અ Gujarati
Mix Examples - Periodic Classification of Elements Questions in Gujarati
Class 10 Science · Periodic Classification of Elements · Mix Examples - Periodic Classification of Elements
168+
Questions
Gujarati
Language
100%
With Solutions
Showing 50 of 168 questions in Gujarati
1
EasyMCQ
અષ્ટકનો નિયમ કયા તત્વ સુધી લાગુ પડતો જોવા મળ્યો હતો?
A
કેલ્શિયમ
B
ઓક્સિજન
C
કોબાલ્ટ
D
પોટેશિયમ
Solution
(A) અંગ્રેજી વૈજ્ઞાનિક જોન ન્યુલેન્સે તે સમયે જાણીતા તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા અને જોયું કે દરેક આઠમું તત્વ તેના પ્રથમ તત્વના ગુણધર્મો સમાન ધરાવે છે.
આને અષ્ટકનો નિયમ કહેવામાં આવે છે.
જોકે,આ નિયમ માત્ર કેલ્શિયમ $(Ca)$ સુધી જ લાગુ પડતો જોવા મળ્યો હતો,જે આવર્ત કોષ્ટકમાં $20^{th}$ મું તત્વ છે.
કેલ્શિયમ પછી,દરેક આઠમું તત્વ પ્રથમ તત્વ જેવા સમાન ગુણધર્મો ધરાવતું ન હતું.
આને અષ્ટકનો નિયમ કહેવામાં આવે છે.
જોકે,આ નિયમ માત્ર કેલ્શિયમ $(Ca)$ સુધી જ લાગુ પડતો જોવા મળ્યો હતો,જે આવર્ત કોષ્ટકમાં $20^{th}$ મું તત્વ છે.
કેલ્શિયમ પછી,દરેક આઠમું તત્વ પ્રથમ તત્વ જેવા સમાન ગુણધર્મો ધરાવતું ન હતું.
0 likes
View Solution2
EasyMCQ
મેન્ડેલીફના આવર્ત નિયમ અનુસાર,તત્વોને આવર્ત કોષ્ટકમાં કયા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા હતા?
A
પરમાણ્વીય ક્રમાંક વધતા ક્રમમાં
B
પરમાણ્વીય દળ વધતા ક્રમમાં
C
પરમાણ્વીય ક્રમાંક ઘટતા ક્રમમાં
D
પરમાણ્વીય દળ ઘટતા ક્રમમાં
Solution
(B) મેન્ડેલીફનો આવર્ત નિયમ જણાવે છે કે તત્વોના ગુણધર્મો તેમના પરમાણ્વીય દળના આવર્તનીય વિધેય છે.
તેથી,મેન્ડેલીફે તત્વોને આવર્ત કોષ્ટકમાં તેમના પરમાણ્વીય દળના વધતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા હતા.
તેથી,મેન્ડેલીફે તત્વોને આવર્ત કોષ્ટકમાં તેમના પરમાણ્વીય દળના વધતા ક્રમમાં ગોઠવ્યા હતા.
0 likes
View Solution3
EasyMCQ
મેન્ડેલીફના આવર્ત કોષ્ટકમાં,પાછળથી શોધાયેલા તત્વો માટે ખાલી જગ્યાઓ છોડવામાં આવી હતી. નીચેનામાંથી કયા તત્વને પાછળથી આવર્ત કોષ્ટકમાં સ્થાન મળ્યું?
A
ઓક્સિજન
B
ક્લોરિન
C
જર્મેનિયમ
D
સિલિકોન
Solution
(C) મેન્ડેલીફે તે સમયે શોધાયેલા ન હોય તેવા કેટલાક તત્વોના અસ્તિત્વની આગાહી કરી હતી.
તેમણે તે જ સમૂહમાં અગાઉના તત્વના નામની આગળ સંસ્કૃત અંક 'એકા' (એક) લગાવીને તેમનું નામકરણ કર્યું હતું.
ઉદાહરણ તરીકે,તેમણે 'એકા-બોરોન' (સ્કેન્ડિયમ),'એકા-એલ્યુમિનિયમ' (ગેલિયમ) અને 'એકા-સિલિકોન' (જર્મેનિયમ) નામ આપ્યા હતા.
તેથી,જર્મેનિયમ એ તત્વ છે જે પાછળથી શોધાયું હતું અને મેન્ડેલીફ દ્વારા છોડવામાં આવેલી ખાલી જગ્યામાં મૂકવામાં આવ્યું હતું.
તેમણે તે જ સમૂહમાં અગાઉના તત્વના નામની આગળ સંસ્કૃત અંક 'એકા' (એક) લગાવીને તેમનું નામકરણ કર્યું હતું.
ઉદાહરણ તરીકે,તેમણે 'એકા-બોરોન' (સ્કેન્ડિયમ),'એકા-એલ્યુમિનિયમ' (ગેલિયમ) અને 'એકા-સિલિકોન' (જર્મેનિયમ) નામ આપ્યા હતા.
તેથી,જર્મેનિયમ એ તત્વ છે જે પાછળથી શોધાયું હતું અને મેન્ડેલીફ દ્વારા છોડવામાં આવેલી ખાલી જગ્યામાં મૂકવામાં આવ્યું હતું.
0 likes
View Solution4
MediumMCQ
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક વિશે નીચેનામાંથી કયું/કયા વિધાન(નો) ખોટાં છે?
$(i)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમના ઘટતા પરમાણ્વીય ક્રમાંકના આધારે ગોઠવવામાં આવ્યા છે.
$(ii)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમના વધતા પરમાણ્વીય દળના આધારે ગોઠવવામાં આવ્યા છે.
$(iii)$ સમસ્થાનિકોને આવર્ત કોષ્ટકમાં પાસપાસેના સમૂહ(ઓ)માં મૂકવામાં આવ્યા છે.
$(iv)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમના વધતા પરમાણ્વીય ક્રમાંકના આધારે ગોઠવવામાં આવ્યા છે.
$(i)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમના ઘટતા પરમાણ્વીય ક્રમાંકના આધારે ગોઠવવામાં આવ્યા છે.
$(ii)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમના વધતા પરમાણ્વીય દળના આધારે ગોઠવવામાં આવ્યા છે.
$(iii)$ સમસ્થાનિકોને આવર્ત કોષ્ટકમાં પાસપાસેના સમૂહ(ઓ)માં મૂકવામાં આવ્યા છે.
$(iv)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમના વધતા પરમાણ્વીય ક્રમાંકના આધારે ગોઠવવામાં આવ્યા છે.
A
માત્ર $(i)$
B
માત્ર $(iv)$
C
$(i), (ii)$ અને $(iv)$
D
$(i), (ii)$ અને $(iii)$
Solution
(D) આધુનિક આવર્તનો નિયમ જણાવે છે કે તત્વોના ગુણધર્મો તેમના પરમાણ્વીય ક્રમાંકના આવર્તનીય વિધેય છે.
વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે તત્વોને પરમાણ્વીય ક્રમાંકના વધતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા છે,ઘટતા ક્રમમાં નહીં.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે કારણ કે આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક પરમાણ્વીય ક્રમાંક પર આધારિત છે,પરમાણ્વીય દળ પર નહીં (જે મેન્ડેલીફના આવર્ત કોષ્ટકનો આધાર હતો).
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે કારણ કે સમસ્થાનિકોનો પરમાણ્વીય ક્રમાંક સમાન હોય છે અને તેમને એક જ સમૂહમાં મૂકવામાં આવે છે,પાસપાસેના સમૂહમાં નહીં.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે કારણ કે તે આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોની ગોઠવણીનું સચોટ વર્ણન કરે છે.
તેથી,વિધાન $(i), (ii)$ અને $(iii)$ ખોટાં છે.
વિધાન $(i)$ ખોટું છે કારણ કે તત્વોને પરમાણ્વીય ક્રમાંકના વધતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા છે,ઘટતા ક્રમમાં નહીં.
વિધાન $(ii)$ ખોટું છે કારણ કે આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક પરમાણ્વીય ક્રમાંક પર આધારિત છે,પરમાણ્વીય દળ પર નહીં (જે મેન્ડેલીફના આવર્ત કોષ્ટકનો આધાર હતો).
વિધાન $(iii)$ ખોટું છે કારણ કે સમસ્થાનિકોનો પરમાણ્વીય ક્રમાંક સમાન હોય છે અને તેમને એક જ સમૂહમાં મૂકવામાં આવે છે,પાસપાસેના સમૂહમાં નહીં.
વિધાન $(iv)$ સાચું છે કારણ કે તે આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોની ગોઠવણીનું સચોટ વર્ણન કરે છે.
તેથી,વિધાન $(i), (ii)$ અને $(iii)$ ખોટાં છે.
0 likes
View Solution5
EasyMCQ
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક વિશે નીચેનામાંથી કયું વિધાન સાચું છે?
A
તેમાં $18$ ઊભા સ્તંભો છે જેને સમૂહ કહેવામાં આવે છે.
B
તેમાં $7$ ઊભા સ્તંભો છે જેને આવર્ત કહેવામાં આવે છે.
C
તેમાં $18$ આડી હરોળ છે જેને આવર્ત કહેવામાં આવે છે.
D
તેમાં $7$ આડી હરોળ છે જેને સમૂહ કહેવામાં આવે છે.
Solution
(A) આધુનિક આવર્ત કોષ્ટક તત્વોના પરમાણ્વીય ક્રમાંક પર આધારિત છે.
તેમાં $18$ ઊભા સ્તંભો હોય છે,જેને સમૂહ કહેવામાં આવે છે.
તેમાં $7$ આડી હરોળ હોય છે,જેને આવર્ત કહેવામાં આવે છે.
તેથી,તે $18$ ઊભા સ્તંભો ધરાવે છે જેને સમૂહ કહેવાય છે,તે વિધાન સાચું છે.
તેમાં $18$ ઊભા સ્તંભો હોય છે,જેને સમૂહ કહેવામાં આવે છે.
તેમાં $7$ આડી હરોળ હોય છે,જેને આવર્ત કહેવામાં આવે છે.
તેથી,તે $18$ ઊભા સ્તંભો ધરાવે છે જેને સમૂહ કહેવાય છે,તે વિધાન સાચું છે.
0 likes
View Solution6
EasyMCQ
આપેલા તત્વો $A$,$B$,$C$,$D$ અને $E$ જેમના પરમાણુ ક્રમાંક અનુક્રમે $2$,$3$,$7$,$10$ અને $30$ છે,તેમાંથી કયા તત્વો એક જ આવર્ત (period) માં આવે છે?
A
$A, B, C$
B
$B, C, D$
C
$A, D, E$
D
$B, D, E$
Solution
(B) કોઈ તત્વ કયા આવર્તમાં છે તે જાણવા માટે તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના જોવી પડે.
$1$. તત્વ $A$ (પરમાણુ ક્રમાંક $2$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2$ (આવર્ત $1$).
$2$. તત્વ $B$ (પરમાણુ ક્રમાંક $3$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 1$ (આવર્ત $2$).
$3$. તત્વ $C$ (પરમાણુ ક્રમાંક $7$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 5$ (આવર્ત $2$).
$4$. તત્વ $D$ (પરમાણુ ક્રમાંક $10$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8$ (આવર્ત $2$).
$5$. તત્વ $E$ (પરમાણુ ક્રમાંક $30$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 18, 2$ (આવર્ત $4$).
તત્વો $B$,$C$ અને $D$ ત્રણેયમાં $2$ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોન ભરાય છે,તેથી તેઓ $2$જા આવર્તના તત્વો છે.
$1$. તત્વ $A$ (પરમાણુ ક્રમાંક $2$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2$ (આવર્ત $1$).
$2$. તત્વ $B$ (પરમાણુ ક્રમાંક $3$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 1$ (આવર્ત $2$).
$3$. તત્વ $C$ (પરમાણુ ક્રમાંક $7$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 5$ (આવર્ત $2$).
$4$. તત્વ $D$ (પરમાણુ ક્રમાંક $10$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8$ (આવર્ત $2$).
$5$. તત્વ $E$ (પરમાણુ ક્રમાંક $30$): ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 18, 2$ (આવર્ત $4$).
તત્વો $B$,$C$ અને $D$ ત્રણેયમાં $2$ કક્ષામાં ઇલેક્ટ્રોન ભરાય છે,તેથી તેઓ $2$જા આવર્તના તત્વો છે.
0 likes
View Solution7
MediumMCQ
તત્વો $A$,$B$,$C$,$D$ અને $E$ ના પરમાણ્વીય ક્રમાંક અનુક્રમે $9$,$11$,$17$,$12$ અને $13$ છે. કઈ જોડીના તત્વો એક જ સમૂહમાં આવે છે?
A
$A$ અને $B$
B
$B$ અને $D$
C
$A$ અને $C$
D
$D$ અને $E$
Solution
(C) તત્વનો સમૂહ નક્કી કરવા માટે,આપણે તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના લખીએ છીએ:
$A$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $9$): $2, 7$ (સમૂહ $17$,હેલોજન)
$B$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $11$): $2, 8, 1$ (સમૂહ $1$,આલ્કલી ધાતુઓ)
$C$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $17$): $2, 8, 7$ (સમૂહ $17$,હેલોજન)
$D$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $12$): $2, 8, 2$ (સમૂહ $2$,આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ)
$E$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $13$): $2, 8, 3$ (સમૂહ $13$)
એક જ સમૂહમાં રહેલા તત્વોની સંયોજકતા કક્ષામાં સમાન સંખ્યામાં ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$A$ અને $C$ બંનેની સંયોજકતા કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તેઓ એક જ સમૂહ (સમૂહ $17$) માં આવે છે.
$A$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $9$): $2, 7$ (સમૂહ $17$,હેલોજન)
$B$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $11$): $2, 8, 1$ (સમૂહ $1$,આલ્કલી ધાતુઓ)
$C$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $17$): $2, 8, 7$ (સમૂહ $17$,હેલોજન)
$D$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $12$): $2, 8, 2$ (સમૂહ $2$,આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુઓ)
$E$ (પરમાણ્વીય ક્રમાંક $13$): $2, 8, 3$ (સમૂહ $13$)
એક જ સમૂહમાં રહેલા તત્વોની સંયોજકતા કક્ષામાં સમાન સંખ્યામાં ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
$A$ અને $C$ બંનેની સંયોજકતા કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે,તેથી તેઓ એક જ સમૂહ (સમૂહ $17$) માં આવે છે.
0 likes
View Solution8
EasyMCQ
$2, 8$ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના ધરાવતા તત્વને આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તમે ક્યાં સ્થાન આપશો?
A
સમૂહ $8$
B
સમૂહ $2$
C
સમૂહ $10$
D
સમૂહ $18$
Solution
(D) તત્વની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8$ છે.
આનો અર્થ એ છે કે તત્વમાં કુલ $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જેનો પરમાણ્વીય ક્રમાંક $10$ થાય છે.
પરમાણ્વીય ક્રમાંક $10$ ધરાવતું તત્વ નિયોન $(Ne)$ છે.
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં,જે તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષા સંપૂર્ણ ભરાયેલી (અષ્ટક પૂર્ણ) હોય છે,તેમને સમૂહ $18$ માં મૂકવામાં આવે છે,જેમાં નિષ્ક્રિય વાયુઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ તત્વની બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ હોવાથી ($8$ ઇલેક્ટ્રોન),તે સમૂહ $18$ માં આવે છે.
આનો અર્થ એ છે કે તત્વમાં કુલ $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે,જેનો પરમાણ્વીય ક્રમાંક $10$ થાય છે.
પરમાણ્વીય ક્રમાંક $10$ ધરાવતું તત્વ નિયોન $(Ne)$ છે.
આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં,જે તત્વોની બાહ્યતમ કક્ષા સંપૂર્ણ ભરાયેલી (અષ્ટક પૂર્ણ) હોય છે,તેમને સમૂહ $18$ માં મૂકવામાં આવે છે,જેમાં નિષ્ક્રિય વાયુઓનો સમાવેશ થાય છે.
આ તત્વની બાહ્યતમ કક્ષા પૂર્ણ હોવાથી ($8$ ઇલેક્ટ્રોન),તે સમૂહ $18$ માં આવે છે.
0 likes
View Solution9
EasyMCQ
એક તત્વ જે તમામ કાર્બનિક સંયોજનોનો આવશ્યક ઘટક છે,તે કયા સમૂહમાં આવે છે?
A
સમૂહ $14$
B
સમૂહ $1$
C
સમૂહ $15$
D
સમૂહ $16$
Solution
(A) તમામ કાર્બનિક સંયોજનો કાર્બનની સાંકળો અથવા વલયો પર આધારિત હોય છે.
કાર્બન એ પાયાનું તત્વ છે જે દરેક કાર્બનિક અણુનો મુખ્ય આધાર બનાવે છે.
કાર્બનનો પરમાણુ ક્રમાંક $6$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 4$ છે.
તે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $14$ માં આવે છે,જેને કાર્બન પરિવાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
કાર્બન એ પાયાનું તત્વ છે જે દરેક કાર્બનિક અણુનો મુખ્ય આધાર બનાવે છે.
કાર્બનનો પરમાણુ ક્રમાંક $6$ છે અને તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 4$ છે.
તે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $14$ માં આવે છે,જેને કાર્બન પરિવાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $A$ છે.
0 likes
View Solution10
EasyMCQ
આવર્ત $2$ ના તત્વો માટે નીચેનામાંથી કઈ બાહ્યતમ કક્ષા છે?
A
$K$ કક્ષા
B
$L$ કક્ષા
C
$M$ કક્ષા
D
$N$ કક્ષા
Solution
(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વનો આવર્ત ક્રમાંક તેના પરમાણુમાં ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા રોકાયેલી કક્ષાઓની સંખ્યાને અનુરૂપ હોય છે.
આવર્ત $1$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $K$ કક્ષા $(n=1)$ છે.
આવર્ત $2$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $L$ કક્ષા $(n=2)$ છે.
આવર્ત $3$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $M$ કક્ષા $(n=3)$ છે,અને આ રીતે આગળ વધે છે.
તેથી,આવર્ત $2$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $L$ કક્ષા છે.
આવર્ત $1$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $K$ કક્ષા $(n=1)$ છે.
આવર્ત $2$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $L$ કક્ષા $(n=2)$ છે.
આવર્ત $3$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $M$ કક્ષા $(n=3)$ છે,અને આ રીતે આગળ વધે છે.
તેથી,આવર્ત $2$ ના તત્વો માટે,બાહ્યતમ કક્ષા $L$ કક્ષા છે.
0 likes
View Solution11
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સૌથી વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે?
A
$Na$
B
$Al$
C
$P$
D
$Si$
Solution
(C) સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા નક્કી કરવા માટે,આપણે તત્વોના સમૂહ નંબર અથવા ઇલેક્ટ્રોનિક કોન્ફિગરેશન જોઈએ છીએ:
$1$. $Na$ (સોડિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $11$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 1$ છે. તેમાં $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $13$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 3$ છે. તેમાં $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$3$. $Si$ (સિલિકોન) નો પરમાણુ ક્રમાંક $14$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 4$ છે. તેમાં $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$4$. $P$ (ફોસ્ફરસ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $15$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 5$ છે. તેમાં $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$P$ સૌથી વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $(5)$ ધરાવે છે.
$1$. $Na$ (સોડિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $11$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 1$ છે. તેમાં $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. $Al$ (એલ્યુમિનિયમ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $13$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 3$ છે. તેમાં $3$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$3$. $Si$ (સિલિકોન) નો પરમાણુ ક્રમાંક $14$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 4$ છે. તેમાં $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
$4$. $P$ (ફોસ્ફરસ) નો પરમાણુ ક્રમાંક $15$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $2, 8, 5$ છે. તેમાં $5$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન છે.
આમ,$P$ સૌથી વધુ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન $(5)$ ધરાવે છે.
0 likes
View Solution12
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો વિકલ્પ $O$,$F$ અને $N$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો સાચો વધતો ક્રમ દર્શાવે છે?
A
$O < F < N$
B
$N < F < O$
C
$O < N < F$
D
$F < O < N$
Solution
(D) આવર્ત કોષ્ટકમાં,આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો થવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સામાન્ય રીતે ઘટે છે.
$N$,$O$ અને $F$ ત્રણેય આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો છે.
તેમના પરમાણુ ક્રમાંક $N (7)$,$O (8)$ અને $F (9)$ છે.
જેમ જેમ પરમાણુ ક્રમાંક ડાબેથી જમણી તરફ વધે છે,તેમ પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે,પરિણામે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા નાની થાય છે.
તેથી,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો ક્રમ $F < O < N$ છે.
આમ,સાચો વધતો ક્રમ $F < O < N$ છે.
$N$,$O$ અને $F$ ત્રણેય આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના તત્વો છે.
તેમના પરમાણુ ક્રમાંક $N (7)$,$O (8)$ અને $F (9)$ છે.
જેમ જેમ પરમાણુ ક્રમાંક ડાબેથી જમણી તરફ વધે છે,તેમ પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્રની નજીક ખેંચે છે,પરિણામે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા નાની થાય છે.
તેથી,પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાનો ક્રમ $F < O < N$ છે.
આમ,સાચો વધતો ક્રમ $F < O < N$ છે.
0 likes
View Solution13
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયા તત્વની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે?
A
$K$
B
$Mg$
C
$Na$
D
$Ca$
Solution
(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં નવી ઇલેક્ટ્રોન કક્ષા ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી:
$Na$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $3$)
$Mg$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $3$)
$K$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $4$)
$Ca$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $4$)
\text{આવર્ત} $4$ ના તત્વોની ત્રિજ્યા \text{આવર્ત} $3$ ના તત્વો કરતા મોટી હોય છે.
$K$ અને $Ca$ વચ્ચે, $K$ આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબી બાજુએ છે, જેનો અર્થ છે કે તેનો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $Ca$ કરતા ઓછો છે, પરિણામે તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા મોટી છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી $K$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે.
આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી:
$Na$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $3$)
$Mg$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $3$)
$K$ (\text{સમૂહ} $1$, \text{આવર્ત} $4$)
$Ca$ (\text{સમૂહ} $2$, \text{આવર્ત} $4$)
\text{આવર્ત} $4$ ના તત્વોની ત્રિજ્યા \text{આવર્ત} $3$ ના તત્વો કરતા મોટી હોય છે.
$K$ અને $Ca$ વચ્ચે, $K$ આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબી બાજુએ છે, જેનો અર્થ છે કે તેનો અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર $Ca$ કરતા ઓછો છે, પરિણામે તેની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા મોટી છે.
તેથી, આપેલા વિકલ્પોમાંથી $K$ ની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે.
0 likes
View Solution14
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવશે?
A
$Mg$
B
$K$
C
$Na$
D
$Ca$
Solution
(B) કોઈ તત્વ કેટલી સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે તેનો આધાર તેની આયનીકરણ ઉર્જા (ionization energy) પર રહેલો છે.
ઓછી આયનીકરણ ઉર્જાનો અર્થ એ છે કે તત્વ વધુ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
સામાન્ય રીતે,સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ ઉર્જા ઘટે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરીએ: $Na$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $3$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),$K$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $4$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
આમાંથી,$K$ સૌથી નીચેના આવર્ત $(4)$ માં અને સમૂહ $1$ માં છે,જેનો અર્થ છે કે તેની પરમાણુ ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે અને તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ સૌથી ઓછું છે.
તેથી,$K$ ની આયનીકરણ ઉર્જા સૌથી ઓછી છે અને તે સૌથી સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
ઓછી આયનીકરણ ઉર્જાનો અર્થ એ છે કે તત્વ વધુ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
સામાન્ય રીતે,સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં આયનીકરણ ઉર્જા ઘટે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જતાં વધે છે.
આપેલા તત્વોની સરખામણી કરીએ: $Na$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $3$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),$K$ (સમૂહ $1$,આવર્ત $4$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
આમાંથી,$K$ સૌથી નીચેના આવર્ત $(4)$ માં અને સમૂહ $1$ માં છે,જેનો અર્થ છે કે તેની પરમાણુ ત્રિજ્યા સૌથી મોટી છે અને તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ સૌથી ઓછું છે.
તેથી,$K$ ની આયનીકરણ ઉર્જા સૌથી ઓછી છે અને તે સૌથી સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
0 likes
View Solution15
EasyMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવતું નથી?
A
$Na$
B
$Mg$
C
$F$
D
$Al$
Solution
(C) ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ તત્વની આયનીકરણ ઉર્જા સાથે સંબંધિત છે. જે તત્વોની આયનીકરણ ઉર્જા વધારે હોય છે,તે સરળતાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવતા નથી.
ફ્લોરિન $(F)$ એ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $17$ માં આવેલું અત્યંત વિદ્યુતઋણ અધાતુ તત્વ છે.
તેનું પરમાણ્વીય કદ ખૂબ જ નાનું અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધારે હોય છે,જે તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને ખૂબ જ મજબૂતીથી જકડી રાખે છે.
તેની સામે,$Na$,$Mg$ અને $Al$ ધાતુઓ છે જેની આયનીકરણ ઉર્જા ઓછી હોય છે અને તેઓ ધન આયનો ($Na^+$,$Mg^{2+}$,$Al^{3+}$) બનાવવા માટે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.
તેથી,$F$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાને બદલે ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની સૌથી વધુ વૃત્તિ ધરાવે છે,તેથી તે સાચો જવાબ છે.
ફ્લોરિન $(F)$ એ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $17$ માં આવેલું અત્યંત વિદ્યુતઋણ અધાતુ તત્વ છે.
તેનું પરમાણ્વીય કદ ખૂબ જ નાનું અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધારે હોય છે,જે તેના સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને ખૂબ જ મજબૂતીથી જકડી રાખે છે.
તેની સામે,$Na$,$Mg$ અને $Al$ ધાતુઓ છે જેની આયનીકરણ ઉર્જા ઓછી હોય છે અને તેઓ ધન આયનો ($Na^+$,$Mg^{2+}$,$Al^{3+}$) બનાવવા માટે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ ધરાવે છે.
તેથી,$F$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાને બદલે ઇલેક્ટ્રોન મેળવવાની સૌથી વધુ વૃત્તિ ધરાવે છે,તેથી તે સાચો જવાબ છે.
0 likes
View Solution16
MediumMCQ
તત્વના આઈસોટોપ્સ (સમસ્થાનિકો) ના લક્ષણો નીચેનામાંથી કયા છે?
$(i)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન પરમાણ્વીય દળ ધરાવે છે
$(ii)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન પરમાણ્વીય ક્રમાંક ધરાવે છે
$(iii)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન ભૌતિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે
$(iv)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે
$(i)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન પરમાણ્વીય દળ ધરાવે છે
$(ii)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન પરમાણ્વીય ક્રમાંક ધરાવે છે
$(iii)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન ભૌતિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે
$(iv)$ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે
A
$(i), (iii)$ અને $(iv)$
B
$(ii), (iii)$ અને $(iv)$
C
$(ii)$ અને $(iii)$
D
$(ii)$ અને $(iv)$
Solution
(D) આઈસોટોપ્સ (સમસ્થાનિકો) એ એક જ તત્વના એવા પરમાણુઓ છે જે સમાન પરમાણ્વીય ક્રમાંક ધરાવે છે પરંતુ તેમના દળ ક્રમાંક અલગ-અલગ હોય છે.
$(i)$ ખોટું: ન્યુટ્રોનની સંખ્યા અલગ હોવાને કારણે આઈસોટોપ્સના પરમાણ્વીય દળ અલગ હોય છે.
$(ii)$ સાચું: એક જ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન પરમાણ્વીય ક્રમાંક (પ્રોટોનની સંખ્યા) ધરાવે છે.
$(iii)$ ખોટું: આઈસોટોપ્સ ઘણીવાર અલગ ભૌતિક ગુણધર્મો (જેમ કે ઘનતા અથવા ઉત્કલન બિંદુ) દર્શાવે છે કારણ કે આ ગુણધર્મો પરમાણુના દળ પર આધાર રાખે છે.
$(iv)$ સાચું: આઈસોટોપ્સ સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે કારણ કે રાસાયણિક ગુણધર્મો ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી દ્વારા નક્કી થાય છે,જે એક જ તત્વના આઈસોટોપ્સ માટે સમાન રહે છે.
તેથી,વિધાનો $(ii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.
$(i)$ ખોટું: ન્યુટ્રોનની સંખ્યા અલગ હોવાને કારણે આઈસોટોપ્સના પરમાણ્વીય દળ અલગ હોય છે.
$(ii)$ સાચું: એક જ તત્વના આઈસોટોપ્સ સમાન પરમાણ્વીય ક્રમાંક (પ્રોટોનની સંખ્યા) ધરાવે છે.
$(iii)$ ખોટું: આઈસોટોપ્સ ઘણીવાર અલગ ભૌતિક ગુણધર્મો (જેમ કે ઘનતા અથવા ઉત્કલન બિંદુ) દર્શાવે છે કારણ કે આ ગુણધર્મો પરમાણુના દળ પર આધાર રાખે છે.
$(iv)$ સાચું: આઈસોટોપ્સ સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો દર્શાવે છે કારણ કે રાસાયણિક ગુણધર્મો ઇલેક્ટ્રોનિક ગોઠવણી દ્વારા નક્કી થાય છે,જે એક જ તત્વના આઈસોટોપ્સ માટે સમાન રહે છે.
તેથી,વિધાનો $(ii)$ અને $(iv)$ સાચા છે.
0 likes
View Solution17
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમના ઘટતા ધાત્વીય ગુણધર્મના ક્રમમાં ગોઠવો:
$Na, Si, Cl, Mg, Al$
$Na, Si, Cl, Mg, Al$
A
$Na > Mg > Al > Si > Cl$
B
$Cl > Si > Al > Mg > Na$
C
$Na > Al > Mg > Cl > Si$
D
$Al > Na > Si > Cl > Mg$
Solution
(A) ધાત્વીય ગુણધર્મ એટલે તત્વની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Na, Mg, Al, Si, Cl)$ આવર્ત કોષ્ટકના $3^{rd}$ આવર્તના છે.
$3^{rd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ તેમનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Na$ (સમૂહ $1$),$Mg$ (સમૂહ $2$),$Al$ (સમૂહ $13$),$Si$ (સમૂહ $14$),$Cl$ (સમૂહ $17$).
તેથી,ધાત્વીય ગુણધર્મનો ઘટતો ક્રમ: $Na > Mg > Al > Si > Cl$ છે.
આવર્ત કોષ્ટકમાં,જેમ આપણે આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
આપેલા તમામ તત્વો $(Na, Mg, Al, Si, Cl)$ આવર્ત કોષ્ટકના $3^{rd}$ આવર્તના છે.
$3^{rd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ તેમનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Na$ (સમૂહ $1$),$Mg$ (સમૂહ $2$),$Al$ (સમૂહ $13$),$Si$ (સમૂહ $14$),$Cl$ (સમૂહ $17$).
તેથી,ધાત્વીય ગુણધર્મનો ઘટતો ક્રમ: $Na > Mg > Al > Si > Cl$ છે.
0 likes
View Solution18
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમના વધતા અધાત્વીય ગુણધર્મના ક્રમમાં ગોઠવો:
$Li, O, C, Be, F$
$Li, O, C, Be, F$
A
$F < O < C < Be < Li$
B
$Li < Be < C < O < F$
C
$F < O < C < Be < Li$
D
$F < O < Be < C < Li$
Solution
(B) આવર્ત કોષ્ટકમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં તત્વોનો અધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
આ તત્વો આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના છે.
$2^{nd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ આ તત્વોનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Li, Be, C, O, F$.
અધાત્વીય ગુણધર્મ ડાબેથી જમણી તરફ વધતો હોવાથી,વધતા અધાત્વીય ગુણધર્મનો ક્રમ $Li < Be < C < O < F$ થશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
આ તત્વો આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ આવર્તના છે.
$2^{nd}$ આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ આ તત્વોનો ક્રમ આ મુજબ છે: $Li, Be, C, O, F$.
અધાત્વીય ગુણધર્મ ડાબેથી જમણી તરફ વધતો હોવાથી,વધતા અધાત્વીય ગુણધર્મનો ક્રમ $Li < Be < C < O < F$ થશે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $B$ છે.
0 likes
View Solution19
MediumMCQ
એકા-એલ્યુમિનિયમ કેવા પ્રકારનું ઓક્સાઇડ બનાવશે?
A
$EO_3$
B
$E_3O_2$
C
$E_2O_3$
D
$EO$
Solution
(C) એકા-એલ્યુમિનિયમ એ મેન્ડેલીફ દ્વારા ગેલિયમ $(Ga)$ તત્વને આપવામાં આવેલું નામ છે.
ગેલિયમ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $13$ માં આવેલું છે.
સમૂહ $13$ ના તત્વોની સંયોજકતા $3$ હોય છે.
ઓક્સિજનની સંયોજકતા $2$ હોય છે.
જ્યારે $3$ સંયોજકતા ધરાવતું તત્વ $E$ ઓક્સિજન (સંયોજકતા $2$) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ઓક્સાઇડનું સૂત્ર સંયોજકતાની અદલાબદલી કરીને બનાવવામાં આવે છે.
આમ,ઓક્સાઇડનું સૂત્ર $E_2O_3$ બને છે.
ગેલિયમ આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $13$ માં આવેલું છે.
સમૂહ $13$ ના તત્વોની સંયોજકતા $3$ હોય છે.
ઓક્સિજનની સંયોજકતા $2$ હોય છે.
જ્યારે $3$ સંયોજકતા ધરાવતું તત્વ $E$ ઓક્સિજન (સંયોજકતા $2$) સાથે પ્રક્રિયા કરે છે,ત્યારે ઓક્સાઇડનું સૂત્ર સંયોજકતાની અદલાબદલી કરીને બનાવવામાં આવે છે.
આમ,ઓક્સાઇડનું સૂત્ર $E_2O_3$ બને છે.
0 likes
View Solution20
EasyMCQ
ત્રણ તત્વો $B$,$Si$ અને $Ge$ શું છે?
A
ધાતુઓ
B
અધાતુઓ
C
અનુક્રમે ધાતુ,અધાતુ અને અર્ધધાતુ
D
અર્ધધાતુઓ
Solution
(D) તત્વો $B$ (બોરોન),$Si$ (સિલિકોન) અને $Ge$ (જર્મેનિયમ) ત્રણેયને અર્ધધાતુઓ (metalloids) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે.
અર્ધધાતુઓ એવા તત્વો છે જે ધાતુઓ અને અધાતુઓ વચ્ચેના ગુણધર્મો ધરાવે છે.
બોરોન એક અર્ધધાતુ છે,સિલિકોન એક અર્ધધાતુ છે અને જર્મેનિયમ પણ એક અર્ધધાતુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
અર્ધધાતુઓ એવા તત્વો છે જે ધાતુઓ અને અધાતુઓ વચ્ચેના ગુણધર્મો ધરાવે છે.
બોરોન એક અર્ધધાતુ છે,સિલિકોન એક અર્ધધાતુ છે અને જર્મેનિયમ પણ એક અર્ધધાતુ છે.
તેથી,સાચો વિકલ્પ $D$ છે.
0 likes
View Solution21
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયું તત્વ એસિડિક ઓક્સાઇડ બનાવશે?
A
$7$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ
B
$3$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ
C
$12$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ
D
$19$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ
Solution
(A) અધાતુઓ સામાન્ય રીતે એસિડિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે. અધાતુઓની બાહ્યતમ કક્ષામાં સામાન્ય રીતે $4$ થી $8$ ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
આપેલા તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પરમાણુ ક્રમાંક $7$: $2, 5$ (નાઇટ્રોજન)
$(b)$ પરમાણુ ક્રમાંક $3$: $2, 1$ (લિથિયમ)
$(c)$ પરમાણુ ક્રમાંક $12$: $2, 8, 2$ (મેગ્નેશિયમ)
$(d)$ પરમાણુ ક્રમાંક $19$: $2, 8, 8, 1$ (પોટેશિયમ)
આમ,$7$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ અધાતુ હોવાથી તે એસિડિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે. બાકીના ત્રણ તત્વો $(Li, Mg, K)$ ધાતુઓ છે અને તેથી તે બેઝિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે.
આપેલા તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના નીચે મુજબ છે:
$(a)$ પરમાણુ ક્રમાંક $7$: $2, 5$ (નાઇટ્રોજન)
$(b)$ પરમાણુ ક્રમાંક $3$: $2, 1$ (લિથિયમ)
$(c)$ પરમાણુ ક્રમાંક $12$: $2, 8, 2$ (મેગ્નેશિયમ)
$(d)$ પરમાણુ ક્રમાંક $19$: $2, 8, 8, 1$ (પોટેશિયમ)
આમ,$7$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ અધાતુ હોવાથી તે એસિડિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે. બાકીના ત્રણ તત્વો $(Li, Mg, K)$ ધાતુઓ છે અને તેથી તે બેઝિક ઓક્સાઇડ બનાવે છે.
0 likes
View Solution22
EasyMCQ
પરમાણુ ક્રમાંક $14$ ધરાવતું તત્વ સખત છે અને તે એસિડિક ઓક્સાઈડ તથા સહસંયોજક હેલાઈડ બનાવે છે. આ તત્વ નીચેનામાંથી કઈ શ્રેણીમાં આવે છે?
A
ધાતુ
B
અર્ધધાતુ
C
અધાતુ
D
ડાબી બાજુનું તત્વ
Solution
(B) પરમાણુ ક્રમાંક $14$ ધરાવતું તત્વ સિલિકોન $(Si)$ છે.
સિલિકોન આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $14$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
તે ધાતુઓ અને અધાતુઓ વચ્ચેના ગુણધર્મો ધરાવે છે,તેથી તેને અર્ધધાતુ (Metalloid) કહેવામાં આવે છે.
તે એસિડિક ઓક્સાઈડ $(SiO_2)$ અને સહસંયોજક હેલાઈડ $(SiCl_4)$ બનાવે છે.
તેથી,તે અર્ધધાતુની શ્રેણીમાં આવે છે.
સિલિકોન આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $14$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
તે ધાતુઓ અને અધાતુઓ વચ્ચેના ગુણધર્મો ધરાવે છે,તેથી તેને અર્ધધાતુ (Metalloid) કહેવામાં આવે છે.
તે એસિડિક ઓક્સાઈડ $(SiO_2)$ અને સહસંયોજક હેલાઈડ $(SiCl_4)$ બનાવે છે.
તેથી,તે અર્ધધાતુની શ્રેણીમાં આવે છે.
0 likes
View Solution23
DifficultMCQ
નીચેનામાંથી કયું પરમાણુની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $(r)$ નું સાચું નિરૂપણ દર્શાવે છે?
A
$(i)$ અને $(ii)$
B
$(iii)$ અને $(iv)$
C
$(ii)$ અને $(iii)$
D
$(i)$ અને $(iv)$
Solution
(C) પરમાણુની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા એટલે પરમાણુના કેન્દ્ર (ન્યુક્લિયસ) થી ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતી સૌથી બહારની કક્ષા સુધીનું અંતર.
આપેલ આકૃતિઓમાં:
- આકૃતિ $(ii)$ કેન્દ્ર $(N)$ થી પ્રથમ કક્ષા $(K)$ સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે તે કક્ષાની ત્રિજ્યા છે.
- આકૃતિ $(iii)$ કેન્દ્ર $(N)$ થી સૌથી બહારની કક્ષા $(M)$ સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે પરમાણુની કુલ પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $(r)$ છે.
- આકૃતિ $(iv)$ બે કક્ષાઓ વચ્ચેનું અંતર દર્શાવે છે,જે ખોટું છે.
- આકૃતિ $(i)$ કેન્દ્રથી અંદરની કક્ષા સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે પણ ખોટું છે.
આમ,$(ii)$ અને $(iii)$ બંને કેન્દ્રથી કોઈ ચોક્કસ કક્ષા સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે ત્રિજ્યાની વ્યાખ્યા મુજબ સાચું છે.
આપેલ આકૃતિઓમાં:
- આકૃતિ $(ii)$ કેન્દ્ર $(N)$ થી પ્રથમ કક્ષા $(K)$ સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે તે કક્ષાની ત્રિજ્યા છે.
- આકૃતિ $(iii)$ કેન્દ્ર $(N)$ થી સૌથી બહારની કક્ષા $(M)$ સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે પરમાણુની કુલ પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા $(r)$ છે.
- આકૃતિ $(iv)$ બે કક્ષાઓ વચ્ચેનું અંતર દર્શાવે છે,જે ખોટું છે.
- આકૃતિ $(i)$ કેન્દ્રથી અંદરની કક્ષા સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે પણ ખોટું છે.
આમ,$(ii)$ અને $(iii)$ બંને કેન્દ્રથી કોઈ ચોક્કસ કક્ષા સુધીનું અંતર દર્શાવે છે,જે ત્રિજ્યાની વ્યાખ્યા મુજબ સાચું છે.
0 likes
View Solution24
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં નીચેનામાંથી શું વધતું નથી?
A
પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા
B
ધાત્વીય ગુણધર્મ
C
તત્વમાં કક્ષાની સંખ્યા
D
સંયોજકતા
Solution
(D) $1$. આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે કારણ કે કક્ષાની સંખ્યામાં વધારો થાય છે.
$2$. ધાત્વીય ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે પરમાણુ કદ વધવાને લીધે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$3$. સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં દરેક ક્રમિક તત્વ માટે કક્ષાની સંખ્યામાં $1$ નો વધારો થાય છે.
$4$. એક જ સમૂહના તમામ તત્વો માટે સંયોજકતા સમાન રહે છે કારણ કે તેમની પાસે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે. તેથી,તે વધતી નથી.
$2$. ધાત્વીય ગુણધર્મ સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં વધે છે કારણ કે પરમાણુ કદ વધવાને લીધે ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ વધે છે.
$3$. સમૂહમાં નીચે તરફ જતાં દરેક ક્રમિક તત્વ માટે કક્ષાની સંખ્યામાં $1$ નો વધારો થાય છે.
$4$. એક જ સમૂહના તમામ તત્વો માટે સંયોજકતા સમાન રહે છે કારણ કે તેમની પાસે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા સમાન હોય છે. તેથી,તે વધતી નથી.
0 likes
View Solution25
EasyMCQ
આવર્ત કોષ્ટકમાં આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં,પરમાણુનું કદ.
A
ઘટે છે
B
વધે છે
C
નોંધપાત્ર રીતે બદલાતું નથી
D
પહેલા ઘટે છે અને પછી વધે છે
Solution
(A) આવર્ત કોષ્ટકમાં,જ્યારે આપણે એક આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જઈએ છીએ,ત્યારે પરમાણુ ક્રમાંક વધે છે,જેનો અર્થ છે કે કેન્દ્રમાં પ્રોટોનની સંખ્યા વધે છે.
આનાથી કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો થાય છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્ર તરફ વધુ મજબૂતીથી ખેંચે છે.
જોકે ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પણ વધે છે,પરંતુ તેઓ સમાન કક્ષામાં ઉમેરાય છે.
પરિણામે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેના કારણે આવર્તમાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
આનાથી કેન્દ્રીય વીજભારમાં વધારો થાય છે,જે ઇલેક્ટ્રોનને કેન્દ્ર તરફ વધુ મજબૂતીથી ખેંચે છે.
જોકે ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા પણ વધે છે,પરંતુ તેઓ સમાન કક્ષામાં ઉમેરાય છે.
પરિણામે,અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેના કારણે આવર્તમાં પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
0 likes
View Solution26
MediumMCQ
નીચેનામાંથી કયો તત્વોનો સમૂહ તેમના વધતા ધાત્વીય ગુણધર્મના ક્રમમાં લખાયેલ છે?
A
$Na, Li, K$
B
$Be, Mg, Ca$
C
$Mg, Al, Si$
D
$C, O, N$
Solution
(B) ધાત્વીય ગુણધર્મ એટલે તત્વની ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાની વૃત્તિ.
સમૂહમાં,ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ ઘટે છે.
આવર્તમાં,ડાબેથી જમણે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ ઘટે છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $Be$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $2$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
જેમ આપણે સમૂહ $2$ માં $Be$ થી $Mg$ અને $Ca$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,$Be < Mg < Ca$ નો ક્રમ વધતા ધાત્વીય ગુણધર્મને દર્શાવે છે.
સમૂહમાં,ઉપરથી નીચે તરફ જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ વધે છે અને સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન પર કેન્દ્રનું આકર્ષણ બળ ઘટે છે.
આવર્તમાં,ડાબેથી જમણે જતાં ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે કારણ કે પરમાણુનું કદ ઘટે છે અને અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જેનાથી ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાનું મુશ્કેલ બને છે.
વિકલ્પ $B$ માટે: $Be$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $2$),$Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$),અને $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$).
જેમ આપણે સમૂહ $2$ માં $Be$ થી $Mg$ અને $Ca$ તરફ નીચે જઈએ છીએ,તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે.
તેથી,$Be < Mg < Ca$ નો ક્રમ વધતા ધાત્વીય ગુણધર્મને દર્શાવે છે.
0 likes
View Solution27
Medium
સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા ત્રણ તત્વો $A$,$B$ અને $C$ ના પરમાણ્વીય દળ અનુક્રમે $X$,$Y$ અને $Z$ છે. $Y$ નું દળ $X$ અને $Z$ ના સરેરાશ દળ જેટલું છે. તત્વોની આવી ગોઠવણીને શું કહેવામાં આવે છે? આવા તત્વોના સમૂહનું એક ઉદાહરણ આપો.
Solution
(N/A) તત્વોની આ ગોઠવણીને $Dobereiner$ ની ત્રિપુટી (triad) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
$Dobereiner$ ના ત્રિપુટીના નિયમ મુજબ,જ્યારે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ત્રણના સમૂહમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે વચ્ચેના તત્વનું પરમાણ્વીય દળ અન્ય બે તત્વોના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશ જેટલું હોય છે.
આવા સમૂહનું એક ઉદાહરણ લિથિયમ $(Li)$,સોડિયમ $(Na)$ અને પોટેશિયમ $(K)$ ની ત્રિપુટી છે.
$Li$ નું પરમાણ્વીય દળ = $6.9$,$K$ નું પરમાણ્વીય દળ = $39.1$.
સરેરાશ દળ = $(6.9 + 39.1) / 2 = 46 / 2 = 23$,જે સોડિયમ $(Na)$ નું પરમાણ્વીય દળ છે.
$Dobereiner$ ના ત્રિપુટીના નિયમ મુજબ,જ્યારે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ત્રણના સમૂહમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે વચ્ચેના તત્વનું પરમાણ્વીય દળ અન્ય બે તત્વોના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશ જેટલું હોય છે.
આવા સમૂહનું એક ઉદાહરણ લિથિયમ $(Li)$,સોડિયમ $(Na)$ અને પોટેશિયમ $(K)$ ની ત્રિપુટી છે.
$Li$ નું પરમાણ્વીય દળ = $6.9$,$K$ નું પરમાણ્વીય દળ = $39.1$.
સરેરાશ દળ = $(6.9 + 39.1) / 2 = 46 / 2 = 23$,જે સોડિયમ $(Na)$ નું પરમાણ્વીય દળ છે.
0 likes
View Solution28
Medium
તત્વોને તેમના વધતા પરમાણ્વીય દળના આધારે નીચે મુજબના ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા છે.
$F, Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar, K$
$(a)$ સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોના બે સમૂહ પસંદ કરો.
$(b)$ આપેલ ક્રમ તત્વોના વર્ગીકરણના કયા નિયમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે?
$F, Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar, K$
$(a)$ સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોના બે સમૂહ પસંદ કરો.
$(b)$ આપેલ ક્રમ તત્વોના વર્ગીકરણના કયા નિયમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે?
Solution
(A) સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોના બે સમૂહ નીચે મુજબ છે:
$(i)$ $F$ અને $Cl$ (બંને હેલોજન છે).
$(ii)$ $Na$ અને $K$ (બંને આલ્કલી ધાતુઓ છે).
$(b)$ આપેલ ક્રમ ન્યૂલેન્ડના અષ્ટકના નિયમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,જે જણાવે છે કે જ્યારે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના વધતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આઠમા તત્વના ગુણધર્મો પ્રથમ તત્વના ગુણધર્મોનું પુનરાવર્તન કરે છે.
$(i)$ $F$ અને $Cl$ (બંને હેલોજન છે).
$(ii)$ $Na$ અને $K$ (બંને આલ્કલી ધાતુઓ છે).
$(b)$ આપેલ ક્રમ ન્યૂલેન્ડના અષ્ટકના નિયમનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે,જે જણાવે છે કે જ્યારે તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના વધતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવે છે,ત્યારે દરેક આઠમા તત્વના ગુણધર્મો પ્રથમ તત્વના ગુણધર્મોનું પુનરાવર્તન કરે છે.
0 likes
View Solution29
Medium
શું તત્વોના નીચેના જૂથોને ડોબરેનરની ત્રિપુટી તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય?
$(a)$ $Na, Si, Cl$
$(b)$ $Be, Mg, Ca$
$Be$ નો પરમાણ્વીય દળ $9, Na = 23, Mg = 24, Si = 28, Cl = 35, Ca = 40$ છે. કારણ આપી સમજાવો.
$(a)$ $Na, Si, Cl$
$(b)$ $Be, Mg, Ca$
$Be$ નો પરમાણ્વીય દળ $9, Na = 23, Mg = 24, Si = 28, Cl = 35, Ca = 40$ છે. કારણ આપી સમજાવો.
Solution
(B) ના,કારણ કે આ તત્વો સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવતા નથી,જે ડોબરેનરની ત્રિપુટી માટેની પાયાની જરૂરિયાત છે,ભલે સિલિકોન $(28)$ નું પરમાણ્વીય દળ સોડિયમ $(23)$ અને ક્લોરિન $(35)$ ના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશની નજીક છે,એટલે કે $(23 + 35) / 2 = 29$.
$(b)$ હા,કારણ કે આ તત્વો એક જ સમૂહ (આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ્સ) ના છે અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે. વધુમાં,મેગ્નેશિયમ $(24)$ નું પરમાણ્વીય દળ બેરિલિયમ $(9)$ અને કેલ્શિયમ $(40)$ ના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશ છે,એટલે કે $(9 + 40) / 2 = 24.5$,જે $24$ ની ખૂબ નજીક છે.
$(b)$ હા,કારણ કે આ તત્વો એક જ સમૂહ (આલ્કલાઇન અર્થ મેટલ્સ) ના છે અને સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવે છે. વધુમાં,મેગ્નેશિયમ $(24)$ નું પરમાણ્વીય દળ બેરિલિયમ $(9)$ અને કેલ્શિયમ $(40)$ ના પરમાણ્વીય દળની સરેરાશ છે,એટલે કે $(9 + 40) / 2 = 24.5$,જે $24$ ની ખૂબ નજીક છે.
0 likes
View Solution30
MediumMCQ
મેન્ડેલીફના આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વોને તેમના પરમાણ્વીય દળના ચડતા ક્રમમાં ગોઠવવામાં આવ્યા હતા. જોકે,$58.93 \ amu$ પરમાણ્વીય દળ ધરાવતા કોબાલ્ટને $58.71 \ amu$ પરમાણ્વીય દળ ધરાવતા નિકલની પહેલાં મૂકવામાં આવ્યો હતો. તેનું કારણ આપો.
A
કોબાલ્ટ વધુ રાસાયણિક સક્રિયતા ધરાવે છે.
B
સમાન ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોને એકસાથે જૂથબદ્ધ કરવામાં આવ્યા હતા.
C
નિકલની શોધ પછીથી થઈ હતી.
D
તે સમયે પરમાણ્વીય દળના માપન અચોક્કસ હતા.
Solution
(B) મેન્ડેલીફનો તત્વોને ગોઠવવાનો મુખ્ય માપદંડ સમાન રાસાયણિક ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોને એક જ સ્તંભ અથવા સમૂહમાં સાથે રાખવાનો હતો.
ભલે કોબાલ્ટ $(58.93 \ amu)$ નું પરમાણ્વીય દળ નિકલ $(58.71 \ amu)$ કરતા વધારે છે,છતાં મેન્ડેલીફે કોબાલ્ટને નિકલની પહેલાં મૂક્યો કારણ કે કોબાલ્ટના રાસાયણિક ગુણધર્મો રોડિયમ અને ઇરિડિયમ સાથે મળતા આવે છે,જ્યારે નિકલના ગુણધર્મો પેલેડિયમ અને પ્લેટિનમ સાથે મળતા આવે છે.
તેથી,ગુણધર્મોની આવર્તનીયતા જાળવી રાખવા માટે,તેમણે પરમાણ્વીય દળના ચુસ્ત ચડતા ક્રમ કરતા રાસાયણિક સમાનતાને વધુ પ્રાધાન્ય આપ્યું હતું.
ભલે કોબાલ્ટ $(58.93 \ amu)$ નું પરમાણ્વીય દળ નિકલ $(58.71 \ amu)$ કરતા વધારે છે,છતાં મેન્ડેલીફે કોબાલ્ટને નિકલની પહેલાં મૂક્યો કારણ કે કોબાલ્ટના રાસાયણિક ગુણધર્મો રોડિયમ અને ઇરિડિયમ સાથે મળતા આવે છે,જ્યારે નિકલના ગુણધર્મો પેલેડિયમ અને પ્લેટિનમ સાથે મળતા આવે છે.
તેથી,ગુણધર્મોની આવર્તનીયતા જાળવી રાખવા માટે,તેમણે પરમાણ્વીય દળના ચુસ્ત ચડતા ક્રમ કરતા રાસાયણિક સમાનતાને વધુ પ્રાધાન્ય આપ્યું હતું.
0 likes
View Solution31
Easy
"હાઇડ્રોજન આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં અજોડ સ્થાન ધરાવે છે". આ વિધાનને યોગ્ય ઠેરવો.
Solution
(N/A) હાઇડ્રોજનને આલ્કલી ધાતુઓની ઉપર સમૂહ-$1$ માં મૂકવામાં આવ્યો છે કારણ કે તે આલ્કલી ધાતુઓ અને હેલોજન બંને સાથે ગુણધર્મો ધરાવે છે.
$1$. આલ્કલી ધાતુઓ સાથે સામ્યતા: આલ્કલી ધાતુઓ ($Li, Na, K$ વગેરે) ની જેમ, હાઇડ્રોજનની સૌથી બહારની કક્ષામાં $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે અને તે આ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને ધન આયન $(H^+)$ બનાવે છે.
$2$. હેલોજન સાથે સામ્યતા: હેલોજન ($F, Cl, Br$ વગેરે) ની જેમ, હાઇડ્રોજન એક અધાતુ છે અને તેની સંયોજકતા કક્ષા પૂર્ણ કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર હોય છે, જે ઘણીવાર સહસંયોજક બંધ બનાવે છે અને ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં ઋણ આયન $(H^-)$ બનાવે છે.
આ દ્વિ સ્વભાવને કારણે, આવર્ત કોષ્ટકમાં તેનું સ્થાન અજોડ અને ચર્ચાસ્પદ રહે છે.
$1$. આલ્કલી ધાતુઓ સાથે સામ્યતા: આલ્કલી ધાતુઓ ($Li, Na, K$ વગેરે) ની જેમ, હાઇડ્રોજનની સૌથી બહારની કક્ષામાં $1$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે અને તે આ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવીને ધન આયન $(H^+)$ બનાવે છે.
$2$. હેલોજન સાથે સામ્યતા: હેલોજન ($F, Cl, Br$ વગેરે) ની જેમ, હાઇડ્રોજન એક અધાતુ છે અને તેની સંયોજકતા કક્ષા પૂર્ણ કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોનની જરૂર હોય છે, જે ઘણીવાર સહસંયોજક બંધ બનાવે છે અને ચોક્કસ પરિસ્થિતિઓમાં ઋણ આયન $(H^-)$ બનાવે છે.
આ દ્વિ સ્વભાવને કારણે, આવર્ત કોષ્ટકમાં તેનું સ્થાન અજોડ અને ચર્ચાસ્પદ રહે છે.
0 likes
View Solution32
Easy
મેન્ડેલીફ દ્વારા અનુમાનિત તત્વો,એકા-સિલિકોન અને એકા-એલ્યુમિનિયમના ક્લોરાઈડના અણુસૂત્રો લખો.
Solution
(A) મેન્ડેલીફે તે સમયે શોધાયેલા ન હોય તેવા ઘણા તત્વોના અસ્તિત્વની આગાહી કરી હતી.
તેમણે સિલિકોનની નીચેના તત્વને એકા-સિલિકોન નામ આપ્યું હતું,જે પાછળથી જર્મેનિયમ $(Ge)$ તરીકે ઓળખાયું. સિલિકોન સમૂહ $14$ માં હોવાથી,તેનો ક્લોરાઈડ $SiCl_4$ છે. તેથી,એકા-સિલિકોનના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $GeCl_4$ છે.
તેમણે એલ્યુમિનિયમની નીચેના તત્વને એકા-એલ્યુમિનિયમ નામ આપ્યું હતું,જે પાછળથી ગેલિયમ $(Ga)$ તરીકે ઓળખાયું. એલ્યુમિનિયમ સમૂહ $13$ માં હોવાથી,તેનો ક્લોરાઈડ $AlCl_3$ છે. તેથી,એકા-એલ્યુમિનિયમના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $GaCl_3$ છે.
આમ,અણુસૂત્રો $GeCl_4$ અને $GaCl_3$ છે.
તેમણે સિલિકોનની નીચેના તત્વને એકા-સિલિકોન નામ આપ્યું હતું,જે પાછળથી જર્મેનિયમ $(Ge)$ તરીકે ઓળખાયું. સિલિકોન સમૂહ $14$ માં હોવાથી,તેનો ક્લોરાઈડ $SiCl_4$ છે. તેથી,એકા-સિલિકોનના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $GeCl_4$ છે.
તેમણે એલ્યુમિનિયમની નીચેના તત્વને એકા-એલ્યુમિનિયમ નામ આપ્યું હતું,જે પાછળથી ગેલિયમ $(Ga)$ તરીકે ઓળખાયું. એલ્યુમિનિયમ સમૂહ $13$ માં હોવાથી,તેનો ક્લોરાઈડ $AlCl_3$ છે. તેથી,એકા-એલ્યુમિનિયમના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $GaCl_3$ છે.
આમ,અણુસૂત્રો $GeCl_4$ અને $GaCl_3$ છે.
0 likes
View Solution33
Medium
ત્રણ તત્વો $A$, $B$ અને $C$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાં અનુક્રમે $3$, $4$ અને $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તેઓ કયા સમૂહના છે તે નક્કી કરો અને તેમની સંયોજકતા જણાવો.
Solution
(N/A) આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વનો સમૂહ નંબર તેની સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન દ્વારા નક્કી કરી શકાય છે। $2$ કરતા વધારે સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતા તત્વો માટે, સમૂહ નંબર $(10 + \text{સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનની સંખ્યા})$ તરીકે ગણવામાં આવે છે.
$1$. તત્વ $A$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $3$): સમૂહ નંબર = $10 + 3 = 13$. સંયોજકતા = $3$.
$2$. તત્વ $B$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $4$): સમૂહ નંબર = $10 + 4 = 14$. સંયોજકતા = $4$.
$3$. તત્વ $C$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $2$): સમૂહ નંબર = $2$. સંયોજકતા = $2$.
$1$. તત્વ $A$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $3$): સમૂહ નંબર = $10 + 3 = 13$. સંયોજકતા = $3$.
$2$. તત્વ $B$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $4$): સમૂહ નંબર = $10 + 4 = 14$. સંયોજકતા = $4$.
$3$. તત્વ $C$ માટે (સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $2$): સમૂહ નંબર = $2$. સંયોજકતા = $2$.
| તત્વ | સમૂહ નંબર | સંયોજકતા |
| $A$ | $13$ | $3$ |
| $B$ | $14$ | $4$ |
| $C$ | $2$ | $2$ |
0 likes
View Solution34
EasyMCQ
જો તત્વ $X$ ને સમૂહ $14$ માં મૂકવામાં આવે,તો તેના ક્લોરાઈડનું સૂત્ર અને બંધનનો પ્રકાર શું હશે?
A
$XCl_4$; સહસંયોજક બંધન
B
$XCl_2$; આયનીય બંધન
C
$XCl_4$; આયનીય બંધન
D
$XCl_2$; સહસંયોજક બંધન
Solution
(A) સમૂહ $14$ ના તત્વોની સૌથી બહારની કક્ષામાં $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન હોય છે.
સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે,તત્વ $X$ તેના $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને $4$ ક્લોરિન પરમાણુઓ સાથે વહેંચે છે,જેમાં દરેક એક ઇલેક્ટ્રોનનું યોગદાન આપે છે.
તેથી,બનતા ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $XCl_4$ છે.
બંધન એ તત્વ $X$ અને ક્લોરિન પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી દ્વારા બનતું હોવાથી,બંધનનો પ્રકાર સહસંયોજક (covalent) છે.
સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે,તત્વ $X$ તેના $4$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોનને $4$ ક્લોરિન પરમાણુઓ સાથે વહેંચે છે,જેમાં દરેક એક ઇલેક્ટ્રોનનું યોગદાન આપે છે.
તેથી,બનતા ક્લોરાઈડનું સૂત્ર $XCl_4$ છે.
બંધન એ તત્વ $X$ અને ક્લોરિન પરમાણુઓ વચ્ચે ઇલેક્ટ્રોનની ભાગીદારી દ્વારા બનતું હોવાથી,બંધનનો પ્રકાર સહસંયોજક (covalent) છે.
0 likes
View Solution35
Medium
બે જાતિઓ $X$ અને $Y$ ની ત્રિજ્યાની તુલના કરો. તમારા જવાબ માટે કારણો આપો.
$(a)$ $X$ માં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$(b)$ $Y$ માં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$(a)$ $X$ માં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$(b)$ $Y$ માં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
Solution
(B) જાતિ $Y$ ની ત્રિજ્યા જાતિ $X$ કરતા નાની છે.
કારણ:
$1$. જાતિ $X$ એ તટસ્થ મેગ્નેશિયમ પરમાણુ $(Mg)$ છે જેમાં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. જાતિ $Y$ એ મેગ્નેશિયમ ધન આયન $(Mg^{2+})$ છે જે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાથી બને છે,પરિણામે તેમાં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન રહે છે.
$3$. $Y$ માં,કેન્દ્રીય વીજભાર ($12$ પ્રોટોન) એ $X$ ની સરખામણીમાં ઓછા ઇલેક્ટ્રોન ($10$ ઇલેક્ટ્રોન) પર કાર્ય કરે છે. આનાથી પ્રતિ ઇલેક્ટ્રોન અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે બાકીના ઇલેક્ટ્રોન કક્ષકોને કેન્દ્રની વધુ નજીક ખેંચે છે.
$4$. વધુમાં,ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાને કારણે સૌથી બહારની કક્ષા દૂર થઈ શકે છે,જે પરમાણુ ત્રિજ્યાની તુલનામાં આયનીય ત્રિજ્યાને વધુ ઘટાડે છે.
કારણ:
$1$. જાતિ $X$ એ તટસ્થ મેગ્નેશિયમ પરમાણુ $(Mg)$ છે જેમાં $12$ પ્રોટોન અને $12$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
$2$. જાતિ $Y$ એ મેગ્નેશિયમ ધન આયન $(Mg^{2+})$ છે જે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાથી બને છે,પરિણામે તેમાં $12$ પ્રોટોન અને $10$ ઇલેક્ટ્રોન રહે છે.
$3$. $Y$ માં,કેન્દ્રીય વીજભાર ($12$ પ્રોટોન) એ $X$ ની સરખામણીમાં ઓછા ઇલેક્ટ્રોન ($10$ ઇલેક્ટ્રોન) પર કાર્ય કરે છે. આનાથી પ્રતિ ઇલેક્ટ્રોન અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધે છે,જે બાકીના ઇલેક્ટ્રોન કક્ષકોને કેન્દ્રની વધુ નજીક ખેંચે છે.
$4$. વધુમાં,ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવવાને કારણે સૌથી બહારની કક્ષા દૂર થઈ શકે છે,જે પરમાણુ ત્રિજ્યાની તુલનામાં આયનીય ત્રિજ્યાને વધુ ઘટાડે છે.
0 likes
View Solution36
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો.
$(a)$ $Li, Be, F, N$
$(b)$ $Cl, At, Br, I$
$(a)$ $Li, Be, F, N$
$(b)$ $Cl, At, Br, I$
A
$(a) F < N < Be < Li$
$(b) At < I < Br < Cl$
$(b) At < I < Br < Cl$
B
$(a) N < F < Be < Li$
$(b) At < I < Br < Cl$
$(b) At < I < Br < Cl$
C
$(a) Li < Be < F < N$
$(b) Cl < Br < I < At$
$(b) Cl < Br < I < At$
D
$(a) F < N < Be < Li$
$(b) Cl < Br < I < At$
$(b) Cl < Br < I < At$
Solution
(D) આવર્તમાં ડાબેથી જમણી તરફ જતાં અસરકારક કેન્દ્રીય વીજભાર વધવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા ઘટે છે.
$(a)$ $Li, Be, N, F$ બીજા આવર્તના તત્વો છે. તેમની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $F < N < Be < Li$.
$(b)$ $Cl, Br, I, At$ હેલોજન સમૂહ ($17$ મો સમૂહ) ના તત્વો છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં નવી કક્ષા ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે. તેમની વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $Cl < Br < I < At$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) F < N < Be < Li$ અને $(b) Cl < Br < I < At$ છે.
$(a)$ $Li, Be, N, F$ બીજા આવર્તના તત્વો છે. તેમની પરમાણ્વીય ત્રિજ્યાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $F < N < Be < Li$.
$(b)$ $Cl, Br, I, At$ હેલોજન સમૂહ ($17$ મો સમૂહ) ના તત્વો છે. સમૂહમાં ઉપરથી નીચે તરફ જતાં નવી કક્ષા ઉમેરાવાને કારણે પરમાણ્વીય ત્રિજ્યા વધે છે. તેમની વધતા ક્રમમાં ગોઠવણી: $Cl < Br < I < At$.
તેથી,સાચો ક્રમ $(a) F < N < Be < Li$ અને $(b) Cl < Br < I < At$ છે.
0 likes
View Solution37
Medium
નીચે આપેલા તત્વોની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના પરથી ધાતુઓને ઓળખો અને તેમના નામ આપો:
$(a)$ $2, 8, 2$
$(b)$ $2, 8, 1$
$(c)$ $2, 8, 7$
$(d)$ $2, 1$
$(a)$ $2, 8, 2$
$(b)$ $2, 8, 1$
$(c)$ $2, 8, 7$
$(d)$ $2, 1$
Solution
(A, B, D) ધાતુઓ એવા તત્વો છે જે સામાન્ય રીતે તેમની બાહ્યતમ કક્ષામાં $1, 2$ અથવા $3$ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે.
$(a)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 2$: સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ છે.
$(b)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 1$: સંયોજકતા કક્ષામાં $1$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ સોડિયમ $(Na)$ છે.
$(c)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$: સંયોજકતા કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ અધાતુ (ક્લોરિન,$Cl$) છે.
$(d)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 1$: સંયોજકતા કક્ષામાં $1$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ લિથિયમ $(Li)$ છે.
તેથી,ધાતુઓ $(a), (b)$ અને $(d)$ છે.
$(a)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 2$: સંયોજકતા કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ છે.
$(b)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 1$: સંયોજકતા કક્ષામાં $1$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ સોડિયમ $(Na)$ છે.
$(c)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$: સંયોજકતા કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ અધાતુ (ક્લોરિન,$Cl$) છે.
$(d)$ ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 1$: સંયોજકતા કક્ષામાં $1$ ઇલેક્ટ્રોન છે. આ લિથિયમ $(Li)$ છે.
તેથી,ધાતુઓ $(a), (b)$ અને $(d)$ છે.
0 likes
View Solution38
Medium
જ્યારે તત્વ $A$ (પરમાણુ ક્રમાંક $19$) તત્વ $B$ (પરમાણુ ક્રમાંક $17$) સાથે સંયોજાય છે ત્યારે બનતી નીપજનું સૂત્ર લખો. તેની ઇલેક્ટ્રોન બિંદુ રચના દોરો. બનતા બંધનો પ્રકાર કયો છે?
Solution
(N/A) $1$. તત્વોની ઓળખ: તત્વ $A$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $19$ છે, જે પોટેશિયમ $(K)$ છે। તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 8, 1$ છે। તત્વ $B$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $17$ છે, જે ક્લોરિન $(Cl)$ છે। તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 7$ છે।
$2$. નીપજનું નિર્માણ: તત્વ $A$ સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને $A^+$ આયન બનાવે છે। તત્વ $B$ સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે અને $B^-$ આયન બનાવે છે। નીપજનું સૂત્ર $AB$ (પોટેશિયમ ક્લોરાઇડ, $KCl$) છે।
$3$. ઇલેક્ટ્રોન બિંદુ રચના: $A \cdot + \cdot \dot{B} \cdot \rightarrow [A]^+ [:\ddot{B}:]^-$.
$4$. બંધનો પ્રકાર: આ બંધ ધાતુમાંથી અધાતુમાં ઇલેક્ટ્રોનના સંપૂર્ણ સ્થાનાંતરણ દ્વારા બનતો હોવાથી, તે આયનીય બંધ છે।
$2$. નીપજનું નિર્માણ: તત્વ $A$ સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે અને $A^+$ આયન બનાવે છે। તત્વ $B$ સ્થાયી અષ્ટક પ્રાપ્ત કરવા માટે $1$ ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે અને $B^-$ આયન બનાવે છે। નીપજનું સૂત્ર $AB$ (પોટેશિયમ ક્લોરાઇડ, $KCl$) છે।
$3$. ઇલેક્ટ્રોન બિંદુ રચના: $A \cdot + \cdot \dot{B} \cdot \rightarrow [A]^+ [:\ddot{B}:]^-$.
$4$. બંધનો પ્રકાર: આ બંધ ધાતુમાંથી અધાતુમાં ઇલેક્ટ્રોનના સંપૂર્ણ સ્થાનાંતરણ દ્વારા બનતો હોવાથી, તે આયનીય બંધ છે।
0 likes
View Solution39
MediumMCQ
નીચેના તત્વોને તેમના ધાત્વીય ગુણધર્મના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$Mg, Ca, K, Ge, Ga$
$Mg, Ca, K, Ge, Ga$
A
$K < Ca < Mg < Ga < Ge$
B
$K < Ca < Mg < Ge < Ga$
C
$Ge < Ga < Mg < Ca < K$
D
$Ga < Ge < Mg < Ca < K$
Solution
(C) જેમ આપણે સમૂહમાં ઉપરથી નીચે જઈએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ વધે છે અને આવર્તમાં ડાબેથી જમણે જઈએ તેમ ધાત્વીય ગુણધર્મ ઘટે છે.
$1$. $K$ (પોટેશિયમ) સમૂહ $1$,આવર્ત $4$ માં છે.
$2$. $Ca$ (કેલ્શિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $4$ માં છે.
$3$. $Ga$ (ગેલિયમ) સમૂહ $13$,આવર્ત $4$ માં છે.
$4$. $Ge$ (જર્મેનિયમ) સમૂહ $14$,આવર્ત $4$ માં છે.
$5$. $Mg$ (મેગ્નેશિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $3$ માં છે.
આ તત્વોની સરખામણી કરતા,$K$ સૌથી વધુ ધાત્વીય છે (સમૂહ $1$),ત્યારબાદ $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$),ત્યારબાદ $Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$,જે $Ca$ કરતા ઓછો ધાત્વીય છે કારણ કે તે ઉપરના આવર્તમાં છે),ત્યારબાદ $Ga$ (સમૂહ $13$),અને છેલ્લે $Ge$ (સમૂહ $14$) આવે છે.
આમ,ધાત્વીય ગુણધર્મનો વધતો ક્રમ $Ge < Ga < Mg < Ca < K$ છે.
$1$. $K$ (પોટેશિયમ) સમૂહ $1$,આવર્ત $4$ માં છે.
$2$. $Ca$ (કેલ્શિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $4$ માં છે.
$3$. $Ga$ (ગેલિયમ) સમૂહ $13$,આવર્ત $4$ માં છે.
$4$. $Ge$ (જર્મેનિયમ) સમૂહ $14$,આવર્ત $4$ માં છે.
$5$. $Mg$ (મેગ્નેશિયમ) સમૂહ $2$,આવર્ત $3$ માં છે.
આ તત્વોની સરખામણી કરતા,$K$ સૌથી વધુ ધાત્વીય છે (સમૂહ $1$),ત્યારબાદ $Ca$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $4$),ત્યારબાદ $Mg$ (સમૂહ $2$,આવર્ત $3$,જે $Ca$ કરતા ઓછો ધાત્વીય છે કારણ કે તે ઉપરના આવર્તમાં છે),ત્યારબાદ $Ga$ (સમૂહ $13$),અને છેલ્લે $Ge$ (સમૂહ $14$) આવે છે.
આમ,ધાત્વીય ગુણધર્મનો વધતો ક્રમ $Ge < Ga < Mg < Ca < K$ છે.
0 likes
View Solution40
Difficult
નીચેના ગુણધર્મો ધરાવતા તત્વોને ઓળખો અને તેમને તેમની સક્રિયતાના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો:
$(a)$ એક તત્વ જે નરમ અને સક્રિય ધાતુ છે.
$(b)$ તે ધાતુ જે ચૂનાના પથ્થર (limestone) નો મહત્વનો ઘટક છે.
$(c)$ તે ધાતુ જે ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$(a)$ એક તત્વ જે નરમ અને સક્રિય ધાતુ છે.
$(b)$ તે ધાતુ જે ચૂનાના પથ્થર (limestone) નો મહત્વનો ઘટક છે.
$(c)$ તે ધાતુ જે ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
Solution
(A) નરમ અને સક્રિય ધાતુ સોડિયમ $(Na)$ અથવા પોટેશિયમ $(K)$ છે.
$(b)$ ચૂનાના પથ્થર $(CaCO_3)$ નો મહત્વનો ઘટક કેલ્શિયમ $(Ca)$ ધાતુ છે.
$(c)$ ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવતી ધાતુ પારો $(Hg)$ છે.
સક્રિયતાનો વધતો ક્રમ: $Hg < Ca < Na < K$.
$(b)$ ચૂનાના પથ્થર $(CaCO_3)$ નો મહત્વનો ઘટક કેલ્શિયમ $(Ca)$ ધાતુ છે.
$(c)$ ઓરડાના તાપમાને પ્રવાહી અવસ્થામાં અસ્તિત્વ ધરાવતી ધાતુ પારો $(Hg)$ છે.
સક્રિયતાનો વધતો ક્રમ: $Hg < Ca < Na < K$.
0 likes
View Solution41
Difficult
તત્વોના ગુણધર્મો નીચે આપેલા છે. તમે આવર્ત કોષ્ટકમાં નીચેના તત્વોને ક્યાં સ્થાન આપશો?
$(a)$ કેરોસીનમાં સંગ્રહિત એક નરમ ધાતુ.
$(b)$ પાણીમાં સંગ્રહિત એક તત્વ જે એક કરતા વધુ સંયોજકતા ધરાવે છે.
$(c)$ એક તત્વ જે ચતુઃસંયોજક છે અને કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનનો આધાર બનાવે છે.
$(a)$ કેરોસીનમાં સંગ્રહિત એક નરમ ધાતુ.
$(b)$ પાણીમાં સંગ્રહિત એક તત્વ જે એક કરતા વધુ સંયોજકતા ધરાવે છે.
$(c)$ એક તત્વ જે ચતુઃસંયોજક છે અને કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનનો આધાર બનાવે છે.
Solution
(N/A) સોડિયમ $(Na)$ સમૂહ $1$ અને આવર્ત $3$ માં અથવા પોટેશિયમ $(K)$ સમૂહ $1$ અને આવર્ત $4$ માં આવેલું છે. આ નરમ આલ્કલી ધાતુઓ છે જે હવા અને ભેજ સાથે તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપે છે,તેથી તેમને કેરોસીનમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.
$(b)$ ફોસ્ફરસ $(P)$ સમૂહ $15$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે. સફેદ ફોસ્ફરસ પરિવર્તનશીલ સંયોજકતા દર્શાવે છે અને અત્યંત સક્રિય છે,જે હવામાં સળગી ઉઠે છે,તેથી તેને પાણીમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.
$(c)$ કાર્બન $(C)$ સમૂહ $14$ અને આવર્ત $2$ માં આવેલું છે. તે ચતુઃસંયોજક ($4$ સંયોજકતા) છે અને લાંબી શૃંખલાઓ બનાવવાની તેની વિશિષ્ટ ક્ષમતા (કેટેનેશન) તેને કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનનું પાયાનું તત્વ બનાવે છે.
$(b)$ ફોસ્ફરસ $(P)$ સમૂહ $15$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે. સફેદ ફોસ્ફરસ પરિવર્તનશીલ સંયોજકતા દર્શાવે છે અને અત્યંત સક્રિય છે,જે હવામાં સળગી ઉઠે છે,તેથી તેને પાણીમાં સંગ્રહિત કરવામાં આવે છે.
$(c)$ કાર્બન $(C)$ સમૂહ $14$ અને આવર્ત $2$ માં આવેલું છે. તે ચતુઃસંયોજક ($4$ સંયોજકતા) છે અને લાંબી શૃંખલાઓ બનાવવાની તેની વિશિષ્ટ ક્ષમતા (કેટેનેશન) તેને કાર્બનિક રસાયણવિજ્ઞાનનું પાયાનું તત્વ બનાવે છે.
0 likes
View Solution42
Medium
તત્વોના ગુણધર્મો નીચે આપેલ છે. તમે આવર્ત કોષ્ટકમાં નીચેના તત્વોને ક્યાં સ્થાન આપશો?
$(a)$ એક તત્વ જે પરમાણુ ક્રમાંક $2$ ધરાવતો નિષ્ક્રિય વાયુ છે.
$(b)$ એક તત્વ કે જેના પાતળા ઓક્સાઈડના પડનો ઉપયોગ 'એનોડાઈઝિંગ' પ્રક્રિયા દ્વારા અન્ય તત્વોને ક્ષારણથી બચાવવા માટે થાય છે.
$(a)$ એક તત્વ જે પરમાણુ ક્રમાંક $2$ ધરાવતો નિષ્ક્રિય વાયુ છે.
$(b)$ એક તત્વ કે જેના પાતળા ઓક્સાઈડના પડનો ઉપયોગ 'એનોડાઈઝિંગ' પ્રક્રિયા દ્વારા અન્ય તત્વોને ક્ષારણથી બચાવવા માટે થાય છે.
Solution
(N/A) પરમાણુ ક્રમાંક $2$ ધરાવતું તત્વ હિલિયમ $(He)$ છે. તે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $18$ અને આવર્ત $1$ માં આવેલું છે.
$(b)$ જે તત્વના પાતળા ઓક્સાઈડના પડનો ઉપયોગ ક્ષારણ અટકાવવા માટે 'એનોડાઈઝિંગ' પ્રક્રિયામાં થાય છે તે એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ છે. તે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $13$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
$(b)$ જે તત્વના પાતળા ઓક્સાઈડના પડનો ઉપયોગ ક્ષારણ અટકાવવા માટે 'એનોડાઈઝિંગ' પ્રક્રિયામાં થાય છે તે એલ્યુમિનિયમ $(Al)$ છે. તે આવર્ત કોષ્ટકના સમૂહ $13$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
0 likes
View Solution43
Medium
એક તત્વ આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ સમૂહ અને $3^{rd}$ આવર્તમાં આવેલું છે,જે ઓક્સિજનની હાજરીમાં સળગીને બેઝિક ઓક્સાઈડ બનાવે છે.
$(a)$ તત્વને ઓળખો.
$(b)$ તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના લખો.
$(c)$ જ્યારે તે હવાની હાજરીમાં સળગે છે ત્યારે તેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ લખો.
$(a)$ તત્વને ઓળખો.
$(b)$ તેની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના લખો.
$(c)$ જ્યારે તે હવાની હાજરીમાં સળગે છે ત્યારે તેનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ લખો.
Solution
(A) આ તત્વ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ છે,કારણ કે તે સમૂહ $2$ અને આવર્ત $3$ માં આવેલું છે.
$(b)$ મેગ્નેશિયમ $(Z=12)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $K, L, M$ કક્ષામાં અનુક્રમે $2, 8, 2$ છે.
$(c)$ મેગ્નેશિયમનું હવામાં દહન થવાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2Mg(s) + O_2(g) \rightarrow 2MgO(s)$ છે.
$(b)$ મેગ્નેશિયમ $(Z=12)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $K, L, M$ કક્ષામાં અનુક્રમે $2, 8, 2$ છે.
$(c)$ મેગ્નેશિયમનું હવામાં દહન થવાનું સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ: $2Mg(s) + O_2(g) \rightarrow 2MgO(s)$ છે.
0 likes
View Solution44
Medium
એક તત્વ આવર્ત કોષ્ટકના $2^{nd}$ સમૂહ અને $3^{rd}$ આવર્તમાં આવેલું છે. તે ઓક્સિજનની હાજરીમાં સળગીને બેઝિક ઓક્સાઈડ બનાવે છે.
$(a)$ જ્યારે આ ઓક્સાઈડને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે ત્યારે સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ લખો.
$(b)$ આ ઓક્સાઈડના નિર્માણ માટે ઈલેક્ટ્રોન ટપકાંની રચના (electron dot structure) દોરો.
$(a)$ જ્યારે આ ઓક્સાઈડને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે ત્યારે સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ લખો.
$(b)$ આ ઓક્સાઈડના નિર્માણ માટે ઈલેક્ટ્રોન ટપકાંની રચના (electron dot structure) દોરો.
Solution
(N/A) $2^{nd}$ સમૂહ અને $3^{rd}$ આવર્તમાં રહેલું તત્વ મેગ્નેશિયમ $(Mg)$ છે.
$(a)$ જ્યારે મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઈડ $(MgO)$ ને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે મેગ્નેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(Mg(OH)_2)$ બનાવે છે:
$MgO(s) + H_2O(l) \rightarrow Mg(OH)_2(aq)$
$(b)$ મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઈડના નિર્માણ માટેની ઈલેક્ટ્રોન ટપકાંની રચનામાં મેગ્નેશિયમ પરમાણુમાંથી ઓક્સિજન પરમાણુમાં $2$ ઈલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર થાય છે:
$Mg: + :\ddot{O}: \rightarrow [Mg]^{2+} [: \ddot{O} :]^{2-}$
$(a)$ જ્યારે મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઈડ $(MgO)$ ને પાણીમાં ઓગાળવામાં આવે છે,ત્યારે તે મેગ્નેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડ $(Mg(OH)_2)$ બનાવે છે:
$MgO(s) + H_2O(l) \rightarrow Mg(OH)_2(aq)$
$(b)$ મેગ્નેશિયમ ઓક્સાઈડના નિર્માણ માટેની ઈલેક્ટ્રોન ટપકાંની રચનામાં મેગ્નેશિયમ પરમાણુમાંથી ઓક્સિજન પરમાણુમાં $2$ ઈલેક્ટ્રોનનું સ્થાનાંતર થાય છે:
$Mg: + :\ddot{O}: \rightarrow [Mg]^{2+} [: \ddot{O} :]^{2-}$
0 likes
View Solution45
Medium
એક તત્વ $X$ (પરમાણુ ક્રમાંક $17$) એ એક તત્વ $Y$ (પરમાણુ ક્રમાંક $20$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્વિસંયોજક હેલાઇડ બનાવે છે.
$(a)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વ $X$ અને $Y$ ક્યાં આવેલા છે?
$(b)$ $X$ અને $Y$ ને ધાતુ,અધાતુ અથવા અર્ધધાતુ તરીકે વર્ગીકૃત કરો.
$(a)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં તત્વ $X$ અને $Y$ ક્યાં આવેલા છે?
$(b)$ $X$ અને $Y$ ને ધાતુ,અધાતુ અથવા અર્ધધાતુ તરીકે વર્ગીકૃત કરો.
Solution
(A-D) તત્વ $X$ $(Z=17)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 7$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સમૂહ $17$ અને $3$ જા આવર્તનો સભ્ય છે.
તત્વ $Y$ $(Z=20)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 8, 2$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સમૂહ $2$ અને $4$ થા આવર્તનો સભ્ય છે.
$(b)$ તત્વ $X$ એ અધાતુ છે કારણ કે તે અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે. તત્વ $Y$ એ ધાતુ છે કારણ કે તે સ્થાયી કેટાયન બનાવવા માટે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
તત્વ $Y$ $(Z=20)$ ની ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $2, 8, 8, 2$ છે. તેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $2$ ઇલેક્ટ્રોન હોવાથી,તે સમૂહ $2$ અને $4$ થા આવર્તનો સભ્ય છે.
$(b)$ તત્વ $X$ એ અધાતુ છે કારણ કે તે અષ્ટક પૂર્ણ કરવા માટે ઇલેક્ટ્રોન મેળવે છે. તત્વ $Y$ એ ધાતુ છે કારણ કે તે સ્થાયી કેટાયન બનાવવા માટે $2$ ઇલેક્ટ્રોન ગુમાવે છે.
0 likes
View Solution46
Medium
એક તત્વ $X$ (પરમાણુ ક્રમાંક $17$) એ તત્વ $Y$ (પરમાણુ ક્રમાંક $20$) સાથે પ્રક્રિયા કરીને દ્વિસંયોજક હેલાઇડ બનાવે છે.
$(a)$ તત્વ $Y$ ના ઓક્સાઇડની પ્રકૃતિ કેવી હશે? બનતા સંયોજનમાં બંધનનો પ્રકાર ઓળખો.
$(b)$ દ્વિસંયોજક હેલાઇડની ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચના (electron dot structure) દોરો.
$(a)$ તત્વ $Y$ ના ઓક્સાઇડની પ્રકૃતિ કેવી હશે? બનતા સંયોજનમાં બંધનનો પ્રકાર ઓળખો.
$(b)$ દ્વિસંયોજક હેલાઇડની ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચના (electron dot structure) દોરો.
Solution
(N/A) તત્વ $Y$ નો પરમાણુ ક્રમાંક $20$ છે,જે કેલ્શિયમ $(Ca)$ છે. તેની ઇલેક્ટ્રોન રચના $2, 8, 8, 2$ છે. તે ધાતુ હોવાથી,તેનો ઓક્સાઇડ ($YO$ અથવા $CaO$) બેઝિક પ્રકૃતિનો હશે.
બનતું સંયોજન $YX_2$ $(CaCl_2)$ છે. $Y$ ધાતુ છે અને $X$ અધાતુ (ક્લોરિન,પરમાણુ ક્રમાંક $17$) હોવાથી,તેમની વચ્ચે આયનીય બંધન જોવા મળે છે.
$(b)$ ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચનામાં $Y$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાંથી બે ઇલેક્ટ્રોનનું $X$ ના બે પરમાણુઓ તરફ સ્થાનાંતર થાય છે:
$Y_{\times}^{\times} + 2[\cdot X : ] \rightarrow [Y^{2+} (\times \cdot X : ^{-})_2]$
બનતું સંયોજન $YX_2$ $(CaCl_2)$ છે. $Y$ ધાતુ છે અને $X$ અધાતુ (ક્લોરિન,પરમાણુ ક્રમાંક $17$) હોવાથી,તેમની વચ્ચે આયનીય બંધન જોવા મળે છે.
$(b)$ ઇલેક્ટ્રોન ટપકાં રચનામાં $Y$ ની બાહ્યતમ કક્ષામાંથી બે ઇલેક્ટ્રોનનું $X$ ના બે પરમાણુઓ તરફ સ્થાનાંતર થાય છે:
$Y_{\times}^{\times} + 2[\cdot X : ] \rightarrow [Y^{2+} (\times \cdot X : ^{-})_2]$
0 likes
View Solution47
Medium
કેટલાક તત્વોના પરમાણુ ક્રમાંક નીચે મુજબ આપેલા છે: $10, 20, 7, 14$.
$(a)$ તત્વોને ઓળખો.
$(b)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં આ તત્વોના સમૂહ ક્રમાંક જણાવો.
$(c)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં આ તત્વોના આવર્ત જણાવો.
$(a)$ તત્વોને ઓળખો.
$(b)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં આ તત્વોના સમૂહ ક્રમાંક જણાવો.
$(c)$ આવર્ત કોષ્ટકમાં આ તત્વોના આવર્ત જણાવો.
Solution
(N/A) $10, 20, 7$ અને $14$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતા તત્વો અનુક્રમે નિયોન $(Ne)$,કેલ્શિયમ $(Ca)$,નાઈટ્રોજન $(N)$ અને સિલિકોન $(Si)$ છે.
$(b)$ સમૂહની ઓળખ:
- નિયોન $(Z=10)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 8)$,સમૂહ $18$ (ઉમદા વાયુ).
- કેલ્શિયમ $(Z=20)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 8, 8, 2)$,સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ).
- નાઈટ્રોજન $(Z=7)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 5)$,સમૂહ $15$.
- સિલિકોન $(Z=14)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 8, 4)$,સમૂહ $14$.
$(c)$ આવર્તની ઓળખ (કક્ષાની સંખ્યાના આધારે):
- નિયોન $(Z=10)$: $2$ કક્ષા,આવર્ત $2$.
- કેલ્શિયમ $(Z=20)$: $4$ કક્ષા,આવર્ત $4$.
- નાઈટ્રોજન $(Z=7)$: $2$ કક્ષા,આવર્ત $2$.
- સિલિકોન $(Z=14)$: $3$ કક્ષા,આવર્ત $3$.
$(b)$ સમૂહની ઓળખ:
- નિયોન $(Z=10)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 8)$,સમૂહ $18$ (ઉમદા વાયુ).
- કેલ્શિયમ $(Z=20)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 8, 8, 2)$,સમૂહ $2$ (આલ્કલાઇન અર્થ ધાતુ).
- નાઈટ્રોજન $(Z=7)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 5)$,સમૂહ $15$.
- સિલિકોન $(Z=14)$: ઇલેક્ટ્રોનીય રચના $(2, 8, 4)$,સમૂહ $14$.
$(c)$ આવર્તની ઓળખ (કક્ષાની સંખ્યાના આધારે):
- નિયોન $(Z=10)$: $2$ કક્ષા,આવર્ત $2$.
- કેલ્શિયમ $(Z=20)$: $4$ કક્ષા,આવર્ત $4$.
- નાઈટ્રોજન $(Z=7)$: $2$ કક્ષા,આવર્ત $2$.
- સિલિકોન $(Z=14)$: $3$ કક્ષા,આવર્ત $3$.
0 likes
View Solution48
Medium
કેટલાક તત્વોના પરમાણ્વીય ક્રમાંક નીચે મુજબ આપેલા છે: $10, 20, 7, 14$.
$(a)$ આ દરેક તત્વો માટે ઇલેક્ટ્રોનીય રચના શું હશે?
$(b)$ આ તત્વોની સંયોજકતા નક્કી કરો.
$(a)$ આ દરેક તત્વો માટે ઇલેક્ટ્રોનીય રચના શું હશે?
$(b)$ આ તત્વોની સંયોજકતા નક્કી કરો.
Solution
(N/A) ઇલેક્ટ્રોનીય રચના:
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $10$ (નિયોન) માટે: $(2, 8)$
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $20$ (કેલ્શિયમ) માટે: $(2, 8, 8, 2)$
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $7$ (નાઇટ્રોજન) માટે: $(2, 5)$
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $14$ (સિલિકોન) માટે: $(2, 8, 4)$
$(b)$ સંયોજકતા:
- $10$ (નિયોન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $8$,તેથી સંયોજકતા = $8 - 8 = 0$ (નિષ્ક્રિય વાયુ).
- $20$ (કેલ્શિયમ) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $2$,તેથી સંયોજકતા = $2$.
- $7$ (નાઇટ્રોજન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $5$,તેથી સંયોજકતા = $8 - 5 = 3$.
- $14$ (સિલિકોન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $4$,તેથી સંયોજકતા = $4$.
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $10$ (નિયોન) માટે: $(2, 8)$
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $20$ (કેલ્શિયમ) માટે: $(2, 8, 8, 2)$
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $7$ (નાઇટ્રોજન) માટે: $(2, 5)$
- પરમાણ્વીય ક્રમાંક $14$ (સિલિકોન) માટે: $(2, 8, 4)$
$(b)$ સંયોજકતા:
- $10$ (નિયોન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $8$,તેથી સંયોજકતા = $8 - 8 = 0$ (નિષ્ક્રિય વાયુ).
- $20$ (કેલ્શિયમ) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $2$,તેથી સંયોજકતા = $2$.
- $7$ (નાઇટ્રોજન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $5$,તેથી સંયોજકતા = $8 - 5 = 3$.
- $14$ (સિલિકોન) માટે: સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન = $4$,તેથી સંયોજકતા = $4$.
0 likes
View Solution49
Difficult
નીચે આપેલ ક્રોસવર્ડ પઝલ (આકૃતિ) પૂર્ણ કરો:
**આડા (Across):**
$(1)$ $12$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ.
$(3)$ કેન બનાવવા માટે વપરાતી ધાતુ અને સમૂહ $14$ નું સભ્ય.
$(4)$ એક ચમકદાર અધાતુ જેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
**ઊભા (Down):**
$(2)$ અત્યંત સક્રિય અને નરમ ધાતુ જે જ્યોત પર પીળો રંગ આપે છે અને કેરોસીનમાં રાખવામાં આવે છે.
$(5)$ બીજા આવર્તનું પ્રથમ તત્વ.
$(6)$ એક તત્વ જે ફ્લોરોસન્ટ બલ્બ બનાવવામાં વપરાય છે અને આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહ $18$ નું બીજું સભ્ય છે.
$(7)$ એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વ જે હેલોજન પરિવારનું છેલ્લું સભ્ય છે.
$(8)$ ધાતુ જે સ્ટીલનો મહત્વનો ઘટક છે અને ભેજવાળી હવામાં કાટ બનાવે છે.
$(9)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકનું પ્રથમ અર્ધધાતુ (metalloid) જેના તંતુઓ બુલેટ-પ્રૂફ જેકેટ બનાવવામાં વપરાય છે.
**આડા (Across):**
$(1)$ $12$ પરમાણુ ક્રમાંક ધરાવતું તત્વ.
$(3)$ કેન બનાવવા માટે વપરાતી ધાતુ અને સમૂહ $14$ નું સભ્ય.
$(4)$ એક ચમકદાર અધાતુ જેની બાહ્યતમ કક્ષામાં $7$ ઇલેક્ટ્રોન છે.
**ઊભા (Down):**
$(2)$ અત્યંત સક્રિય અને નરમ ધાતુ જે જ્યોત પર પીળો રંગ આપે છે અને કેરોસીનમાં રાખવામાં આવે છે.
$(5)$ બીજા આવર્તનું પ્રથમ તત્વ.
$(6)$ એક તત્વ જે ફ્લોરોસન્ટ બલ્બ બનાવવામાં વપરાય છે અને આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકમાં સમૂહ $18$ નું બીજું સભ્ય છે.
$(7)$ એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વ જે હેલોજન પરિવારનું છેલ્લું સભ્ય છે.
$(8)$ ધાતુ જે સ્ટીલનો મહત્વનો ઘટક છે અને ભેજવાળી હવામાં કાટ બનાવે છે.
$(9)$ આધુનિક આવર્ત કોષ્ટકનું પ્રથમ અર્ધધાતુ (metalloid) જેના તંતુઓ બુલેટ-પ્રૂફ જેકેટ બનાવવામાં વપરાય છે.
Solution
(N/A) ક્રોસવર્ડ પઝલના જવાબો નીચે મુજબ છે:
**આડા (Across):**
$(1)$ મેગ્નેશિયમ ($Mg$,પરમાણુ ક્રમાંક $12$)
$(3)$ ટીન ($Sn$,સમૂહ $14$)
$(4)$ આયોડિન ($I$,$7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતું હેલોજન)
**ઊભા (Down):**
$(2)$ સોડિયમ ($Na$,અત્યંત સક્રિય,પીળી જ્યોત,કેરોસીનમાં સંગ્રહ)
$(5)$ લિથિયમ ($Li$,બીજા આવર્તનું પ્રથમ તત્વ)
$(6)$ નિયોન ($Ne$,ફ્લોરોસન્ટ બલ્બમાં વપરાય છે,સમૂહ $18$ નું બીજું સભ્ય)
$(7)$ એસ્ટેટાઇન ($At$,રેડિયોએક્ટિવ હેલોજન)
$(8)$ આયર્ન ($Fe$,સ્ટીલનો ઘટક,કાટ બનાવે છે)
$(9)$ બોરોન ($B$,અર્ધધાતુ,બુલેટ-પ્રૂફ જેકેટમાં વપરાય છે)
**આડા (Across):**
$(1)$ મેગ્નેશિયમ ($Mg$,પરમાણુ ક્રમાંક $12$)
$(3)$ ટીન ($Sn$,સમૂહ $14$)
$(4)$ આયોડિન ($I$,$7$ સંયોજકતા ઇલેક્ટ્રોન ધરાવતું હેલોજન)
**ઊભા (Down):**
$(2)$ સોડિયમ ($Na$,અત્યંત સક્રિય,પીળી જ્યોત,કેરોસીનમાં સંગ્રહ)
$(5)$ લિથિયમ ($Li$,બીજા આવર્તનું પ્રથમ તત્વ)
$(6)$ નિયોન ($Ne$,ફ્લોરોસન્ટ બલ્બમાં વપરાય છે,સમૂહ $18$ નું બીજું સભ્ય)
$(7)$ એસ્ટેટાઇન ($At$,રેડિયોએક્ટિવ હેલોજન)
$(8)$ આયર્ન ($Fe$,સ્ટીલનો ઘટક,કાટ બનાવે છે)
$(9)$ બોરોન ($B$,અર્ધધાતુ,બુલેટ-પ્રૂફ જેકેટમાં વપરાય છે)
0 likes
View Solution50
Difficult
$(a)$ આ સીડીમાં (આકૃતિ),તત્વોની સંજ્ઞાઓ અસ્તવ્યસ્ત છે. આ તત્વોની સંજ્ઞાઓને આવર્ત કોષ્ટકમાં તેમના પરમાણ્વીય ક્રમાંકના વધતા ક્રમમાં ગોઠવો.
$(b)$ તેમને તેમના સમૂહના ક્રમમાં પણ ગોઠવો.
$(b)$ તેમને તેમના સમૂહના ક્રમમાં પણ ગોઠવો.
Solution
(N/A) સીડીમાં આપેલા તત્વો છે: $H, He, Li, Be, B, C, N, O, F, Ne, Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar, K, Ca$.
તેમને તેમના પરમાણ્વીય ક્રમાંક $(Z)$ ના વધતા ક્રમમાં ગોઠવતા:
$H (1), He (2), Li (3), Be (4), B (5), C (6), N (7), O (8), F (9), Ne (10), Na (11), Mg (12), Al (13), Si (14), P (15), S (16), Cl (17), Ar (18), K (19), Ca (20)$.
$(b)$ તેમને તેમના સમૂહ મુજબ ગોઠવતા:
સમૂહ $1: H, Li, Na, K$
સમૂહ $2: Be, Mg, Ca$
સમૂહ $13: B, Al$
સમૂહ $14: C, Si$
સમૂહ $15: N, P$
સમૂહ $16: O, S$
સમૂહ $17: F, Cl$
સમૂહ $18: He, Ne, Ar$
તેમને તેમના પરમાણ્વીય ક્રમાંક $(Z)$ ના વધતા ક્રમમાં ગોઠવતા:
$H (1), He (2), Li (3), Be (4), B (5), C (6), N (7), O (8), F (9), Ne (10), Na (11), Mg (12), Al (13), Si (14), P (15), S (16), Cl (17), Ar (18), K (19), Ca (20)$.
$(b)$ તેમને તેમના સમૂહ મુજબ ગોઠવતા:
સમૂહ $1: H, Li, Na, K$
સમૂહ $2: Be, Mg, Ca$
સમૂહ $13: B, Al$
સમૂહ $14: C, Si$
સમૂહ $15: N, P$
સમૂહ $16: O, S$
સમૂહ $17: F, Cl$
સમૂહ $18: He, Ne, Ar$
0 likes
View SolutionPeriodic Classification of Elements — Mix Examples - Periodic Classification of Elements · Frequently Asked Questions
1Are these Periodic Classification of Elements questions useful for JEE and NEET?
Yes. All questions in this section are mapped to JEE Main and NEET exam patterns. Previous year questions from JEE Main, NEET, GUJCET and state-level exams are included with full solutions.
2Can I switch to Hindi or Gujarati for these questions?
Yes. Use the language tabs in the hero section or the sidebar to view the same questions and solutions in English, Hindi or Gujarati.
3How do I generate a question paper from this subtopic?
Use the Vedclass Exam Paper Generator — select the chapter and subtopic, set difficulty, and generate Sets A, B, C, D automatically. First 3 chapters of every subject are free.
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D papers from this chapter in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See DemoFor Teachers & Institutes
Generate a Periodic Classification of Elements Exam Paper in 2 Minutes
Select subtopic & difficulty — Sets A, B, C, D auto-generated with No Repeat logic.
First 3 chapters of every subject are free — no payment required.