

(C) લાઈકેન તેમના અત્યંત ધીમા વૃદ્ધિ દર માટે જાણીતા છે,જે સામાન્ય રીતે દર વર્ષે આશરે $1 mm$ ના દરે વધે છે. આ ધીમી ચયાપચયની પ્રક્રિયા અને વૃદ્ધિને કારણે,તેમને પરિપક્વતા સુધી પહોંચવામાં ખૂબ લાંબો સમય લાગે છે. ઘણી પ્રજાતિઓમાં,લાઈકેનને પરિપક્વ અવસ્થા સુધી પહોંચવા માટે લગભગ $100$ વર્ષ લાગે છે.

(A) $Crustose$ લાઈકેન ખડકો,જમીન અથવા વૃક્ષોની છાલ પર એક પાતળા,સપાટ પડ (crust) તરીકે ઉગે છે,જેના કારણે તે સપાટી પર રંગાયેલા હોય તેવું લાગે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$Graphis$ અને $Haematomma$.

(C) લાઈકેન વાયુ પ્રદૂષણ,ખાસ કરીને વાતાવરણમાં $SO_2$ ની વધુ સાંદ્રતા પ્રત્યે ખૂબ જ સંવેદનશીલ હોય છે.
આ $SO_2$ લીલના કોષોમાં પ્લાઝમોલિસિસ (રસકોચન) પ્રેરે છે અને મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ આયનને દૂર કરીને લીલના ક્લોરોફિલને ફિઓફાઇટિનમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
આ પ્રક્રિયા ક્લોરોસિસ (હરિતકણનો નાશ) તરફ દોરી જાય છે અને અંતે લાઈકેનનું મૃત્યુ થાય છે.

(B) લાઈકેન પારિસ્થિતિકીય રીતે મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તેઓ બંજર ખડકો પર પ્રાથમિક અનુક્રમણ (primary succession) માં અગ્રગામી પ્રજાતિ તરીકે કાર્ય કરે છે.
તેઓ કાર્બનિક એસિડનો સ્ત્રાવ કરે છે જે ખડકોના ધોવાણમાં મદદ કરે છે,જે જમીન નિર્માણમાં ફાળો આપે છે અને અન્ય વનસ્પતિઓને તે વિસ્તારમાં વસવાટ કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે.

(C) રેન્ડિયર મોસ,જેને વૈજ્ઞાનિક રીતે $Cladonia\, rangiferina$ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે,તે આર્કટિક અને સબ-આર્કટિક પ્રદેશોમાં જોવા મળતી એક પ્રકારની લાઈકેન (lichen) છે.
તે શિયાળાના મહિનાઓ દરમિયાન રેન્ડિયર અને કેરિબુ માટે ખોરાકનો એક મહત્વપૂર્ણ સ્ત્રોત છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $C$ છે.

(C) $Usnea$ એ ફ્રુટિકોઝ લાઇકેનનું એક પ્રજાતિ છે જે વૃક્ષોની છાલ અથવા ખડકો પર ઉગે છે.
લાઇકેન એ ફૂગ (માયકોબાયોન્ટ) અને લીલ અથવા સાયનોબેક્ટેરિયા (ફાયકોબાયોન્ટ) વચ્ચેનું સહજીવન છે.
તેથી,$Usnea$ ને લાઇકેન તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.

(D) $Helotism$ એ લાઈકેનમાં જોવા મળતું સહજીવનનું એક વિશિષ્ટ સ્વરૂપ છે,જેમાં એક ભાગીદાર (ફૂગ) માલિક તરીકે અને બીજો (લીલ) ગુલામ તરીકે વર્તે છે.
આ સંબંધમાં,ફૂગ રક્ષણ,પાણી અને ખનિજોનું શોષણ પૂરું પાડે છે,જ્યારે લીલ પ્રકાશસંશ્લેષણ દ્વારા ખોરાક બનાવે છે.
ફૂગને લીલ કરતા વધુ ફાયદો થતો હોવાનું માનવામાં આવે છે,તેથી લીલ અને ફૂગ વચ્ચેના આ જોડાણને વર્ણવવા માટે $Helotism$ શબ્દનો ઉપયોગ થાય છે.