એવી સ્થિતિ જણાવો કે જેમાં દ્વિ-આણ્વિય પ્રક્રિયા ગતિકીય રીતે પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા હોય.
(N/A) જ્યારે પ્રક્રિયકોમાંથી એક પ્રક્રિયક મોટા પ્રમાણમાં (excess) હોય ત્યારે દ્વિ-આણ્વિય પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા બને છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઇથાઇલ એસિટેટનું જળવિભાજન:
$CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O \rightarrow CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH$
આ પ્રક્રિયામાં,પાણી મોટા પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે,તેથી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેની સાંદ્રતા લગભગ અચળ રહે છે.
આમ,વેગનું સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$Rate = k[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]^{1}[H_{2}O]^{0} = k'[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]$
તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા તરીકે વર્તે છે,જેને આભાસી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા (pseudo-first-order reaction) પણ કહેવામાં આવે છે.
ઉદાહરણ તરીકે,ઇથાઇલ એસિટેટનું જળવિભાજન:
$CH_{3}COOC_{2}H_{5} + H_{2}O \rightarrow CH_{3}COOH + C_{2}H_{5}OH$
આ પ્રક્રિયામાં,પાણી મોટા પ્રમાણમાં લેવામાં આવે છે,તેથી પ્રક્રિયા દરમિયાન તેની સાંદ્રતા લગભગ અચળ રહે છે.
આમ,વેગનું સમીકરણ નીચે મુજબ બને છે:
$Rate = k[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]^{1}[H_{2}O]^{0} = k'[CH_{3}COOC_{2}H_{5}]$
તેથી,આ પ્રક્રિયા પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા તરીકે વર્તે છે,જેને આભાસી પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા (pseudo-first-order reaction) પણ કહેવામાં આવે છે.
Explore More
Similar Questions
ચોક્કસ પ્રક્રિયા માટે,તાપમાન સાથે વેગ અચળાંકમાં થતો ફેરફાર $\ln k_t = \ln k_0 + \left( \frac{\ln (2.5)}{10} \right) \times t$ $(t \geqslant 0 \, ^{\circ}C)$ દ્વારા આપવામાં આવે છે. અહીં,$k_0$ એ $0 \, ^{\circ}C$ પર વેગ અચળાંક છે અને $k_t$ એ $t \, ^{\circ}C$ પર વેગ અચળાંક છે. જો તાપમાનમાં દર $10 \, ^{\circ}C$ ના વધારા સાથે વેગ અચળાંક સમાન ગણો વધતો હોય,તો પ્રક્રિયાનો તાપમાન ગુણાંક કેટલો થાય?
Difficult
View Solutionમોટા ભાગની પ્રક્રિયાઓનો તાપમાન ગુણાંક $.......$ ની વચ્ચે હોય છે.
Medium
View Solutionએમોનિયમ નાઈટ્રાઈટના જલીય દ્રાવણમાં વિઘટન માટે નીચે મુજબનો ડેટા આપેલ છે. પ્રક્રિયાનો ક્રમ જણાવો:
$N_2$ નું કદ $cc$ માં $(V_t)$ $6.25$ $9.50$ $11.42$ $13.65$ $35.05$ $(V_{\infty})$ સમય $(t)$ મિનિટમાં $10$ $15$ $20$ $25$ $\infty$
| $N_2$ નું કદ $cc$ માં $(V_t)$ | $6.25$ | $9.50$ | $11.42$ | $13.65$ | $35.05$ $(V_{\infty})$ |
| સમય $(t)$ મિનિટમાં | $10$ | $15$ | $20$ | $25$ | $\infty$ |
Medium
View Solutionચોક્કસ તાપમાને $2 NO_{(g)} + Cl_{2(g)} \rightarrow 2 NOCl_{(g)}$ પ્રક્રિયાના વિકલનીય વેગ નક્કી કરવા માટેના ત્રણ પ્રાયોગિક ડેટા નીચે મુજબ છે.
$(a)$ પ્રક્રિયાનો ક્રમ ગણો.
$(b)$ વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય ગણો.
$(a)$ પ્રક્રિયાનો ક્રમ ગણો.
$(b)$ વેગ અચળાંકનું મૂલ્ય ગણો.
Medium
View Solution$t_{1/2} =$ અચળ એ પ્રથમ ક્રમની પ્રક્રિયા સૂચવે છે. જો $a^2 t_{1/2} =$ અચળ હોય,તો તે પ્રક્રિયાનો ક્રમ ($a =$ પ્રક્રિયકની પ્રારંભિક સાંદ્રતા) શું હશે?
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo