નીચેનામાંથી કયા ઉદાહરણો (આશરે) સરળ આવર્ત ગતિ (Simple Harmonic Motion) દર્શાવે છે અને કયા આવર્ત ગતિ દર્શાવે છે પરંતુ સરળ આવર્ત ગતિ નથી?
$(a)$ પૃથ્વીનું તેની ધરી પર પરિભ્રમણ.
$(b)$ $U$-ટ્યુબમાં દોલન કરતા પારાના સ્તંભની ગતિ.
$(c)$ લીસી વક્ર વાટકીમાં રહેલા બોલ બેરિંગની ગતિ,જ્યારે તેને સૌથી નીચેના બિંદુથી થોડે ઉપરના બિંદુએથી છોડવામાં આવે.
$(d)$ બહુપરમાણ્વીય અણુની તેના સંતુલન સ્થાનની આસપાસ થતી સામાન્ય કંપન ગતિ.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(B, C) અને $(c)$ એ સરળ આવર્ત ગતિ $(SHM)$ છે અને $(a)$ અને $(d)$ એ આવર્ત ગતિ છે,પરંતુ સરળ આવર્ત ગતિ નથી.
$(a)$ પૃથ્વીનું તેની ધરી પર પરિભ્રમણ એ આવર્ત ગતિ છે કારણ કે તે સમાન સમયગાળામાં પોતાની સ્થિતિનું પુનરાવર્તન કરે છે. જોકે,આ ગતિ સરળ આવર્ત ગતિ નથી કારણ કે તેમાં સંતુલન બિંદુની આસપાસ આગળ-પાછળની ગતિનો સમાવેશ થતો નથી.
$(b)$ $U$-ટ્યુબમાં દોલન કરતા પારાનો સ્તંભ સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. પારો એક નિશ્ચિત સંતુલન સ્થાનની આસપાસ સમાન પથ પર આગળ-પાછળ ગતિ કરે છે,જે સરળ આવર્ત ગતિની શરતોનું પાલન કરે છે.
$(c)$ જ્યારે બોલ બેરિંગને લીસી વક્ર વાટકીમાં સૌથી નીચેના બિંદુથી થોડે ઉપરથી છોડવામાં આવે છે,ત્યારે તે સંતુલન સ્થાનની આસપાસ આગળ-પાછળ દોલન કરે છે. નાના સ્થાનાંતર માટે,પુનઃસ્થાપક બળ સ્થાનાંતરના સમપ્રમાણમાં હોય છે,તેથી તે સરળ આવર્ત ગતિ છે.
$(d)$ બહુપરમાણ્વીય અણુના કંપનો આવર્ત ગતિ છે પરંતુ સરળ આવર્ત ગતિ નથી. બહુપરમાણ્વીય અણુમાં દોલનની ઘણી કુદરતી આવૃત્તિઓ હોય છે,અને તેનું એકંદર કંપન એ અનેક અલગ-અલગ સરળ આવર્ત ગતિઓનું સંપાતપણું (superposition) છે.

Explore More

Similar Questions

એક કણ સીધી રેખામાં સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. સ્થિર સ્થિતિમાંથી શરૂ કર્યા પછી,પ્રથમ $\tau \, s$ માં તે $a$ અંતર કાપે છે અને પછીની $\tau \, s$ માં તે સમાન દિશામાં $2a$ અંતર કાપે છે,તો:

Difficult
View Solution

$SHM$ (સરળ આવર્ત ગતિ) કરતા કણ દ્વારા એક આવર્તકાળમાં કપાયેલું અંતર કેટલું હશે? (કંપવિસ્તાર $= A$)

નીચે આપેલા વિધેયોને તેમની ગતિના પ્રકાર સાથે જોડો, જ્યાં $\omega$ અચળાંક છે:
List-$I$ List-$II$
$A$. $\sin^2 \omega t$ $I$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = 2\pi/\omega)$
$B$. $\sin^3 \omega t$ $II$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = \pi/\omega)$
$C$. $\sin \omega t + \cos \pi \omega t$ $III$. અ-આવર્ત ગતિ
$D$. $\cos \omega t + \cos 2\omega t$ $IV$. આવર્ત ગતિ પરંતુ $SHM$ નથી $(T = 2\pi/\omega)$

એક કણ સમીકરણ $4 \frac{d^2 x}{d t^2} + 320 x = 0$ મુજબ સરળ આવર્ત ગતિ કરે છે. તેનો દોલનનો આવર્તકાળ ......... છે.

રેખીય સરળ આવર્ત ગતિ એ વર્તુળના કોઈપણ એક વ્યાસ પર સમાન વર્તુળાકાર ગતિનું પ્રક્ષેપણ છે. શું આ બંને વચ્ચે કોઈ તફાવત છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo