AIIMS 1983 Biology Question Paper with Answer and Solution in Gujarati

(B) આંકુચક રસધાની એ અંગિકા છે જે મુખ્યત્વે મીઠા પાણીના સજીવોમાં આશૃતિનિયમન (osmoregulation) માટે જવાબદાર છે,જે કોષમાં પ્રવેશતા વધારાના પાણીને બહાર કાઢે છે.
મીઠા પાણીમાં,પર્યાવરણ કોષની સાપેક્ષમાં અધોસાંદ્ર (hypotonic) હોય છે,તેથી પાણી કોષમાં પ્રવેશે છે,જેના માટે આંકુચક રસધાની જરૂરી છે.
પ્રજાતિ $X$ એ મીઠા પાણીમાં આંકુચક રસધાની વિકસાવી,જે દર્શાવે છે કે તે મીઠા પાણીના પર્યાવરણ માટે અનુકૂલિત છે.
પ્રજાતિ $Y$ એ મીઠા પાણીમાં આંકુચક રસધાની વિકસાવી નથી,જે સૂચવે છે કે તે કુદરતી રીતે દરિયાઈ (અધિસાંદ્ર/સમસાંદ્ર) પર્યાવરણ માટે અનુકૂલિત છે જ્યાં આંકુચક રસધાની દ્વારા આશૃતિનિયમનની જરૂર હોતી નથી.
જ્યારે દરિયાના પાણીમાં સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યા,ત્યારે બંનેએ તેમની આંકુચક રસધાની ગુમાવી દીધી કારણ કે દરિયાનું પાણી અધિસાંદ્ર (hypertonic) હોય છે,જે પાણીના પ્રવેશને અટકાવે છે અને આંકુચક રસધાનીને બિનજરૂરી બનાવે છે.
તેથી,$X$ એ મીઠા પાણીની પ્રજાતિ છે અને $Y$ એ દરિયાઈ પ્રજાતિ છે.

(B) સંધિપાદ $(Arthropoda)$ સમુદાયનું મુખ્ય લક્ષણ સાંધાવાળા ઉપાંગોની હાજરી છે ($arthros$ = સાંધા,$poda$ = ઉપાંગો). ત્રિગર્ભસ્તરીય,દેહકોષ્ઠી અને ખંડિત શરીર રચના એ સંધિપાદના લક્ષણો છે,પરંતુ આ લક્ષણો $Annelida$ (નૂપુરક) કે $Chordata$ (મેરુદંડી) જેવા અન્ય સમુદાયોમાં પણ જોવા મળે છે. તેથી,કોઈ પ્રાણીને ચોક્કસપણે સંધિપાદ તરીકે ઓળખવા માટે,સાંધાવાળા ઉપાંગોની હાજરી એ સૌથી મહત્વનું નિદાન લક્ષણ છે જેની ચકાસણી કરવી આવશ્યક છે.

(C) એડ્રેનાલિન (એપિનેફ્રાઇન) એ એડ્રિનલ મેડ્યુલા દ્વારા સ્ત્રવિત થતું અંતઃસ્ત્રાવ છે. તે હૃદય પર $\beta_1$-એડ્રેનર્જિક રીસેપ્ટર્સ સાથે જોડાઈને કાર્ય કરે છે. આ જોડાણ હૃદયના ધબકારા (પોઝિટિવ ક્રોનોટ્રોપિક અસર) અને સંકોચનનું બળ (પોઝિટિવ આયનોટ્રોપિક અસર) વધારે છે. જ્યારે શારીરિક સાંદ્રતા ઇન્જેક્ટ કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે શરીરના 'ફાઇટ-ઓર-ફ્લાઇટ' પ્રતિભાવને ટેકો આપવા માટે હૃદયના ધબકારામાં સતત વધારો કરે છે.

(A) $Rh^+$ પુરુષ અને $Rh^-$ સ્ત્રી વચ્ચેના લગ્ન ટાળવા જોઈએ કારણ કે તે સંતાનમાં એરિથ્રોબ્લાસ્ટોસિસ ફીટાલિસ (Erythroblastosis fetalis) ની સ્થિતિ પેદા કરી શકે છે.
જો માતા $Rh^-$ હોય અને ગર્ભ $Rh^+$ હોય,તો પ્રથમ ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન માતાની રોગપ્રતિકારક શક્તિ $Rh$ એન્ટિજેન સામે એન્ટિબોડીઝ વિકસાવી શકે છે.
ત્યારબાદની ગર્ભાવસ્થામાં,આ માતૃત્વના એન્ટિબોડીઝ પ્લેસેન્ટાને ઓળંગીને ગર્ભના રક્તકણોનો નાશ કરી શકે છે,જેનાથી નવજાત શિશુમાં ગંભીર એનિમિયા અને કમળો થઈ શકે છે.

(B) વિકાસ દરમિયાન જ્યારે શુક્રપિંડ (testes) વૃષણકોથળીમાં ઉતરવામાં નિષ્ફળ જાય છે,ત્યારે તે સ્થિતિને $Cryptorchidism$ કહેવામાં આવે છે. વૃષણકોથળીનું તાપમાન શરીરના તાપમાન કરતા ઓછું હોય છે,જે શુક્રકોષજનન (spermatogenesis) માટે અનિવાર્ય છે. આથી,શુક્રપિંડ નીચે ન ઉતરવાને કારણે વ્યક્તિ વંધ્ય બની શકે છે.

(C) ગેસ્ટ્ર્યુલેશન એ પ્રારંભિક ગર્ભ વિકાસનો એક તબક્કો છે,જે દરમિયાન એક-સ્તરીય બ્લાસ્ટુલાનું પુનર્ગઠન થઈને બહુ-સ્તરીય રચના બને છે જેને ગેસ્ટ્રુલા કહેવાય છે.
ગેસ્ટ્ર્યુલેશનની સૌથી મૂળભૂત અને વ્યાખ્યાયિત લાક્ષણિકતા કોષોની મોર્ફોજેનેટિક ગતિ છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન,કોષો સ્થળાંતર કરે છે અને પોતાની જાતને તેમના ચોક્કસ અને નિર્ધારિત સ્થાનો પર ગોઠવે છે,જે અંતે ત્રણ જર્મ લેયર્સ (બાહ્ય ગર્ભસ્તર,મધ્ય ગર્ભસ્તર અને અંતઃ ગર્ભસ્તર) ના નિર્માણ તરફ દોરી જાય છે.
જોકે આર્કેન્ટેરોનનું નિર્માણ અને એક-સ્તરીયમાંથી બહુ-સ્તરીય રચનામાં રૂપાંતર એ ગેસ્ટ્ર્યુલેશનના પરિણામો છે,પરંતુ કોષોની સક્રિય ગતિ એ મુખ્ય પદ્ધતિ છે જે આ પ્રક્રિયાને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.

(D) ચેતા નલિકાનો વિકાસ ગર્ભીય પ્રેરણા (embryonic induction) ની પ્રક્રિયા દ્વારા નક્કી થાય છે. ચેતા પેશી વિસ્તારનું બાહ્યસ્તર ચેતા નલિકા બનાવવા માટે 'નિર્ધારિત' (determined) હોય છે. જ્યારે આ પેશીને સંભવિત પેટના વિસ્તારમાં (જે સામાન્ય રીતે અધિચર્મ બનાવવા માટે નિર્ધારિત હોય છે) પ્રત્યારોપિત કરવામાં આવે છે,ત્યારે તે તેના નિર્ધારણને કારણે તેનું મૂળ ભાગ્ય જાળવી રાખે છે. તેથી,પ્રત્યારોપિત પેશી પેટના વિસ્તારમાં બીજી ચેતા નલિકા બનાવશે,જેના પરિણામે ગર્ભમાં બે ચેતા નલિકાઓ જોવા મળશે.

(C) મનુષ્યોમાં,નર $XY$ અને માદા $XX$ હોય છે.
નર પાસે માત્ર એક જ $X$ રંગસૂત્ર હોવાથી,$X$ રંગસૂત્ર પર હાજર કોઈપણ પ્રચ્છન્ન જનીન અભિવ્યક્ત થશે કારણ કે તેની અસરને દબાવવા માટે $Y$ રંગસૂત્ર પર કોઈ અનુરૂપ વૈકલ્પિક કારક (allele) હોતું નથી.
આ સ્થિતિને હેમિઝાયગસ (hemizygous) કહેવામાં આવે છે.
તેથી,નરના $X$ રંગસૂત્ર પરનું એકલ પ્રચ્છન્ન જનીન લક્ષણ દર્શાવવા માટે પૂરતું છે.

(D) ધારો કે રંગઅંધ પુરુષ $X^cY$ છે અને રંગઅંધ વ્યક્તિની પુત્રી $X^cX$ (વાહક) છે.
જ્યારે તેઓ લગ્ન કરે છે,ત્યારે સંકરણ $X^cY \times X^cX$ થાય છે.
સંતતિના સંભવિત જનીન પ્રકારો $X^cX^c$ (રંગઅંધ પુત્રી),$X^cX$ (વાહક પુત્રી),$X^cY$ (રંગઅંધ પુત્ર),અને $XY$ (સામાન્ય પુત્ર) છે.
આમ,તેમના અડધા પુત્રો રંગઅંધ હશે.

(D) કોઈ લક્ષણમાં જોવા મળતી વિવિધતાઓ આનુવંશિક રીતે નિયંત્રિત છે કે નહીં તે નક્કી કરવા માટે,તે લક્ષણ વારસાગત છે કે નહીં તે જોવું જરૂરી છે.
વસ્તીના બે અંતિમ સ્વરૂપ પ્રકારો (phenotypes) ધરાવતા વ્યક્તિઓ વચ્ચે સંકરણ કરાવીને,આપણે સંતતિમાં આનુવંશિકતાની ભાત જોઈ શકીએ છીએ.
જો સંતતિમાં પિતૃઓ જેવી જ વિવિધતાઓની શ્રેણી જોવા મળે,તો તે સૂચવે છે કે આ લક્ષણ આનુવંશિક રીતે નિર્ધારિત છે અને પેઢી દર પેઢી આગળ વધે છે.
સંકરણ અને અવલોકનની આ પદ્ધતિ આનુવંશિક વિવિધતા અને પર્યાવરણીય પ્રભાવ વચ્ચેનો તફાવત પારખવા માટે શાસ્ત્રીય જિનેટિક્સમાં એક પાયાનો અભિગમ છે.

(D) આપેલ બેઝ ક્રમ $CAG, AGG, CGA, CCA$ છે.
ન્યુક્લિક એસિડમાં,$DNA$ માં નાઈટ્રોજનયુક્ત બેઝ થાઈમીન $(T)$ હોય છે,જ્યારે $RNA$ ($mRNA$,$tRNA$,$rRNA$) માં થાઈમીનને બદલે યુરેસિલ $(U)$ હોય છે.
આપેલ ક્રમમાં માત્ર સાયટોસિન $(C)$,એડેનાઈન $(A)$ અને ગ્વાનીન $(G)$ છે.
આ ક્રમમાં થાઈમીન $(T)$ કે યુરેસિલ $(U)$ બંનેમાંથી કોઈ પણ હાજર ન હોવાથી,તે નક્કી કરવું અશક્ય છે કે આ ખંડ $DNA$ નો છે કે $RNA$ નો.
તેથી,ન્યુક્લિક એસિડની પ્રકૃતિ નક્કી કરવા માટે આપેલી માહિતી અપૂરતી છે.

(B) રેશમ રેશમના કીડાના ડિંભ (Larva) દ્વારા ઉત્પન્ન થાય છે. ડિંભ તેની લાળ ગ્રંથીઓમાંથી પ્રોટીનયુક્ત પ્રવાહીનો સ્ત્રાવ કરે છે,જે હવાના સંપર્કમાં આવતા સખત થઈને રેશમના તાર બનાવે છે,જેનો ઉપયોગ કોશેટો બનાવવા માટે થાય છે.