$\alpha-$,$\beta-$ અને $\gamma-$ક્ષય એટલે શું? તેમના સામાન્ય સૂત્રો લખો.
(N/A) $1$. $\alpha-$ક્ષય: આ પ્રક્રિયામાં,અસ્થિર ન્યુક્લિયસ આલ્ફા કણ ($^4_2He$ ન્યુક્લિયસ)નું ઉત્સર્જન કરે છે. દળ ક્રમાંક $4$ જેટલો ઘટે છે અને પરમાણુ ક્રમાંક $2$ જેટલો ઘટે છે.
સામાન્ય સૂત્ર: $^{A}_{Z}X \rightarrow ^{A-4}_{Z-2}Y + ^{4}_{2}He + Q$
$2$. $\beta-$ક્ષય: આ પ્રક્રિયામાં,ન્યુટ્રોન પ્રોટોનમાં (અથવા તેનાથી ઉલટું) રૂપાંતરિત થાય છે,જેમાં ઇલેક્ટ્રોન/પોઝિટ્રોન અને એન્ટિન્યુટ્રિનો/ન્યુટ્રિનોનું ઉત્સર્જન થાય છે. $\beta^-$ ક્ષયમાં,ન્યુટ્રોન પ્રોટોન બને છે,જેમાં ઇલેક્ટ્રોન $(e^-)$ અને એન્ટિન્યુટ્રિનો $(\bar{\nu})$ ઉત્સર્જિત થાય છે.
સામાન્ય સૂત્ર: $^{A}_{Z}X \rightarrow ^{A}_{Z+1}Y + ^{0}_{-1}e + \bar{\nu}$
$3$. $\gamma-$ક્ષય: આ પ્રક્રિયામાં,ઉત્તેજિત ન્યુક્લિયસ વધારાની ઉર્જાને ઉચ્ચ-ઉર્જા ધરાવતા વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણ (ફોટોન) સ્વરૂપે મુક્ત કરે છે,જેમાં તેના દળ ક્રમાંક કે પરમાણુ ક્રમાંકમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
સામાન્ય સૂત્ર: $^{A}_{Z}X^* \rightarrow ^{A}_{Z}X + \gamma$
સામાન્ય સૂત્ર: $^{A}_{Z}X \rightarrow ^{A-4}_{Z-2}Y + ^{4}_{2}He + Q$
$2$. $\beta-$ક્ષય: આ પ્રક્રિયામાં,ન્યુટ્રોન પ્રોટોનમાં (અથવા તેનાથી ઉલટું) રૂપાંતરિત થાય છે,જેમાં ઇલેક્ટ્રોન/પોઝિટ્રોન અને એન્ટિન્યુટ્રિનો/ન્યુટ્રિનોનું ઉત્સર્જન થાય છે. $\beta^-$ ક્ષયમાં,ન્યુટ્રોન પ્રોટોન બને છે,જેમાં ઇલેક્ટ્રોન $(e^-)$ અને એન્ટિન્યુટ્રિનો $(\bar{\nu})$ ઉત્સર્જિત થાય છે.
સામાન્ય સૂત્ર: $^{A}_{Z}X \rightarrow ^{A}_{Z+1}Y + ^{0}_{-1}e + \bar{\nu}$
$3$. $\gamma-$ક્ષય: આ પ્રક્રિયામાં,ઉત્તેજિત ન્યુક્લિયસ વધારાની ઉર્જાને ઉચ્ચ-ઉર્જા ધરાવતા વિદ્યુતચુંબકીય વિકિરણ (ફોટોન) સ્વરૂપે મુક્ત કરે છે,જેમાં તેના દળ ક્રમાંક કે પરમાણુ ક્રમાંકમાં કોઈ ફેરફાર થતો નથી.
સામાન્ય સૂત્ર: $^{A}_{Z}X^* \rightarrow ^{A}_{Z}X + \gamma$
Explore More
Similar Questions
ન્યુક્લિયસમાંથી $\beta^{+}$ (પોઝિટ્રોન) ઉત્સર્જન માટે,ઇલેક્ટ્રોન કેપ્ચર (આંતરિક કક્ષામાંથી,જેમ કે $K$-શેલમાંથી ઇલેક્ટ્રોન ન્યુક્લિયસ દ્વારા પકડાય છે અને ન્યુટ્રિનો ઉત્સર્જિત થાય છે) નામની બીજી સ્પર્ધાત્મક પ્રક્રિયા છે.
$_{z}^{A} X + e^{-} \rightarrow _{z-1}^{A} Y + \nu$
દર્શાવો કે જો $\beta^{+}$ ઉત્સર્જન ઊર્જાની દ્રષ્ટિએ શક્ય હોય,તો ઇલેક્ટ્રોન કેપ્ચર અનિવાર્યપણે શક્ય છે,પરંતુ તેનાથી ઉલટું નથી.
$_{z}^{A} X + e^{-} \rightarrow _{z-1}^{A} Y + \nu$
દર્શાવો કે જો $\beta^{+}$ ઉત્સર્જન ઊર્જાની દ્રષ્ટિએ શક્ય હોય,તો ઇલેક્ટ્રોન કેપ્ચર અનિવાર્યપણે શક્ય છે,પરંતુ તેનાથી ઉલટું નથી.
Medium
View Solutionરેડિયોએક્ટિવ ન્યુક્લિયસ માટે જે $\alpha$ અથવા $\beta$ ક્ષય અનુભવે છે,નીચેનામાંથી શું શક્ય નથી?
એક રેડિયોએક્ટિવ તત્વ $A$ નીચેની પ્રક્રિયાઓ દ્વારા ક્રમશઃ રેડિયોએક્ટિવ તત્વ $C$ માં ક્ષય પામે છે.
$A \rightarrow B + {}_{2}^{4}He$
$B \rightarrow C + 2e^{-}$
તો તત્વો
$A \rightarrow B + {}_{2}^{4}He$
$B \rightarrow C + 2e^{-}$
તો તત્વો
$m_x$ દળ-ક્રમાંક ધરાવતું એક કિરણોત્સર્ગી ન્યુક્લાઇડ માત્ર ઇલેક્ટ્રોન અને $\gamma$ વિકિરણના ઉત્સર્જન સાથે વિઘટન પામીને $m_y$ દળ-ક્રમાંક ધરાવતું બીજું ન્યુક્લાઇડ આપે છે. નીચેનામાંથી કયું સમીકરણ $m_x$ અને $m_y$ વચ્ચેનો સાચો સંબંધ દર્શાવે છે?
Medium
View Solutionરેડિયોએક્ટિવ સ્ત્રોતમાંથી ઉત્સર્જિત $\beta$-કણોનો ઉર્જા વર્ણપટ [$\beta$-ઉર્જા $E$ ના વિધેય તરીકે સંખ્યા $N(E)$] નીચેનામાંથી કયો છે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo